İŞ HAYATIM
ENDÜSTRİ MÜDÜRLÜĞÜ’NDE İLK GÜNLERİM:
İsteyerek gelemediğim, sürgün olarak geldiğim Endüstri Müdürlüğü’nde
de değişikler olmuştu. Endüstri Mühendisliğini Türkiye’de ilk defa hayat
geçiren, kararlı tutumuyla birçok olumsuz eleştiri alan, yılmadan yaptığı mücadelelerle
Endüstri Mühendisliğinin ne kadar yaralı olduğunu onlarca örneklerle herkese
kabul ettiren Kimya Mühendisi Güleren Yılmaz emekli olmuştu. Yerine Kuvvet
Santralı Müdürlüğü’nden keyfi nedenlerle alınıp, mahkeme kararı ile geri dönen
Metin Atay; pantolon uyduramadık, gömlek verelim düşüncesiyle boşalan bu
müdürlüğe atandı.
Güleren hanımın ayrılması yeni müdürün Endüstri Mühendisliği
konusunda iddialı olmaması ve dışarıdan gelmesi, söz konusu müdürlükte işleri rölantiye
almıştı. Diğer arkadaşlar gibi bende işe gelip gidiyor, bol bol gazete, kitap
okuyup İngilizcemi ilerletmeye çalışıyordum. Ha bu arada ülkeyi ve Demir-Çelik’i
lafla kurtarmaya devam ediyorduk.
Geldiğimin ayın sonuna doğru angarya sayılan mutat işlerden
biriyle görevlendirildim. Bu: kütüphanedeki
yıpranmış ve zamanı geçmiş kitapların imha komisyonu toplantısıydı. İmha
edilecek kitapların personele duyurusu yapılarak ilgilenenlere ücretsiz dağıtılması önerim
benimsendi. Seka kağıt fabrikasına gönderilecek bir çok kitap, kitap severlerin
eline geçti. Daha sonra elde kalan miyadı dolmuş kitaplar, yetkili arkadaşın
hazırladığı liste onaylanarak Seka kağıt fabrikasına gönderildi. İlk üç ayım
böyle geçti.
GAZ BALANSI:
Endüstri Müdürlüğü’nün kuruluş çalışmalarının başından
itibaren bu müdürlükte çalışan ve müdürlük hakkı gasp edilen Baş mühendis
Zeynep Gülergün , Metin beyin yerine vekalet ettiği bir gün beni odasına
çağırdı. Uzun zamandır değişik birimlerin dolaşan ama bir türlü
sonuçlandırılamayan bir konu olduğunu, bu konuda çalışıp çalışmayacağımı sordu.
Konu karmaşık, değişik birimlerde sonuçlanmamış olması da bunu kanıtlıyordu. Ayrıca
Endüstri Mühendisliği tekniklerine de yabancıydım. Bu nedenlerle benim bunu
başarmam zor dedim. Zeynep hanım; Yüksek Fırınlar senin uzmanlık alanın, Kok
Fabrikalarında geniş arkadaş çevren var, Endüstri mühendisliği konusunda ise
kendisini yardımcı olacağını söyleyerek beni, bu konuda çalışmaya başlamama
ikna etti.
Konu: söz konusu fabrikalarda yan ürün olarak üretilen kok
ve yüksek fırın gazlarını yakıt olarak kullanan, hemen hemen tüm fabrikaların
özellikle kok gazı gereksinmelerinin karşılanmasıydı
Bu gaz üretici fabrikaların amacı gaz üretmek değil, kok
kömürü ve pik üretimi sırasında proseslerin yan ürünleriydi. Bu nedenle gereksinmeye
göre gaz üretimini artırmak mümkün değildi. Fabrikaların değişik çalışma
koşullarında üretebilecekleri gaz miktarını tespitiyle işe başladım. Tüketici
fabrikaların çalışma koşullarındaki bu gazlara gereksinmelerini bizzat iş
yerlerine giderek enine boyuna tartışarak belirledim. Maksimum minimum üretimlerde
kimin ne kadar gaz alabileceğini; Fabrikaların önemini ve ikame imkanlarını göz önünde bulundurularak,
hangi fabrikanın ne kadar gaz alabileceğini gösteren tablolar hazırlayıp 25
günde raporu hazırladım. Zeynep hanımla, Endüstri Mühendisliği tekniklerine
göre raporu düzenledik.
Raporu daktilo etmeden önce; gaz balansı yapılmasını isteyen
Gaz Teshin Müdürü Erdoğan Sarıer’in görüşlerini almak için makamına gittik.
Hoş beş den sonra Zeynep hanım konuyu açtı. Erdoğan beyin
ilk tepkisi; 'bırakın bu konuyu, yirmi yıldır bu işi rayına kimse oturtamadı'
oldu. Kendisinin bu konuda yazılı isteği olduğu hatırlatılınca, benim yazımın
üstünden altı ay geçmiş, bu kadar yoğun iş arasında altı ay önceki hangi koşullarda
istediğimi bile hatırlamıyorum diye Erdoğan bey yanıt verdi.
Madem bir çalışma yapmışsınız diyerek değerlendirmeye
lütfetti. Tabloları ve raporu inceleyen Erdoğan bey senelerdir istediğim gaz
balansı buydu diyerek beni ve Zeynep hanımı hararetle tebrik etti.
Son şeklini verdiğimiz gaz balansı raporu Müesseseye Metin
beyin imzasıyla gönderildi. Müessese müdürünün başkanlığında yapılan bir
toplantıda tüm müdürlüklere rapor tanıtıldı ve belirlenen koşullara tüm
birimlerin hassasiyet göstermesi talimatı verildi.
MODERNİZASYON SONRASI SİNTER SORUNLARININ ÇÖZÜMÜ:
İstem dışı Endüstri Mühendisliğine atandıktan sonra, bu
müdürlük de önemli projelere imza atmaya başladım. Sinter de çalışırken Yapım
Baş Müdürü olan Aptullah Şenğel’e sorunları ve çözüm yollarını tekrar tekrar
anlattım. Düşüncelerime katılmasına karşın, yetkileri sınırlı olduğundan her
hangi bir uygulamaya başlayamamıştı.
Müessese Müdürlüğüne atanan Abdullah bey, Yardımcı İşletmeler
Müessese Müdür Yardımcılığına da Metin Kurt’u getirdi. Senelerdir dilimde tu
biten çözüm önerilerimin; hayata geçirilmesi için komisyon oluşturuldu. Bu
ekibin ömrü kısa oldu ama Müessese Müdürlüğüne yeni atanan Erkan Gülerğün’de bu
çalışmalara destek vermeye devam etti. Endüstri Mühendisliği Müdürlüğü adına
benim yürüttüğüm çalışmalar sonunda Sinter de Modernizasyon sonrası oluşan tüm
sorunlar; pey der pey çözülerek, her ay üretim rekorları kırıldı. Ayrıca Sinterin
fiziksel ve kimyasal kalitesi de hayli arttı
ÖZEL GÜVENLİK SEKRETERLİĞİ’NDE KADRO ÇALIŞMASI:
Sivil savunma Sekreterliği, genelde ordudan albay
rütbesinden emekli olmuş kişilerce yönetilir. İç İşleri Bakanlığına Bağlı
çalıştıkları içinde direk Müessese müdürüyle muhatap olurlar. KİT’lerde elaman
indirimi düşüncesine, Genel Müdürlük
Özel Güvenlik Sekreterliği’nde katılarak; Genel müdürlüğe bağlı tüm
müesseselerdeki, özel güvenlik sekreterliklerinden elaman tasarrufuna gidilmesi
emri vermiş.Divriği Madenleri ve İs demir müessese Özel Güvenlik
sekreterlikleri, göstermelik
indirimlerle bu emri yerine getirmişler. Karabük, fazlalık yok, kadro eksiğimiz
var diyerek ret etmiş.
İki sekreterlik arasında inatlaşmaya giden bu konuda,
Müessese Müdürlüğü Başkanlığında oluşturulan farklı zamanlardaki, değişik
komisyonlarda sonuç alınamamış.
Endüstri Mühendisliği Müdürlüğünün önemini bilen, Zeynep hanımın eşi Erkan Gülergün Müessese
müdürü olunca. Konuyu etüt edilmesi için, Endüstri Mühendisliği Müdürlüğüne gönderdi.
Değişik zor konularda önemli etütler yapan ben, bu konuyu da
etüt etmekle görevlendirildim. Güvenlik sekreteriyle yaptığım ilk görüşmede; bu
konudaki yapılan çalışmaları anlatarak, görevlerini tam yapabilmeleri için yeni
elamanlara ve cihazlara gereksinmelerinin olduğunu anlattı.
