26 Aralık 2017 Salı

FIKRA:
KASABANIN YETME AKILLISI
Köyün birinde Ali ve Veli adında iki ağa birde yetme akıllı Memet varmış.Bu iki AĞA birbirlerini çekemez ve birbirlerinin rakibidirler. 
Ali Ağa ve adamları yetme akıllı Memet'i yedirip içirip, giydirip ve Veli ağaya karşı kışkırtıp onun üzerine salarlar. Kendisine bir şey yapışacak olursa mutlaka hesabı sorulacağını söyleyerek de cesaretlendirirler...
Memet; Veli ağanın konağına gider, olur olmaz bahanelerle adamlarına sataşır, onların uyarılarına aldırmaz. Veli ağaya hakaret ve küfürlere başladığında bir araba dayak yiyip kolu bacağı kırılıncaya kadar hakaretlerini sürdürür. Çünkü arkasından destek geleceğinden emindir.
Amcası yoldan topladığı Memet'i eve götürüp tedavi ederken, yanlış yolda olduğunu söyleyerek uyarmaya çalıştığında" fakirin baş ucunda olacağına, zenginin ayak ucunda ol" diyerek amcasının öğütlerine kulak asmaz Ali ağanın niye arkasında olmadığını açıklayan ipe sapa gelmez bahanelerine kanar. Yanlış yolda gitmeye yıllarca devam eder.
Yılar sonra Ali ağanın kendisini kandırdığını anlar. Bu sefer Veli ağaya yanaşır. Onlar da Ali ağaya karşı kışkırtıp onun üzerine saldıklarında yine bol bol dayak yer. Veli ağa bir neden bulur diğer seferde intikamını alacağını söyleyerek yetme akıllıyı kolayca kandırır.
Gel zaman git zaman bu süreç böyle devam eder. Son sever de yediği dayak Memet'i canından bezdirir ve amcasının öğütlerini artık dinlemeye karar alır.
NE YAZIK Kİ BU SEVER ALDIĞI DARBELERİ; YAŞLANAN VUCUDU KALDIRMAZ . AMCANIN ÖĞÜTLERİNİ UYGULAMAYA ZAMANI KALMAZ!!!

1 Aralık 2017 Cuma

ahmetli dedem güçlü,kuvvetli, iyi güreş tutan, kendi halinde birisi imiş. Bir gün kahvede otururken; Kayın biraderinin rakibi kasaba eşraflarından birinin çömezleri: Kasabanın önde gelen eşraflarından başka biri olan kayın biraderi hakkında olumsuz sözler söylemeye başlamışlar. Giderek eleştiri boyutunu aşıp hakaret etmeye başladıklarında dedem, müdahale etmiş. Sözlü tartışma kısa sürede kavgaya dönüşmüş. Kalabalık olan gurup dedemi eşek sudan gelinceye kadar dövmüşler.
Köylülerin araya girmesi ile dedem ölümden dönmüş ve yara bere içerisinde eve gelmiş. Uzun süre kayın biraderinden bir geçmiş olsun ziyareti ve yediği dayağın hesabının sorulacağı ifadesi beklemiş ama kimse uğramamış.
Canı sıkılan dedem; 13-14 yaşlarındaki oğlunu yanına alarak eşekle nahiye'deki jandarma karakoluna şikayete gitmiş. Şikayetini yaptıktan sonra karakol dışına çıkınca, kayın biraderinin üç adamı ile karşılaşmış. Kendisi için geldiklerini sanarak bir an sevinmiş. Ama onlar; kayın biraderinin ondan, davadan vaz geçmesini istediğini kesin bir dille anlatmışlar.
Çaresiz şikayetini geri alan dedem, sinirinden ne kendisi nede oğlunu eşeğe bindirmeden yaya olarak köyün yolunu tutmuşlar.
BÜYÜK DEVLETLERLE İLİŞKİ KURMAK, AYI İLE YATAĞA GİRMEYE BENZER.
İSMET İNÖNÜ

9 Kasım 2017 Perşembe

                                                                CAMBAZ
Donguraklı  Mehmet; köyünün varlıklı kişilerinden, çiftçilikle geçinen, ek iş olarak da cambazlık(genellikle büyük baş hayvan alımı satımı) yaparak yaşamını sürdürmekte olan biridir. Elindeki hayvanları Çal pazarına satmaya gider. Kısa sürede istediği fiyattan mallarını pazarlar. Pazar yerinde vakit geçirmek ve uygun mal bulursa almak için dolaşmaktadır.
O sırada uzaktan albenisi olan bir atı görür. Sahi bininde bir kadın olduğunu öğrenince hemen atı almaya karar verir.  Kadından gözlerini ayıramadan pazarlığa başlar.
Donguraklı Mehmet: Atın hiç özelliğini soruşturmadan kadına fiyatını sorar.
Kadın: Pazarlığı düşünerek oldukça yüksek fiyat söyler.
Donguraklı Mehmet: Atın fiyatını uygun bularak hemen almak ister.
Kadın: Atı yakından incelemesini önerir. 
Donguraklı Mehmet: Uzaktan da atın iyisini anlayabilecek yetenekte olduğunu söyleyerek pazarlığı bitirir.                                                                                                                                                                                             Atı; bağlı olduğu yerden çözer, yem torbasını çıkarır, biraz hareket ettirince atın topal olduğunu görür. Hemen kadından atı geri almasını ister…
Kadın: “benim kaşıma, gözüme, memelerime bakacağına atı inceleseydin. Geçti Bor’un pazarı sür eşeğini Niğde’ye” der.

Donguraklı Mehmet: bu hatasından gençlerin ders alması için kendi öz eleştirisini yaparak değişik ortamlarda defalarca bu olayı hiçbir kibir yapmadan anlattır…                                                                                                                                                                                                                                                                                  

8 Kasım 2017 Çarşamba

V                                                      KIRILMA NOKTASI
Kişilerin, toplumların, köy, kasaba, şehir, ülke hatta dünyanın zaman zaman kırılma noktaları vardır. Bu noktalar, yukarıdaki belirtilenlerin, geleceğini önemli ölçüde olumlu veya olumsuz etkilemektedir.
Bu durumu şu iki yaşanmış örnekle açıklamaya çalışacağım: Çalkebir köyü 1950 li yılların ortalarında kasaba olacak nüfus sayısına ulaştığında kasaba olur.(o tarih de nüfusu iki bini bulan köyler kasaba olma hakkına kavuşuyordu. Ve belediye seçimlerinde; önce azalar seçilip, onlar da kendi aralarından birini belediye reisini(başkanını) seçiyorlardı) 1956 yılında ki seçimde seçilen azalar: Ahmet Miran(çoban Ahmet) Mehmet Memiş (memişoğlu) Ali Yağcı(yağcı Ali) Ömer Aycan(koca muhtar) Sadık Eldemir  İzzet Aydoğmuş Hasan Aybay(albaz hasan) Ahmet Kalkan (Ummanı Amat) Ömer Kıran(kapıkıran Ömer) Ahmet Demir(çırak Amat) Ali Rıza Aytan İsmail Eldemir di. Bunların  arasından iki isim reisliğe aday olur. Biri: daha önce muhtarlık yapmış Ömer Aycan(koca muhtar) Diğeri Ali Yağcı (yağcı Ali)dır.
Koca muhtar muhtarlığı sırasında; köyün orta yerindeki bataklığı kurutup, yerine şehrini bile imrendiren parkı imece usulü 1938 yılında gerçekleştirmişdi.                                                                                            O tarihlerde henüz sulamanın adı bile anılmazken, su işleri müdürlüğüne dilekçe yazıp, Yeşil göl civarında ki kaynak suların ıslah edilip; gölet yapılarak, ovanın bir kısmının sulanmasını talep eden çok ileri görüşlü,” vizyon” sahibi biriydi.
Ali Yağcı: geçmişi pekiyi anılmayan, kasabanın geleceği için dişe dokunur bir önerisi olmayan diğer adaydı.
Yaygın söylentiye göre.  Ali Yağcı; bazı azalara birer takım elbise alarak kendisine oy vermelerini sağlamış. Reis olmayı başarmıştır.                                                                                                                                                                                Bu durum; kişisel çıkarlar nedeni ile, belki; kasabanın gelişmesinin önü kesen bir kırılmaydı…
Çalkebir’in adı değişip Boğaziçi olduktan sonra 1967 yılında Yıldız Teknik Üniversitesinde İnşaat Mühendisliği öğrencisi olan Mehmet Acar önderliğinde; bazı köylülerin ve diğer öğrencilerin katkıları ile köyün kalkınmasına öncülük edecek bir kooperatif kurulur. Mehmet Acar başkan, Mesut Eski ast başkan Numan Bozca, Şevket Yağcı, Ahmet Karakula üye olarak kurucu yönetim kurulunu oluştururlar. Çok iyi hazırlanan yönetmelik ilçe Emniyet Amirliğine onaylanmak üzere verilir…
Okulların açılması üzerine Mehmet Acar yapılması gerekenleri bir liste halinde ast başkana bırakır. Köyde kalan yönetim kurulunun diğer üyeleri, birçok kez kütüphanede akşamları toplanır. Gelişmeleri ve yapılması gerekenler hakkında görüş alışverişin bulunurlar.                                                                                                  Ancak oluşumu takip edip yönlendirmesi gereken ast başkan Mesut Eski’nin, deneyimsiz, bilgisiz oluşumun ciddiyetini tam kavrayamamış olması ve Şubat ayından sonra beklemeli olduğu derslerin sınavına hazırlanmak için şehre gitmesi, aynı zamanda, zamanın belediye başkanının bu kooperatife solcu öğrencilerin öncülük ettiğini düşünerek, sıcak bakmaması nedenleri ile tüzükteki ufak tefek eksikler  tamamlanmaz. Kadük olur. Bu durumda kasabanın gelişmesini engelleyen ikinci kırılmadır…

7 Kasım 2017 Salı

       

                                               
                                                      BİR HİKÂYE
Ahmet; dokuz yıl Balkanlarda. Arap çöllerinde ve Kurtuluş savaşlarında savaştıktan sonra sol kolunu tamamen kayıp edip, topal olarak köye döndüğünde babası ölmüş, kendisinden uzun yıllar haber alınamadığı için giderayak evlendiği karısı da başkasının karısı olmuştu!                   Yaşlı anası; kızları ve küçük oğlanları ile bir tarafı inek bir tarafı eşekle tarlaları saban ile sürerek yaşam savaşı veriyordu…                                                                                                    Ahmet askerlik anılarını bile anlatamadan anasının ve kardeşlerin geçim derdine ortak olmak zorundaydı.  Çünkü ülkesi henüz kurtuluş savaşından çıkmış, yeni bağımsızlığını kazanmış, şehitlerine ve Gazililerine ekonomik yardım yapacak durumda değildi.                                                 Ahmet ve tüm aile bireyleri; yaşamdan şikâyetçi olmadan, herkes işin bir tarafından tutarak var güçleri ile çalışıp, kimseye el avuç açmadan yaşamlarını sürdürüyorlardı...                                                                         Birkaç yıl içeresinde: ablaları ve küçük kardeşlerinin pamuk çapası ve toplaması için yaptıkları ırgatlıktan, iki erkek kardeş ininde ova köylerde yaptıkları hizmetkârlıktan kazandıkları paralar ile bir çift öküze sahip olurken, tarları da pullukla sürmeye başladılar Eşeği taşımacılıkta kullanarak, inek ve koyunların sütünden, yoğurdundan ve üremelerinden yararlana biliyorlardı artık. Beslenmeleri de daha insani olmuştu!

Ahmet askerde uzun yılar birlikte olduğu dindar komutanından öğrendiği: önce kendini tanımanın, dürüst insan olmanın, çalışmanın, kendinin ve başkalarının haklarına özen göstermenin, cimri olmadan tutumlu olmanın, saygının önemini hiç unutmadan ve tüm yaşamın da bu ilkeleri şiar edinerek yaşamını sürdürürken, kendisinin olanak bulamadığı eğitimden; kardeşlerini ve çocuklarını mahrum bırakmıyordu.
Tarıma makinenin girdiğini öğrendiğinde köye ilk traktörü o aldı. Bir taraftan tarlalarının miktarını artırırken, diğer taraftan ürün ve hayvanlarının hem sayısını hem de çeşidini artırıyordu. Kendi çocukları ve kardeşlerinin çocuklarını eğitimlerine çok özen gösterip; kimilerine üniversite tahsili yaptırırken, bazılarını da tarım meslek okullarında eğitmeyi sürdürdü.

Ahmet’in bu başarıları;  birçok çevresi tarafından sitayişle karşılanırken, kendine bazı rakipler de oluşmaktaydı. Ahmet ve ailesi bunların olumsuz davranışlarına aldırmadan doğru bildikleri yoldan sapmadan başarılarını sürdürmeye devam etmektedirler.                                                       Eğitimleri nedeni ile ve/veya bilgi ve görgülerini artırmak amacıyla değişik şehir ve ülkelere seyahatlerde bulunan yeğenleri ile sık sık söyleşir, önerilerini, anlattıklarını can kulağı ile ailecek dinlerlerdi...                                                                                                                                   Ülkedeki ve dünyadaki gelişmeler yakinen takip edilerek, aile bireylerinin ortak kararı ile işlerini ve yaşam standartlarını sürekli yükseltmekteydiler.                                                                         Son zamanlarda yurt dışında eğitim gören torununun önerileri, Ahmet ve ailenin kafasını hayli karıştırmaya başladı. Çünkü önerileri, ailenin ekonomik boyutunu aşıyor, yabancı ortaklar ve banka kredileri gerektirmekteydi.

Dedesinin. Babasının, amcalarının yani tüm ailenin seksen yılda geldikleri yaşam standartlarını ve ekonomik seviyelerini birkaç yılda katlanacağını torunu; yılmadan, usanmadan örnekler vererek anlatıyor. Ama bir türlü dedesini ikna edemiyordu…                                                                             Dedesinin ölümü üzerine diğer gençlerinde toruna katılması üzerine aile borçlanmadan torunun önerilerini kısmen uygulamaya başlarlar. Kurdukları yeni iş hızla gelişir ve ailenin mal varlığı on yıl gibi kısa sürede katlanır.
Torun doyumsuzdur! Yurt dışında öğrenim görürken arkadaş olduğu Amerikalı White Jhon’un teşviki, yol göstermesi ve çok iyi niyetli görünen yerli işbirlikçilerin ikna yeteneği ile tarlaları ipotek ederek kredi almaya başlarlar ve işlerini olağan üstü büyütürler.                                         Dedesinin zamanındaki aile ilkeleri ayak bağı olduğu düşüncesi ile birer birer terk edilip borçlanma artırılır. Savurganlık artar, lüks yaşam ve gösteriş öne çıkar…                                                                    White Jhon, sürekli onun yararına gözüken, ama altlarını oyan teşviklerini, yerli işbirlikçi sözde dostlarıyla ballandıra ballandıra anlatırlar… Durmadan yeni iş sahaları açarlar…                                                                                                                                                                  Güç zehirlenmesi olan torunun, döşenen tuzakları görmesi artık mümkün değildir. O kendini dünyanın merkezi ve ulaşılmaz insan olarak görmektedir artık!!!                                                                         Dedesinin yönetiminde tüm ailenin seksen yılda geldikleri varlığı üçe-dörde katlamış herkesin gıpta ettiği uluslararası bir iş adamıdır artık o…                                                                                                                                            Büyüklerinin ve gelişmelerden kuşku duyan bazı yeğenlerinin uyarıları da onu kendine getirmeye, ayaklarının yere basmasına ikna edemezler. Çünkü taptığı White Jhon, onu sürekli pohpohlamaktadır, yerli iş birlikçiler sürekli ikna turlarındadırlar. Ailenin bazı fertlerinin, İşlerin iyi gitmediğini canlı örneklerle sıklıkla anlatmalarına karşın, hayal dünyasında yaşayan torun, şirketlerinde oynanan oyunları bir türlü algılayamamaktadır!!!


Dedesinin çalışmaları sonundaki başarılarını kıskanarak ona rakip olanlar, Yabancı şirketlerle iş birliği yaparak tüm ailenin seksen yılda elde ettikleri mal varlığı ve kendinin geliştirdiğini sandığı on beş- yirmi yıllık mal varlıkları kısa sürede yabancıların ve iş birlikçilerinin eline geçerken, torun; nasılda kandırıldığını anlamaya çalışarak, yerlerde sürünen tüm aile bireylerinde utançla kaçarak ayakta kalma savaşı vermektedir artık.

6 Kasım 2017 Pazartesi

                              SARHOŞUN DİNİ HASSASİYETİ
Ahmet bir gün kahvehanede arkadaşları ile sohbet ediyordu. Yanlarına yedi günün, yirmi dört saatin her anında sarhoş olan amcaoğlu gelir ve selamsız sabahsız oturur. Ahmet: önce “merhaba” der, yanıt alamaz. “Ne içersin”? Sorusuna da sus işareti ile karşılık alır. Köye yeni gelmiş olan Ahmet, şaşkın bir vaziyette diğer arkadaşlarına bakar. Onlarda: “mimikleri ile aldırma” derler.
O sırada okunmakta olan ezan biter. Birkaç arkadaş namaza giderken, sarhoş amcaoğlu: davranışının nedenini, “ezan okunurken konuşulmaz” diye sert bir şekilde açıklar ve Ahmet’in kulağına sessizce, “bana bir şişe şarap alsana” der…
Ahmet eve geldiğinde uzun uzun düşünür:  Dürüst olmaya, yalan söylememeye, kul hakkı yememeye, arkadaşlar arasında yapılan üçüncü kişi hakkında ki eleştirileri, o kişiye ilaveler yaparak taşımamaya(kof yapmamaya) iftira atmamaya, çalıp çırpmamaya, kendini tanımaya, aklı ve bilimi kullanmaya, kendine yapılmasını istemediğini başkalarına yapmamaya (ahlaklı olmaya) vicdanlı olmaya, kendine, başkalarına, hayvanlara ve tüm doğaya fiziksel ve manevi zarar vermemeye v.s. özen göstererek iyi bir insan olma öğretisi olan güzel dinimiz; din tüccarlarının hurafeleri ile içinin nasıl boşaltıldığını üzülerek bir kez daha anımsar.
Sık sık duyduğu dinle ilişki olmayan ve dinin içini boşaltan dini insanın önüne geçiren, akıl ve bilimden kopmuş şu hurafeleri; can sıkıntısı içinde defalarca düşünmekten kendini alamaz:
-Ulusal bir kanalda ünlü bir din adamının; uzay çalışmalarını tiye alarak bu kadar masraf yapmaya ne gerek var. Bana gelsinler ben bedavaya onların yıllarca uğraşarak aldıkları yolu, saatler içerisinde öğreteyim demesini ve daha bir sürü saçmalıkları arasında bir vakıf yurdunda onlarca erkek öğrenciye yapılan cinsel tacizi normal bulup, buna bizde bademleme denir diyerek sırıtmasını…
-Kocaya itaatin ibadet olduğunun din adına vurgulanmasını…
-Kadınların erkek doktora muayene olmasının dinimizce haram sayılmasını…
-Ağaçlara çaput bağlayarak, yatırlardan dileklerinin gerçekleşmesi umudu aşılanmasını…
-Dinle ilişkisi olmayan kişilerin yazdığı muskalardan medet umulmasını…
-Kadının erkek eşitliğinin olmadığını, dine dayandırılmasını…
-Başı açık kadınların soyulmuş domatese benzetilmesini…
Laikliğin insanları dinden uzaklaştırdığı saçmalığını…
-Dokuz yaşındaki kız çocuğu ile evlenile bileceğini…
-Yanmaz kefen satıp, cehennemde yanmaktan kurtulacağı savsatasını…
-Küçücük çocukların kafaları hurafelerle doldurulup, düşünme, yorumlama ve sorgulama yeteneklerinin köreltilmesini…
-Bazı duaların onlarca, yüzlerce, hatta binlerce okunarak dileklerinin gerçekleşeceği yalanını din adına insanlara önermelerini…
-Bu hurafelerle insanları uyutup; vampir gibi onları sömürerek, kendilerinin köşeleri dönmelerini…
Bu hurafeler film şeridi gibi gözünün önünden geçerken, birden bire önce ki yıllarda izlediği tiyatrodaki şu sahne gözünün önüne gelir:                                                                                                             Başroldeki adam; üç çocuklu karısının üstüne kızı yaşındaki bir kadını kuma getirebilmek için karısını ikna etmeye çalışmaktadır. Sözlerinin yeterli olmaması üzerine kurandan bir ayet ve peygamberden örnekler vermeye başlayınca Kadın:-114 ayetin altı bin altı yüz altmışaltı suresinden sadece bunumu hatırlıyorsun der ve çocukları ile birlikte evi terk eder.