Yapacağım çalışmanın elaman indirmeye indeksli olmadığını, gerçeği
ortaya çıkarmak olduğunu, etüt sonrası sonucun belli olacağını belirttim. Kendisinin
yoğun olduğunu, çalışmalarımı Yüzbaşı emeklisi olan yardımcısıyla yürütebileceğimi
söyledi. Yardımcısı ön yargılı değil, aksine teknik gelişmeleri devreye
sokabilirsek daha az elamanla daha etkili çalışmalar yürütülebileceği
görüşündeydi.
Konu uzmanlık alanımın dışında olduğundan, her konuda
yenilikleri uygulayan Er demir’de incelemeler yaptım. Bu bilgiler ışığında
bizdeki uygulamaları uzun etütlerle takip ettim, çalışanlarla tek tek görüştüm.
Bu çalışmalar sonunda, güvenlik sekreteri yardımcısının da katkılarıyla
hazırladığım raporda: özel güvenlik personel sayısını 272den 236 ya indiriyor,
önemli maliyet yüklemeyen yeni cihazlarla sekreterlik takviye ediliyordu.
İşin önemli yanı kesinlikle personel indirimine gitmek
istemeyen sekreterinde, bu raporu inanarak benimsemesiydi.
ULUSLAR ARASI ENERJİ SEMİNERİNDEKİ SUNUMUM:
İstanbul’da Elektrik Mühendisleri Odası ve Enerji
Bakanlığının ortaklaşa organize ettikleri, her yıl tekrarlanan seminere o yıl
Karabük Demir Çelik Müessese Müdürlüğü de bir tebliğ sunmaya karar verdi. Bu
sunumun hazırlanıp sunulması görevi, Endüstri Mühendisliği Müdürlüğüne verildi.
Müdür Metin beyde, bu konuda görevi Süleyman Şahintürk ve
bana yükledi. Süleyman abiyle belirlediğimiz çerçeve, yürütme kurulu tarafından
kabul gördü. Tebliğin detayını hazırlamaya başlarken, Süleyman abi ciddi bir
kalp ameliyatı geçirince konu, tamamen benim üzerimde kaldı.
Demir Çelik’te yapılan ve yapılmaya çalışılan enerji
tasarruflarını örneklerle ve elde edilen tasarrufları, rakamlara dökerek enerji
tasarrufunun hem önemini hem de nasıl yapılabileceğine yol gösteren sunumumu
hazırladım. Yürütme kurulundan onay çıkan sunumu yapmak için İstanbul’a Necmi
Yıldıran, Erhan ‘la beraber gittik.
Seminer üç gün sürüyordu, benim sunumum ikinci gündü.
Teoriden çok pratik uygulama yöntemlerini içeren sunumum büyük bir beğeni
kazandı.
Üç arkadaş; gündüz semineri takip edip,enerji fuarını dolaşıp,
diğer katılımcılarla bilgi alışverişi yaparak geçirdik, geceleri ise verilen
yemeklere katılıp, İstanbul’u yaşamaya çalıştık.
Çiçek Pasajı’ndan çıktığımız bir gece, Erhan’ı kayıp edince
sıkıntılı anlar yaşadık.
GRUP BAŞ MÜHENDİSLİĞİ OLUŞTURULDU:
Endüstri Mühendisliğine gelişimin üçüncü yılıydı. Başbakan
Tansu Çiller’in bir liraya fabrikayı satışa çıkarması sonrası, birçok birimler
kapatılmaya başlandı. Kapatılan birimlerdeki arkadaşlar kadrolarıyla birlikte,
diğer Müdürlüklere dağıtılıyordu. Bu uygulamadan en çok etkilenen Müdürlüklerin
başında bizim müdürlük geliyordu. Ayrıca fırsat bu fırsat diyerek, ulufe
dağıtılır gibi eşe dosta yeni baş
mühendislerde yaratılıyordu.
Müdürlüğümüzde sekiz başmühendise karşı, beş mühendis görev yapmaya
başladı.
Erkan beyin Endüstri Mühendisliğine önem vermesiyle,
müdürlük eski aktif konumuna geçti. İşler eski arkadaşların boynunda kalırken,
yeni gelen arkadaşlar akşama kadar ya geyik muhabbeti yapıyor yada özel
işlerini takip ediyorlardı.
Yılbaşı sonrası faaliyet raporunu değerlendirmek üzere
Müdürün başkanlığında tüm mühendis ve baş mühendislerin katıldığı toplantıdaydık.
Metin bey söze grup baş mühendisliklerinin oluşturulduğunu söyleyerek başladı,
yani bazı baş mühendisler grup baş mühendisine bağlı çalışacaklardı.
Bana üç baş mühendisliğin bağlanmış olmasına, bu müdür lük’e
senelerini vermiş Başarılı Baş Mühendislerden Hasan Durna, adam kayırmacılık
var diyerek karşı çıktı.
Metin bey cevabımı faaliyet raporu değerlendirmesinden sonra
vereceğim diyerek Hasan beyi geçiştirdi.
Sıra faaliyet raporu değerlendirilmesine geldi: geçtiğimiz
yıl içersinde benim sekiz projeyi tamamladığım, üç proje üzerinde çalışmalarım
devam etmekte olduğunu,. beni takip eden baş mühendisin üç proje bitirdiği, şu
anda çalışmakta olduğu bir tek projenin olduğu, diğer baş mühendisliklerin
ellerindeki tek projeyi bile bitirmedikleri ortaya çıktı.
Faaliyet raporunu açıklayan metin bey, Hasan beye itirazın
geçerlimi diye sorunca, Hasan bey, haklıymışsınız Müdür bey dedi.
ODA DEĞİŞTİRDİM:
İş çıkışına bir saat kala aynı odayı paylaştığım baş
mühendis Bahattin Çetin ve diğer odadan konuk olarak gelen baş mühendis Nevzat
Özcan askerlik anılarını yarıştırıyorlardı.
Müdür bey beni odasına çağırarak acil bir raporun Müessese
müdürüne yetişeceğini söyledi. Hemen odama geçip çalışmaya başladım. İşin
ortasında Fatoş; telefonla arayarak, iş çıkışı hemen eve gelmemi, günlerdir
devem eden ateşinin daha da yükseldiğini, doktora gitmemiz gerektiğini söyledi.
Fatoş’un rahatsızlığı, işin yetiştirilmesi, arkadaşların
anlamsız birbirlerini rencide edecek askerlik anıları kafamı tırmalamaya
başladı. Tam bu sırada Nevzat bana hitap ederek ben bunun şu enayiliğini
anlatayım mı? diye sordu. Bende yetiştirmem gerekli bir işin olduğunu sonra
anlatmasını sinirli bir ses tonuyla söyledim. “Normal olması gereken bir iş
yerinde benim davranışım çok doğru olmasına karşın, Demir-Çelik’te bu bir kıl
davranıştı”.
Nevzat bozularak odadan ayrıldı Bahattin’in rengi attı. İşi
uzatmamak ve sonra özür dilemeyi düşünerek Raporu tamamlayıp Müdüre götürdüm.
Metin beyin raporu Müessese Müdürüne götürmemi istemesi sinirlerimi hayli
bozdu. Yapacak bir şey yoktu, raporu Erkan Beye sundum. Gerekli bilgileri Genel
Müdürlüğe aktaran Erkan bey, o gün erken
çıkacağı için onun makam arabasıyla zamanında evde oldum.
Hastaneye yatmak zorunda kalan Fatoş’un başından
ayrılamadığım için üç gün iş yerinden izin aldım. Fatoş’a refekatcı olarak
annesini bırakıp, Şeref’i Demir Çeliği gezdirmeye götürdüğümde uğradığım büromda, Hasan bey benimle özel görüşmek
istedi.
Onun odasında, üç gün önce yaşadığımız olay sonrası
Bahattin, müdüre giderek Mesut çalışmayı seviyor, onu Falanca odaya ver
Nevzat’ıda kendi odasına geçirmesini istediğini.
Müdür bey hem Bahattin’nin üst kademedeki etkisinden zarar
görmemek hem de çok işe yarayan beni kızdırmamak için kendisine zaman
tanımasını bir orta yol bulacağı sözü verdiğini açıkladı.
Bunu şimdi sıkıştırmasının nedeni de Müdür dangalaklık yapar
konuğunun yanında açar, sende sinirlenir tepki gösterip konuğunun yanında
tatsızlık çıkmaması olduğunu açıkladı.
Uyarısı için teşekkür ederek odama geçtim belirli bir süre
sonra diğer bölümleri dolaşmak için Şeref’le ayrıldık.
Sakin sakin akşam düşünerek, onların terbiyesizliğine tepki
olsun ve müdürü de rahatlatmak için Yalnız oturan Atilla beyin odasına ilk iş
günümde geçtim.
KARABÜK’ÜN KURTULUŞU:
Karabük Demir- Çelik’in özelleştirme kararı, Çiller Hükümeti
tarafından resmen açıklanmasından uzun zaman geçmesine karşın hiç bir somut
adım atılmadı.Müessese Müdürlüğünün eli ayağı bağlıydı: bir taraf dan
tesislerden maksimum üretim beklenirken öte yandan özelleştirileceği için
tesislere çivi bile çakılamıyordu. Allah dan, Müessesenin kendi içersindeki
Dökümhaneleri, Makine Fabrikaları, Ağır Teçhizat yapı fabrikaları ; Proje
Müdürlüğünün projelerini, imalata dönüştürebildiklerinden kendi bünyesinde
birçok yedek parça tedariki sağlanabiliyordu. Ancak dış alım gerektiğinde,
sorunlar ötelenmek zorundaydı. Aylar geçtikçe sorunlar büyüyor, uzun vadeli
bakım onarım planlamaları yapılamadığından entegre tesisler giderek dar boğaza
giriyordu.
Müessese müdürlüğünün tüm sözlü ve yazılı girişimlerine,
Genel Müdürlükten yanıt alamıyor, sorunlar büyüyerek birikiyordu. Çaresiz kalan
Müessese Müdürlüğü; Endüstri Mühendisliği Müdürlüğüne geniş kapsamlı bir rapor
hazırlatarak, konuyu yüz yüze Genel Müdürlükte görüşmeye karar verdi.
Endüstri Mühendisliği Müdürlüğünün hazırladığı rapora; Müessese
müdürü başkanlığında yapılan toplantıda, tüm entegre tesislerin yetkili
elamanlarının görüşleri alınarak son şekli verildi. Genel Müdürlükten randevu
alındı.
Randevu günü, Müessese Müdürü Erkan Gülerğün, İşletmeler
Müessese Müdür yardımcısı Kemal Tuğcu , Satın alma Müdürü Tuncer Tuncel, Dış
alımlar Şefi Apti Kapanşahin, Endüstri Mühendisliğinden ben iki arabayla
sabahın erken saatlerinde yola çıktık. Toplantı saat 9,30 daydı. 9,20’de
toplandı salonuna girdiğimizde henüz Genel Müdürlükten kimse teşrif etmemişti.
Saat 10’da genel Müdürün gelmesiyle toplantı başladı.önceden dağıttığımız
şeffaf kapaklı dosyadaki raporlarımız, tüm katılımcıların önündeydi. Raporun
kapağını açmadan şöyle bir göz gezdiren Genel Müdür ilk sözü Erkan beye verdi.
Erkan bey sık sık rapora atıf da bulunarak sorunlarımızı anlatmaya başladı.
Genel Müdürün sağında oturan, Karabük’te Mühendis olarak
göreve başlayıp, değişik kademelerde çalışarak ve politik destekle Esas
işletmeler Genel Müdür Yardımcısı olan ve Demir Çelik’in sorunlarını çok iyi
bilen Güven Erğun; sürekli hesap makinesiyle hasablar yapıyordu.
Erkan bey tam sözünü bitirdiğinde, birden Güven bey;
Karabük’ün kurtuluşunu buldum diye seslendi. Demir Çelik tarihinde ilk defa
mühendis kökenli olmayan Genel Müdür; Erkan beyin anlattıklarından bir şey
anlamadığından, gözleri parlayarak, umutla Güven beye baktı. Güven bey kurtuluş
projesini anlatmaya başladı: “ birici lig de oynayan Karabük Demir Çelik Spor
lig de kalıp kalmama mücadelesi veriyordu. Karabük o haftaki maçını cezası
nedeniyle tarafsız bir sahada oynayacaktı”. Eğer tarafsız saha olarak Bursa seçilirse,
Karabük’ün maçı alacağının nedenlerini rakamlarla uzun uzun anlattıktan sonra,
tüm gayretimizle maçın, Bursa’ya alınması sağlamamız gerektiğini söyledi.
Saatine bakan Genel Müdür; ortak bir komisyon kurularak
sorunların çözümü orada olgunlaştıralım önerisi yaptı. Erkan bey itiraz edecek
oldu ama Genel Müdür, Bakanla toplantısının olduğunu belirterek salondan
ayrıldı.
Eşekten düşmüş karpuza dönen Karabük heyeti; beni ve Apti
Kapanşahin’i komisyona katılmak üzere bırakarak, Karabük’e döndü.
ATIK SULARIN DEĞERLENDİRİLMESİ:
Fabrikaların çok büyük miktara da tükettiği suyun, önemli
bir bölümü; Soğanlı çayından doğrudan temin edilirken, az bir kısmı devri daim
suyuydu. Tüketilen suyun önemli bir bölümü soğutma suyu olarak kullanıldığından
kirlenmiyordu ama kirlenen sanayi artığı sularla, evsel atık suları aynı
kanaldan Filyos nehrine veriliyordu.
Bu tür çalışmanın şu iki önemli sakıncası vardı: birincisi
mevsim koşunlarında suyun fiziksel kalitesi çok değişiyor, yağışlı mevsimlerde
bulanık gelen sular, işletmelerde önemli sorunlar yaratıyordu. İkincisi daha
önemliydi, Karabük’ten Filyos’a kadar akan nehri, önemli ölçüde kirletiyordu.
Önemli göstergesi nehirde balık neslinin tükenmesiydi.
Önemli bu iki sakıncayı gidermek, aynı anda da devri daim su
sistemine geçerek, fabrikaların su gereksinmelerini minimuma indirmek amacıyla
çalışma yapmak üzere bir teknik komisyon oluşturuldu.
Komisyonda şu üyeler vardı: Endüstri Mühendisliğinden: Mesut
Eski, Etüt Planlamadan: Baş Mühendis Leyla Özbozkurt, Çevre Mühendisi Ece , Kimya Mühendisi Havva Ekşi, Laboratuarlar
Müdürlüğünden eski Laboratuarlar Müdürü, danışman Nursel Moral, Kuvvet
Santralından Kimya Mühendisi İhsan Şahin ve Proje Müdürlüğünden Kemal . .
Bu konuda hayli bilgi birikimi olan komisyon, ön çalışmalarını
kısa sürede tamamlayarak; ODTÜ, İTÜ, TÜBİTAK, ERDEMİR,İSDEMİR ve Orta Anadolu
Rafinelerine teknik inceleme gezisi yapmaya karar verdi.
ERDEMİR, İTÜ ve TÜBİTAK Teknik gezileri:
Komisyon olarak ilk olarak ERDEMİR’deki pratik uygulamaları
görmek için Ereğli’ye gittik. Tüm fabrikalar genelinde pek başarılı olmayan ancak
soğutma suyu olarak denizden aldıkları deniz suyunu devri daim suyu şeklinde
kullandıklarından su tüketimleri bize göre çok azdı. Evsel atık sularını da
biyolojik arıtımla temizledikten sonra denize bırakıyorlardı.
İlgili arkadaşların yakın ilgisi ve yardımlarıyla önemli
bilgiler edinerek İTÜ’nün yolunu tutduk.
İTÜ’de İnşaat Mühendisliği bölümünde Prof Dr. Veysel
Eroğlu’nun başkanlığındaki heyetle iki günlük çalışmamızı tamamlayıp, bayan
arkadaşların alışveriş istemlerini karşılayalım derken yolumuzu kayıp ettik.
Geç de olsa “Tahtakale” alış veriş
merkezine ulaştık
TÜBİDAK’da ön bilgi alışverişi yaparak, çalışmaların
detayına girdiğimizde ortak çalışmalar yapabileceğimiz üzerine anlaşarak
ayrıldık.
ODTÜ, Orta Anadolu Petrol Rafineleri ve İSDEMİR teknik
gezileri:
İkinci gezimizin ilk durağı ODTÜ Kimya Mühendisliği bölümüydü.
Burada aldığımız teknik bilgilerin yanında ismini anımsayamadığım Prof’un
anlattığı şu olay bizim için çok önemliydi: İzmit’de kurulan bir kimya tesisi;
ilk kuruluşunda pahalı olduğu için yapmadığı arıtma tesislerini, Belediyenin ve
çevrenin zorlamasıyla yapmaya karar veriyor. Anahtar teslimi yaptırdıkları
İsveç Firmasına arıtma tesislerini de sipariş ediyorlar. İsveç’teki bir
fabrikanın kopyası olan tesislere; hazır proje, aynen uygulanarak kuruluyor.
Sistem işletmeye alınınca İsveç’de aldıkları olumlu sonucu, burada alamıyorlar.
Üst düzey yöneticileri bile gelip aynı değerleri taşıyan bu tesis de niye
olumlu sonuç alamadıklarını araştırıyorlar.
Sonuç da; çevre kirlenmesinin önemini bilmeyen çalışanların,
işi ciddiye almadıklarından kaynaklandığını tespit ederek, gerekli eğitimi
veriyorlar.