Din tacirleri; dinin içini boşaltıp, işlerine geldiği gibi dini yorumlarken,  en büyük kötülüğü dine dolayısı ile insanlığa yaptıklarını, çıkarlarının esiri olan bu embesiller yanlış davranışlarından bir türlü vaz geçemediklerine hayıflanır…

29 Ağustos 2017 Salı

                                                     AT VE SAHİBİ                                                                                            ÖYKÜ
Seyfettin 1936 yılında Çalkebir köyünde doğdu. Doğduğu köyün adı hakkında birçok rivayet var. Ama en akla uygunlardan biri de şudur: Selçuklular Anadolu’ya gelip obalar halinde göçebe hayatı yaşarken, Çal isimli biri, yerleşik düzene geçmek ister. Oba yetkilisi ve ileri gelenleri eski köye yeni adet çıkarma diyerek karşı çıkarlar. Seneler geçtikçe Çal’ın bu bölgenin bol otlaklı, bol sulu, geniş ormanla kaplı olmasına olan hayranlığı giderek artar. Ve tüm karşı çıkılmasına aldırmadan kendisine inanan üç beş aile ile buraya yerleşir. Bu asi davranışı nedeni ile Asi Çal lakabı takılır. Yerleşim alanına da Asi çal yöresi derler… İlerleyen yıllarda Asi Çal, Asıçal’a dönüşürken yerleşik düzenin göçebe hayatından daha kolay ve refah olduğu anlaşılmaya başlar. Yerleşik düzene geçenlerin sayısı her geçen yıl pey der pey artar.  Cesaretle, tüm karşı çıkmalara karşın bu yeni yaşam tarzını geliştiren Çal’a bu sefer övgü olarak ÇALKEBİR lakabını uygun görürler ve yerleşim alanını da onun lakabı ile anılmaya başlarlar.
Onlarca yıldır savaşan Osmanlı sürekli toprak kayıp ederek son ümit olarak girdiği Birinci dünya savaşında, birçok başarılar elde etmesine karşın müttefikleri yenildiği için o da yenik sayılarak yok olma noktasına geldiğinde tüm gençlerini savaşlarda yitirmişti.                                                                                 Mustafa Kemal ve arkadaşları tüm olumsuzluklara karşın halkına güvenerek Emperyalizme karşı savaşarak, tam bağımsız Türkiye cumhuriyetini kurduğunda, ülke tam bir ekonomik çıkmazda idi. Dişe dokunur bir sanayinin olmaması, doğru dürüst ziraattın yapılamamasına ilave olarak yıllarca süren kuraklığa eklenen çekirge istilası ile tüm ülkede olduğu gibi Seyfettin’in köyü de sefilleri oynuyordu…
Ekonomide ve eğitimde başlatılan devrimler sayesinde ülke düzlüğe çıkmakta iken, İkinci dünya savaşının ayak seslerinin gelmesi nedeni ile yapılan yiyeceklerin stoklanması Ülkeyi hayli zora soktuğu yıllarda Seyfettin, eğitmen olan amcasının sigara içtiği için arkadaşlarının yanında dövmesi nedeni ile okulu terk eder. Merkep(eşek) ile pazarcılık yapan babasının yanında çalışmaya başlar. Eşeğin yükü ağır olduğu zamanlar babası onu eşeğe bindirmez boynunda taşırdı.                                                             Seyfettin on iki yaşına geldiğinde babası ölür. Seyfettin, üç kız kardeşi ve anasına; babasından sadece iki adet merkep miras kalmıştır. Anası ve ablaları boğaz tokluğuna köyün varlıklı kişilerin işleri oldukça çalışırlarken, Seyfettin aylak aylak yarı aç yarı tok olarak ortalıkta dolaşmaktadır…
Köyden şehre otobüs işleten Aşık Mehmet’in yardımı ile şehrin ova köylerinin birinde hizmetkar olarak iş bulan Seyfettin kısa sürede; sevimliliği, sıcak kanlılığı ve çalışkanlığı ile kendini ağaya ve hanıma(abıla) sevdirir. Ne kadar para alacağını bilmemektedir ama akşamları yatağa tok yatmaktadır. İlerleyen aylarda köyünün ve ailesinin özlemi dışında bir sıkıntısı yoktu. Hayvanların otlatılmasından sorumludur.                                                                                                                                                                                        Bir gün kendinden oldukça büyük dört hizmetkâr Seyfettin’e ağanın isteği üzerine, çift sürmesini öğretmek için pulluğa bağlarlar. Güçlü camızların hızına yetişemeyen Seyfettin yerlerde sürünür. Canı yanar ama hizmetkârların gülmesi onu daha fazla üzer…                                                                                     Akşam eve gelirken çok sevdiği işten ayrılmayı düşünür ama köyüne dönecek ne parası vardır nede nasıl dönüleceğini bilmektedir.                                                                                                                                         Neden çok üzgün olduğunu soran hanıma gündüz yaşadığı olayları anlatır. Hanım gönlünü alır, ağa ile konuşup bir daha böyle bir şeyin olmayacağına söz verir. Aslında ağanın böyle bir şey istemediği diğer hizmetkârların kıskançlıktan bunu yaptıkları ortaya çıkar. Mevsim sonunda ağanın ve hanımın orada kalması ısrarına karşın anasının, kardeşlerinin ve köyünün özlemi daha ağır bastığından üç-beş kuruş para ile köye döner.
Şehrin bazı ilçelerinde ve komşu ilde pamuk yetiştirilmeye başlanması ile bahar aylarında köylüye iki kez pamuk tarlalarında kötü koşullarda da olsa ırgatlık olanağı doğar. Bu durum köylünün eline nakit para geçmesine neden olurken, zorunlu gereksinmelerini alabilir duruma gelmesi onları hayli rahatlatır. Seyfettin bazen ailesi ile pamuk işçiliğine gider bazen de Şehrin değişik ilçelerinde hizmetkârlık yaparak kendine bir at satın almayı düşlemektedir. Eline yeterli para geçince hayalini kurduğu at değil ama işlerini görüp para kazanacağı bir ata sahip olur.
Seyfettin; deli kanlılık çağına gelinceye kadar, sürekli unları kalmayarak kışın ortasında aç kalma korkusu yaşamaktadır. Son baharda varlıklı aileler gibi yıl boyunca yetecek un stoku ile kışa girmek, AT’tan sonra ikinci hayali idi…                                                                                                                                                     Bu hayalini gerçekleştirip, otuz dolu un öğütüp eve getirdiğinde anası evde yoktu. Akşam ırgatlıktan dönen ana taze un kokusunu duyunca yanlış eve geldiğini düşünür. Etrafına şaşkın şaşkın bakarken, Oğlu; ana bak üç çuval un öğüttüm bu kış açlık çekmeyeceğiz derken, anası Seyfettin’in boynuna sarılıp Allah’ım bana bugünleri gösterdin, şükürler olsun diyerek onlarca dakika sevinç göz yaşı döker.
Askerliğinin birinci yılında Kore savaşı çıkmış Ülkeden binlerce asker bilmedikleri yerde savaşmak üzere Kore’ye gönderilmeye başlanır.  Seyfettin’de bu giden askerler arasındadır. Bir aylık deniz yolculuğundan sonra Kore’ye ulaştıklarında ateş kes sağlanmış, savaş durmuş ama her an savaşa hazır olarak beklemektedirler. Seyfettin’in görevi bir onbaşı ile birlikte sekiz saat süreyle check point (nizamiye) de görev yapmaktadır. On başı ile aralarında herhangi bir husumet yoktu. Fakat yıldızları barışmadığı için araları oldukça soğuktu…                                                                                                                                       O gün akşam nöbetine başlamalarına yirmi dakika kala vakitlerini gazinoda geçirmekteydiler. Onbaşı, Seyfettin’den tabancasını ister ve temizlemeye başlar. Seyfettin, ben kendi tabancamı kendim temizlerim der, tabancayı alıp mendil ile tozunu silmeye başlar. On- on bir adım çavuş uzaklaştığında tabanca kazara ateş alır. Onbaşının sırtınsan giren kurşun aynalı palaskasını parçalayarak göbeğinden dışarı çıkar. Onbaşı hastaneye helikopter ile taşınırken, Seyfettin çadır hapishanesine gönderilir.
Bir hafta sonra Seyfettin; açık alanda, yüksek rütbeli subayların tahta sandalye de, üst teğmenin döner koltukta oturduğu görünce hayli şaşırır. Kısa sürede üst teğmenin hâkim olduğu anlaşılır.                       Seyfettin olayı tüm ayrıntıları ile anlatır. Hâkim üst teğmenin tanığının var mı sorusuna birlikte oturduğu arkadaşların adlarını verir. Nerelisin sorusuna Denizlili olduğunu söyleyince, Hâkim anlamlı anlamlı başını sallar.                                                                                                                                                                             Mahkeme sonrası ilk Pazar günü üst teğmen ve bir er ziyaretine geldiğinde Seyfettin şaşkınlığından nerede ise bayılacaktı. Hapis hane komutanından izin alıp beş yüz metre kadar ilerdeki ormanlık alanda piknik yapmaya başladıklarında Seyfettin adeta rüyada gibiydi.                                                                     Er Mehmet; subayların berberi ve köylüsü, ama şehirde oturduğu için birbirlerini tanımıyorlardı.                                                                Üst teğmen; bunları tanıştırdıktan sonra, Seyfettin’in Çalkebir’li olduğunu öğrenince çok heyecanlanır. Hemen Fatma Kara’yı tanıyor musun diye sorar. Seyfettin halası olduğunu söyler. Hâkim; Yunan’ın Çal bölgesini işgal ettiğinde Selcen’den ailesi ile göçüp onun evinde üç- dört ay kaldıklarını söyler. Çocukluklarında aynı sokakta oynamışlar…                                                                                                                                                                                On başının sağlığına kavuştuğu haberini ve berat ettiği müjdesini alan Seyfettin heyecandan ne yapacağını şaşırır.
Asker dönüşü fiziksel olarak güçlenmiş ve kendine güveni daha da artmış olan Seyfettin; artık çocukluluğundan beri hayalini kurduğu bir tay alıp, kendine göre yetiştirme zamanının geldiğine karar verir. Köyden çıkıp köy köy dolaşarak uygun tay aramaya başladığında, ilk komşu köyde aradığı özelliklerde tayı bulur. Tay çok hırçın olduğu için sahibi uzun zamandır onu komşulara zarar vermesini önlemek için ahırda tutmuş, çok bakımsız görünmektedir. Komşular aldığın tay bu mu demesinler diye hava karardıktan sonra eve gelir, kimseye göstermeden tayı dama koyar. Ertesi günden başlayarak ılık suyla ve kebire ile her gün tayı tımar eder. Birkaç ay sonra tay kendine geldiğinde, mahallede kimsenin olmadığı zamanlarda tayı dışarı çıkarıp ehlileştirmeye başlar.                                  At tan iyi anlayan bir amcanın önerisi ile kendisinin hiç yemediği zeytinyağı ile tayın tüm vücudunu ovar. Tayın kılları çok parlar. Aylar geçtikçe tay at olmaya başlarken ünü de artmaya başlamış, Seyfettin’den çok at tan konuşulur olmuştu.                                                                                                                                              İlerleyen yıllarda atı satın almak isteyen çok kişi çıkmış ama Seyfettin çok yüksek fiyat söylediği için kimse atı satın alamaz. Seyfettin; çocuklarına bakar gibi atına bakıyor. Köy düğünlerindeki at yarışlarında artık başa koşan atlardan biriydi. Atın kendisi kadar yedi muskalı altı kozalı değişik renkli ve ebattaki boncuklardan hapishane de yapılmış gerdanlığı da oldukça ünlüydü.

Başkalarının işlerinde çalışarak artırdığı paralarla aldığı tarlaları, o da birçokları gibi traktörle işlemeyi düşünüyor ama henüz traktör alacak parası olmadığı için hayal olarak kalıyordu…                                                            O günlerde komşu kasabadan ata yine alıcı çıkınca, Seyfettin oldukça yüksek bir fiyat söyler. Alıcı hemen para saymaya başlayınca Seyfettin: ağzından çıkan sözde durup durmamakla, çocuklarının geleceği ve çok sevdiği atından ayrılmanın zorluğu üçle mi içinde bir an kararsız kalır. Alıcının ısrarı, araya girenlerinin etkisi ve alacağı paranın hayalini kurduğu traktörün önemli parasını karşılayacağı düşüncesi ile sanki evlatlarından ayrılıyormuşçasına üzülerek istemeye istemeyek atı satar!!!
                                               BU KADIN KİMİN HAKKI?
Ortaokul, lise çağlarında değişik ortamlarda hep aynı soru ile karşılaşıyordum: Bir ressam, bir heykeltıraş, bir konfeksiyoncu, bir sarraf, bir papazdan oluşan beş kişilik bir dağcı grubu, her yıl olduğu gibi bu yıl da bulundukları şehrin değişik bir yöresinde bir haftalık dağ kampına giderler. Bunlar birbirini çok severler ve güvenirler. Kurdukları kamp bölgesinin değişik yönlerini incelemek üzere her gün başka yöne gidip, oradaki farklılıkları incelemektedirler…
O gece, ressamı uyku tutmaz çok güzel bir kadın resmi çizer. Resmi gören heykeltıraş, mermerden bu resmin heykelini yapar. Konfeksiyoncu, heykeli giydirir, kuşatır. Sarraf takar takıştırır. Papaz da bu çok güzel cansız kadını, tanrıya dua ederek canlanmasını sağlar.                                                                                                                    Bu dost beş kişinin her biri; en çok emeğin kendisine ait olduğunu iddia ederek kadının sahibi olmak ister. Yukarıdaki hikâye anlatıldıktan sonra meşhur soru gelir: Kadın kimin hakkı?
Sorunun sorulduğu değişik ortamlarda, hiçbir zaman kesin yanıt alınamaz. Ortamda kaç kişi varsa o kadar değişik yanıt gelir.                                                                    Ben bir de soruyu sosyoloji dersinde, Felsefe öğretmenime sordum. O da soruyu yanıtlamadan, sınıfa yöneltti. Altmış beş kişilik sınıf, sayıları eşik olmamakla birlikte altı gruba ayrıldı.                                                                                                                      Altıncı grubun sayısı oldukça az, yanıtları şu idi: Allah’tan başka kimse canlı yaratamaz. Öğretmen bu gruba şu yanıtı verdi: Bu soru, Nasrettin Hocanın hikâyeleri gibi; önce güldürüp, sonra düşündürüp, daha sonra yol gösterici bir soru. Bu soru da amaç, yaratıcının kim olduğunu belirlemek değil. Bizleri düşünmeye yöneltmektir.

Yedikleri içtikleri bile bir olan bu samimi dost gurubunun ortaklaşa emek harcayarak meydana getirdikleri bu esere, tek başına birinin sahiplenmeye kalkışılmasındaki yanlışlıktır. Bu gruptaki her birey, bu esere tek başına sahip olmaya kalkınca; önce sözlü tartışma, arkasından sert münakaşa, daha sonra kan dökmeye varacak kavgaya dönüşecektir.                                                                Halbuki tek kişinin sahiplenmesi yerine; bu eser bizim ortak malımız. Biz beş samimi değişik meslek gruplarında arkadaşlarız. Şimdi bize altıncı bir arkadaş katıldı. Onun yeni fikirleri ve becerileri ile daha güzel eserler yaratabiliriz deseler, ne tartışma olur, nede kavga. Daha güzel eserler yaratılabilir…                                                                            Arkeolojik kazılar, bilimsel ve teknolojik gelişmeler sonunda şimdilik insanlık tarihi on bin yıl olarak biliniyor. Bu binlerce yılda insanlığın geliştirdiği medeniyetlere bir obanın, bir kabilenin,  bir ırkın,  bir ulusun, bir devletin bir imparatorluğun insanlığın yarattığı eserlere ve doğal varlıklara tek başlarına sahiplenmeye kalkışması sonucu; milyonlarca insanın yaralanıp, ölmesine neden olurken, öte yandan birçok medeniyetlerin kayıp olmasının nedenlerinden biridir. Çok daha gelişmişlik düzeyine ulaşılmasının da engellendiği tartışılmaz gerçek olduğu gibi…
                                                              ELEŞTİRİ VE ÖZ ELEŞTİRİ
Ekonomileri; istikrarsız, sürekli inen çıkan bir ailenin ekonomilerinin yerlerde süründüğü bir ortamda Ali istem dışı olarak dünyaya geldi. Ali’nin doğumunu takip eden yıllarda ailenin ekonomisindeki hızlı iyileşmeyi aile; Allah’ın bir lütfu olarak gördükleri için Ali’ye daha sevecen ve çok hoş görülü davranıyorlardı. Sevimli, sıcakkanlı ve sevecen Ali kısa sürede ailenin ve komşuların maskotu (uğurcağı) haline geldi. İlkokulu tesadüfen tanıdık bir öğretmede okuyan Ali’nin okul hayatı hiç sorgulanmadı.
Çocukluktan çıkıp, deli kanlılık başlangıcında başladığı ortaokulda, birinci ve ikinci sınıfları iki yılda bir geçti. Son sınıfta belge almaması için, abisinin öğrenim ördüğü büyük şehirdeki tanıdığı müdürün okuluna kaydını alınarak ortaokulu bitirmesi sağlandı. Baba; yoğun işleri arasında oğlu ile ilgilenmezken, anne oğluna olan sevgisi nedeni ile oğlunun bu başarısızlığını hiç sorgulamadı. Yapılan eleştirilere de okumasa da olur. Babasının işine devam eder rahatlığı içindeydi.
Aile ve çevresinde sağlıklı eleştiri ve öz eleştiri bilinci olmadığından ne Ali öz eleştirisini yapıp kendine çeki düzen veriyor nede Ali’nin okuldaki başarısızlıklarının nedenini aile eleştiri yaparak gerçeğin ortaya çıkmasını sağlıyordu.                                                                                                                                                             Ali, eve yakın olması ve üniversiteye gitmeyi düşünmediği için Ticaret lisesine kayıt oldu. O okulu da ailesinin desteği ile daktilonun D sini ticaretin T sini öğrenmeden mezun oldu.
İş hayatına abisinin yanında işe başladı. Aileden olması nedeni ile diğer çalışanların eğim durumuna bakmadan yarışa kalktı. Annesini babasını da arkasına alarak şımarıkça davranıyor, çalışanların huzurunu kaçırıyor. Kendi sorumluluğunda olan işleri zaman zaman yerine getirmiyordu.  Örneğin önemli bir ihaleye katılmak için büyük emeklerle hazırlanan dosyanın ilgili mercie vermemesi sonucu. Büyük umutlar bağlanan ihaleye şirket katılamaz ve ailede büyük sorun yaşanır.
Yine eleştiri ve özeleştiri geleneği olmadığı için herkes birbirini suçlar. Aile fertleri arasında cinayete varabilecek kavgalar yaşanır.
Abisinin yardımı ile Ali bir şirkette çalışmaya başlıyor. Ali kısa sürede kendini sevdiriyor, iyi bir gelirle ve önemli bir kişi olarak birkaç yıl çalışmayı sürdürür. Aldığı ücret ve iş yerindeki konumu ne yeteneğine uyuyor nede eğitimine. Yakınlarının bu çalışma sistemine yaptığı eleştiriler, öncelikle anne, baba tarafından ipe sapa gelmeyen açıklamalarla geçiştirilir. Hatta eleştiriyi yapan yakınlarını kıskançlıkla suçlanır.
Annesi- babası , Ali ile işbirliği içinde olan bir abisi; Ali’nin nasılda yetenekli biri olduğunu büyük abisinin bunun değerini bilemediğini gereksiz yere suçladığını, konusunda üniversite bitirmiş kişilerin onun önünde nasıl el-pençe durduklarını her fırsatta ballandıra ballandıra anlatmaktadırlar…                              Bir gün Ali ortadan kayıp olur. Şirketin Ali üzerinden kara para akladığı ortaya çıkar. Aile perişandır ama yine bu duruma nasıl gelindiğinin eleştirisi yapılmaz. Ali’nin de öz eleştiri yapması söz konusu değildir. Suçlu kesin başkalarıdır…
Şirket maliye ile anlaşmaya giderek suçlamalardan kurtulur. Ali ve onu destekleyen abisi hayli maddi kayba uğrarlar. Eleştiri ve özeleştiri yapılmadığı için suç her zaman olduğu gibi başkalarına atılır. İki kardeş ortak olurlar. Birkaç yıl sonra iki kardeş birbirine girer. Birbirlerini dolandırdıkları gerekçesi ile aile, duygusal ve fiziksel olarak birbirine girer yine… Sağlıklı eleştiri ve özeleştiri yapılmadığından hatalar ortaya çıkarılmadığından ileride yeni sıkıntıların olabileceği yaşam devem etmektedir.

İnsan olmanın ön koşulu kendini tanımaktır. İnsan hata yapmaya açıktır. Rutin olayların dışında yaptığı her eylemi ve aldığı her kararı uygulamadan önce tekrar tekrar gözden geçirip, sonuçları, olumluda olsa olumsuzda olsa mutlaka öz eleştirisini yapıp, varsa hatalarını kendine bile gizlemeden ortaya çıkarıp, dostlarından gelen eleştirileri, ciddiye alıp, olgunlukla karşılaya bildiği takdirde yaşamı boyunca aynı konuda tekrar hata yapıp aptal durumuna düşmez…
                                                                                   LİYAKAT
Almanya’da üç yüz Türk ve üç yüz Alman’ın çalıştığı bir fabrikada bir anket yapılır. Ankette tek soru şudur: Bu fabrikada Genel müdür olsanız ne gibi değişiklikler yaparsınız.
Alman işçilerin verdiği yanıtlar sanki birbirinin fotokopisi gibidir: Benim eğitimim, bilgim ve deneyim Genel müdür olmaya yeterli değil, onun için bu ankete yanıt veremeyeceğim.
Türk işçilerin her biri en azı beş altı yanıt olmak üzere toplam yüzlercedir. Anketi düzenleyen yöneticiler bu durumun nedenlerini araştırması için uzman sosyologlardan yardım isterler.
Sosyologlar her iki gurupla da yüz yüze yaptıkları çalışmalardan sonra şu sonuca varmışlardır: Almanya’da ilerlemenin yolunun liyakatten geçtiğini, bilgisiz, deneyimsiz olarak ilerlediklerinde yapacakları hataların telafisi mümkün olmayacağını ve bunun sonunda doğacak zararları karşılamayacaklarını bildikleri için yukarıdaki yanıtları verdiklerini saptarlar.
Türklerle yaptıkları yüz yüze görüşmelerde şu yanıtı alırlar: Bizim ülkemizde ilerlemek için bilgi, beceri, deneyime gerek yoktur. Eğer ilerlenecek yere torpilin varsa ve torpilin güçlü ise sen oraya ilerler orada bilir bilmez yetkilerine dayanarak bilgili, yetenekli, deneyimli kişilere iş yaptırırsın. Ne yaptıklarını nasıl yaptıklarını kontrol edemeyeceğin için yaptıkları iş onların vicdanına kalır. Tapılan işten zarar doğarsa torpilin devam ediyor ve güçlü ise başarısız olsan bile yükselmeye devam edersin. Eğer torpilin arkanda durmuyorsa meydana gelen zarardan hiç etkilenmeden başka bir görevde çalışmaya devam edersin.                                                                                                                                                   Çıkardığın sorun araştırmaya neden olacak kadar büyükse alt kademelerde birine suçu rahatlıkla yükleyebilirsin.                                                                                                                                                                                      Ben bu gelenekten geldiğim için kafamda olan fabrika ilgili var olduğunu düşündüğüm sorunlara cevap vermek için ankete yanıt verdim.