Kırıkkale’de kurulu Orta Anadolu Petrol Rafinesindeki arıtma
tesisleri ve çalışanların bilinci bizi şaşırttı. Hem sanayi hem de evsel atık
suları fiziksel, kimyasal ve Biyolojik arıtıma tabi tutulduk dan sonra Kızıl
Irmağa veriliyordu. Sistemi çok verimli çalıştırmaları sonucu tesislerin su
tüketimi Dünya’daki emsallerinin en iyilerindendi Arıtma sonrası suları, bölüm
müdürü çekinmeden içebiliyordu. Üstelik bu noktadan sonra nehirde balık miktarı
ve balıkların ebatlarında olumlu yönde önemli değişikliğin olduğunu gururla
anlatıyorlardı.
Teorik ve pratik uygulamalar hakkında çok yararlandığımız
buradan Ankara’ya dönünce; minibüsle İskenderun’a gitmenin zorluğunu ve İsdemir’de
araç problemimizin olmayacağını düşünerek bundan sonraki yolculuğu otobüsle
yapmaya karar verdik. İsdemir’de ilk üç gün gruplara ayrılarak, herkes kendi
uzmanlık alanında incelemeler yaptı. Bazı hanım arkadaşların isteği üzerine son
günü alışverişe ayırdık. İsdemir’de uygun arıtma tesislerin varlığını görüp,
rafinerideki hassasiyetin gösterilmemesi sonucu atık suların istenildiği gibi
temizlenmediğini öğrenmek bizleri üzdü. Bu arıtma tesisleri randımanlı
çalıştırılmadığından da, su tüketimide maksimumdu.
Dostumuz Halil Bozkurt’un Leyla, Nursel hanımlarla beni
akşam yemeğine evine davet etmesi ve Kahramanmaraş yemeklerinin enfesliğinden
söz etmeden geçemiyorum. Son gün Adana’ya alışverişe gittik. aşırı yağmurlu bir
günde mecburen iki gruba ayrıldık. Mısır çarşısında saatlerce dolaşarak Leyla
ve Nursel Hanımlar bol bol alışveriş yaptı. Bende ayıp olmasın diye Fatoş’a
aldığım hediye, Mem-Ko’da daha ucuza olması bizleri hayli güldürdü. Akşam
İsdemir’li arkadaşlarla veda yemeği
yerken, Havva hanımın İskenderun’a cezerye almak için inme isteğindeki ısrarı,
Leyla hanımında onu teşvik etmesi hayli keyfimizi kaçırdı.
Teorik ve pratik bilgi birikimlerimizi derleyip toparlayıp
işi proje aşamasına geldiğimizde, Karabük Demir Çelik’in özelleştirme kararı
alınması, tüm çalışmalarımızı boşa çıkardı.
ÖZELLEŞTİRİLECEK DEMİR ÇELİK’İN KADRO ÇALIŞMASI:
Özelleştirilmesi kesinleşen Demir-Çelik’in nasıl
özelleştirileceğine karar vermeye çalışılırken, özelleştirilen bu tesis de
memur ve işçi statüsünde çalışacak personelin kadrolarının ve sayılarının
saptanması görevi Endüstri Mühendisliği Müdürlüğüne verildi.
Sağlıklı bir kadrolaşma yapılabilmek için önümüzde iyi bir
örnek olan Erdemir’i incelemeye karar verdik.
Endüstri Müdürü: Metin Atay, Makina Bakım ve Onarım Müdürü:
Endüstri Mühendisi: Sevilay hanım ve benden oluşan ekip,
incelemelerde bulunmak için Ereğli’ye gittik.
Bir hafta süreyle Erdemir yetkilileriyle sistemi inceledik,
özellikle Karabük’te sorun olan bakım ve işletmenin ayrı çatılarda olmasının
yarattığı sıkıntının, burada nasıl çözüldüğünü üzerinde durduk.
Karabük’e dönüşümüzde Personel Müdür muavini: Ahmet Canlı’da
komisyona katıldı. Erdemir örnek alınıp, Karabük gerçekleri de göz önünde
bulundurularak ilgili birimlerle yüz yüze defalarca görüşerek, yeni kadrolar
oluşturularak işçi ve memur sayısı belirlendik.
Emekli olduktan beş altı yıl sonra Denizli’ye ziyaretimize
gelen dostumuz Çelikhaneler Müdürü Asil Savran’ın, benim başkanlığımda
hazırlanan kadroların yürürlükte olduğunu söylemesi gurumu okşadı.
ÇELİKHANE DOLAMİT SORUNUNUN ÇÖZÜMÜ İÇİN ERDEMİR TEKNİK
GEZİSİ:
Demir-Çelik kendine ait dolomit ve kireç taşı ocaklarını
özelleştirdikten sonra, Çelikhanede önemli sorunlar yaşamaya başladı.
Erdemir’deki uygulamayı yerinde görüp inceleme yapmak için
eski Müessese Müdürü, Müşavir Coşkun Akten başkanlığında bir ekip Erdemir’e
gittik. gerekli incelemeleri yaparak döneceğimiz gün Coşkun beye bilirkişi
görevi çıktı.
Coşkun beyin; beklenmedik bu görevden aldığı parayla, dönüş
yolunda Akçakoca’da, ekip arkadaşlarına ziyafet çekmesi büyük incelikti.
ERDEMİR’İN KARABÜK İÇİN HAZIRLADIĞI KURTULUŞ ÖNERİLERİ:
Hiç bir hazırlık yapılmadan politik nedenlerle Başbakan
Tansu Çiler’in Karabük’te, Fabrikaları işçileri “1tl.” sattım demesi üzerine
değişik kuruluşlar çıkış yolları aramaya başladı. Bu arayışların en ciddisini
Erdemir ekibi yaptı. Özelleştirme sonrası randımanlı olabilecek altı seçenekli
ekonomik, üretim yöntemleri önerini sundular. Bu önerilerini hazırlamadan önce,
Karabük’te uzunca bir süre önerilere altyapı oluşturacak bilimsel ve teknik ön
çalışmalar yaptılar. Alt yapı
çalışmalarında Endüstri Mühendisliği olarak büyük destek verdik.
Raporların Değerlendirilmesi:
Karabük esnafının büyük desteğini alan bölgenin çocuğu
Müessese Müdür yardımcısı Ersin Öztürk, başkanlığında değerlendirme toplantıları
yapıldı.
Altı öneriden
beşinin; Karabük Demir- Çelik tesislerinin kuruluş yerinin, günümüz koşullarına
uymaması nedeniyle uygulama olanağı yoktu. Altıncı öneri ise, ekonomikliği göz
önüne alınca uygulama şansı olmayan, ancak şehrin fabrikalara bağımlılığı göz
önüne alınarak, sosyal düşünceyle, var olan olumsuzluklar görmezlikten
gelinerek uygulanabilirdi.
En sağlıklı çözüm ise; artı değeri yüksek, tonajda az, bilgi
birikimine dayalı teknik üretime geçerek, fabrikaların çalışmalarını
sürdürmekti. Şehrin geleceğini; ekonomik ömrünü doldurmuş bu tesisleri
zorlayarak aramak yerine, yeni tesislere yönelmekti.
Akıl, bilim ve teknik yukarıdaki çözümde buluşuyordu ama
bunu başta Ersin beye ve Karabük politikacılarına anlatma olanağı yoktu. Tabi ki
var olan büyük sorunlar yok farz edilerek altıncı öneri uygulamaya kör topal
sokuldu. Hurdaya çıkmış Erdemir Çelik fabrikaları Karabük’ke taşındı.
ENDÜSTRİ MÜHENDİSLİĞİ MÜDÜRLÜĞÜNDE BİLĞİSAYAR YOK:
Pik üretimleri ve stoklanması konusunda Müessese
Müdürlüğünden acil bir rapor istenmişti. Telaşla bu raporu hazırlamaya
çalışırken, Halil Örs ziyaretime geldi. Konuşmak istediği bir konu vardı ama
benimde bu raporu yarın sabaha yetiştirmem gerekiyordu. Elle grafikler,
tablolar yapmaya çalıştığımı gören Halil; mesai saatinin de bitmekte olduğunu
dikkate alarak, onları bırak sen doneleri topla, akşam bizde bilgisayarla hızlı
ve çok daha anlaşılır rapor hazırlarız dedi.
Önerisi benimde işime geldi çünkü gece yarısına kadar büroda
çalışacaktım. Bir taraf dan gerekli bilgi kaynaklarını toparlarken Halil’e
söyleşimizi de yaptık. Akşam Halil’in bilgisayarına bilgileri girip, nefis bir
rapor çıkarırken, sohbetimize de devam ettik.
Sabah raporu çok beğenen Erkan bey, bazı eklemeler istedi.
Bunun hemen yapamayacağımı, çünkü müdürlüğümüzde bilgisayarın olmadığını
söyledim.
Bilgisayar mezarlığına dönen Demir-Çelik’te, en gerekli
Müdürlükte bilgisayarın olmamasına akıl erdiremediğini söyleyerek, saçını
başını yolmaya başladı.
KAVĞA:
Çalışmayan arkadaşların sohbetlerini bölmemek için odamı
değiştirmiştim. Yeni odayı, Özel Siparişler Müdürlüğünün tasfiyesiyle Endüstri
Mühendisliği Müdürlüğüne gelen İnşaat Mühendisi Atilla beyle paylaşıyordum.
Atilla bey; eski hızlı solculardan, Beş bin evler konut
kooperatifinde Şantiye Şefliği yapmış, şu anda kendini dine vermiş bir tarikat
üyesiydi. Sabah ve öğleden sonraları odaya uğrar on on beş dakika kitap okur,
kitap okurken uyuklamaya başlar, yarım saat, bir saat uyuduktan sonra dolaşmaya
çıkar. Genellikle bir daha odaya uğramazdı. Ortak odamızda ben genellikle yalnız
kalır, sessiz bir ortada çalışmalarımı sürdürüyordum.
O gün, tek yaptığı iş
olan Yüksek Fırınlardan üretim değerlerini almada bir gecikme olmuş. Gereken
bilgileri zamanında alamadığı için sinirlenen Atilla bey; benim çok iyi
tanıdığım ve çalışmasını takdir ettiğim Necmettin Tokur hakkında haksız
eleştiriler yapmasına dayanamayıp karşılık verdim. Akşama kadar, ya uyuduğunu yada ünite ünite
dolaşarak bomboş gezdiğini söyleyince tipik Karadenizli Olan Atilla bey sinirlenip
bağırmaya başladı. Aynı dozda bende cevap verince tüm müdürlük bizim odaya
doluştu. Kalabalık dan cesaret alan her ikimizde, birbirimize hakaretlere devam
ettik. Atilla beyin odayı terk etmesi üzerine kavga biti.
Akşam üzeri geri gelen Atilla beyle karşılıklı özür dileyerek
anlamsız tartışmayı tatlıya bağladık.
KARDA YÜRÜYÜŞ:
Ereli Özbozkurt doğada arkadaşlarıyla yaşamayı çok sever ve
her fırsatta bir organize yapardı. O Pazar sabahı çok kar yağmış, her yer
bembeyazdı. Ereli’nin organizasyonuyla, beş altı arabalık bir ekip oluşturup, dağda
kar yürüyüşüne çıktık. Soğuksu Mahallesine geldiğimizde Bol kuş Dağının yolunun
kapalı olduğunu öğrendik.
Hemen ayaküstü bir toplantı yaparak Bulak mağarasına
yürümeye karar verdik. Bulak’a geldiğimizde köylülerin garip bakışları arasında,
çoluk çocuk arabalardan inerek Mağara yoluna doğru yola çıktık.
Birkaç köylünün bu karda oraya ulaşmamızın zor olduğu
uyarısını dikkate almadan yola devam ettik. Bulak çıkışından yarım saat sonra
mağaraya ulaşmamızın olanaksızlığını anlayarak, bulduğumuz geniş bir alanda kar
topu oynadık, kardan adam yaptık, doyasıya karda yuvarlandık. Yaktığımız ateş de
eriyen karla, kara uygun olmayan ayakkabıların ıslanması, erken geri dönmeye
kararı verdirdi. Çağrı’nın ayaklarının ıslanması beni hayli endişelendirdi.
Bulak’ta arabaları bıraktığımız yerdeki kahvehanede yanan
sobanın etrafına doluşarak, sıcak çayları yudumladığımızda ne kadar üşüdüğümüzün
farkına vardık. Üç dört saat süren bu güzel anıyı bizlere yaşatan Ereli’ye bol
bol teşekkür ettik.
BULAK MAGARASINA GEZİ:
Senelerdir methini duyduğumuz ama bir türlü
gerçekleştiremediğimiz geziyi yine Ereli’nin gayretiyle yaptık. Çok güzel bir
Mayıs Pazarında Fatoş, ben, Leyla Hanım ve Ereli yola çıktık. Bulak’a kadar
Ereli’nin arabasıyla gittik. Geri kalan beş altı kilometrelik patika yol ancak
yürünerek gidilecekti. Ancak vadiye indiğimizde yol yürümenin bu kadar zevkli
olacağını hiç düşünmemiştim. Dereden akan suyun şırıltısıyla, onlarca kuşun
sesi inanılmaz bir müzik oluşturuyordu. Hemen patikanın yanından başlayan
yüzlerce kır çiçeklerinin oluşturduğu renk harmonisini anlatmak için kelime
bulmakta zorlanıyorum. Nerdeyse mağaraya kadar, bahçelerdeki ağaçların gölgesi
yolu kaplamıştı.
Mağaraya geldiğimizde ise başka bir dünya ile karşılaştık.
Geniş bir mağara girişi, içersinden çıkan buz gibi su, nerdeyse bir nehri
andıracak kadar çoktu. ODTÜ öğrencisi ve Mağara İnceleme kulübü üyesi olan
Ereli’nin yeğeninin anlatımına göre: mağara kilometrelerce yerin altında devam
ediyor, mağarada ilerleyebilmek için zaman zaman şişme botlar kullanılmak
zorunda kalınıyormuş. Tabi ki biz mağaranın ancak birkaç metre içine
girebildik. İlersi hem karanlık hem de suyun gürültüsüyle ürperticiydi.
Mağaranın çevresi göz alabildiğince doğal çimlerle kaplı,
baş da dağ laleleri, safran çiçeği olmak üzere adlarını bilmediğim onlarca
çeşit çiçeklerle kaplıydı.
Yanımızda götürdüğümüz azıklarımızı büyük bir iştahla
yiyerek, istemeye istemeye geri dönerken, mutlaka çocukları da getirmeye karar
verdik ama kararımızı uygulayamadık.
DEĞİRMENE GEZİ:
Değirmen; Safranbolu’nun en gelişmiş köylerinden biri
olan köyünün eski bir değirmenini olduğu, doğa
harikası bir yerdi. Bu değirmende Türkiye’nin ilk elektriği üretildiği
anlatılır. Karabük’ten on, on beş kilometre uzaktaydı.
Çok sık adını duymamıza karşın gitmek nasip olmamıştı. Fatoş’un Övül’ü Fen Liseleri sınavı için Zonguldak’a
götürdüğü Pazar günüydü. Ereli telefon etti, bu güzel günde evde oturma, gel
bizimle değirmene diye. Çağrı ile her hangi bir hazırlık yapmadan yola
koyulduk.Bizim dışımızda Moral, Karacaoğlu aileleri ve bekar birkaç Mühendis
arkadaşlar da vardı.
Arabaları değirmene bir, iki, kilometre kala bıraktık.
Piknik malzemelerini elimize alarak patika yoldan yürüyerek bir saatte
değirmene ulaştık. Uzaktan yeşil bir vadinin üzerine hemen düşecekmiş gibi
duran kayalar insana korku veriyordu. Çok güzel bir Mayıs Pazarında, her yer
yem yeşil, ağaçlar yapraklarını tamamlamış, yaban gülleri rengarenk açmış,
hangi çiçekten geldiğini anlayamadığımız hoş kokular burnumuza bayram
yaptırıyordu.
Bir grup küçük değirmen evinin yanındaki çimlik alanda tezgahı
kuralım derken, diğer grup, çayın ortasındaki tepsi gibi düz kaya adacığı
üzerinde kurmayı önerdi.
Ani bir yağmur yağarsa o adacığın sular altında kalacağını
söyleyen Atilla’ya, bu adayı kaplayacak suyun gelmesi için tufan olması gerekir
dedim. Sonunda evden de yararlanmayı düşünerek çayırlık alana tezgahı kurduk. Hanımlar
nevaleleri hazırlarken bir arkadaş da mangalla uğraşıyordu. Geri kalanlar çevre
gezisine çıktık. Dut, ceviz, deli incir ağaçları arasında, orman üzümü
dikenlerinin müsaade ettiği yoldan uzaktan hemen düşecek gibi görünen
kayalıklara tırmandık. Bu kayalıklarda oluşmuş mağaralarda, kayalar ağlıyormuş
gibi su damlatıyorlardı. Çay boyunca devam eden yeşil vadiyi, Karabük-
Kastamonu kara yolu kesiyordu. Manzara tek kelimeyle harikaydı.
Buraya geldiğimizde havada tek bir bulut bile yoktu. Bir,
iki saat içersinde gökyüzünü karabulutlar kapladı, yağmur yağdı yağacaktı. Tam
yemeğe başlayacaktık ki, bardaktan boşanırcasına yağmur başladı. Tavanı akan eve
sığınmak zorunda kaldık. Kırk beş dakika kadar hapis kaldığımız değirmende;
değirmeni kuran ve Türkiye’de ilk elektriğin üretilişi hakkında Rumlarla ilgili
hayli anı dinledik. Bu arada da yağmur altında yarı pişmiş yarı çiğ köftelere,
etlere aç kurt gibide saldırdık.