Genel kanı Türkiye’de liyakatin bir önemi yoktur…

                                                          BİR PARKIN ÖYKÜSÜ

Yüzlerce yıl savaşa savaşa topraklarının büyük bölümünü kayıp etmiş Osmanlı büyük ümitlerle girdiği birinci dünya savaşında; birçok cephede başarılı olmasına karşın müttefikleri yenildiği için, yüz yıllardır hayalini kuran Emperyalist güçler; nihayet amacına ulaşmış. Sevr antlaşması ile Osmanlının son kalan topraklarını da aralarında pay ederek Osmanlı devletine iç Anadolu’da silahsız ve ordusuz olmak koşulu ile küçük bir bölgede yaşamaya mahkûm etmişlerdi…
Ülkesinin insanlarına güveninden başka olanağı olmayan Mustafa Kemal ve arkadaşları kurtuluş savaşı vererek tam bağımsız Türkiye Cumhuriyetini kurarlar. Gençleri savaşlarda artık ölmeyen insanlar, ekonomik savaş dada başarılı olmaya başlayıp, insanca yaşama belirtileri azda olsa yeşermeye başlamıştır…                                                                                                                                                                           Köyün ortasındaki kış ve bahar yağışlarıyla biriken küçük gölettin suyu;  ev yapımında ve sıcakta hayvanların serinlemesini sağlıyordu. Suyun azalması ile bataklığa dönüşen yer: 1938 yılında muhtar Ömer Aycan(koca muhtar) önderliğinde kağnı ve arabalarla imece usulü toprak getirerek şehrini bile kıskandıracak parka dönüştürülür. Parkın ortasında dört yapraklı yoncaya benzeyen, yüz on- yüz yirmi santimetre yüksekliğinde fıskiyeli bir havuz yapılır.                                                                                                                        Havuzda biriken su;  gölet alışkanlığı sürdürülerek ev yapımında ve koyunların yazın serinletilmesinde kullanılması yıllarca yasaklanmasına karşın sürdürülür. Uzun uğraşlar sonunda bu alışkanlıktan vaz geçilir.                                                                                                                                                                                        Parkın zemini; yine imece usulü doğal çayırlar çevreden sökülüp, dördüncü ve beşinci sınıf öğrencilerden de yararlanarak çimenle kaplanır. Köy dışından gelen konukların büyük ilgisini çeker ve yakın çevrede böyle bir güzel park bulunmadığını söylemekten de kendilerini alamazlar.
İlerleyen yıllarda; deş tavan (kır bekçisi) Gök Mehmet’in rast gele yere soktuğu çubuk yıllar ilerledikçe parkın hemen dışında heybetli bir çınar ağacına dönüşür. Bu çınar ağacını da içine alacak şekilde park genişletilir, dairesel duvar çevresine çiçeklik yapılarak park daha da güzelleştirilir. Daha sonraki yıllarda dört yapraklı yoncaya benzeyen havuz sökülür üç dört katlı acayip bir havuza dönüştürülür. 
Heybetli çınar ağacının gölgesinde, yemyeşil doğal çayırlar üzerinde, çok sıcak yaz aylarında esen hoyrazın(poyraz) serinliğinde öğleden sonra parkta oturmanın keyfi kelimelerle anlatılamaz. Ancak yaşanarak bu keyif çıkarılabilir.
Yeni iş olanakları yaratılamaması köylünün ana üretimi olan buğday, arpa ve çok kaliteli şaraplık üzümün iyi pazarlanamaması, hayvancılık yapmak isteyen köylülerin ürettiği süt ve etin değerlendirilememesi sonucu sürekli nüfus kayıp ederek Ası çal- Çalkebir- Boğaziçi kasabası, sonunda Baklan ilçesinin bir mahallesi olmak zorunda kalır.                                                                                                          
Büyük şehir belediyesi; önce çamlık parkının bitişiğindeki köyün hafızası olan çeşmeyi ve onun on beş yirmi metre uzunluğundaki beton aharlarını yıkıp( bu aharların önündeki geniş meydanda toplanıp, otlatılmaya götürülen büyük baş hayvanların su içtikleri, otlatılmakdan dönen koyun sürülerinin yakıtıldığı sırada toplanan köylülerin binlerce anılarının olduğu yer) günümüz koşullarına göre çamlık parkı rötuşlanır.                                                                                                                                                                                    
Daha sonra seksen yıldır kış aylarının bitiminden, başlangıcına kadar köylülerin ve konuklarının zevkle oturup çaylarını yudumlayıp, sohbet ettikleri park; günümüz anlayışına uygun bir görünüm kazandırmak için kısmen yıkıldı. Bazı çalışmalar yapıldı, referandumda istenilen sonuç alınamayınca uzun süre mezbelelik halde bırakıldı… Daha sonra yaz ayının ortalarına gelindiğinde, ortasına bir süs havuzu ve çevresine de beton dökülerek parka yeni şekli verildi..
Hem çamlık parkın da hem de belediye parkı da pek çok anıları olan köylüler:  Şu sıcak yaz günlerinde, zemini parke taşı kaplı, tavanı güneşten korunmak için tente ile kapatılmış belediye kahvesinin açık alanında oturup, parkın eski halini düşleyip anılarını birbirlerine anlatarak, yapılan savurganlığı anlamaya çalışmaktadırlar…



3 Mart 2017 Cuma

                                           ANAMIN SEVĞİLİSİ
Emine varlıklı bir ailede doğdu. üç erkek, iki kız kardeşin en büyükleri idi. Henüz on üç- on dört yaşındayken köyün imamı ile evlendirildi. Kısa bir sürede kocasını sevdi. Birinci dünya savaşı sırası idi. İmamlar askere gitmiyordu ama amcasının oyunu ile hocalıkla ilgisi olmayan amca oğlu imam olarak gösterildiğinden kocası, evliliklerinin üçüncü dördüncü ayında askere gitti. Bir buçuk yıl hiç haber alınamadı. Sonra ölüm haberi geldi.
Emine, evliliğin ne olduğunu anlamadan hizmetçi gibi çalıştığı koca evinden baba evine geri döndü. İki yıldır ayrı olduğu baba evine daha alışamadan bir ay içerisinde eşi ölen yaşlı “Bol atan” lakaplı Mustafa'yla evlendirildi. Mustafa; hayli tarlası olan varlıklı, iyi kalpli ve yardım sever biriydi. Emine aldığı terbiye gereği olarak olayları yorumlamadan neden, niçin sorularını sormadan yaşlı kocasını da benimsedi. Kendini, kocasını mutlu etmeye ve doğacak çocuklarına adadı. Var gücüyle kendini işe verdi.
Eminelerin yaşadığı köy adı hakkında elde yazılı belge olmamasına karşın adı ve kuruluşu hakkında birçok rivayet dolaşmaktadır. Bunların en akla yakını şöyledir: Selçukluların ilk Anadolu'ya girdikleri dönemde göçebe yaşam süren bir Yörük obasından Çal isimli biri köyün bulunduğu yeri çok sever ve orada yerleşik düzen geçmek ister. Obanın büyük çoğunluğu; yüz yıllardır göçebe hayatı yaşayan obaya yerleşik bir düzene geçirmek, akla, mantığa ters ve geleneklerine aykırı olduğunu söyleyerek: bu düşüncesinden Çal'ın vazgeçmesini isterler.  Çal; bereketli toprakları. geniş otlakları ve bol suyu olan bu yöreyi çok sevdiği için birkaç yıl içerisinde tüm itirazlara rağmen kendi ailesinden, kendine inananlarla buraya yerleşmeye karar verdi. Geleneklere karşı gelip yerleşik düzene geçtiği için Asi Çal(Ası Çal) adı takıldı. Gel zaman git zaman bunların yaşamları, göçebe hayatından daha iyi olduğunu gören oba mensupları da pey der pey buraya yerleşeceklerdir. Çal'ın yaptığı bu yararlı girişim daha sonra tüm oba üyeleri tarafından benimsenir ve Çal'a minnetlerini belirtmek için Büyük çal anlamına gelen Arapça Çalkebir’e değiştirilir, köyün adı da kurucusunun adını alır. Yüzyıllarca Çalkebir                        olarak bilinen köyün adı,  köylerin adları Türkçeleştirinceye kadar Çalkebir olarak devam eder.
Emine, yaşlı kocası Mustafa'dan neredeyse her yıl bir çocuk doğurarak beş altı yıl içerisinde iki oğlan iki kız çocuğuna sahip olurlar. Mustafa bu durumdan çok hoşnuttur. Çünkü daha önce yaptığı üç evlilikten hiç çocuğu olmamıştı. Birinci Dünya ve Kurtuluş savaşından çıkan ülkede; kıtlık olması yetmiyormuş gibi, birde çekirge saldırısı köye yıllarca musallat olmuştur. Hali vakti yerinde olan Emine’lerin,  komşuların sıkıntıda olması nedeniyle huzurları yoktur. Kocası komşularımız açken bizim tok olmamızın hiç önemli yok diyerek hem hayvanlar hem insanlar için elindekileri paylaşmaktadır. Emine kıtlığın gelecek yıllarda da sürebileceğini düşünerek Mustafa'nın bu kadar eli açık olmamasını ister. O ise biz yaşamışız komşular olmadıktan sonra neye yarar, korkma Allah kerimdir der ve yiyeceklerini komşuları ile paylaşmayı sürdürür. Karısına sık sık bol bol ver diye uyarması Mustafa'ya “bol atan” lakabını getirecektir. İlerleyen yıllarda bu lakabın veriliş gerekçesi, çekemeyenlerce şöyle değiştirilir: Mal varlığını gerçeğinde fazla gösterdiği için bu lakap takılmıştır.
Yıllar geçip, devlet otoritesi oturmaya başlayınca, kuraklık ve çekirge saldırısı etkileri de giderek azalır, huzurlu yaşam filizlenmeye başladığı günlerde bu seferde, salgın hastalık tebelleş olur. Emine- Mustafa çifti büyük oğlanları Hüseyin'in dışındaki üç çocuğunu bir hafta içerisinde kayıp ederler. Tüm köy halkı gibi bunlarda üzgün, çaresiz ve isyankarlardır. Ama Allaha sığınmaktan başka yapabilecekleri bir şey yoktur. Yaşam devam ediyor.  Salgından önce arada bir köylere uğrayıp ölenleri nüfus dan düşen, doğanları; ailenin belirttiği afyon çapası, arpa yolumu, şarapana zamanı gibi tarihleri göz önüne alarak kendi kafasına göre ay gün belirleyip, nüfusa kayıt eden nüfus memuru uzun zamandır köye uğramadı. Bu nedenle Emine- Mustafa çifti salgından sonra ilk doğan kızlarına ölen küçük kızın adını, daha sonra doğan kızlarına da ölen büyük kızlarını adını verirler. Böylece ölen kızların nüfus dan kaydı silinmez, yeni doğanlarda kayıt ettirilmez. Sanki iki kız ölmemiş yeni iki kız da doğmamış. Ne var ki büyük kız Höranım (Huriye)nüfus da küçük, küçük kız Ayşe nüfus da büyük görüneceklerdir. Evlenme işlemleri yapılıncaya kadar bir sorun çıkmaz.
Acılar küllenip yaşam daha huzurlu olmaya başladıktan sonra çiftlerin son çocukları Mustafa doğar ama sevinç çok sürmeyecektir. Bebek Mustafa daha bebeklikten çıkıp çocukluğa girmeden baba Mustafa vadesi ile ölecektir. Otuzlu yaşların ortalarında olan Emine, hem ana hem baba olacak.  On dört- on beş yaşlarında olan Hüseyin Kardeşlerinin abisi ve babaları, annesinin en büyük yardımcısıdır artık.
"İşler çok yoğundur; dul, genç bir kadın ve henüz ergenlik çağına yeni girmiş oğlan, iki küçük kız çocuk ve daha bebekliğini tamamlamamış bir çocukla bu yaşamı babasız sürdüremezler". Aile büyüklerinin verdiği karar budur. Emine; ısrarlı olan oğlan kardeşlerinin kararına şiddetle karşı çıkar. Çocuklarını üvey baba dayağı yedirtmeyecektir. Emine'nin kararlı tutumu karşısında ne yapacaklarını şaşıran erkek kardeşleri; bundan sonra hiç bir işinde yardımcı olmayacakları tehdidini savurarak onu yola getirmeyi denerler ama sonuç alamazlar. Emine kararlıdır, çocuklarını üvey babasız büyütecektir.
Emine bu kararlı tutumundan sonra kendi kendine söz verir. "Hiç bir kardeşinden yardım istememek için gecesini gündüzüne katarak çalışıp,  sadece çocuklarının yardımı ile bu yaşam savaşını kazanacaktır.  Yeri geldiğinde; çift sürecek,  ekin biçecek, ananat alıp, harman dövecek. Bağda üzümünü yetiştirip yaz kış ihtiyaç duyacakları tatlı ihtiyaçlarını karşılayıp, var olan inek, koyun, tavuklarını daha da artırıp, çocuklarını etsiz bırakmayacak. Boş zamanlarında dağdan odun getirip evini sıcak tutacak.                                               Bunları yaparken de, çok önemli olan ne kendisinin ne kızlarının namuslarına leke sürdürmeyecek".                                                                                                                         Bunun ilk koşulu da, Büyük oğlu Hüseyin'i evlendirirken dedikodulara neden olabilecek yerden kız almayacak. Bu kararını oğlunun istemi dışında yaşlı bir dedesi ve bir küçük oğlan kardeşi olan Havva ile evlendirerek ilk uygulamayı yapacaktır.                                                                                                                                                       Bu devirde genellikle ailelerin isteklerine boyun eğmek geleneği olduğu içinde Hüseyin annesine fazla itiraz etmeyecektir.
Emine kararlılığını işte de gösterir. zaman zaman iki üç kişinin altından kalkamayacağı işleri küçük çocuklarının yardımıyla becerir.                                                     Başta kardeşleri olmak üzere herkesi şaşırtır.                                                                                   Emine çok çalışkan olduğu kadar zekidir de. Büyüklerinden aldığı öğütlerin kafasına yatanlarını aklına; hiç unutmamak üzere yerleştirir, bunları yaşam felsefesi gibi uygular ve gençlere aktarır.                                                                                         İş yaparken işine o kadar yoğunlaşır ki, başka hiç bir şeyi gözü görmez.                                                                                      Bir keresinde Hüseyin hasat edilmiş ekinleri kağnıya yükler harman yerine götürür. İkinci kağnıyı Emine yükler, büyük kızı Höranım tırmık çeker, Mustafa sürekli ağlar ama onunla ilgilenen olmaz. İşlerini bitirip yola koyulduklarında Mustafa'nın ağlaması daha da artar. Emine, kızından öküzlerin önüne geçip yol göstermesini ister, kendisi de ağlayan Mustafa'yı sırtına alır, öküzlerin hızlı gitmesi için mudullar. Tarla içinden çıkıp yola düştüklerinde Mustafa'nın ağlaması o kadar artar ki yorgunluktan ölmek üzere olan Emine; oğlunun can- hıraç ağlaması karşısında ne yapacağını şaşırır ve Mustafa'yı yolun kenarına bırakır. Kağnıyı sürmeye devam eder. Boşta kalan Höranım kardeşini kucaklar ve arkalarından harman yerine zorda olsa ulaşır.                                                              Ağlama hala devam etmektedir, neden bu kadar ağladığını çocuk kafasıyla anlamaya çalışan Höranım; birden, ana bunun kulağında bir şeyler kımıldıyor diye bağırır. Çocuğunu kucaklayan Emine durumu anlar: çocuğun kulağına kurt atmış. Koyunların kuyruklarına kurt attığında ki çözümü Mustafa'nın kulağına da uygular, yani kulağa asifinik(naftalin) basar. Bir an için feryadı daha da yükselen Mustafa'nın sesi kesilir ve uykuya dalar.
Bağların sürümü ile hafif, hafif başlayan işler: bağ, afyon çapası, arpa yolumu,  harman sürümü ve tınaz savurma gibi işlerle maksimuma ulaşırken, bağ bozumu, üzüm kurutma ve pekmez elde edilmesi ile zevkli, tatlı bir şekilde yavaşlar.                                                                                                                                           Yavaş yavaş ev işlerine daha fazla zaman ayrılır. Höranım'ın sonbahar da ev işlerinin dışında başka görevi de; sabah ve ikindinden sonra sürüye gidemeyecek durumdaki koyunlarla, kuzuları otlatmaktır. Çok yoğun yaz işlerinden sonra bu onun için zevk alarak yaptığı iştir. Ancak arada sırada eşeği de yanında götürmek zorunda kalınca canı sıkılır. Çünkü koyun otlattığı kız arkadaşları eşeğin koyunları rahatsız etmesinden şikâyetçi olurlar.                                 O gün yine koyun gütmeye eşekle gelen Höranım, arkadaşlarından şikayet duymamak için eşeği köy çıkışında bırakır. Arkadaşları ile buluşma noktasına yaklaştıkça bir gözü ile de eşeği kontrol eder. Eşek yolun ortasına yatmış keyifli keyifli ağnamaktadır.  Koyunları birleştiren üç kız; birbirlerine anlatacaklarını bitirip ne oynayacaklarını konuşurken, Musluk tepesi tarafından bugüne kadar hiç görmedikleri, tek atın çektiği süslü bir araba (fayton) köye doğru gelmektedir. Üçü de gözlerini arabadan ayıramazlar, araba onlarının hizasını geçip köy tarafına geçince, vücutları sabit duran kızlar, sadece başlarını çevirip gözleri ile arabayı takip ederler.                                                        Çok geçmeden arabanın devrildiğini gören kızlar, hemen arabaya doğru koşarlar. Arabada biri eli kamçılı, diğeri çok şık giyimli iki adamla şık giyimli iki kadın olduğunu anlarlar. Eli kamçılı adam şık giyimli adamın tozlanan üstünü başını temizlemeye uğraşırken şık giyimli adam, birbirlerine sarılıp ağlayan kadınları teskin etmeye çalışmaktadır. Gelenlerin önemli kişiler olduğunu anlayan Küsün, köye doğru koşmaya başlar. Eşeğin, atı ürküttüğünü tahmin eden Höranım eşeği olay yerinden hızla uzaklaştırmaya çalışır.                                     Park da arkadaşları ile sohbet eden Muhtarı bulan Küsün; yorgunluk ve pepeme ligin etkisiyle: muhtar muhtar aamcaa hü hü kümet göçtü der. Ne olduğunu anlamaya çalışan muhtar ve arkadaşları, kızı sakinleştirip tekrar ne olduğunu sorunca köye geleceğini bildikleri nahiye müdürü ve ailesinin arabalarının devrildiğini anlayıp olay yerine koşarlar...
Ciddi bir yaralanma olmadığını anlatan müdür; ailesi, muhtar ve heyeti köye yayan olarak devam ederler. Arabayı kaldırıp bozulan yerlerin tamir edilmesi için elaman gönderirler.                                                                                                                   Höranım; çok endişelidir, eşeğinin kazaya neden olduğunu düşünmektedir, Küsün'ün muhtarlara eşeğinden bahsedip etmediğini öğrenmek için heyetin ayrılmasını bekler, heyet olay yerinden biraz uzaklaşınca heyecanla muhtara ne anlattığını sorar. Küsün: hükümetin devrildiği anlattığını, eşekten hiç bahsetmediğini söyler. Ama Höranım endişelidir, muhakkak kazanın nedenini araştıracaklarını, annesini ve kendisini cezalandıracaklarını düşünmektedir.  Bir an önce akşam olup eve gidip sonucu öğrenmeyi merak eden Höranım'ı arkadaşları bir türlü teskin edemezler.                                                                                     Eve geldiğinde annesini ve ağasını onun gelmesini beklediklerini, olaydan haberleri bile olmadığını öğrenen Höranım biraz yemek yer yemez kimseye bir şey demeden dam üstüne çıkar. Yurgu taşını yastık yaparak çaydaki çakıl taşları kadar çok ola yıldızları seyretmeye dalar ve bir müddet sonra uyur. Uzun bir süre sonra anası onun yatağında olmadığını fark eder ve dam üstünden uyandırmadan kucaklayarak yatağına yatırır.
Yoğun yaz işleri, hafifledikten sonra yazın evlerin de eksik bıraktıkları işleri telafi etmeye başlarlar: evler sıvanır, çamaşırlar yıkanır, haba- kilimler tozlarından arındırılır. Bu işler kadınların işleridir. Erkekler dağa sabah erkenden oduna giderler, geri kalan zamanlarını genellikle kahvede geçirirler. Kahvede; bol dedikodu yapılır, tavla, domino ve değişik kâğıt oyunları oynanır.  Gençler ve otuz yaş civarındakiler, sık sık da iddiaya girerler. En yaygın üç iddia vardır. Biri: gözleri kapalı uzun mesafede saptanan bir hedefi bulmak. Gözleri sıkıca kapalı iddialı kişi; kahve hane çıkışında bir kaç kez kendi çevresinde döndürülüp,  aradığı hedefi bulmak için serbest bırakılır. Diğer arkadaşları; onun peşinden birbirleri ile sohbet ederek, şakalaşarak, ama yol gösterici hiçbir söz ve tavır yapmadan onu takip ederler.                                             Diğeri: belirlenen miktarda lokumu, sağ eli ile sabit bir hızla yerken, sol elini yine sabit hızla masa üzerinde ters yön çevirecektir.  Lokumu yemeyi keser veya elinin hareketini yavaşlar ve durursa iddiayı kayıp eder.                                                           Öteki: sol eliyle halka şekeri yerken sağ elinin işaret parmağını sürekli açıp, kapamaktır. Şeker bitmeden parmağın hareketi yavaşlar veya durursa iddia kayıp edilir.                                                                                                                                Kahvelerde çayına, kahvesine oyun oynanırken, sade bir kahvede küçük çapta kumar oynatılır, aileler çocuklarını o kahveden uzak tutmaya çalışırlar.
Ev temizliği, çamaşır işlerini bitiren kadınların yaşlıları, koyun yünlerini sokak başlarında sohbet ederek kirmenle eğirirler. İp haline getirilen yünlerin kalitelileri, köyün dışından hem sonbaharda hem de ilkbaharda gelen boyacı tarafından kökboyaları ile çeşitli renklere boyanır.                                                        Baklan ve Çataloba da dokunup kilim yapılır. Bu kilimler az miktarda alınıp satılsa da genellikle evlerin yaygısı olarak kullanılır. Kilim altına serilen hasırları, son baharda köye gelen hasırcılar satar. Evler toprak örtüdür. iki katlı olan evlerin alt katı ahır, samanlık, ambar olarak kullanılır. üst katlar yaşam alanıdır. Kırıntı yünlerden elde edilen ipler boyanmaz, çorap örümün de kullanılır.
Emine'nin evi köyün diğer evlerine göre daha büyükcedir. Ön tarafı iki katlı olan evin; arka tarafında ahır, samanlık amacı ile kullanılan eve bitişik tek katlı ilave bir yapı mevcuttur.                                                                                                   Eve koca bir kapıdan girilir, Evin ikinci katında üç oda mevcuttur. Odalarda pencere yoktur, tek hava, ışık alma yeri kapı ve tepe delikleridir. Odanın birinde Evli olan Hüseyin ve eşi Havva yaşar. Bu oda köy olanaklarına göre hayli iyi döşenmiş; bir ıprık(ibrik) su ile gusül aptesti alına bilen banyo, yüklük ve baca vardır.  Yer ve duvarlar köye özgü beyaz toprakla sıvanır, yere hasır üzerine kilim serilir, yer minderleri odayı çepe çevre çevreler. Ocağın iki yanında içi mısır kapçıkları ile doldurulmuş köşe yastıkları vardır.                                           Bu oda; Hüseyin'ler gece yatmak için ve hatırlı misafirler geldiği zaman konuk odası olarak kullanılır. Ortadaki oda hayat olarak kullanılır. Taş merdivenlere çıkılan odanın kapısı yoktur. Diğer odalardan birer kapı ile ayrılır. Orta yerde haba ve duvarlara yaslanmış birkaç köşe yastığı vardır. Ahırların üzerindeki dam üstüne çıkmak ve tuvalete gitmek için bir kapı mevcuttur. Tüm aile kış ayları hariç bu odada yaşarlar. Üçüncü oda tüm ailenin kışın kullandığı ve tüm zamanların yatak odasıdır. Evin alt katında haşhaş, arpa, buğday v.s ambarları vardır. Çiftçilikte kullanılan alet, edevatlar da burada saklanır. Hayvanlar arka taraf dan ahıra girer çıkar.
Köy yaşamı oldukça rutindir, düğün nişan gibi olaylar olmazsa hemen hemen her gün aynıdır. Uzun kış gecelerinde komşular birbirlerine misafirliğe gider. Emine, çocuklarına sık sık başka evlere gitmemelerini tembih eder, gelen misafirlerine karşı ise eli açıktır.  Genellikle her akşam evlerine yakından ve uzaktan komşular ve akrabalar gelir. Kır işlerinde becerikli olan Emine, ev işlerinde oldukça mahirdir. Son baharda, ovada kendiliğinden yetişmiş halaza armut ağaçlarından halaza armutları toplar. Halaza armut ve hışırlardan kışın yenmek üzere mutlaka iki, üç küp turşu kurar.  Geri kalan armutları evin boş bir alanına serer. Her akşam olgunlaşanlarını toplar çocuklarına ve konuklarına ikram eder. Eve sık gelen konuklara kavurga ve kuru üzüm ikram ederken, arada bir gelenlere bu ikramların yanında mısır patlağı ve nohut kavrulması da sunar. Seyrek  gelen, hatırlı konuklar olunca tüm bu ikramlara ilave olarak ceviz, badem ve yapımında Emine'nin çok hünerli olduğu çigirdek mutlaka ikram edilir.                                                                                                         Çiğirdek: tepsi üzerine kuru yufka konur, ocakta pekmez ile haşhaş kavrulur. Hüner bu kavurma işindedir. Kıvamımdan önce veya sonra ocaktan alınan karışım tadı ve istenilen yumuşak-sertliği vermez. İstenilen kıvama gelen pekmez, haşhaş karışımı yufkanın yarısına ve her tarafına eşit kalınlıkta olacak şekilde dağıtılır, yufkanın diğer yarısı üzerine kapatılır. Sıcak veya soğuk ikram edilir.