Yağmur dindi, güneş açtı. Yıkanmış bitkilerin üzerindeki su
damlacıkları arasından güneş ışınlarını seyretmek bir başka güzeldi. Evden
dışarı çıktığımızda adacığın sel suları altında kayıp olduğunu görmek, hepimizi
şaşırtırken ben, Atila’ya yüzlerce teşekkür ediyordum.
Yağmur sonrası bir kez daha çevre gezisi yaparak akşam üstü
arabaları bıraktığımız alana geri döndük. Bizi bir sürpriz bekliyordu.
Arabaları park ettiğimiz alandan, köy yoluna çıkacağımız yol yağmurda
bozulmuştu. İlk üç arabayı iterek, kaydırarak bin bir zorlukla yola çıkardık.
Sıra bizim “LADA”’ya gelmişti. Reno ve Şahin marka arabaların zorlandığı bu
bataklıkta Lada hiç zorlanmadan, itilmeden ve kaymadan geçmesi hayli takdir
topladı.
Bu güzel yere ailecek defalarca piknik yapmaya geldik. Çoğu
kez dostlarımızla geldiğimiz bu yerde; Asil’lerle geldiğimizde, her kez
sevinçten uçarken, Asil’lin yürüme tembelliği yüzünden yaptığı şikayetler;
yıllarca çocukların Asil’i eleştirmesine neden oldu.
ÇETİÖREN PİKNİK GEZİSİ:
KASMD Karabük Ağır Sanayi Mühendisler Derneği ve Mühendisler
Kulübü ortaklaşa
Çetiören dağ pikniği gezisi düzenlediler. Üç otobüsle
yapılan geziye ailecek gidildi.
Çetiören; Çankırı, Eskipazar ilçesinin yakınında yüzlerce
yıllık çam ağaçlarıyla kaplı, Orman İşletmesinin doğayı bozmadan yaptığı bir
piknik alanıydı: çok geniş birbirinden bağımsız beş altı doğal çimli oturma
alanları, yürüyüş parkuru, doğayı seyretmeye doyum olmayan yangın gözetleme
amacıyla yapılmış gözetleme kuleleri. Hele küçük dereler üzerine halat ve
tahtalarla yapılmış köprüler buraya ayrı bir hava veriyordu.
Görevlilerin hazırladığı yemekler yendi, her grup kendi
zevkine göre içkilerini içti. Çok keyif aldığımız gezinin bitiş saati geldiği
için otobüslerimize bindik. Tam otobüsler hareket etti, piknik alanından daha
yüz metre ayrılmıştık ki, Maden Mühendisi tuvaleti geldiği
gerekçesiyle otobüsü durdurdu. Bu garipliğe herkes tebessümle karşılarken,
Elektirk Mühendisi Ulfi bey çok tepki gösterdi. İşini tamamlayıp otobüse
dönen beyle Ulfi bey neredeyse tartışmaya varacak
şakalar yaptılar...
Piknik alanından 7-8 kilometre uzaklıkta olan Eski Pazar’a
girmek üzereydik ki, bu Sefer Ulfi bey sıkıştığı gerekçesiyle otobüsün
durmasını istedi. Herkes önce şaka yaptığını zant etti ama gerçek olduğunu
öğrenince otobüsün içi kahkahadan kırıldı.
FATOŞ’UN HASTALIĞI:
Fatoş’un son günlerde sürekli olarak ateşi yükseliyordu.
Soğuk algınlığı gibi basit nedenlerden olduğunu düşünerek pek üzerinde
durmadık. O gün, Fatoş iş yerine telefon etti, kendini iyi hissetmediğini
hastaneye gitmemiz gerektiğini söyledi.
Devlet Hastanesine akşam gittiğimizde, doktor durumunun
ciddi olduğunu söyleyerek hastanede gözetim altında kalmasını önerdi. Kalacağı
oda hem çok kalabalık hem de çarşaflar çok kirliydi. Yeni getirilen çarşaflar
yatağın üzerindekilerden daha kötü olduğunu gördük. Fatoş’un tepkisi üzerine
Hemşire özel odayı önerdi. O servisin özel odası doluydu. Başka servis de ki,
iki kişilik odalardan biri boş olduğundan, doktorun yardımıyla oraya yattı.
Kısa süre Fatoş’u hastanede bırakıp evde Çağrı’yı bilgilendirip,yatırmak
amacıyla kısa süreliğine eve geldim. Tüm gece doktorun sık sık müdahalesine
karşın, ateş bir türlü düşmedi. Ateş 39-39,5 derece arasında gidip geliyordu.
Bir geceliğine gittiğimiz hastanede üçüncü günün sabahında,
Fatoş daha da kötüleşti ve tüm tetkiklere rağmen bir tanıda konamadı. Ailesine
haber verme isteğime Fatoş sürekli itiraz ediyordu. O sabah Çağrı’yı okula
göndermek üzere eve geldiğimde, Fatoş’un izni olmadan ailesine telefonla haber
verdim.
Annesi ve abisi Mehmet'in geldiği sabah sanki bir mucize
oldu Fatoş’un ateşi 38- 38,5 dereceye düştü. Birkaç gün içersinde ateşi düzene
giren Fatoş taburcu oldu. Çiçek bahçesine dönen odadaki çiçeklerin bir kısmını
hastanede dağıtmamıza rağmen, eve taşımak baya zor oldu. Çok geniş salonlu
evimiz sanki bir çiçekçi dükkanıydı. Babası Şeref abisi ve yengesi Hatice ve
yeğeni Tuğba’nın da gelmesi Fatoş’u Kısa sürede ayağa kaldırdı.
DENİZLİ’DE EV ALMA:
Fatoş: hastalığı nedeniyle Karabük’te ziyarette bulunan
abisinden, Yenişehir gibi yeni oluşturulan mahallelerden, bizim ekonomik
gücümüze uygun zemin veya çatı katlarından bir daire çıkarsa, almamıza aracı olmasını
istedi.
Abisi ve yengesi; Şeref’in başkanlığını yaptığı kooperatif de,
ortaklık dan ayrıldıkları bir arkadaşlarının hissesinin, kendilerine geçtiğini,
bu daireyi bize satabileceklerini söylediler. Bizim ekonomik gücümüzün üstünde
olduğunu bildiğimiz bu öneriyi kabul etmedik.
Onlar; evin kendilerine üç yüz milyona mal olduğunu,
elimizdeki birikmiş parayı verip, geri kalanı da ne zaman müsait olursak o
zaman ödeyebileceğimizi, kendilerinin bu paraya ihtiyaçları olmadığını, ayrıca
ev bitmek üzere olduğunu, 7,5 milyon tl. olan aylık aidatınıda herhalde
ödersiniz dediler.
Hayal edemediğimiz bu cazip teklif bizi heyecanlandırdı:
arabamızı da satarak denkleştirdiğimiz 240 milyon tl. hemen ödedik. Geri kalan
60 milyonu marka çevirdik. Çiller’in ekonomik paketi ile üçe katlanan borcumuz,
kooperatif aidatının önce 10 milyona, altı ay sonrada 25 milyona çıkması ve
kooperatifin sorumluluğu ince sıvaya kadar olması, dairelerin içerisini her üye
kendi zevkine göre yaptıracak olmaları, ayrıca arsa sahiplerinin ait 12
dairesinin içinin de üyelerin yaptıracak olması, sonradan bizi, ekonomik olarak
çok zorladı. Emekli olunca.ileride çocuklara iş sahası olacağını düşündüğümüz
zirai ilaçlar dükkanı açma düşüncemizi de tamamen ortadan kaldırdı. Öte yandan
üç yüz milyona mal olduğunu söyledikleri rakamın, iki yüz elli milyon
olduğumuzu öğrenmemiz hayli hayal kırıcı idi ama akrabalık ilişkileri
bozulmaması için ses çıkarmadık.
ÖZDAL ABİNİN ANİ ÖLÜMÜ:
O Yaz, Övül’ün Üniversite sınavlarına hazırlanması ve
kooperatif ödentimiz için yaz tatiline çıkmamaya karar verdik. Özdal abiler de
Demir- Çelik’in geleceğinin belirsizliğinden her an emekli edilebileceklerini
düşünerek yaz tatiline çıkmadılar.
İki aile hemen hemen her akşam yemeğinden sonra yürüyüşe
çıkıp, yürüyüş sonunda ya onlarda ya bizde okey oynuyorduk. O akşam bize, Ereli ve Leyla hanımlarda katıldı. Uzun bir
yürüyüş yapıp arka taraf dan Şirin evler mahallesine gelince, yolu biraz daha
uzatmayı önerdim. Kabul gören önerim, oldukça dik bir yolu kapsıyordu. İnişe geçip
hayli yürüdüğümüz sırada bir evden köpek havlaması duyuldu. Fatoş’un korkması
üzerine, köpeğin bahçe içersinde olduğunu anlatmaya çalışırken, Özdal abinin
yere eğildiğini gördüm. İlk anda Fatoş’u korkutmak için köpek taklidi yaptığını
zand ettiğim Özdal abi, yere yığıldı. Ereli suni teneffüs yaptırırken ben bir
araba teminine çalıştım. SSK hastanesine yüz metre uzaklıkta olan bu olayda
Özdal abiyi kayıp ettik. Hastaneye geldiğimizde yapacak bir şeyin kalmadığını,
yere yığıldığı anda öldüğünü öğrendik.
Dostlara ve akrabalarına haber verip, ertesi gün Kastamonu’da
tüm sevenlerinin katıldığı büyük bir törenle acı içersinde toprağa verdik.
Hepimizi çok üzen bu beklenmedik ölüm, özelikle Fatoş’u haftalarca etkiledi,
yemeden içmeden kesildi.
SAFRANBOLU DÖNÜŞÜ DOLMUŞÇULARIN KAVGASI:
O yaz tatile çıkmadığımız için ablamlar ziyaretimize
Karabük’e geldiler. Onları Safranbolu’ya götürdük. Yaşayan müze olarak
tanıtılan Safranbolu, gerçekten çok iyi korunmuş bir müzeydi:
Daracık, taşlarla kaplanmış sokaklar, cumbalı evler, halen
canlılığını koruyan Arasta çarşısı, müze olarak kullanılan Kaymakam evi; gizli
odası ve kışın alt kat da ki hayvan barınağından yararlanılarak ısıtılan koca
konak. İçinde yüzme havuzu bulunan Asmalı konak v.s.
Gezimizi tamamlayıp Karabük’e dönmek için dolmuş beklemeye
başladık. Uzunca bir süre dolmuş gelmeyince ben, durağa gidip sekiz kişi
olduğumuzu söyleyip, bir an önce dolmuşun gelmesini sağlamaya giderken, bir
Bartın dolmuşu geldi. Ona binip Karabük’e doğru gelirken, Beş bin evler
bölgesinde bir dolmuş dolusu şoför; bizim dolmuşçuyu zorla durdurdular. Hem şoförü
dövdüler hem de bizim ödediğimiz parayı aldılar. Bizin ayırma girişimimize,
araçtaki diğer insanlardan olumlu veya olumsuz hiç bir tepki gelmedi.
Karabük’e geldiğimizde şirketin yazıhanesine uğrayıp olaydan
şikayetçi olacağımızı söyledik. Bizim bu desteğimizi gören şoförde şikayetçi
olacağını belirtince, geri Beş bin evler Polis karakoluna gittik.
Pazar günü olduğundan nöbetçi olarak Komiser yardımcısı
vardı. Davranışı, bu güzel Pazar gününde sizde nereden çıktınız der gibiydi.
Bizim bilinçli ve kararlı olduğumuzu gören Komiser Yardımcısı işi ciddiye almak
zorunda kaldı. Safranbolu’ya ekip gönderip şoförleri karakola getirtti.
Araya giren aracılar; bizim şoförden diğer şoförlerin özür
dilemesini sağlayarak, davacı olmamasını sağladılar. Bizim davacı olmamızı
sürdürmemiz üzerine polis istememeye istemeye işlemleri tamamlamak zorunda
kaldı.
Polisin bize aktardığına göre: yolda orman kanunu geçerliymiş,
eğer yabancı araç o bölgeden yolcu alırsa, bir daha almaması için döverek yolcu
alan şoförlerin gözünü korkuturlarmış.
BELEDİYE BAŞKANLIĞI ADAY ADAYLIĞIM:
Emekliliğim geldi, çocukluktan beri köydeki potansiyeli harekete
geçirme düşüncelerimi; hayata geçirebileceğim düşüncesiyle köyde, belediye
başkanlığına aday olmaya karar verdim.
Bu kararımı Fatoş ve ailesi çok desteklediler.
O anda belediye başkanı olan İsmail Avcı iki dönemdir
başkanlığı yürütüyor ve bana göre oldukça başarılıydı. Yeni dönemde de aday
olacağı söyleniyordu. Ayni siyasi düşünceyi paylaştığım bu arkadaşa, sen çekil
ben aday olayım demem doğru olmayacağı için DYP’den gelen teklifi sıcak
karşıladım.
Benim aday olacağımı duyan İsmail; eğer kararımda samimi
isem, kendisinin benim lehime çekileceğini Bakkal Mehmet Yıldız’ın yanında
samimiyetle söyledi. Düşüncelerime yakın partiden aday olmak, düşüncelerimi
uygulamada daha kolaylık sağlayacağı için diğer grup dan af dileyerek CHP’den
aday olmaya karar verdim.
DYP’nin önde gelenlerinden ve köyü genelde temsil eden
Hüseyin Yağcı; hangi partiden aday olursan ol, biz senin yanındayız dedi.
Köyde esen rüzgar tek aday olacağım yönündeydi. Ancak
adaylığıma bir engel vardı ki aşmak çok zordu: annem; Nuh diyor peygamber
demiyordu. Adaylığıma içgüdüsel olarak kesinlikle karşı çıkıyor. Eğer aday
olursam köyü terk edeceği tehdidiyle beni vaz geçirmeye çalıştı... Adaylığımı
destekleyen kayın pederleri evden kovarken, onunla aynı düşüncede olan
dayımdan, vazgeçmem için beni ikna etmesini istedi.
Benim toplum içersinde ortaya çıkıp, annesi ikna edemediği
için adaylıktan çekildi dedikodularının; beni daha fazla yıpratacağı düşünerek,
adaylık isteğime kerhen onay verdi. fakat çok üzgündü.
Bu arada bana “Alkim”’den iyi bir iş teklifi gelmesi ve
annemin gerçekten çok üzülmesi adaylıktan çekilmemi sağladı.
Aradan geçen yıllar; annemim karşı çıkma nedenlerinin
haklılığını, bir bir bana kanıtladı. Çok kez, cahil deyip geçtiğim annemim; ne
kadar haklı olduğunu gördüm.
ALKİM’DEN İŞ TEKLİFİ:
Emekliliğim geldiği için ve uzun yıllardır aynı yere de
çalışmanın getirdiği bıkkınlık nedeniyle gazetelerdeki uygun iş ilanlarına
başvuruyordum. Baş vuru yaptığımı bile unuttuğum Alkim’in kurucusu ve en büyük
hissedarı Cahit Kora bir Pazar günü telefon etti. Başvurumdaki CV’im den
etkilendiğini benimle tanışmak istediğini, İzmir’e gelmem için ricada bulundu.
Tanışmak için gittiğim iş görüşmesinde sabah ve öğleden
sonra olmak üzere yaptığımız iki iş görüşmesinde şu sonuç çıktı: yılbaşına kadar ben Demir- Çelik’te çalışmamı
sürdürüp, yılbaşı zamlarını alıp emekli olacağım, o da uzun yıllar önce iptidai üretim sonucu çevreye
ve çalışanlara zarar verdiğinden terk ettikleri “zırnık” arsenik üretimine
tekrar başlamak için yönetimi ikna edecekti.
Alınan karar doğrultusunda ben Demir- Çelik’teki
çalışmalarımı aksatmadan stratejik bir madde olan zırnık üretimi hakkında bilgi
toplama çalışmalarını sürdürdüm: ülkemdeki Kimya Mühendisleri Odasından hiç
teknik yardım alamazken, Amerika Kimya Mühendisleri odasından son derce yararlı
kaynaklar elde ettim. Türkiye’de tek modern üretim yapan Şişe Camın Mersin’deki
Fabrikalarını Erdem Uçanok’un yardımlarıyla inceleme olanağı buldum. Elde
ettiğim bilgiler ışığında; çevreye ve çalışanlara zarar vermeyen bir tesisin
uluslar arası bir ihaleyle kurulmasının mümkün olduğu fikrini Cahit beye
anlattım. Cahit bey yaptığım araştırmadan çok etkilendi ve benim bu iş
kotaracağıma inanarak bir uluslar arası ihale şartnamesi hazırlamamı istedi.
Hazırladığım ihale şartnamesiyle ihaleye çıkılması kararı alan şirket daha
sonra birden bu üretimden çekilme kararı aldığı için benim tüm uğraşlarım boşa
çıkarken, iş umudumu da yok etti .