Köyün en eğlenceli zamanları düğünlerdir. Düğünler genelde üç gün sürer. Düğün den iki- üç gün önce damat ve arkadaşları gurup halinde dağa odun etmeye giderler. Oğlan ve kız evinde pişecek yemeklerde, yakacak gereksinmelerini karşılarlar. Hem oğlan evinde hem de kız evinde düğün başlamadan iki-üç önce düğünde yenecek yufka eğmeği imece usulü hazırlanır. Düğün gününden bir gün önce oğlan evi içi gerekli keşkeklik buğday, dibek taşında sokularla gençler tarafında dövülürken, akraba ve komşu kadınlarının yardımı ile kazan kazan sarma sarılır. İlk düğün günü çalgıcılar(düğünlere eşlik eden davul, trampet, klarnet(gırnata) ve trompet den oluşan müzik grubu) eşliğinde kız evi için keşkeklik buğday hazırlanır. Kız evinde de imece usulü sarma sarılır, yufka ekmeği yapılır. Akşamüzeri davetliler; çalgıcıların çaldığı müzik eşliğinde düğün sahibine yakınlığına göre; baklava, helva veya çay şekeri konmuş tepsiler poşu ile örtülüp oğlan evine kutlamaya giderler. Tepsilerini teslim eden konuklar, akşam yemeğini oğlan evinde yerler. Yemek sonrası oğlan evinde; açık havada davul çalar, gençler çeşitli oyunlar oynayarak gece yarısına kadar eğlenilir. İkinci günü sabah dan öğleye kadar oğlan evinde eğlence sürer. Öğleyin gençler davulun önünde hora teperek kız evine gidilir. Öğle yemeği kız evinde yenir, erkeklerin eğlencesi akşama kadar burada devam eder. Akşamüzeri yine gençler davul önünde hora teperek oğlan evine gelinir. Yemek sonrası düğünün en eğlenceli tarafı başlar.                                                                                                                              Oğlan evine yakın, uygun, meydanda, alevi yüksek odun ateşi veya saç üzerinde gaz yağı dökülmüş kül yakılarak elde edilen yüksek alevli ateş çevresinde kız kaçırma oyunu oynanır.                                                                             Ateşten sorumlu külcünün elinde ucu mudullu asa vardır. Asa hem ateşi düzenlemekte, hem de olumsuzluklar da düzeni sağlamakta kullanılır. Külcünün sazı ve Gırnata(klarnet) eşliğindeki müzik ile kadın kılığındaki erkeklerin dansları başlar. Kadınlar ve çocuklar ya dam başlarında ya da güvenli bir ortamda gelişmeleri seyrederken, erkekler ateş etrafında geniş bir halka oluşturarak kızların danslarını izlerler. Seyirciler arasında ki bıçkın deli kanlılar, kızları kaçırmak için fırsat kollamaktadır. Erkeklerin, çarşaf örtünerek oluşturduğu deve ve fil figürü kervan küçük boylu çavuşun denetiminde eğlence alanının yanından geçmektedir. Eğlencenin doruğa ulaştığı noktada bıçkın erkekler birçok noktadan kızları kaçırmaya kalkar. Gıldır oğlunun komutundaki kızların koruyucusu cazgırlar; kızları korumak için palaskalarını çıkarıp bıçkın delikanlıları dans alanından uzaklaştırmaya çalışırken, kızların dansının devamını sağlarlar ve onları korurlar . Bu hamleler kızlar kaçırılıncaya kadar gece yarısına kadar defalarca sürer.                                                                               Eğer kız kaçırma oyunu uzun sürerse oyun bitimi herkes, müzik eşliğinde dağılır. Kısa sürerse gençler bir süre daha oyunlarına devam eder.                          Düğün eğlencesi sonlandıktan sonra gece yarısında itibaren bazı evlerde, oğlan evinin yakınları klarnet eşliğinde sabaha kadar muhabbet ve eğlenceyi sürdürürler.                                                                                                                          Üçüncü gün davul kız evinde çalmaya başlar öğle sonuna kadar erkekler eğlenirken, kadın davetliler kıza armağanlarını sunar, yemek, burada yenir. Çeyizler urganlara serilerek teşhir edilir.                                                                                                                       Bu arada ele geçirilen damat yakını, kız evinim yakınları tarafından şaka yollu tartaklanır, gerekirse ayaklarından tavana asılır. Oğlanın babası tarafından fidye ödenerek kurtarılır. Elde edilen para, kız evi tarafına, düğünde yardım eden erkeklere düğün bitiminde verilen ziyafette kullanılır.                                            Öğleden sonra oğlan evine dönen çalgıcılar, bir süre gençleri eğlendirir. Bu ara bıçkın bazı gençler; damadı kaçırır, kör bıçakla veya tara ile tıraş etmeye kalkarlar. Damadın babasından istedikleri fidyeyi alamazlarsa değerli sofralıkları kesip, çanakları sivri uçlu bıçaklarla delerek gözdağı verirler. Kurtarılan damat(güvee) ve sağdıç damatlık elbiselerini giyer, sırtlarına poşu takılarak, başları derilmesi için evi önüne serilmiş yazgının yanına dinelirler. Önce dua edilir. Sonra altın ve/veya para takılır. Daha sonra kız almaya gitmek için traktöre binerler. Traktör arabasına oğlanın yakınları kadınlar oturur. Traktörün arkasına da dayı ve amcalar biner.                                                                                                                                    Bu arada kız evinde gelin; özel kumaş dan yapılmış üç etek, şalvar, süslenerek taç haline getirilmiş fes ve gelin ayakkabıları ile giydirilmektedir. Yüzü hafif şeffaf kırmızı peçe ile örtülür. Gelinin çeyizi at arabasına yüklenirken, gelin ve kardeşliği dualar eşliğinde traktörün arabasına bindirilerek ortasına hazırlanmış koltuğa oturtulur. Çalgıcılar gelini, anasını ve yakınlarını ağlatacak hüzünlü müziklerini çalarak korteji kız evinden ayrılmaya hazırlanırken, amca, dayılar, diğer yakınlar havaya tabanca atışına başlarlar. Kortej caminin etrafında ilk turunu atıp parkın kenarında park eder.                                                                   At yarışları müzik eşliğinde başlar. At yarışlarının kayıtı küreği yoktur. Atına güvenen yarışa katılır. Yarış; Cılız kusuşunda ikili, üçlü, dörtlü gruplar halinde başlar,  parkın yanında veya kooperatif binası sonunda neticelenir. Yarışı bitiren atlar tekrar yarışmak üzere çaydan veya caminin üst tarafındaki yolda tekrar yarışmak üzere geri dönerler. Her binici tekrar tekrar yarışa bilir.                         Atına ve iyi ata bindiklerine inanan bazı yarışçılar, yalnız başına cılız kuyusundan atını hızlandırır parka yaklaşıp, en hızlı konuma geldiğinde, elindeki kalın sopayı yere fırlatır, eyerden yana hayli eğilerek yerden yukarıya doğru sıçrayan sopayı kapar. Bu gösterilerde en az yarışlar kadar heyecanlı olur.                                                                                                                                              At yarışlar bittikten sonra cami etrafında, önde gençler hora teperek, arkalarına çalgıcılar müzik çalarak, onların arkasında traktördeki amca dayıların tabanca atışı eşliğinde çeyiz arabası birkaç tur daha atıp, oğlan evine ulaşılır.  Gelin- damat dualar eşliğinde eve girerken başlarına buğday, leblebi, lablebi şekeri üzüm v.s. karışımı, bereket getirsin diye avuç avuç serpilir.                                                                                       Akşam gelin odasında gelinin ve damadın yakınlarının bulunduğu ortamda tas tepme sonucu düğün sona erer.                                                                                                Tas tepme: odanın ortaya bir ip gerilir, altına tas konur. Tasa aynı uzaklıktan karşılıklı gelin ve damat hızla gelip kim önce tası teperse evde onun sözü geçeceğine inanılır. Bu seremoniden sonra gelin damat yalnız bırakılır. Ertesi günü el öpümü geleneği vardır.
Düğünü takip eden günlerde gelin-damat, yakın akrabaları tarafından günlerce yemeğe davat(davet) edilirler. Bu tür davetlerde ya Arap aşı yada acılı biber yemeği ana yemektir.                                                                                                                 Arap aşı: un, suyla karıştırılarak yoğun bir sıvı kıvamına gelinceye kadar yoğrulur. Hafif ateşte pelteleşinceye kadar pişirilip, kalınlığı yüksek orta boy tepsiye düzgün bir şekilde boşaltılır. Bol acı biberli un çorbası pişirilir. Kır tavşanı veya yıllanmış horoz eti, kemiğinden ayrılıp, minik minik parçalara ayrılır. Davetliler yer sofrasına halka halinde oturur. Hamur tepsisi üzerine;  pinciklenmiş etle karıştırılmış büyük un çorbası kâsesi yerleştirilir. Boyalı, süslü şimşir tahta kaşıkla, önce biraz hamur alınır sonra kaşık çorba ile doldurularak yenir.                                                                                                                          Biber aşı: kurutulmuş sivri acı biberler önce suyla haşlanır, sonra tavuk suyuyla pişirilir. Parçalanmış ve kemiğinde ayrılmış tavuk eti, pişirilmiş biber yemeği içerisine konup karıştırılır. Yufka ekmeği ile sunum yapılarak yenir.

Hüranım; daha on bir on iki yaşlarında olmasına karşın hem çok çalışkan hem de serilip serpilmekte olup güzelliği  herkesin dikkatini çekmektedir. Mahallerinden yaş taşı Cıbır Halil, koyun otlatırken Horanım'a sevgisini söyle dillendirir: Kaba yaprak altındaki parmak üzümü Höranım. Buna çok kızan Höranım bunu bir daha tekrar etmemesini Halil’den ister. Ama Cıbır bunu her fırsatta tekrarlar. Höranım, Cıbır'ı yakalayıp dövmek ister, ama daha hızlı koşan Halil'i bir türlü yakalayamaz…                                                                                                                                                         Kış gelip kar yağdığında Halil dam üstündeki karları küremek için Höranım'ların evinden geçmek zorundadır. Höranım'ın kızgınlığı geçmiş olacağını düşünerek, başına bir şey geleceğinden emin olarak, her zaman olduğu gibi kendi dam üstlerine çıkar ve karı temizlemeye başlar. Evde kimsenin olmadığı sırada Höranım eline tahrayı alarak dam üstüne çıkar ve  Cıbır'a şöyle  seslenir: Halil, yazın söylediğin sözleri tekrarla bakayım.                                                                                                               Halil'in kaçacağı yer yoktur.                                                                                                       _ Cıbır: ben sana şaka yaptım, kötü bir niyetim yoktu. Yaz ayındaki kızgınlığı hala devam ettiğini gören Cıbır çok korkar ve titreyerek, Emine hala kızın beni                                                                                                        kesiyor diye tüm gücüyle bağırmaya başlar. Mahalledeki Serenli kuyudan su almaya giden Emine Hemen eve koşar dam üstüne çıkar. Kızının elinde tahra, Halil, dizlerinin üstüne çökmüş var gücüyle yalvarıyor. Höranım,  Halil'in yazın söylediklerini söylemesini ısrarla istemektedir. Emine; çok yumuşak, sevecen bir sesle siz aynı mahallede büyüyen iki küçük çocuksunuz, kardeş sayılırsınız o sana şaka yapmış sen yanlış anlamışsın diyerek kızının elinden tahrayı alır. Korkudan ve soğuktan tir tir titreyen Halil'i evine gönderir. Kızı ile beraber Halil'lerin damının karını temizlerler.                                                                                                                                    Annesi, Höranım'a sorar: ona zarar verecek miydin? Höranım: hayır, sadece korkutmak için tahrayı yanında getirdim, Eğer korkutmazsam o ve diğer oğlanlar beni rahatsız edebilir. Bundan sonra art niyetli hiç bir oğlan bana yanaşamaz.                                                                                                                                  Annesi; Höranım'a yaptığının yanlış olduğunu, Halil sana karşı koysaydı elinden bir kaza çıkabilirdi. Art niyetli kişileri kendinden uzak tutmanın yolu: Onlarla gereğinden fazla samimi olmamak ve ciddiyetini her zaman korumaktan geçer. Yine de yanlışlarını gördüğün kişiler olursa, sorunu kendin çözmeye kalkışma. Bana veya abine bildir diye tembih eder.
Kış geçip yaz geldiğinde işler her zaman olduğu gibi çok yoğundur. Höranım artık evin ağır işçilerinden biridir. Abisinin en büyük yardımcısıdır. Hasat mevsiminin sonuna gelindiğinde hayvan yemi olarak kullanılacak samanlar eve taşınacaktır. Birkaç gündür havanın rüzgarlı olması Hüseyin'in saman taşımasına engel olmaktadır. Hüseyin'de geceleri sakin olduğundan, kahveden geldikten sonra ay ışığında samanı taşımaya karar verir. Birinci kağnıyı getirdiğinde samanı delikten samanlığa atması için Höranım'ı uyandırır. Abisi harman yerinden samanı, samanlığın önüne kağnı ile taşımaya devam eder. Höranım  yaba ile samanlığa samanı aktarır. Deliğin önü dolduğu için samanlığa inerek odanın içerisinde de aktarma yapak zorundadır. İşi bittiğinde abisi henüz gelmemişti. Kestirmek için samanların üzerine uzanır. Sabaha karşı uyku bastırdığından hemen uyur.                                                      Son seferini yapan abisi kardeşini göremeyince yatmaya gittiğini düşünür, kendi de kağnıyı boşaltmadan yatmaya çıkar. Sabah annesi Höranım'ı göremez, koyunları erkenden otlatmaya gittiğini düşünür. Kuşluk yemek yiyecekleri zaman kızının dönmediğini gören anne oğluna seslenir bu kız koyun gütmeden daha dönmedi git bi bak der. Hüseyin, koyunların evde olduğunu bildiği için kardeşinin samanlıkta uyuyup kaldığını düşünür ve samanların üzerinde kardeşini uyur bulur.
Höranım'ın büyüdükçe güzelliği ve çalışkanlığı atmaktadır. Köyün oğlanlarının gözdesidir.
Höranım güzelliğinin farkında olmadığı gibi çocukça davranışlarını hiç değiştirmemiştir. Ailesi de her gün gördükleri kızlarının büyüdüğünü fark etmezler.  İşlerin hafiflediği bir son baharda akşamı hayatta ailecek oturmaktadırlar, küçük kızları Ayşe tuvalete gider, bir süre sonra geri gelir ve tahtaya çevrili olan tuvaletin tahta aralığından, iki oğlanın eve ayna tuttuklarını görür.                                                                                                                  Annesi; gece nasıl ayna tutacaklarını söyleyerek, kızını susturmaya çalışır. Ama Hüseyin, Ay aydın, onun ışığından yararlanmışlardır diyerek dam üzerine çıkar. O arada iki küçük taşın dam üstüne geldiğini fark eder, koşarak aşağıya iner ve gençleri tarla içinde epeyce takip eder, yakalayamaz. Ama daha önce duyduklarından da esinlenerek ayna tutanın kim olduğunu anlar. Eve geldiğinde herhalde iki küçük çocuk, ben oraya vardığımda kaçmışlardı der. Soluk soluğa olan oğlunun bir şey sakladığını anlayan ana, oğlunu ne kadar sıkıştırırsa sıkıştırsın ağzından laf alamaz. Oğlunun bir şeyler kurduğundan endişelidir, ama yapacağı bir şeyde yoktur.                                                                         Yatsı namazını kılan ana, Allah'a ailesini tüm olumsuzluklardan koruması için o gece, daha içten dua eder.  İçi sürekli sıkılan ana, öğleye doğru kötü haberi alır: oğlu akşam eve ayna tutan Bekir çavuşların oğlunu tabanca ile vurmuştur.  Neyse ki bilinçli olarak ayağına sıktığı kurşun büyük bir yaralanmaya neden olmadan, küçük bir sıyrıkla oğlan kurtulmuş. Aile büyüklerinin devreye girmesi ile olay adliyeye intikal etmeden çözüldüğü için Emine, derin bir nefes alır.

Emine, oğlu Hüseyin'in yaptığının yanlış olduğunu söyler, her yanlış harekette silaha sarılıp sorunu çözmeye kalkarsan, Allah saklasın sen hapse girersen, bizi o zaman kim koruyacak diye serzeniş de bulunur. Hüseyin; ana merak etme ben ne yaptığımı biliyorum, eğer bu yanlış cevapsız kalırsa bu tür davranışların önünü hiç alamayız. İlk olayda gerekli gözdağı verdiğimiz için bir daha arkası gelmez diyerek anasını yasmaya ve rahatlatmaya çalışır. Gerçekten de; geçen aylarda bir daha ne ev çevresinde nede kırda olumsuz bir olay olmaz.

Uzun kış gecelerinde zaman zaman köyün eşraflarından bazıları, evlerde toplanıp şarap içerek gece yarılarına kadar sohbet ederlerdi. Bu toplantıların birinde çakır keyfi olduklarında, Bekir çavuş, İstanbulluya senin baldızın kızını oğluma alacağım der. Sevdiği biri olmasına karşın böyle bir ortamda ciddi bir konunun, densizce söylenmesi kızan İstanbullu sen o kızı alamazsın diye cevap verir. Niye alamamayım, başlık parasını bastırır alırım, gerekirse kefenin bir gözüne kızı koyar, diğer gözüne de kızın ağırlığı kadar altın koyarım. İstanbullu: hayır alamazsın, çünkü onu ben yeğenime sözledim diyerek  noktayı koyar. Bekir çavuş: o zaman akan sular durur diyerek konuyu kapatır. Böyle bir kararın olmadığını İstanbullu çok iyi bilmektedir. Ama topluluk da söylediği sözün arkasında durmak zorundadır. Sabah kalkar kalkmaz karısı Dudu'ya abana söyle Höranım'ı abamın oğlu Hasan'a sözledim der. Ne diyeceğini şaşıran Dudu kocasının lafının üzerine laf söylenmeyeceğini bildiğinden bir şey sormadan, Güneş doğarken ablasına haber gönderip acele onlara gelmesini ister. Sabahın köründe gelen bu davetin pek hayırlı bir şey olmadığını düşünen Emine, kızına hayatı sıvamasını söyler ve apar topar kız kardeşine gider.