ALANYA’DA YAZLIK EV:
Karabük Demir Çelik’te çalışan Memurlar için kurulan “onur
yapı kooperatifi”’ni başarıyla yönetip üyeleri ev sahibi yapan Başkan Mehmet
Erol, Sayman Hasan Üreyen; yazlık ev yaptırmak için yeni bir kooperatif kurdular.
Her iki arkadaş; büyük fedakarlıklarla ve çalışmayla yürüttükleri kooperatif
çalışmalarından dolayı, üye olsun, olmasın tüm memur arkadaşlardan büyük takdirlerini
topladıklar. Bu yüzden yeni kooperatife üye bulmakta zorluk çekmediler.
Alanya’da buldukları arsaya, 40 kişilik bir yazlık ev yapma
kararı alan söz konusu iki arkadaş; çok samimi olduğum Ereli Özbozkurt, Hamza
Öden’ide yönetime aldılar.
O arada önce video almak için biriktirdiğimiz, sonradan
kablolu yayın başladığı için vazgeçtiğimiz parayla, Fatoş’a kürk almaya karar
verdik. Bu arada oluşan kooperatif yöneticisi arkadaşların ısrarıyla, kürkten
de vazgeçerek Kooperatife üye olduk.
Önceki performansı gösteren kooperatif yönetimi hızla
inşaatı iki yılda bitirdi. Hiç görmediğimiz inşaat hakkındaki fotoğraflara
bakarak ve yöneticilerin anlattıklarına inanarak yöneticilerin çalışmalarını
öve öve bitiremiyorduk...
Bu övgüler yöneticilere öyle güç verdi ki; Alanya içersinde
yeni bir kooperatif oluşturup, bir otel alıp işletmeye başladılar. Ayrıca bize
bitişik arsada, yazlık yapmak için üçüncü kooperatifi oluşturdular.
Amatörlükten hızla Profesyonelliğe geçen yöneticiler; benim
divan başkanlığını yaptığım genel kurulda ilk profesyonel yüzlerini
gösterdiler: evleri teslim almaya hazırlanan üyelere, iki yılda ödedikleri
ödenti kadar yeni bir ödenti takvimi sundular. Ancak bu teklifi, üyelere bir
parmak balla sundular. Şöyle ki: yazlık evlere bir firma apart otel olarak
işletmeye talipti. Daire başına 2000 mark öneriyordu. Bu para, bizim
ödeyeceğimiz aidatın önemli bir kısmını karşılayacağı için hiç itiraz görmeden
kabul gördü.
Kiralama işi gerçekleşmediği için aidatları ödemede zorlanan
üyelere, “yine benim divan başkanlığımdaki genel kurulda” geçen seneki kiralama
işine Körfez savaşının engel olduğu anlatılarak, bu yıl daha cidi ve yüksek
ücretle kiralama şansı olduğu ballandırarak anlatıldı. Bu yüksek kiraya
kavuşmak için evlerin tek tip döşenmesi gerektiği önerisine, üyeler hiç bir
eleştiri getirmeden eşyalar için önerilen ödeme planını hemen kabul etti.
Her yıl yeni bir umutla başlarken, yıl içersinde ve ertesi
yılki genel kurulda önce hayal kırıklıkları sonra yine bir umut yeşertmeyi yönetim
başararak yıllar geçti.
Benim son divan başkanlığımı yaptığım genel kurulda; nerdeyse tamamı yüksek okul
mezunu olan üyelerin saflığını yıllarca sömüren Mehmet ve Hasan bey; yine
gündemde olmamasına karşın, bu seferki anlaştıkları kiracının çok ciddi ve
güvenilir olduğunu vurgulayarak, kiraların tahsilatından hiç bir sorumluluk
taşımadan %10 komisyon alma önerisinde bulundular. Bu önerinin de genel kurulda
kabul göreceğine inandığım için gündemde olmadığını gerekçe göstererek gündeme
almayacağımı söyledim. Zorlanma sonunda divan başkanlığından çekilip, işi
mahkemeye götüreceğimi söyledim.
Oluşturulan usulsüz divanla öneriyi genel kuruldan
çoğunlukla geçirdiler. Benim artık bıçak kemiğe dayandığını düşündüğümü ve mutlaka
mahkemeye gideceğimi anlayan Mehmet; jest yaptığını söyleyerek, önerisinden
vazgeçtiğini genel kurul sonunda üyelere duyurdu.
Bir kez yaz tatili geçirdiğim bu evden, kira olarak da tüm
yıllarda 1000 mark kira aldım. Fuhuş yuvası haline gelen ve başımıza bela olan
bu yazlıktan, 2002 yılında 12 milyar tl. satarak kurtulduk.
NAZIM GÜNAYDIN’NIN YALANI:
Nazım, Karabük’e geldiğimde ilk tanıdığım meslektaşlarımdan
ve fikirdaşdı. Birçok dünya görüşümüz örtüşüyor,ortak noktalarımızın çokluğu
bizi kısa sürede kaynaştırdı.
Yıllar ilerledikçe Nazım’ın bazı yanlışlıkları ortaya
çıkmaya başladı. Ama bunlar her insanda olabilecek sorunlar olarak
değerlendirilerek dostluğumuz devam etti.
Kok fabrikasında Kimya Mühendislerinin çoğalması üzerine
yapılan dağıtımda Nazım, her Kimya Mühendisinin geçmeyi istediği Etüt Planlama
müdürlüğüne gönderildi. 1977 yılında CHP’nin iktidara gelmesiyle Kars Sanayi
Müdürlüğüne atandı. Daha sonra siyasi atamalarda olan uygulamalardan, Nazım’da
nasibini aldı.
O akşam geç saat de Ertuğrul ziyaretimize geldi. Yemek için Kulübe
gittik. Bir masada Karabük’ten arkadaşlarla birlikte ikide yabancı vardı.
Yabancılardan birinin arkası bize dönüktü.
İlerleyen saatlere de
Nazım bizim masaya gelince arkası dönük kişinin Nazım olduğunu öğrendik.
Hasretle hoş beş den sonra masaya davet ettik. Sağ olsun kırmadı davetimizi
kabul etti. Yılan hikayesine dönen İzmir, Çeşme’deki arsalar için burada
olduğunu anlatan Nazım; Sanayi Bakanlığında daire başkanı olduğunu, Ertuğrul'un
bu bakanlıkta işi olduğunu söyleyince açıkladı. Kendisinin Pazartesi günü
İtalya’ya gideceğini, verdiği ismin Ertuğrul’a yardımcı olacağını açıkladı.
Sohbet ilerleyince Nazım, Ertuğrul’a dönerek bu eniştenle
ben çok mağdur edildik dedi. Aynı koşullarda olan ben, Mühendisliğin bir üst
kademesi olan Baş Mühendis konumundayken, o Sanayi Bakanlığında Daire Müdürü, anlattıklarından anladığımıza göre bir ayağı
sürekli yurt dışında. Bu nasıl mağdurluksa?
Ev sahipliği nedeniyle bu konuşmayı, tartışmaya dökmeden
geçiştirdik. Bu seferde hiç alakası olmayan şu yalanı söyledi: ilk evlendiğimiz
sıralarda bize şimdiki eşiyle geldiklerinde, eşyaların yerleştirmesine yardım
etmek istediklerini, ama Fatoş hiç zahmet etmeyin, birazdan Kürt kadınları
gelir onlara üç beş kuruş verir yaptırırım demiş.
Tümüyle yalandı: bir bizim evlendiğimiz sırada arkadaşlık
yaptığı bayan şu andaki eşi değildi. İkincisi Denizli’den gelen Fatoş’un Kürt
kadınlarına iş yaptırma alışkanlığı yoktu Karabük’te ki durumu bilmesi
olanaksızdı. Üçüncüsü Nazım şu andaki eşi, o zamanki flörtüyle bize ilk
geldiklerinde biz en az bir yıllık evliydik, eşya yerleştirilmesi söz konusu
olamazdı. Yine ev sahipliği sorumluğuyla lahavle çekip geçiştirdik.
Emekli olup Denizli’ye yerleştirdiğimizde; yeğenim dediği
bir akrabası ile bize ziyarete geldiler. Akrabası; anlattığına göre, Kars’da
kendi elini tabanca ile vurmuş, tedavi için Isparta, Egirdir’e, Denizli’den geçiyorlardı.
Sohbet sırasında Karabük’te söylediği yalanı tekrarlayınca
bu sefer Fatoş; ev sahipliği nezaketini
bırakarak, Nazım sen bu yalanı Karabük’tede söyledin, nezaket gereği orada geçiştirdik,
sen bu yalanı propaganda amacıyla yaptığını hissettiğim için yeğenin yanında,
yukarıda anlattığım gerçekleri bir bir sıralayarak yalanını kendisine onaylattı.
Pişkin bir olgunlukla sanki yalanı kanıtlanan o değilmiş
gibi, başka konularda sohbeti sürdürdü.