Heyecan içinde bekleyen Dudu bu durumu nasıl anlatacağını düşünerek evin içinde dört döner. Kardeşini çok endişeli olduğunu gören Emine'nin merakı daha da artar. Birlikte üst kata çıkıp kapıyı kapatırlar, daha oturmadan Dudu olayı abasına aceleyle, soluk bile almadan anlatır. Şok olan iki kız kardeş uzun süre hiç bir şey konuşamazlar. Bir müddet sonra şaşkınlığı biraz geçen Emine'nin ilk tepkisini, kızının daha küçük olduğunu söyleyerek tepkisini göstermeye çalışır. Daha sonra Hasan'ın onun dengi olmadığını ve onlar kendi karınlarını doyuramıyorlar, birde benim kızı nasıl doyuracaklar diye cılız bir sesle itirazını sürdürmeye çalışırken... Birden sessizliğe bürünen Emine;  İstanbullunun, kocası öldüğü günden bu yana oğlan kardeşlerinin bile vermediği desteği, verdiğini anımsar, her müşküllerinde yanlarında olduğu olayları gözünün önünden film şeridi gibi geçirip verilen karara uymaktan başka yol olmadığını düşünür. Ablasının olumlu yaklaşmasından cesaret alan Dudu, sessizliği bozmak için çok anlamsız şu öneriyi ortaya atar: kızın ağzını bi arasak, sevdiği bile var mı?                                                                                                   Şaşkınlıklarından sanki kızın fikrini soracaklarmış gibi Kızları Alime'yi ağzını aramak üzere Höranım'a gönderdiler. Höranım hayatın sıvamasını bitirip, taş merdivenleri sileceği sırada Alime, ne yapıyorsun teyze kızı diyerek sevecence bir tavırla Höranım'ın yanına gelir. Oda, hayatın tabanını sıvadım, merdivenleri sileceğim diye yanıt verir. Biliyor musun? ben amca oğlum Hüseyin ile evleneceğim, babamlar kendi aralarında söz kesmişler diyerek konuşmayı sürdüren Alime'ye, daha önceden bilgisi olan Höranım; “şaşırmadan hayırlı olsun çok sevindim inşallah çok mutlu ve huzurlu olursunuz”  der. Alime: bu sıcak ortamı değerlendirip, sonuca gitmek için senin de gönlünden geçen biri var mı? diye sorar. Höranım: “ben daha evlenmeyi düşünmüyorum ama koyun güderken uzaktan türkü söylerken sesini duyduğum Şevki diye birinin sesini çok beğeniyorum” der demez, Alime müsaade bile istemeden, evlerine koşarak gider. Alime'nin davranışına bir anlam veremeyen Höranım kaldığı yerden işine devam eder.  Alime; anası ve teyzesine, Höranım, Şevki'yi seviyormuş diye haberi ulaştırır.                                      Zaten nasıl davranacağını bilemeyen Emine; bunu duyar duymaz, her hangi bir soruşturmaya gerek duymadan eve koşar, ambar duvarının üzerinde demeti ile duran okka urganını kapar,  son basamağı silmekte olan kızına sen ne zaman büyüdün de oğlan sevmeye başladın diyerek, olanca hıncıyla urganı  vurmaya başlar.                                                                                                                                  Ne olduğunu anlayamayan Höranım her dayak yiyişinde olduğu gibi başını dizlerinin arasına sokup, elleriyle koruyacak şekilde büzülür. Sinirinden gözleri hiç bir şeyi görmeyen Emine tüm hızıyla urganı kızının sırtın vurmaya devam eder. Allah'tan tam o sıradan kahveden gelen Hüseyin anasının önüne geçer ve sorar: “bu kızı niye dövüyorsun?” Kardeşin oğlan seviyormuş diyen anasına kim dedi? diye tekrar soran Hüseyin, Alime'nin  adını duyunca onun lafı ile insan bu kızı döver mi? diye anasına darılır...                                                                    Merdiven başına oturup kızını kucağına alan Emine, ağlayarak hem kızına hem de oğluna gelişmeleri anlatır. Höranım hıçkıra hıçkıra ağlarken Hüseyin'i bir kara düşünce alır. Karara nasıl itiraz edebileceğini düşünen Hüseyin Hasan'ın bundan haberi var mı? diye laf olsun diye sorar. Çünkü babaları öldükten sonra dayılarının göstermediği yakınlığı gösteren İstanbulluya itiraz edemeyeceklerini oda bilmektedir.

Karısından olumlu cevabı alan İstanbullu ablası Hörü'yü Eniştesi İbrahim'i (Ibış) ve yeğeni Hasan'ı eve çağırtır.  Meraktan çatlayan ana, buba(baba) ve oğlan çağrılma nedenini öğrenmek için hemen davete cevap verirler. Henüz oğlanlarının evlendirilmesini düşünmeyen ana baba dayısının oğlanlarına bir iş ayarladığını hayal ederler. Hasan ise ne düşüneceğini bilemez ama heyecanlıdır. Çünkü ilk defa böyle öğle vaktinde, üçü bir çağrılmaktadır. Mehmet Ali, oldukça neşeli olarak, kısaca hal hatır sorar ve hemen çağrılma nedenlerini açıklar: Hasan'la baldızın kızı Höranım'ı sözledim. Ana, buba böyle bir karara çok sevinirler. Sevinçlerini belli etmemeye çalışarak hayırlısı ne ise öyle olsun derler. Hasan Höranım'ı hiç görmemiş gördü ise de alıcı gözle bakmamış, çünkü ayrı dünyaların insanlarıdır.  Sadece arkadaşların konuşmalarından, Höranım'ın çalışkanlığı ve güzelliği hakkında bilgi sahibidir. Varlıklı, köyün en güzel ve çalışkan kızlarından biriyle dayısı tarafından sözlenmesini inanamaz. Derin bir düşünceye dalar. “Bu durum, köpeğin aya havlaması gibi sonuçsuz bir hayal” der, kendi kendine. Uzun süre Hasan'ın sessizliğini seyreden dayısı ne o, Hasan kızı beğenmedin mi?  diyerek hem sessizliği bozar hem de Hasan'ın kendine gelmesini sağlar. Daha sonra işi olduğunu söyleyerek evden ayrılan Mehmet Ali; Ana, buba ve oğlanı yalnız bırakır. Hasan dayısına yapamadığı itirazı şiddetli bir şekilde ana ve bubasına yapar. Kızı beğenmiyorsun diye soran bubasına, saygısızlık etmeden aradaki farkı anlatmaya çalışır. Üç küçük odada; siz, iki kız kardeşim ve üç çocuğu ile kocasının ölmesi sonucu dul kalan abam hep beraber oturuyoruz. Karnımız yarı aç yarı tok uyuyoruz. Bu kötü koşullarda ben nasıl evlenirim?  Sessiz kalan kocası yerine anası, dayının bir bildiği vardır diye cevap verir. Dayımın bildiği bizim yoksulluğumuzu gidermez derken, dayısı içeri girer, siz hala neyi tartışıyorsunuz. Kız tarafı nişan hazırlıklarına başladı bile diyerek son noktayı koyar.

Çaresiz evlenme formaliteleri tamamlanır, ödünç alınan altınlarla nişan yapılır. Bir hafta ara ile Alime'lerden sonra düğünleri olur. Üç odadan en kullanışlı olanı, gelin odası olarak ödünç eşyalarla döşenir. Evin en dibinde olan oda; kapıdan girince bir metrelik bir koridordan sonra ibrikle gusül aptesti alınabilecek hamam, arkasında yüklük, yeni yeni kullanılmaya başlanan teneke bir soba, tepe deliğin den başka bir yerden ışık ve hava almayan penceresiz bir beş-altı metre karelik bir yerdir.                                            Tepe deliği; penceresiz evlerde gündüz hava ve ışık almak için kullanılır.  Odanın damının ortasında, yirmi beş- otuz santimetre çapımda silindir şeklinde bir boşluk, bir metre uzunluğunda bir sopanın ucuna yerleştirilmiş  kapak ile açılıp, kapatılır.

Düğün gecesi konukların ayrılmasından sonra Hasan ve Höranım'ın ilk işi emanet eşyaları dışarı çıkarıp yerlerine çeyiz olarak gelen eşyaları döşerler. Yüz görümü için komşular ve akrabalar gelmeden ödünç alınan altınları analarına iade ederler. Höranım, altınların birkaç gün daha kalması önerisini kesinlikle kabul etmez. Alime'nin düğün ve yüz görümü günleri ile karşılaştırmayacak kadar farklıdır.                                                                           Evlendiklerin ikinci günü, Höranım; en büyük görümcesi Höranım abasına gündüzleri çocukları ile beraber gelin odasını hiç çekinmeden kullanmalarını söyler.  Kendi istemleri dışında gelişen evlilik olayına ne Hasa ne de Höranım of, puf demeden kabullenip ilerisi için ne yapacaklarının planlarını yapmaya çalışırlar. İki çocuk nasıl plan yaparsa???  Evlendikten yirmi- yirmi beş gün sonra Söke ovasına köyden bir gurup, pamuk tarlalarına işçisi olarak çalışmaya gidecektir. Hasan buraya gitmeye karar verir ve karısına kararını söyleyince Höranım; sen yalnız gidemezsin, beraber gideriz diyerek itiraz eder.  Sen bu güne kadar hiç el işinde çalışmadın, oradaki çalışma koşullarını kaldıramazsın diyerek Hasan kabul etmek istemez. Höranım: benim bundan önceki yaşantım anamın evinde kaldı, bundan sonra sen nerede isen ben de orada olacağım diyerek birlikte gitmelerinde ısrar eder. El işinde çalışmaya alışık olmayan Höranım'a ilk günler geçmek bilmedi. Köyden yanlarında götürdükleri yatacakları ve yiyeceklerini kedinin eniğini taşıdığı gibi tarladan tarlaya taşımak, köylülerin yoktan sebeplerle kavga edip sonra da bir şey olmamış gibi birlikte yaşamaya devam etmeleri, açık alanda gece yağmur yağdığında korunacak bir yer olmaması, özellikle çocukların perişan olması, kabullenecek gibi değildi ama dayanmak zorundaydılar.                                                   Anasının evinde; çok aşırı çalışıyorlardı ama akşamları evlerinde uyuyor, sıcak yemek yiyiyor, yiyecek sıkıntısı çekmiyor, yağmur yağdığında da yatakları ıslanmıyordu. Burada ki çalışma köydeki çalışmayla karşılaştırıldığında çok kolaydı fakat bulundukları ortam kabul edilir değildi. Ama köylerinde de yapacak işleri yoktu.

Pamuk işçiliğinde kazandıkları para ile köye dönmeden Denizli' de alış verişe çıktılar. Höranım evlerinde eksikleri olmadığını Hasan'a söyleyerek paralarını çar çur etmemelerini istedi. Hasan da bu isteği geri çevirmedi.
                                                                                                                                                   Köye döndüklerinde, yapımı devam eden Çardak hava alanında köyün gençlerine işçi olarak çalışma olanağı doğdu. Hasan diğer arkadaşlarına göre daha şanslı idi . Çünkü orada bubasının asker arkadaşı vardı. Ona, evlerini açtılar. Bu olanak ona, yatacak yerleri olmadığı için kısa aralıklarla çalışan arkadaşlarından daha uzun süre, aralıksız çalışa olanağı sağladı.                       İzinli olarak ara sıra Hasan köye geldiğinde karısının, anasının vereceği iki koyun ve birkaç tavuğu evlerine getirmek isteği ısrarı ile karşılaşıyordu. Oturdukları ev; araba ve kağnıların rahatlıkla girebildiği, koca bir kapıdan geçtikten sonra sol taraf da gelen tanrı misafirleri için ayrılmış iki katlı oda, ondan sonra birbirine bitişik sıralanmış hepsi yakın akraba sekiz ayrı ailenin barındığı evler, evlerin sonunda terslikler (gübrelikler) ortada at nalı şeklinde çok geniş bir avlu. İkinci kattaki insanların yaşadığı odaların önündeki hayatlar birbirine bitişik ve bir baştan öbür başa aşağıya inmeden gidilip geline biliyordu. Alt katlar hayvanlar için ahır ve ambar olarak kullanılıyordu. Son evden sonraki alan terslik olarak aileler arasında paylaşılmaktadır. Ortadaki geniş avlu tüm ailelerin hayvanlarının dolaştığı araba ve kağnıların bırakıldığı yerdi. Kurban bayramları da kesilecek kurbanlıklar dışında kimse; hiç bir zaman koyun, keçi gibi küçükbaş ve tavuk gibi kümes hayvanı beslememişti.  Yukarıda Hasan'ın kısaca anlattığı evlerin konumu gereği ve akrabalar arsında dedikodu ya meydan verecek bir girişime izin vermeyeceğini koyun ve tavuk beslemesinin mümkün olmadığını kesinlikle karısına söyledi.                                        Ayrıca bu hayvanların yiyeceğini temin etmekte zorlanacaklarını da ekledi.                                                                                                                                                        Girişteki konuk odası(köy odası);  köye gelem semerci, kalaycı, sepetçi,  kelterçi, köfeci v.s. gibi el sanatı erbaplarının ve geçen yolcuların günü birlik konaklamaları için kullanılırdı. Odanın bakımını ve gelen konukların kendileri ve hayvanlarını gereksinmeleri sıra ile her gün bir aile tarafından karşılanırdı. Organizeyi sülalenin en yaşlı kadını Küsün nine yapardı. Bu yaşlı kadının diğer bir görevi de soğuk gönlerde camiye namaz kılmaya gelenlerin aptes almaları  için sıcak su temim etmekti. Çünkü camiye en yakın sülale bunlardı. Konuk odaları; köyün değişik mahallelerinde yedi- sekiz adet mevcuttu.

Höranı'm, kocasının kesin karşı çıkmasına karşın,  gelinini çok seven kayın babasından cesaret alarak koyun ve tavukları getirdi. Kayın babası koyunlar için merdiven altına bir barınak yaptı. Tavukları da ahıra koydular. Hem büyük baş hayvanlar için hem de koyunlar için anasından akranı olan görümcesi Ayşe ile gerekli yiyecekleri sırtlarında taşıdılar.                                                               Evinde iş olmayan Höranım; sık sık anasına gidip, işlerine yardım ederek borçlu kalmıyordu. Hasan, hava alanı işi bitip köye döndüğünde karşılaştığı oldu bitiye, babasının sorumluluğu üstlenmesi üzerine ses çıkarmadı. Çok dikkatli davranıp ortak avluya söz konusu hayvanlar bırakılmayarak da bir soruna neden olunmadı...                                                                                                                                          O sene yaz yaklaştığında Yiyecek kıtlığı son safhaya yaklaşmıştı.  Teyzesi Dudu 'dan gelen bir haber Höranım'ı umutlandırdı.  Kuyudaki yüz dolu civarındaki arpa elenip, savrulacaktı. Hemen teyzesine gitti. Kuyudan çıkarılan arpayı tek başına eledi, savurdu. İş bitiminde harman kalkıncaya kadar üç- dört dolu arpayı ödünç alabileceğini hayal ediyordu. Bu hayalle iş, onu hiç yormadı. Ama iş bitiminde teyzesinin cevabı onu çok üzdü. Çünkü arpa toptan satılmıştı. Çaresiz ertesi günü görümceleri ile arpa tarlasına gidip tam olgunlaşmamış arpanın kellelerini toplayıp haşhaş sürtme taşında sürterek karınlarını doyurmaya çalıştılar...                                                                                                                                                                         Tahıl kuyusu: varlıklı aileler; evlerindeki ambarlar almadığı zaman kullanılmak üzere evlerinin önlerine bir, bir buçuk metre genişliğinde iki, üç metre derinliğinde bir, iki silindir şeklinde kuyu hazır bulundururlar. Mahsul çok olduğunda bu kuyulara, önce kuyunun dibine beş on santim kalınlığında saman konur,  tahıl yükseldikçe çeperlere de saman dikkatli bir şekilde serpilir, tahıl ile doldurulan kuyunun üstüne yine saman koyularak kuyu kapatılır ve ihtiyaç olduğunda tahıl elenip savrularak kullanıma sunulur.
Zor durumda olan aile bir, iki boğaz eksilsin diye çocuk sayılacak Ayşe'yi Üç kadından ayrılmış otuz, otuz beş yaşlarındaki Emin Öztürk (Çiçekçi) ile evlendirirler, Höranım'ın en küçük kızı Eşe, köyde sıhhiye memurluğu yapan bir aileye evlatlık olarak verilir. Evlatlık olarak verilirken herhangi bir resmiyet yoktur. Kısa bir süre sonra Höranım'ı çocukları ile kabul eden İbrahim Kabak(külcü) ile evlenerek evden ayrılır.                                                                                Biraz rahatlayan aileye, gelin Höranım bir kız çocuğu doğurarak mutluluk getirir. Kıza, yirmili yaşların başlarında ölen kızları, Kezban'ın adı verilir. Kayın peder beşinci torununu çok sever, çiftten gelir gelmez hemen kucağına alır, havalara hoplatır. Kocasını bu aşırı torun sevgisine şaşıran kayın valide, kocasına sık sık diğer torunları niye bu kadar sevmiyordun diye sitem eder. O da oğlanın çocuğu başka oluyor diye yanıt verir. Kıtlığın getirdiği sıkıntılı günler hayli hafiflemiş, daha huzurlu ve neşeli günler başlamıştı.                                                                                                                                                                            Kayın baba odun kırarken başına gelen bir kıymıkla başından hafif şekilde yaralanır. Yumuşatılmış ekmekle kafasını sararlar. Ertesi gün baş ağrısı ve morluk artar.  Bu sefer hamur karıp, onu sararlar. Hem baş ağrısı hem de morluğun artması üzerine Denizli'ye doktora gitme karar verilir. Köyden şehre tek sefer yapan otobüsle, ertesi sabah, doktora gitmek üzere şehre Hasan ve babası gider. Nasıl doktora gidileceğini bilmedikleri için Denizli'ye göçmüş olan kızları Ayşe 'nin evine gidip, akşamüstüne doğru hamallık yaptığı un fabrikasından gelecek olan damadı beklerler. Damat Çiçek'çi(Mehmet Emin Öztürk), gelir gelmez kötüleşmiş olan kayın babasını sırtına alarak, hastanenin yolunu tutarlar. Acilde, kısa bir muayeneden sonra hastayı yatıracaklarını söyleyerek, refakatçilerin, evlerine gidip yarın gelmeleri istenir.                                         Hasta hakkında her hangi bir açıklayıcı bilgi verilmez. Çaresiz eve giden Hasan, Ayşe ve damat; Allah ne verdi ise, bir şeyler yerler. Kısa bir söyleşiden sonra tek odalı evde yatarlar. Çok yorgun olan ve yarın yoğun bir iş bekleyen damat hemen uyur. Ne Hasan ne de Ayşe'yi uyku tutmaz.  Ama yatağın içinde dönüp durmaktan başka çareleri yoktur. Sabah erken saatte işe gidecek olan kocasına Ayşe; kahvaltı ve öğleyin fabrikada yiyeceği yemeği hazırlar. Sabaha karşı canı geçen Hasan uyanır. Çiçekçi;  karısına ve kayın biraderine hastaneye nasıl gideceklerini anlatır, hastane de kapıcılık yapan, onlara yardımcı olabilecek arkadaşının ismini verir. Mutlaka onu bulmalarını tembihler.
İki kardeş sabahın erken saatinde hastaneye giderler, kocasının arkadaşını kolayca bulurlar.  Ona kendilerini tanıtıp, kocasının selamını söyleyip, kendilerine yardımcı olmasını isterler. Kapıcı bir arkadaşını kapıya bırakarak içeri gider yarım saat sonra kapıya geri döner. Çok üzgün bir hali vardır. İki kardeş bir olumsuzluk olduğunu anlarlar ama babalarının ölmüş olacağını hiç akıllarına getirmezler. Çünkü babaları güçlü, kuvvetli, bu güne kadar hiç hasta olmamış, köyün en iyi pehlivanları arasında olan adama ölümü yakıştıramazlar.  Fakat gerçek hiç de öyle değildi. Babaları ölmüştü, kapıcının elindeki küçük çıkın babalarının giysileri idi. Daha ölümü idrak edip üzülemeden kapıcı,  çok acı bir soru soracaktı, Soru: cenazeyi kaldıracak paralarının olup olmadığı idi. İki kardeş birbirlerine anlamsızca baktılar. Kapıcı uyarmaya devam etti: Eğer cenaze kaldıracak paranız yoksa kimseye görünmeden buradan uzaklaşın. Belediye kaldırsın. Çaresizlik içinde olan iki kardeş hastane çevresinden uzaklaştı. Buldukları ilk ağacın altında birbirlerine sarılıp çok uzun süre ağladılar. Sonra Hasan otobüs saatini kaçırmayayım diyerek, kardeşinden ayrılıp garajın yolunu tuttu. Ayşe, Uzun süre ne yapacağını bilemedi. Verilen saladan, babasının öğle namazından sonra belediye tarafından kaldırılacağını öğrendi. Sorarak mezarlığın yerini öğrenen Ayşe, mezar kazan işçileri uzaktan görür ve bir ağacın arkasına saklanarak cenazenin gelmesini bekler. Birkaç belediye işçisinin katıldığı cenazeyi göz yaşları içinde seyreden Ayşe; görevlilerin defin işlemini tamamlayıp gittikten sonra, uzun süre mezarın başına gidip dua etmeyi düşünür. "Sanki dua etmeyi biliyormuş gibi"  Ama gizlide bekleyen görevlilerin kendini yakalamasından korkar. Bir türlü mezara gitmeye cesaret edemez. Eve gelir ve akşam işten gelen kocasına acı haberi verir. Kocası yarın öğleden sonra izin alıp beraber mezara gidebileceklerini söylemesi, Ayşe’nin yüreğine su serper. 
Ağlamaktan başka elinden bir şey gelmeyen Hasan köye döner acı haberi ailesi ile paylaşır. Günlerce hiç bir şey düşünemeden, fakirliğine sessiz sessiz isyan ederek, kimseyle konuşmadan Hasan, günlerini geçirir geçirir. Höranım, kocasını konuşturmak için çok dil döker kızları Kezban'ı sık sık kucağına verir. Ama bir türlü kocasını konuşturamaz...                                                                              Bu sırada dayısını damadı ile arası açılmış, yeğenini yanına hizmetkar olarak alır. Bu durum Hasana iyi gelir. Hem üç- beş kuruş para kazanacak hem de köyden üç gün pazarlara gitmek için ayrılacaktı. Farklı kasabalarda farklı kişilerle konuşması ve yoğun iş temposu acısını biraz olsun küllendirdi.   Dayısı, manifaturacılık yapıyordu. Haftanın üç günü;  Baklan, Çal ve Hamdiye (Bozkurt) pazarlarında sergi açan dayısı, diğer günler de köyde satış yapıyordu. Hasan akşamdan dayısı ile hazırladıkları kumaş çuvallarını sabahın erken saatinde eşeklere yüklüyor, gittiği yerin pazaryerinde tezgahı kurup kumaşları satışa hazır hale getiriyor. Daha sonra at ile gelen dayısının atını soluklanması için gezdirip ahıra kapattıktan sonra pazar yerine gelip dayısına satış sırasında yardım ediyordu. Hasanın hesabı kuvvetli idi. Bu dayısını çok hoşuna gidiyordu. Çünkü dayısının okuma yazması yoktu, damadı da yavaş kalıyordu.                                                                                                                            Hasan; pazara gidilmediği günlerde tarla işleri ve hayvanların bakımı ile uğraşıyor, eve geldiğinde pestili çıkmış gibi oluyordu. Buna karşın Hasan ve karısı huzurlu idiler. Hem dayısının gönlünden koptuğu kadar para kazanacaktı, hem de babasının acısını, işle uğraşırken biraz olsun unutuyordu. Ayrıca akşam, yorgun olsa da karısına anlatacak değişik olaylara tanık oluyordu.
Bu yorucu ama zevkli iş, üç ay sonra son buldu. Çünkü dayısı damadı ile barıştı. Karısından gelen ve babasından Hasana düşen tarlalarla çiftçilik yapmak, ancak kıt kanaat karınlarını doyuracaktı. Gündüz ve gece karısı ile gelecekleri hakkında sık sık durum değerlendirilmesi yapıyorlar, dereye koyuyorlar sel alıyor, tepeye koyuyorlar yel alıyordu...                                                                                    Bir türlü ne yapacaklarına karar veremiyorlardı. Daha fazla çocuk olmadan erken askere gitme düşüncesi Hasan'ın beynini kurcalıyordu, ama karısının ne tepki vereceğini kestiremediği için bir türlü açılamıyordu. Kararsızlık çok moralini bozduğu için Hasan, geceleri sıklıkla uyanıyor, yatağın içerisinde karısını rahatsız etmemek için hareketsiz duruyordu. Bir gece yarısı yine uyku tutmadığında, düşüncesini karısına açtı. Her ikisi de yatağın içerisinde, karanlıkta ve kızları uyanmasın diye fısıltı ile konuşuyorlardı, karısı; askere gitme yaşının henüz gelmediğini ve küçük gittiğinde orada zorlanacağını belirterek yumuşak bir şekilde karşı çıkmaya çalıştı.  Hasan; doğru dürüst bir işinin olmadığını, çocuk birken iki, üç olursa karısının burada daha zor günler geçireceğini bir an önce gidip askerliğini bitirip, gelecekleri için daha kolay karar verebileceklerini söyleyerek karısını ikna etmeye çalıştı. Sabah ezanı okunmaya başladı. Hasan namaza gitti. Höranım kara kara düşünmeye başladı. Hasan askere gidince anasına daha fazla yardımcı olup, koyunlarına rahat yem alacağını, Hasan askerden dönünceye kadar koyun sayısını altı yediye çıkarabileceğini parmak hesabı ile yapmaya çalıştı.  Hasan namazdan dönünce düşüncelerini ona açarak askerliğini bir an önce yapıp gelmesinin daha iyi olacağını söyledi.                                                                                                  Karısının olumlu tepki vermesi Hasan'ı rahatlattı ve hemen askerlik şubesine gidip erken askere gitme dilekçesini verdi.  Ama kötü bir sürpriz ile karşılaştı. Jandarma otuz ay askerlik yaparken, diğer sınıflar yirmi dört ay askerlik yapıyordu. Hasan jandarma olmuştu.  İtiraz etme hakları yoktu kadere boyun eğeceklerdi. Hasan acemiliğini Manisa'da yaptıktan sonra usta erliğini, kazası Soma jandarma karakolunda yaptı. Kısa sürede komutanının gözüne girerek karakol yazıcılığına başladı. Rahatı çok iyiydi, nöbet tutmuyordu, devriyeye çıkmıyordu. Aklı hep köyünde olan Hasan, askerliğin bir an önce bitirip köye dönmek için hiç izin kullanmayarak erken terhis olmayı kafasında kuruyordu.                                                                                                                                                               Askerliğinin bitimine birkaç ay kala, kaymakamın izine ayrılması nedeniyle kaymakam vekilliği yapan karakol komutanı ( başçavuş) aile yakınlarında birinin ölümü üzerine acilen memleketine gitmek zorunda kaldı. Karakolu ve kaymakam vekilliğini Hasan'a bıraktı.   Hasan için askerliğinin en zor günleri başladı: hiç bilmediği görevler onu bekliyordu, bir yanlış yapıp askerliğinin yakılmasından korkuyordu, ne uykusu kaldı nede huzuru. Daha önceleri kâtiplik yaparken komutanı emir veriyor, o yapıyordu. Şimdi hem karar vermek, hem de uygulamak zorundaydı. Hayatında hiç de ciddi bir karar vermeyen Hasan; şimdi devlet işinde karar vermek zorundaydı, ince eleyip sık dokuyor ama işleri de aksatmıyordu.   Sekiz on gün sonra komutanını karakolun önünde gören Hasan; komutanının ellerini öperken, hüngür hüngür ağlıyordu. Ne olduğunu anlamayan komutan, çok sevdiği Hasanı sakinleştirdikten sonra yaramaz bir şey mi oldu? diye sordu. Hasan: “yok komutanım her şey normal gitti, ama ben yanlış yapıp size zarar vermekten ve benim de askerliğimin yanmasında çok korktum” der. Komutan ben sana güvenmesem bu görevi sana vermezdim diyerek Hasan'ın gönlünü aldı.                                                                                                                Hasan ; terhis olur olmaz, İzmir'e gidip ilk otobüsle Denizli'ye gitmenin hayaliyle, komutanı ve arkadaşları ile vedalaştı garaj dan ilk İzmir otobüsüne bilet  aldı.  Karısının, kızının, hiç görmediği oğlunun hayali ile yolun nasıl geçtiğini anlamadı, muavinin yolculuğumuz tamamlanmıştır uyarısı ile İzmir'e geldiğini anladı. Tahta bavulunu alıp Denizli bileti almak için yazıhaneye vardığında bir dayısının damadı diğer dayısının oğlu Hüseyin'le tesadüfen karşılaştı. Onunda askerliği bitmiş Denizli'ye gitmek için oda garajda bulunuyordu. Ne yazık ki o gün hiç bir otobüs de yer yoktu. Saniye bile kayıp etmek istemeyen Hasan'ın dünyası yıkıldı. Hüseyin çok mutluydu. Çünkü Hüseyin'in eşi ve kayın babası onu İzmir'deki askerliği süresinde sık sık ziyaret etmişlerdi. Kendi deyimi ile İzmir'in kurdu olan Hüseyin; halaoğlu ile felekten bir gün çalıp, ne kadar İzmir kurdu olduğunu Hasan'a göstermeye can atıyordu.  Hayal kırıklığına uğrayan Hasan'ın Hüseyin'e uymaktan başka çaresi kalmamıştı. Birlikte Kemer altına gittiler. Sürekli alış veriş yaptıkları manifatura toptancısının oğlunu da yanlarına alarak İzmir'in tadını çıkarmaya başladılar.                                                                                                                                  Konağa geldiklerinde, daha önce sadece adını duyduğu denizi ilk defa görünce Hasan, gözlerine inanamadı. Daha şaşkınlığı geçmeden kendilerini kayıkta bulan Hasan; sallanan kayıktan sağ çıkamayacaklarını,  hiç görmediği oğlunu görmeden öleceğini düşündükçe, Hüseyin ve arkadaşı komiklik olsun diye her türlü şaklabanlığı yapıyorlar. Hasan'ı daha da çok korkutmak için yalan, yanlış birçok boğulma olayları anlatıyorlardı. Neyse ki kazasız belasız denizden çıktılar, Akşam için program yapmaya başladıklarında Hasan, parayı düşünerek, yorulduğunu belirtip ucuz bir otele gidip uyumayı önerdi. Hüseyin; hala oğlu gel felekten bir gece çalalım, köyde bu günleri nereden bulacağız, Masrafları da hiç düşünme bende bol miktarda para var dedi.  Hasan gerçekten yorgun olduğunu söyledi ve yarın sabah otobüs de buluşuruz diyerek onlardan ayrıldı.                                                                                                                                                         Hüseyin ve arkadaşının yardımıyla bulduğu otelde beş kişilik bir odada kalacaktı. Akşama daha çok zaman vardı. Otel katibine sorarak çocuklar için hediye alabileceği yerleri öğrendi. Cebindeki sınırlı parayla hediye almak ve İzmir'i kendi kendine gezmek için otelden ayrıldı. O kadar çok dükkan vardı ki ne alacağına bir türlü karar veremiyordu. Sonun da bütçesine uygun hediyeler alarak geri kalan zamanını oteli kayıp etmemek için o bölgeden fazla uzaklaşmadan akşamın geç vaktine kadar gezindi.
Kocasını askere uğurlayan Höranım; kayın validesini sıcak bakmamasına karşın zamanını çoğunu anasında geçirmeye başladı. Kızını genellikle kayın validesine bırakıyor. Akşamları kesinlikle evine dönüyordu. Amacı kocası askerden döndüğünde altı yedi dişi koyun en az iki erkek koyun yapacak. Erkek koyunların birini kocası dönünce kurban edecek, diğerini de kurban  bayramında kesecekti. Birinci dünya ve kurtuluş savaşının etkileri azalmış, kuraklık ve çekirge istilası kalktığı için ekonomik olarak köy rahatlamıştı. Abisi her harman kaldırışın dan sonra iki araba saman ve koyunlara ve tavuklara yetecek kadar arpayı kardeşinin evine  getirdiği için Höranım arkasında çuvalla bunları taşımak zorunda kalmıyordu. Bunlara ilave olarak harman yerinden saman ve tahılların taşıdıktan sonra toprakla karışık kalan tahılları süpürüp,  badası savurup tavuklarına yem yapıyordu. Bu badas uzun süre tavuklarına yetiyor, koyunlarına da daha fazla arpa vermesine neden oluyordu. Kocası askere giderken; döndüğünde geri verilmek üzere abisine  öküzler emanet edildiği için koyunlarını ve tavukların artmasında da yer sorunu yaşanmıyordu.  Kuzuları sürüye katmıyor kendi güdüyor. Kuzuları otlatırken bir taraf dan da ot topluyor, bu otu sürüde yeteri kadar beslenmeyen koyunlarına yediriyor artan otu da kışın yem olarak kullanmak için kurutuyordu. Bu olağan üstü çabalarını semeresini koyunlarından ve tavuklarından aldı.  Koyunları genellikle ikiz doğurdukları için kocası geldiğinde hesabından fazla olacaktı. Tavuklar hayli artmış kendilerinin ve akrabalarının gereksinimi karşıladıktan sonra artanı bakkal Rıza'ya götürüyor, ihtiyacını karşılayıp artan parasını bakkalda biriktiriyordu. Akrabalarının en büyüğü Mustafa(Filistinli) ava meraklı olduğundan av köpekleri nedeni ile dışarıya çıkaramadığı tavukları o ava gittiğinde tavuklarını, tersliklere salıyor, avluda dolaşıp kirletmelerine izin vermiyordu.                                                                                                Kocası askere gittiğinin ikinci-üçüncü ayında ikinci çocuğuna hamile olduğunu öğrenen Höranım sanki hamile değilmiş gibi çalışmaya devam ediyordu.                                                                                                                                      
Teyzeleri Denizli'ye göçtükleri için konak gibi evleri satılacaktı.  İstanbullunun anası- babası evi damadının babası Mustafa'ya (kürüş) satmasını istiyorlardı. Eşi Dudu, ablasına verilmesini çok istiyordu. Çünkü Hüseyin evlendiğinden beri karısı Havva; hem görümceleri ile hem de kaynanası ile birlikte yaşadığından evine ve çocuklarına sahip çıkamıyordu. Bu durumda sıklıkla gelin- kaynana kavgasına neden oluyor, Hüseyin arada kalıyordu. Dudu isteğini gerçekleştirebilirse; Hem Hüseyin ve ablasının rahatlamasını sağlayacak hem de satış sorası parasını alamayacağı kayınından evi kaçırmış olacaktı. Ev ablasına satıldığında ise, hemen parasını almaları olanaksızdı.  Ablası borcuna sadık biriydi, gerekli zaman tanınırsa mutlaka borcunu öderdi. Şu anda da onların nakit paraya ihtiyaçları yoktu. Karısının isteklerini kabul eden Mehmet Ali; babasını ve annesini kırarak evi baldızına, parası sonra alınmak üzere sattı.                                                                                                                                       Eve taşınalı henüz birkaç ay olmuştu. Emine kızları yüzünden ikinci darbeyi yiyecekti. Küçük kızı Ayşe'yi Mehmet Ali, diğer ablasının oğlu Ömer'e istedi. Yatağa yattığında Emine: Allah'ım günahlarım bu kadar çok mu?  bana bu dayanılmaz ıstırabı çektiriyorsun, büyük kızımı yoksul ve dengi olmayan Hasan’la evlendirdim. Onlar fakir ama namuslu insanlardı. Kimseye bir zararları olduğu bu güne kadar hiç duyulmadı. Küçük kızımın kayın pederi olacak Hamza'yı eşkıyalık yaparken, gece yarısı mahallemizdeki yaşlı Kezban abayı soyarken gördüm. Kadının delirerek ölmesine bizzat tanık oldum. Şimdi bu adama kızımı vermek zorundayım. Çünkü İstanbullunun yaptığı iyiliklere nankörlük edip isteğine karşı çıkamam.
Bu tür olumsuz düşüncelere kapıldığı zaman hep yaptığı gibi yine namaz kılmaya başladı. Sabaha karşı uyudu. Her zaman sabah ezanından önce kalkan ana, o sabah uyanamadı. Kızı Ayşe ve Küçük oğlu Mustafa, abalarını eve gelmesi ile uyandılar. Analarını bu saate kadar onları uyandırmamasından şüphelenen Höranım, anasını aramak için diğer odaya baktı. Çocuklarını gece uyandırmamak için öbür odada namazını kılıp, namazlağın üzerinde uyuya kalmış anasını merakla uyandırır. Hasta olup olmadığını sormadan, seni bu hale hangi sorun? soktu der. Anası gece aldığı haberi çocuklarına ağlayarak anlatır. Herkes sus pus olmuş kaderlerine razı olmaktan başka çare olmadığını düşünmektedir. Sessizliği bozan ana, daha evin borcunu ödemeden bir de düğün masrafı olacak diye anlamsızca hayıflanınca, Mustafa anasını rahatlatmak için “daha çok çalışarak borçlarımızı öderiz ana sen merak etme” der. Mustafa henüz anasının sorununun borç dan daha çok kızını istemediği aileye vermek zorunda olduğunu idrak edecek yaş da değildi. Emine, çocukların daha fazla morallerini bozmamak için su akar yolunu bulur diyerek gülümsedi ve sabah yemeğini hazırlamalarını söyledi.
Hem ev borcu hem de beklenmedik düğün masraflarını karşılanması için daha çok çalışılmasına inanan Höranım, çalışma temposunu daha da artırdı. Hüseyin kendi ev sorumluluğu olduğu için eskisi kadar anasına yardım edemiyordu. Küçük kız Ayşe ise kır işini sevmiyor, genellikle evde kalıyorlardı. Mustafa yaşına göre çok çalışkan olmasına karşın bazı işleri yapmaya henüz gücü yetmiyordu.  Anasını deyimiyle boyunduruk ana ve kızın boynundaydı.                                                                                                                                  Harman kalkmış, üzümler serilmiş, şarapana zamanı gelip çatmıştı. Çiftçiliğin en rahat ve eğlenceli zamanıydı. Bir kış tatlı gereksinmesini karşılayacak pekmez üretilecekti. Bunu için köyün değişik mahallelerinde her sene sekiz- on adet geçici şarapana atölyesi kurulur.                                                                         Şarapana atölyesi:  "Üzümlerin sıkıldığı bir mengene, (sıkılan şıranın kazanlara taşınacağı almış yetmiş santimetre çapında bir ağaç gövdesi, üstü açık baş ve uç tarafı kapalı, uç tarafında şıranın akacağı oluk bulunan iki- üç metre uzunluğunda) ağaç yalaklar, bol miktarda kazan (hem şırayı aktarmak için hem de şırayı kaynatmak için). Ayrıca özel pekmez toprağı ile şıranın dinlendirileceği başka bir ağaç yalaktan"  oluşur. Dinlenmiş şıraları kaynatmak için altında odun ateşi yakılan beş altı kazanı aynı anda alabilecek sağlam toprak kanal kazılarak hazır hale getirilir. Çocukların ve gençlerin vazgeçilmez eğlencesi cıngırdık muhakkak kurulur.                                                                                     Cıngırdık: yarım metre kadarı yere çok sağlam gömülen on -on beş santim çapında bir - bir buçuk metre uzunluğunda diğer ucu sivriltilmiş meşe veya ardıç ağacının dalı,  yaklaşık üç metre  uzunluğun da  on beş santim çapında ortası yere gömülü sivri uça uygun, oyulmuş yatay sırıktan oluşur.. Yatay sırığın her iki ucuna birer ve/veya ikişer kişi aynı yönde göbeklerini dayayarak biner. Bir taraf havadayken diğer taraf, yeri hızlı olarak adımlayarak cıngırdağı hareket ettirir.  Mahalleler arasında hangi cıngırdağın sesi çok çıktı diye tatlı bir rekabet oluşur. Çok ve ahenkli ses çıkması için iki ağacın birleştirildiği yere, suyla söndürülmüş kömür konur. Çocuklar şarapana çevresinde saklambaç oynarlar, fırsat buldukça çıngırdağa binerler. Gençler işlerinden arta kalan zamanlarında birçok değişik eğlenceli oyunlar oynarlar.
Pekmez yapma sırası Emine'lere geldiğinde tüm ev halkı ve onlara yardım eden akrabaları sabahın erken saatinde; kendi köylerine, Çataloba'ya ve baklan ovasına hakim yerdeki yirmi- yirmi beş dönümlük bağa giderler. Pekmez için ayrılmış kara üzümleri toplamaya başlarlar. Höranım; sepetlere toplanan üzümleri köfeler de birleştirir, dört köfe dolduğunda onları eşeklerle şarapana bölgesine taşımaktadır. Üçüncü seferde, yengesinin yavaş davranmasına kızan Höranım, köfeleri eşekten kendi indirmeye kalkınca korkunç bir çığlık atar. Uzun zamandır kendisini gözleyen ve doğurmak üzere olduğunu anlayan deli Meryem hemen yardımına koşar. Diğer kadınların yardımı ile şarapana bölgesine bitişik evlerinin giriş kapısının açıldığı geniş koridora zor taşırlar. Bebek gelmektedir. Yere boş çuval serilir üzerine yatırılan Höranım'ın üzeri, yengesinin üzerindeki peştemal ile örtülür. Bu işlerin erbabı olan Meryem teyze sorunsuzca doğumu gerçekleştirir. Sağlıklı bir oğlan çocuğu dünyaya gelmiştir. Pekmez işi beklemez. Onun için kayın ana; Höranım'a ve çocuğa bakmak için eve çağrılır.                                                           Akşam bebeğin adı konacaktır. Yakın akrabalar toplanır, konan isim sala verilerek bebeğin kulağına üflenecektir. Konacak isim için küçük bir tartışma yaşanır. Kayın ana Hörü, torununa ölen kocasını adı İbrahim adını konmasını ister. Höranım rahmetli kayın babasını çok sevmesine rağmen oğlunun onun lakabı olan "ibiş" adıyla çağrılmasından korktuğu için istemez. Son noktayı dayı Hüseyin koyar: Askerde çok sevdiği yüzbaşının adı olacaktır. "Mesut"
Höranım evlendiğinden beri hem eski evde hem yeni evde ilk defa kalacaktı. Teyzelerinden anasını aldığı bu ev köydeki diğer evlerden çok farklıdır: Oldukça büyük işlemeli bir kapıdan girilen ev iki katlıdır. Giriş de geniş bir koridor; dört ayrı odaya ve merdivenle ikinci kata bağlıdır. Girişteki ilk oda manifatura dükkanı olarak kullanılıyordu. Bir oda ekmek evi görevi, diğer iki oda ambar olarak kullanılıyordu. Dükkan olarak kullanılan odanın dışındaki diğer odaların penceresi yoktu.  Üst kat da giriş deki ile aynı genişlikte bir koridor ve dört oda mevcuttu. Her odanın oldukça geniş pencereleri vardı. İki oda da yeni kullanılmaya başlanan teneke soba ve tahtalar oyularak süslenmiş kapakları olan ikişer adet dolap ve tavanın kırk-elli santim aşağısında tüm odayı çevreleyen oyma süslemeli raflarda, konuklar geldiğinde kullanılmak için istif edilmiş tencere, tabak, çanak v.s vardı. Köydeki tüm evler toprak damlı iken bu ev marsilya(oluklu) kiremidi ile örtülüydü. Evin arkasında hayvanlar ve samanlık için kullanılan dört odalı tek katlı toprak örtülü öndeki eve bitişik bir yapıda mevcuttu. Buranın girişi arkadandı. Ama öndeki evden buraya hem alt, hem de üst kattan geçiş vardı. Ana evin üst katında ki koridor oymalı kapıyla balkona açılıyor, üst katın arkasındaki kapıdan ahırların damına çıkılıp orası da balkon gibi kullanılabiliyordu. Pekmez işi bitinceye kadar iki-üç gün çocukları ile beraber anasının evinde kalan Höranım iş biter bitmez evine döner.
Emine; küçük kızı Ayşe'yi çalgı ile düğün yapmak yasaklandığı için ilahi ile gelin etmek zorunda kaldı. İki kızını gelin eden Emine Büyük oğluyla da evini ayırmış, yalnız küçük oğlu ile kocaman evde kalıyordu. Kalabalık evde yaşamaya alışık olan Emine bu evde sıkılıyordu. Malların bölüşülmesi çalışanların azalması ev borcuna, düğün borcunun eklenmesi onun geceleri uykusunu kaçırıyor, çocukluğun dan o güne kadar ki  hayatı film şeridi gibi gözünün önünden geçiyordu:                                                                                                       Küçük kız iken; mahallelerinde köyün en güzel evlerinde yaşayan Rum ailelerin farlı yaşantılarını, arkadaşları ile beraber meraktan gizlice izlerler, hızlarını alamayıp pencereden evin içini gözlemeye çalışırlardı. Birinci dünya savaşı sonrası batı Anadolu'yu işgal etmekte ola Yunan askerleri;  Çal bölgesini alıp, büyük menderesi geçip köylerine yaklaştığı haberi üzerine; yaşlı erkekler, kadın ve çocuklardan oluşan köy halkına, pahada ağır yükte hafif eşyalarını alarak Karaca dağ tarafına kaçmaları söylenmişti. Yataklarındaki yünler boşaltılıp, yüzlerine taşıyacakları eşyalarını koyarak eşekle, kağnı ile bir an önce köyü terk etmişlerdi. Dudluca'ya yaklaştıklarında ikinci haber gelir. Cavır(gavur) püskürtülmüş, köye geri dönecekler. Büyükler sevinirken küçükler niye gidip, niye geri döndüklerini tam anlayamazlar. Köye geldiklerinde Rum ailelerin gittiklerini anasından öğrenir. O yılların günleri; her gün bir önceki günden daha çok zor ve kötü geçiyordu. On beş on altı yaşına kadar gençler askere alınmış, tarlalar doğru dürüst ekilemediği için kıtlık baş göstermiş, halk perişandı. Kulaktan kulağa yayılan Mustafa Kemal diye bir askerin cavırı ülkeden kovmakta olduğu tek iyi haber ve yaşam kaynağı idi.
Çok zor günler kısmen de olsa geride kalmaya başlamış, vatan cavırdan temizlenmiş Cumhuriyet ilan edilmiş, tarihi caminin yanındaki eskiden ünlü medrese yerine köyün ortasına sekiz- on dönümlük bir alana iki katlı, çatısı marsilya kiremitleri ile örtülü kocaman bir okul yapıldı. Okulun üst katına on -on beş basamaklı üç taraf dan ve köyde ilk defa görülen beton  merdivenle çıkılıyor. Burada; işlemeli, biri sağa diğeri sola açılan iki kapı, büyük bir giriş, T şeklinde bir koridor, önde iki derslik, arka taraf da bir derslik, öğretmen odası ve eğitim için gerekli araç gereçlerin konduğu bir depo vardı. Sınıfların kapısı yüksek ve kalın, işlemeli tahtalardan yapılmış, taban ve tavan ahşap, her odada büyük iki adet pencere, çok aydınlık, çocukların oturacağı sıralar ve kara tahta var. Alt kata basit bir kapıdan giriliyor. Sol taraf da öğrencilerin gereksinme duyacağı kitap, defter, kalem, silgi v.s. satıldığı kooperatif odası, sağ taraf da okul çocukların temsillerinin yapıldığı geniş bir tiyatro salonu.
Okulun çevresi kol duvarı ile çevrili, İki kanatlı demir kapıdan giriliyor, Öğrencilerin oynayacağı geniş avlunun çevresi ağaçlandırıldı, öğretmenlerin hem ihtiyaçlarını karşılayacağı hem de köye örnek olacağı değişik sebzelerin yetiştirildiği bahçe, öğrencilerin ihtiyaçlarını giderecek tuvaletler.                                Tuvaleti içerisinde olan iki adet lojman okulun bitişiğinde." tuvaleti için de olan evi ilk duyan veya gören köylüler, şaşkınlıklarını uzun süre üzerlerinden atamaz." Çocukların ve o mahallenin su ihtiyacını karşılayacak çeşme, hayvanlar için üç adet beton yalak.                                                                                              Okul üç derslikti başlangıç da üçüncü sınıfa kadar okunuyordu. Bir asil öğretmen, iki tane çevre köylerde beşinci sınıfı bitirmiş köyden iki belletmen görev yapıyordu. Genellikle erkek çocuklar, az da olsa kız çocuklar okula gidiyor. hemen hepsi kısa sürede okuma yazma öğreniyorlardı. Emine; büyük oğlunun okuma yazma zamanı geçtiği zamanda açılan okula kızlarını niye göndermedim diye hayıflanıp duruyordu, Diğer komşularının da hataya düşmemesi için uyarmaya çalışıyordu.
Köyün orta yerindeki bataklık kurutularak; içinde süs havuzu, bol ağaçların bulunduğu park, Ömer Aycan (Koca Muhtar) gayretleri ile yapıldı. Okulun yanında ve parkın yanında çok geniş iki alan vardı. Parkın yanındaki meydanda sabah toplanan büyük baş hayvanlar; on-on beş metre uzunluğunda beton yalağı olan çeşmeden su içerek sığırtmaç(büyük baş hayvan çobanı) tarafından güdülmeye götürülür. Değişik mahallelerdeki koyun sürüleri de aynı çeşmeden su içerlerdi. Okulun yanındaki meydanda önemli günlerde toplanılır. Meydan birçok sokakla köy içine dağılır. Köyün su ihtiyacı üç çeşmeden ve sekiz on serenli-iki üç adet dolaplı kuyudan karşılanırdı. Tarihi caminin içerisinde bir tuvalet ve abdest almak için şadırvan vardı.
Köyün ortasından geçen kuru çay dan, özellikle bahar yağmurlarında içerisinde kökleri ile ağaçları, koca kayaları sürükleyen seller akardı.
Kara sabanla toprağı beş on santim sürerken, sabanın toprağı süren ucuna özel hazırlana demir aparat takılarak on- on beş santim sürülmeye başlandı. Çok geçmeden demir pulluklar çıktı. Bunlar; neredeyse toprağı yarıyor, altını üstüne getiriyor derken traktörler hem toprağı daha derin sürüyor hem de on öküz çiftinin bir haftada yaptığı işi bir günde yapılıyordu. Bu gelişmeler Emine'de gelecek günlerin çok daha güzel olacağı izlenimini yaratırken, yol yapımı için gelen devasa makine greyderi görünce, bu hızlı gelişmenin kaynağı nereden geliyor??? sorusu aklına takılıyordu...                                                                 Babası ve arkadaşı on yedi on sekiz yaşlarında gittikleri askerlikten dokuz yıl sonra köylerine şans eseri dönebilmişler. Aynı tertip de giden on kişiden dönen sadece ikisiydi.                                                                                                                 Çocukken; bitmek bilmeyen kış gecelerinin birinde babası ile asker arkadaşının bir akşam oturmasında yaptıkları şu yarenlik, aklına geldi ve huzuru iyice kaçtı.                                                                                                                                Bu yarenlikte iki asker arkadaşı komutanlarının anlattığı anıları birbirlerine anımsatmışlardı. Komutanları bir gün eratı toplamış ülkenin bu sıkıntılı günlere nasıl gelindiğini şöyle anlatmış: Padişah Yavuz Sultan Selim Arabistan'ı fethe edip Halifeliği Osmanlı'ya getirdikten sonra; Arabistan’dan gelen din adamları; Arap kültürünü Müslümanlık diye öğretirken, kendi değerlerimiz "Yunus Emre, Hacı Bektaş Veli, Mevlana gibi düşünürler" değersizleştirilip yok sayılmaya başlanmış. Köklerinden koparılan insanların kafaları hurafelerle doldurulmuş... En güçlü olunduğu zamanda da Kanuni Sultan Süleyman Fransa'ya büyük ayrıcalıklar sağlayan Kapitülasyonları hediye etmiş. Taht kavgaları, çocuk denecek yaş da ki,  hatta deli olan kişilerin bile padişah olmalarına olanak sağlarken, ilerleme dönemlerinde ilime verilen değerler görmezlikten gelinmeye başlanmış. Sağlam temeller üzerine kurulan Osmanlı; tüm iç ve dış düşmanların akıl almaz oyunlarına uzun yıllar dayanmış ama her geçen yıl bir önceki yılları aratır olmuş...                                                   Savaşlardan ganimetler gelmezken, savurganlık ve şatafatlı yaşam artmış. Tüm ilerleme dönemi, Top Kapı Sarayından yönetilirken borç para ile devrin en büyük saraylarından biri olan Dolma Bahçe sarayı yapılmış. Kendi yağı ile kavrulamayıp, sürekli borçlanan imparatorluk, düşmanlarının isteklerine yavaş yavaş boyun eğmeye başlamış. O savaştan bu savaşa koşturan Anadolu insanı; toprağını ekip biçemez olduğundan kıtlıkla, salgın hastalıklarla savaşmak zorunda kalmış. Kurulduğu günden beri bu devleti nasıl yok ederiz diye düşünen düşmanlarına gün doğmuş, tefecinin borçlusunun başına çöktüğü gibi her yönden Alacaklı ülkeler, Osmanlıyı sıkıştırmaya başlamışlar...
Çocukluğunda dinlediği bu anekdot benzerleri ne yazık ki genç Cumhuriyeti de;(İkinci Dünya savaşı sonrası başlayan, Amerika'yı şirin göstermeye çalışan, insani yardımlar adı altında ki Marşal yardımları ile başlayarak) kemirmeye başlayacak. Önce Küçük Amerika olmaya çalışılacak, sonrada Cumhuriyet devrimleri ile elde edilen kazanımlar tu kaka edilecek. Sanki Osmanlıyı yönetenlerin yüz yıllarda yaptıkları yanlışları ve çağı yakalayamamaları üzerine yıkıldığı gerçeği unutturularak, Cumhuriyeti kuranların bir darbe ile Osmanlıyı yıktığı martavalı din kisvesi altında insanlara yutturulacak. Emperyalistlerin birinci Dünya savaşı sonunda imzalattırdıkları, Ancak Kurtuluş savaşı ile bertaraf edilen Serv anlaşmasını yeniden gündeme getirilmeye çalışılacak...
Hasan; bir çocuk iki koyunla bırakıp gittiği Höranım'ı iki çocuk, yedi adet dişi, iki adet erkek koyun ve bir sürü tavukla bulur. Her ikisinin de birbirine anlatacakları çok şeyleri vardı.  Ama kocası sağ salim geldiğinde adadığı kurban kesilmeliydi. Hasan gittiğinden daha kilolu görünür iken, Höranım'da bir değişiklik yoktu. Kızı büyümüş nerede ise babası ile sohbet edecekti.  Oğlu da yaşını doldurmak üzereydi. Hoş beş için gelen konuklar gittikten sonra kısaca yokluklarında olan olayları birbirlerine anlatıp, asker sonrası ne yapmaları gerektiğini konuştular. Yapılacak tek şey vardı. Kayınına bıraktığı öküzleri alıp çiftçiliğe başlamaktı. . Ama bir sorun vardı: koyunlar öküzlerin damını işgal ediyor, aralarında da bol miktarda tavuk dolaşıyordu... Sabah ola hayır ola deyip sabaha karşı uyudular.
Amca oğlu Osman'la kahvede sohbet ederken onun ahırının boş olduğunu, öküzleri oraya koyabileceğini öğrenir. Müjde vermek için eve geldiğinde karısının tek başına ekmek etmekle olduğunu görür. Anasının nerde olduğunu sorduğunda kız kardeşi Ayşe'ye gittiğini öğrenir. Karısı ile anasının pek uyuşamadığını bilen Hasan neden- niçin diye sormadan karısına yardım için oğlunu kucağına alır, ekmek(yufka) pişirmeye ocağın başına geçer. Daha ilk yufkayı pişirirken oğlunu ocağa doğru iter, kendisi de boylu boyunca uzanır. Ne olduğunu anlamayan Höranım; önce oğlunun yanması önlemek için ocaktan kucağına alır ve kocasına ne oldu? diye sorduğunda her hangi bir yanıt alamaz.                                                                                                                                  Attığı çığlığa akrabalar koşar gelir. Hasan, sara nöbeti geçirmektedir. Ağzından köpükler gelip, birkaç titremeden sonra yavaş yavaş kendine gelen Hasan tüm akrabalarını orada görünce ne oldu? diye sorar. Bu konularda deneyimli olan Küsün nine münasip dille olanları anlatır ve askerde böyle bir kriz geçirip geçirmediğini sorar. Hasan böyle bir olayın ilk defa başına geldiğini söyler. Hasan kendine iyice geldikten sonra dinlenmesi için yatağa yatırılır, Kayın anası ve görümcelerinin yardımı ile ekmek yapma işi tamamlanır.
Yenice karı koca birlikte olup yeni bir hayata başlayacaklarında, hiç beklemedikleri bir hastalıkla sarsılırlar. Tedavisi olmayan bir hastalıktı, nöbetin ne zaman nerede geleceği belli olmuyordu.                                                                                                                                                     Öküzler eve getirilip amca oğlunun ahırına konur. Onlar için gerekli yemi temin etmek için Höranım anasına gider.  Yukarı da Teyzesi ile anasının konuştuklarını duyar. Teyzesine hoş geldin demek için çıkarken, kendisinden konuşulduğunu fark edip duraklar. Ne konuşulduğunu anlamaya çalışır. Teyzesi anasına şunları söylemektedir: Aba hiç dert etme benim oğlum yok ben oğlanı alırım, senin de kıza ihtiyacın var kızı alırsın. Höranım'ı da genç kız gibi birine satarız.                                                                                                                Başından aşağıya kızgın sular dökülen Höranım önce ne yapacağını şaşırır. Bu güne kadar anasına ve teyzesine hiç olumsuz cevap vermemiştir. Kendini toparlar, onların yanına sakin bir şekilde çıkar. Teyzesine hoş geldin der elini öper, benden konuşuyorsunuz herhalde der.  Az önce dinlediklerini teyzesi tekrar eder. Sakin bir şekilde şu yanı verir: "Siz bu adama beni verirken hiç fikrimi sormadınız.  Şimdi benim orada; iki çocuğum ve bir de hasta kocam var. Ben ne hasta kocamı terk ederim ne de iki çocuğumu babalı yetim yaparım. Biz kendi başımızın çaresine bakarız" der. Allaha ısmarladık bile demeden evden ayrılır.  Eve geldiğinde; kocasının çift sürdüğü yerde yine nöbet gelmiş, bereket tesadüfen Hüseyin ağasının orada olduğunu öğrenir.
Akşam yemeğinden sonra gelen bir iki konuk; sara hastalığı hakkında bilir bilmez konuşur, konuşmalar oldukça moral bozucudur. Onları uğurlayıp çocukları yatırdıktan sonra gaz yağı gitmesin diye gaz lambasını söndürüp ekmek evi ocağının verdiği ışıkta sohbete devam ederler. Höranım, bu gün anasında karşılaştığı durum hakkında kocasına bir kelime dahi etmez ama aklı hep o konuşmadadır. Çiftçilikten başka hiç bir şey bilmeyen Höranım,  Kocası ile dereden tepeden konuşurken kafasında ne yapmalıları gerektiği hakkında hayaller kurar anasına ve akrabalarına muhtaç olmadan yoksullukla ve kocasının hastalığı ile nasıl başa çıkabileceklerini kafasında ölçer biçer. Bir türlü çıkar yol bulamaz.  O kır işlerini abisinin yardımı ile yapsa, kocası evde çocukları ve koyunları ile uğraşsa bu yükün altından kalkabilirler ama konum komşunun lafından kurtulamazlar. Kocasını işe yaramaz bir ese gibi görünecek olması aklına gelince bu çözüm yolundan hemen vazgeçer.
Hasan asker de, bu hastalık söz konusu bile değilken karakola yakın bakkala gidip geldikçe kendisinin de köyde bir bakkal dükkânı açarak güzel günler yaşaya bileceklerini hayal ederdi... Bu hastalık olunca hayalini gerçekleştirmeyi daha bir ciddi düşünmeye başlar. Ama ne sermayesi vardır, ne de bu konuda bilgisi. Tam umutsuzluğa düştüğünde dayısına hizmetkarlık yaparken hesabının beğenilmesi, onun tekrar bu konuda düşünmesine neden oluyordu... Bu düşüncelerini karısına açmaya cesaretlendiğinde, karısının ona aç tavuk rüyasında kendini darı ambarında sanırmış diye cevap vermesinden korktuğu için cesareti kırılır, bir türlü bu fikrini söyleyemez. Her ikisi de sürekli konuşur ama kafaları konuştukları ile aynı değil, farklı hayaller peşindedirler.
Her ikisi de hayal ve düşüncelerini;  dereye koyup sele, tepeye koyup yele aldırırlar. Hasan; gecenin ilerleyen saatlerinde tüm cesaretini toplar, karısının olumsuz yüz ifadesini görmemek için sırtını döner, şiir okuyan ilkokul çocuğu gibi bir çırpıda fikrini açıklar. Öneriyi ciddiye alan karısı nasıl olacak o iş? der. Hasan; dalga geçmeden fikrini ciddiye alan karısına, kafasından geçenleri şöyle açıklar: Tersliği ikiye bölelim avlu tarafında kalan kısım koyunların gübrelerine yeter. Yoldan tarafına bir dükkan yaparız. Dükkan için gerekli kerpici beraber Zıyıncak da keseriz. Pardılar ve iki adet özü ağanla dağdan getiririz.  Öküzleri satar kapı ve rafları Dereli Ali'ye yaptırırız. Babamdan kalan tek tarlayı da satar sermaye yaparız. Girenin çıkanın hesabını da ben yapabilirim.                                                                                                                                     Bakkal olan dayısını, manifaturacı olan teyzesinin kocasını gözünün önüne getiren Höranım; kocasının onların yanına koyduğunda sinek gibi kaldığını görür ama moralini bozmamak için bir şey söylemez. Sen bu dediklerinle bu işi yapabileceğimize inanıyor musun? diye laf olsun diye sorar. Hasan uzun zamandır kurduğu bu düşünceleri bir bir karısına daha da detaylı anlatır, başaramazsak ne kayıp ederiz der. Höranım:" sabah ola hayrola,  geç oldu yatalım" der. Hasan karısının bu davranışında biraz morali bozulur ama şu anda yapacak bir şey yoktur. Her ikisi de yatakta bu konuyla ilgili düşünürler... ama birbirlerine hiç bir şey söylemezler. Sanki akşam bu konuda hiç bir şey konuşmamışlar gibi herkes sabah kendi işini yapar.
Hasan, karısını çok sıcak bakmasa da direk karşı çıkmamasından cesaret alarak konuyu kahvede teyzesinin kocası Hamza eniştesine açar.  O Hasan'a cesaret verir. Teyzenle beraber sabah akşam senin durumunu konuşuruz. Bu hastalık olmasa sen de, karın da dağı devirirsiniz. Ama nöbetin ne zaman geleceği belli olmuyor, olmadık bir yerde gelmesi Allah muhafaza geri dönülmeyen olaylara neden olabilir. Bakkallık yapmayı iyi düşünmüşsün, sen bakkalı işletirken Höranım kır işlerini çevirir. Çocuklar küçük, masraflar azken kendinizi kısa sürede toparlarsınız. Dediğin yere eş dost toplaşır hemen dükkanı kondururuz, sermaye için tarlayı yüksek fiyata iren (rehin) olarak ben alırım, ileride paranız olunca verdiğim paradan döndürürsünüz.
Hasan bu moralle eve geldiğinde karısını ahırda koyunlarla konuşur bulur. Höranım hem koyunların yemlerini verir, hem de onlarla şöyle dertleşmektedir: sen kim? bakkallık kim? hesabın iyi ama para nere de? hiç aklım yatmıyor ama moralini bozmamak için karşı çıkmıyorum. İnşallah  moralini bozma dan bu sevda dan vazgeçer. Kocasının arkasında durduğunu görünce suç işlemiş gibi utanır, birbirlerine hiç konuşmadan sarılırlar ve uzun süre ağlarlar. Daha sonra kuşluk yemeği yemek için yukarı çıkarlar. Eniştesinden aldığı cesaretle ve karısının koyunlarla konuştuklarını hiç duymamışçasına eniştesinin kahvede ona söylediklerini tekrarlar. Madem çok istiyonn, enişte de destekliyor, hayırlısı ile tersliği yarın boşaltmaya başlayalım.
Terslikteki gübre uygun tarlaya taşınır, ertesi sabah karı koca temel kazmaya başlarlar eşin dostun yardımı ile altı metre kare dükkan bir haftada tamamlanır. Dükkanın yarısına raf, terazi koymak için bir masa birde kapı yerleştirilir. Artık eniştesinden tarla karşılığı aldığı beş yüz lira ile mal almak için Denizli’ye gidilecektir. Hayatlarındaki bu kadar parayı hiç bir arada görmemiş olan karı -koca parayı evde nereye koyacaklarını bilemezler. Bir süre sonra yattıkları yastığın altına koymayı akıl ederler. Yattık dan kısa bir süre sonra Höranım'ın aklına yarın şehirde mal almadan çaldırırsa, düşürürse ne olacak?? Endişesi başlar. Hasan kendine güvenle ben;  bir hafta- on günde olsa koca kazayı ve karakolu idare ettim, bir paraya sahip çıkamayacak mıyım? meraklanma sen diye karısını rahatlatmaya çalışır...
Sabah bildikleri birkaç dua ile parayı pantolonun ve ceketin ceplerine sıkıca yerleştirirler. Otobüsle şehre giden Hasan soluğu dayısının manifatura mağazasın da alır. Dükkân açacağı duyumları almış olan dayısı, hiç bir ihtimal vermediğinden, hoş beş den sonra merakla niye geldin? diye sorar. Bakkal açmak istediğini söyler. Dayısı onu vazgeçirmek için şunları söyler: oğlum ticaret dışarıdan görüldüğü gibi kolay değildir. Bol para ister, bizim oralarda peşin para ile mal satmak çok zordur. Veresiye verdiğin malların parasını ha deyince, zamanın da alamazsın, birazcık paran da uçar gider yeni mal alamayınca kısa sürede dükkanı kapatmak zorunda kalırsın.                                        Tüm uyarılara rağmen Hasan'ın kararlığını gören dayısı; kısaca ticaretin inceliklerini anlatarak mağazayı damadına bırakıp, Hasanı yanına alarak, alış veriş yapması gereken iki toptancı ile tanıştırır. Yeğeninin arkasında ve her türlü sorumluluğuna kefil olduğunu üstüne basarak tüccarlara söyler...
Bakkaliye hırdavat toptancılığı yapan Beyşehirli oğlu Hacı amca; Hasan'ı karşısına alır, bir çay söyler. Hangi köyde nasıl bir bakkal dükkânı açacağını,  ne kadar parası olduğunu, bu iş den ne kadar anladığını sorgular. Dükkânda çalışacak olan bir çırak gibi ne yapması gerektiğini anlatır. Parasının yarısına köy için gerekli malları hazırlayacağını söyleyerek diğer toptancı Arif Küçük Adama gönderir. Orada da gerekli nasihat ve bilgileri alan Hasan siparişlerini verir. Hazırlanan malları at arabası ile garaja taşır. Merakla bekleyen karısı parayı düşürüp, çaldırmadan malları alıp gelen kocasını kutlar ve malları dükkana yerleştirmeye başlarlar.
1951 yılının ocak sonu şubat başıdır. Hava çok soğuk olmasına karşın kapıyı kapatmazlar. Hava kararmaya başlayınca Hasan en büyük gaz lambasını hazırlar ve yakar. Höranım'ın içi gider. Daha alış veriş başlamadan masraf başladı diye. Küçük gaz lambası neyine yetmiyor? diye içinden geçirir. Ama her şeye karışıp kocasının moralini bozmak istemediğinden ses çıkarmaz. Yatsı namazına gelen birkaç yaşlı, hayırlı olsun diye uğrarlar. Camiye giderken de bu çocuk neyine güvenip böyle bir işe başladı diye eleştirmekten kendilerini alamazlar.                                                                                                                                    Hasan malları raflara yerleştirirken askerde sık gittiği dükkanın düzenini göz önüne getirir.  Üzerine terazi koyduğu masayı nöbet geldiğinde başını çarpmayacak şekilde yerleştirdiklerinde gece yarısı olmuştu. Karı koca ellerini açıp hayır getirmesi duaları ile dükkanı kapatıp yatmaya evlerine giderler. Eve geldiklerinde havanın çok soğuk olduğunu fark ederek hemen ısınmak için yatağa girerler.
Sabah ezanı okunmadan kalkan Höranım; kocasının abdestini sıcak suyla aldırmak ve akşama kadar soğuk dükkan da duracağını düşünerek, dayanıklı köz olacak odunlarla doldurduğu sobayı yakar. Kocası namaza giderken anahtarı bırakmasını ister. Bir anlam veremeyen Hasan anahtarı bırakır, namaza geç kalmamak için hızla evden ayrılır. Önceden hazırladığı küp kırığının dibine kül koyup, üstünü közle doldurur. Bunu manifatura dükkanını ısıtmak amacıyla yapan teyzesinden öğrenmişti. Köz dolu küp kırığını kocası camiden dönmesinden önce dükkana götürüp biraz olsun soğuğun kırılmasını sağlar. Camiden birkaç yaşlı ile dönen Hasan hiç beklemediği sıcak bir dükkanla karşılaşır. Höranım hemen evde; çocukları ve koyunları ile ilgilenmek için dükkandan ayrılır.
Hasan, iki kez sıklıkla geçirdiği sara nöbetini uzun süredir bir daha geçirmedi ama her an geçirebileceği endişesini hem kendileri hem de yakınlarını endişelendirmektedir. Bu arada eniştesi Hamza dayı Denizli'nin ova köylerindeki asker arkadaşını ziyareti sırasında güçlü bir hocanın bu konuda muska yazdığını birçok hastayı iyileştirdiğini öğrenir. Köye dönmeden yeğeninin gıyabında söz konusu hocaya muska yazdırır. Muska: bir santim kalınlığında yedi sekiz santim eninde kare şeklindeydi. bir iple boynundan sağ kolunun altına çapraz asılacak ve banyo yaparken hariç hiç bir zaman çıkarılmayacaktı. Ayrıca üzüntülü ortamlarda kesinlikle bulunmayacaktı.
Hayırlı olsuna, dört gözlü tenekeden yapılmış bozuk para konacak bir kutu ile gelen tenekeci Kamil; kırık küp deki közlerle ısındığını görünce, parası daha sonra verilmek üzere bir mangal getirir. Hasan dayısının öğütlediği veresiye verdiği zaman parasını alamayacağı ve borcunu ödemede yavaş olan müşterilerin adlarını kimsenin görmeyeceği ama kendisini sıklıkla uyaracak bir yere yazar. Gelen mangala,  sık sık köz getiren Höranım, bunun böyle baş olmayacağını söyleyerek akrabaları ve odun kömürü kaçakçılığı yapan Durmuş Ali'den bir çuval kömür satın alınmasını ister. Akşamüzerleri ise Gök Mehmet amca ve Meryem yengenin haşhaş yağı atölyesinde iş bitimi bol miktarda oluşan köz, dükkânın ısıtılmasına önemli katkı yapar.                                                          Haşhaş yağı atölyesi(yağ çıkrığı): altında koca koca odunların yakıldığı üstünde  haşhaşın kavrulduğu ocak, kavrulan haşhaşın ezildiği insan gücü ile çalışan birbirine ters yönde çalışan iki silindiri bulunan ezici, ezilen haşhaşın özel torbalara konarak yağının çıkarılması sağlayan bir mengenenden(press) oluşur.
Dükkanın Camiye yakın, ara sokakta olması ve Höranım'ın kocasının nöbet geçirir korkusuyla sürekli kocasının yanında olması, ev kıyafetleri ile kadınları alışverişe gelmelerini kolaylaştırırken, öte yandan Hasan'ında Soma'daki bakkalın müşteriye nazik davranmasını örnek alması ilk gün ummadıkları bir müşteri ilgisiyle karşılaşmalarına neden olur.  Yatsı namazından sonra gelen giden müşterilerden sonra günün hasılatını karı-koca beraber sayarlar. Biraz bozuk parayı çekmecede bırakarak bütün paraları evde saklaması için Hasan karısına teslim eder. Kış olmasına karşın bol yumurta almaktadırlar tavuklardan. Çocuklarının gereksinmeleri dışındaki yumurtalar dükkânda değerlendirilmeye başlanır.                                                                                                    Hasan eksik malzemeleri saptamak için bir liste hazırlayıp; müşterilerinin karşılayamadığı isteklerini ona kayıt ederken, mahalle arasında satış yapan çerçicilerin sattığı malları da eksik listesine yazarak mal almaya gittiğinde neler alacağı hakkın da daha bilinçli olacaktır...
Günler ilerledikçe her geçen gün işler iyi gitmektedir. Haziran ayında erkek kuzuları ve yaşlanan dişi koyunları satıp, sermayeyi artıracak parayı oluşturdukları sırada, belirli aralıklarla köye tankerle gaz yağı satmaya gelen firma; bu sefer eski üç bakkala şu öneriyi yapar: Varille gaz yağı almaları halinde; bir varil, perakende musluklu satış kabı ve yarım, bir litrelik ölçü kapları hediye edeceklerdir. Aynı zamanda alacakları bir bidon gazın parasını bir, bir buçuk ay sonra geldiklerinde alacaklardır. Eğer böyle bir sisteme girerlerse perakende gaz yağı da satmayacaklardır.  Üç bakkalda bir bidon gaz yağını bu süre içinde satıp parasını toplayamayacaklarını söyleyerek öneriyi kabul etmezler.                                                                                                                        Hamza eniştenin aracılığı ve kefilliği ile yeni bakkal Hasan'a da aynı öneriyi yaparlar. Ölçüp biçen Hasan karısına da danışarak öneriyi kabul eder ve bir bidon gazı peşin alır.
Her hangi bir çalınma endişesi taşımadan dükkanın dışına konan bir varil, gaz yağı ile doldurulur.  Satıcılar gittikten sonra varilden perakende satış kabına gazın nasıl aktarılacağını bilemezler. Her zaman zor koşullarda köylünün imdadına koşan Köy Enstitüsü mezunu Mehmet Emin Aytan; soruna çözüm bulur. İki metre uzunluğunda parmak kalınlığında plastik bir hortumla nasıl aktaracağını Hasan'a anlatır.  Her zaman bakkallar da gaz yağı bulamayan varlıklı köylüler ihtiyaçlarını ya Baklan,  ya da Çal dan  teneke ile karşılamak yerine köydeki bakkaldan birer, ikişer litrelik cam şişelerle temin etme rahatlığına kavuşurlar. Arpa, buğday ve yumurta ile de satış yapmaya başlayan Hasan, müşterilerin artmasını sağlar.                                                                                                                     Ovada ki tarlaları ortağa verirken, kesikleri kendileri eker biçerler. Çünkü koyunlar için arpa ve saman gereksinimleri karşılanması gereklidir.  Aradan uzun zaman geçmesi ve muskanın verdiği psikolojik rahatlıkla, Höranım dükkân da daha az zaman harcayıp kendini kır işlerine verir.  Kocasını sabah namazına gönderdikten hemen sonra kuzuları otlatmaya götürür, evde sürüden gelecek koyunları ekstra beslemek için ot toplar bir eşeğin zor taşıyacağı ot yükü ve kuzularla beraber kuşluk eve döner. Sürüden ayırdığı koyunları ve kuzuları bu otlarla besler artan otu da kışın yem olarak kullanmak amacıyla kurutur. Elde ettiği süt ve yoğurdu dükkânda taze olarak satarlar, satılmayanı tuluk da biriktirerek tarhana yoğurdu olarak değerlendirilir. Hasan, bakkalı sebatla, sabah namazından yatsı namazı sonrasına kadar kısa yemek saatleri hariç sürekli açık tutarken, karısı da tüm kır işlerini bir çiftçi gibi yerine getirir.
İşler yolunda giderken en küçük kız kardeşi Meryem'i Yunan İşgali sırasında Süller'den köye sığınan, “Süllerler” lakaplı fakir bir aileye gelin olarak verirler. Kısa sürede hamile kalan Meryem; kızı Dursen'i doğurduktan hemen sonra kocası Mustafa, polis olarak Afyona atanır.  Beklenmedik bu gelişme de mutluluğunun daha tadı bile tatmadan, kızını besleyip, sevip, okşayamadan Meryem Verem hastalığına tutulacak ve uzun süre anasının yanında ölümle pençeleşecek. Kızına hastalık geçmemesi için kayın validesinin bakımına bırakacak. Tedavisi için çok uğraşan kocası, sıklıkla köye gelip karısının sorunları ile ilgilenir ama hastalık iyileşeceğine daha da ilerler.
Höranım; yeni aldıkları mezar yanındaki afyon ekili kesikte, çok güzel çıkan afyonun aralayıp, çapalar. Ramazan ayında oruç oruç tek başına bu işleri halletmiştir. İftar da yemekten önce hararetini, bol su içerek giderir. Kocasının; bu kadar çalışmasının başlarına sağlık problemi çıkaracağını, Meryem gibi onun da sağlığı ile de uğraşmak zorunda kalacaklarını sıklıkla uyarmasın karşın Höranım; benim bünyem sağlam ve çok çalışmaya alışığım diyerek geçiştirir.                                                                                                                                                 O akşam Hasan akşam yemeğinden sonra dükkâna gider. Üşümesini geçirmek için çocukları ile yatağa giren Höranım uyanıp dükkana gitmez. Yorulduğunu düşünen Hasan hiç merak etmeden müşterileri ile ilgilenir. Dükkanı kapatıp eve geldiğinde, kapının vurgulanmış olduğunu görür. Komşuları ve hasta kardeşini rahatsız etmemek için sessizce karısı uyarmaya çalışır. Sonra aklına kardeşinin fenalaştığını ve karısının anasının odasın da olabileceğini düşünür.  Hayattan geçip anasının kaldığı odaya yaklaşınca anasını kapıda bulur. Karısının orda olup olmadığını sorusuna, anası kavga bile mi ettiniz her akşam mutlaka uğrayan gelin, bu akşam hiç uğramadı der. Onun üzerine evin kapısını daha hızlı vurmaya başlar. Uyanan kızı Kezban, baba anam kalkmıyor diye cevap verir. Telaşlanan Hasan, kızına kardeşini uyarıp, onu üzerine çıkararak kapının mandalını açmasını söyler. Zor da olsa babalarının tarifi ile çocuklar kapıyı açar. Gürültüye uyanan akrabalarda bir sorunun olduğunu anlayıp eve gelmişlerdir. Kapı açılır açılmaz hep birlikte içeriye dalarlar. Karısı yatakta ölü gibi uzanıyor olaylara hiç tepki vermiyor. Genel kanı şeytan karışmıştır. Gece yarısı hoca çağrılır, okutulmaya başlanır. Sabah köyde ki sıhhiye memuru eve gelir. O da hastalık için bir şey söyleyemez ama ciddi bir durumun olduğunu belirterek hemen Denizli'ye götürülmesini önerir.                                                                 Şehre gidilebilmesi için köy otobüsünün şehirden dönmesi beklenmek zorundadır. Dua etmekten başka ellerinden bir şey gelmeyen eş, dost üfürüğünün kuvvetli olduğuna inanılan Çatalobalı hocayı getirip okutulmasına karar verirler.                                                                                                                             Hoca gelmeden tesadüfen köye gelen bacanağı ve teyze oğlu Ömer kahvede baldızının rahatsızlığını duyar. Hemen onlara gider. Anında kamyonun kasasına iki kat yatak, iki, üç yorgan serilir. Hasta ve anası kamyonun kasasına kocası ve ağası şoför kabinine binerek şehrin yolu tutarlar. Akşam üzerine doğru hastaneye ulaşılır. Ağasının sırtında hasta, doktor odasına götürülür. Kısa bir muayene sonrası hemen teşhis konur: Hasta menenjittir.                                        Anası başında kalırken, hasta koma halinde yatağa yatırılır. Bir hafta tedavi sonunda kendine gelmeye başlayan hasta anasını ilk anda başka birine benzetir, anlamsız konuşmalar yapar. Doktorun önceden uyarması üzerine konuşmalarına aksi cevap verilmez, yavaş yavaş bilincinin yerine gelmesi beklenir.
Hastanede yatarken yengesinin hastalığı ile aynı olan iki- üç hasta ile karşılaşmış olan Meryem; anasını, abalarını, ağasını ve yeğenlerini bu hastalık benimki gibi değil göreceksiniz on- on beş gün içerisinde sağlına kavuşmuş olarak aramıza dönecek diye rahatlatmaya çalışır.
Tedaviye olumlu cevap veren Höranım kısa sürede iyileşir. Taburcu olacağı gün doktor kocasına sorar: çocuklarınız var mı? iki çocuğunun olduğunu söyleyen Hasan'a; “onlara iyi bak başka çocuğunuz olmayabilir. Bu hastalık muhakkak olumsuz izler bırakır, eşiniz bir daha hamile kalamayacağı gibi normalin üzerinde sinirli olacaktır” der. Kamyon üzerinde başlayan hastalıklı yolculuk; iki - üç gün Denizli'deki teyzesi ve kız kardeşinde geçirilerek köye sağ salim dönülür.                                                                                                                                 Küçük halsizliğinin dışında kendini iyi hisseden Höranım zamanının büyük bölümünü kocasının yanında bakkal da geçirmektedir.                                           İkindi namazı öncesi lakabı “Sert Topal” olan adam, komşular koşun bir çocuk kavak ağacında düştü diye bağırmaktadır. Hasta olmasına karşın Höranım kocasından önce camiye ulaşır. Yerde yatan oğlu Mesut'tur. Kucağına alır, keskin bir bok kokusu burnuna gelince oğlunun bağırsaklarının patladığını düşünen ana bayılır. Düşmenin şokunu atlatan Mesut ağlamaya başlar, koku bağırsaklarının patlamasında değil korkudan kaka yapmasından kaynaklanmaktadır. Ayak bileğinin kırılmasından başka ciddi bir sorun olmaması ve anasının kendine gelmesi ile endişe sevince döner. Altı temizlenip kırık çıkıkçı Hayta oğlun( Mustafa Haytabay) da ayağı sarılan Mesut; caminin minaresi yapılmadan önce minare görevi yapan kavak ağacına çıkışının nedenini şöyle açıklar: Ablası alt dallardaki bayat yaprakları yemeyen kuzular, yukarıdaki taze yaprakları yediğini söylemiş. Camide kimse yokken kuzulara taze yaprak toplamak için eksik basamakları olan merdivenden çıkıp ezan okunan bölgedeki tahta platformdan taze yapraklara ulaşmaya çalışmış. Kemiklerinin taze olması, usta kırık, çıkıkçının marifeti ile bacağında bir olumsuzluk olmadan Mesut kısa sürede sağlığına kavuşur.
Bacağı iyileşen Mesut artık sabahları anasıyla birlikte kuzu otlatmaya gitmektedir. O sabah güneş doğmadan önce Babası kuzu otlatmakta oldukları yere gelmiş, anası telaşla eve giderken baba oğul kuzu gütmeye devam etmişler.  Güneş doğar doğmaz sala verilmeye başladığında babasının ağlamasından; doğurduğu biricik Feride'sini bebek iken üvey anaya bırakıp giden Kezban halasından sonra en küçük Meryem halasının öldüğünü anlamış ama babasının niye orada onunla birlikte olduğuna uzun zaman akıl erdirememiş. Çünkü muskacı, babasına tekrar sara nöbetine tutulmaması için üzüntülü yerlerden uzak durmasını tembihlediğini bilmiyordu.
Çoğu Köy Enstitülerden mezun olmuş ilk okul öğretmenleri ile iyi arkadaş olan Hasan bir akşam onları eve içki içmeye davet eder. Karısı, önceden yiyeceklerini gelin odasına hazırlar. Çocukları ile hayatta vakit geçirir. Geç saatte konukların ayrılması ile uyuyan çocuklarını odalarına taşır. Bu içkili yemekten hiç hoşlanmamış olmasına karşın kocasına bir şey belli etmez.                    Kısa süre sonra tekrarlanan içkili yemekte yaptığı hizmetten kocası memnun kalmaz. Sabah karısına sitem ettiğinde karısından şu karşılığı alır: dayım Kel Hasan, bir taraftan çiftçilik diğer taraftan bakkallık yaparak köyün en varlıklıları arasına girmişti. Hem karısı, hem de dayım ne oldum delisi olup har vurup harman savurmaya başladıklarında, düştükleri durumları gözümüzün önünde. Bizim şu andaki durumumuz onların ulaştığı varlığın yanında hiç sayılır. Tutumlu olmayı sürdürmezsek kısa sürede eski halimize döner herkesi kendimize güldürürüz. İlk anda karısının tepkisine çok kızan Hasan, kendi kendine kaldığında karısını haklı olduğuna karar verir. Öğretmenlerle içkisiz ailecek görüşmeye başlarlar...
Kızı okul çağına gelen Höranım, kendi çektiği cahilliğin sıkıntılarını kızının çekmemesi için onu hemen okula kayıt yaptırırlar. Ne var ki baba geç saatlere kadar dükkân da olması, kendisinin de ya gündüz çok yorulduğu için erken uyuya kalmasından ya da kocasının yanına gitmek zorunda kalması nedeni ile kızı ile ilgilenen olmaz.  Bir yıllın nasıl geçtiğini fark etmezler, ilk yıl rüzgâr gibi geçer ve Kezban sınıf da kalır. Nerede ise her gün dükkâna gelen ortaokul mezunu vekil öğretmen; kızları hakkında onlara ne bilgi verir ne de bir uyarıda bulunur.  Kızının sınıf da kalması ile kızlarını cahil kalacağından endişelen aile diğer öğretmenlerden kızlarının cahil kalmaması için ne yapmaları gerektiği  hakkında bilgi alırlar. Konuşmalarda çocukla evde de ilgilenilmesi gerektiğini öğrenen ana, gelecek yıl kızı ile yakından ilgilenmeye karar verir...
İkinci yıl oğlu küçük olmasına karşın evde sıkıldığından ablası ile okula kayıtsız gidip gelmeye başlar. Ana ne yapıp edip kızına ilkokulu bitirtmeye kararlıdır.  İşlerini gündüzden ayarlar, akşam yemeğinden sonra kızının dersleri ile ilgilenir. Ne var ki cahil olduğu için; kızın okuldan getirdiği fişlerin deftere defalarca yazılmasını sağlar ama ne yazdığını bilemez. Kızına ne yazıyor burada? dediğinde daha kız hecelemeye başlamadan oğlan, okulda ezberlediği her hangi bir fişi okuyormuş gibi söyler. Bu durum sıklıkla tekrarlanır. Kızının okumayacağı fikrine kapılan ana kızını önce sözle sonrada fiziksel olarak hırpalar. Zaten içine kapanık kızın,  bu olumsuzluk iyice içine kapanmasına neden olur. Ana çaresiz, kız perişandır.                                                      Fakat kızın bu yılki öğretmeni asil ve ilgilidir. Kezban'ın ilk günlerdeki gayretinin giderek azaldığını ve derslere dikkatini vermediğini fark eden öğretmen, dükkana gelip babası ile konuşurken, anası da oradadır. Kızının durumunu öğretmenden dinleyen ana, evdeki gelişmeleri öğretmene anlatır. Öğretmen hemen bir yanlış uygulamanın olduğu anlar. Ne yapılması gerektiğini şöyle açıklar: Öncelikle; oğlanın fişleri okuya bilmesi mümkün değil. Çünkü sınıf da hiç bir öğrenci fişleri okur duruma henüz gelmedi. Oğlan çocuğuna gösterilen ayrıcalık, şımartılmışlık onun bilir bilmez ezbere bir eyler söylemesini kolaylaştırmaktadır. Kız okuldan geldiğinde baba; dükkan da kızı ile ilgilenecek, oğlanın yanlarında olmaması sağlanacak. Ana, kızın dersleri ile hiç ilgilenmeyecek, kızına daha fazla sevgi ve şefkatle yaklaşarak bu güne kadar yaptıklarının yanlış olduğunu bir şekilde hissettirecek. Oğlanın şımarıklığının kızın üzerindeki baskısı, mümkün olduğunca indirilmeğe çalışılacak.
Evde uygulanan oğlan,  kız çocuğu ayırımının; öğretmenlerin yardımı ile minimuma indirilirken, Kezban'ın içe dönüklüğü azalacak, babası; yine öğretmenlerden aldığı bilgiler ve örnekler ile kızının derslerinde daha yararlı olabilecek. İki kardeş arasında kalkan ayrıcalık; onların birbirlerine olan sevgisini artırırken, dayanışmalarını daha da güçlendirecektir.
Yeğenin başarılarında katkısı olduğuna inana dayı, köye geldiğinde babasından sonra ziyaret ettiği nadir evlerden biri olarak sıklıkla yeğenlerinin evine konuk olur. Onların geleceği gün çeyiz sandığında saklanan, işlemeli yün yastıklar, duvar yastıkları, kilimlerle oda her sefer yeniden döşenir. Kocasında önce gelen teyzesi odanın hiç ışık almadığını, güneş girmeyen eve doktor gireceğini söyleyerek niş den bir delik açmasını salık verir. Teyzesinin önerisini kocasına açtığında beni, Koca Fatma'yla uğraştırma diye öneriyi geri çevrilir. Uzun zamandır delik açmayı düşünen Höranım, teyzesinin uyarısı üzerine, bu konuya daha fazla kafa yorar. Her severinde de aynı gerekçe ile kocası karşı çıkar.                                                                                                                                                          Bir gün tüm cesaretini toplar, Niş den iki karış genişliğinde bir deliği koca Fatma'nın avlusu tarafına açar. Bir kaç saat koca Fatma'dan gelecek tepkiyi bekler. Fakat her hangi bir tepki gelmez. Kocasına deliği açtığını uzun zamandır bir tepki gelmediğini, Rıza bakkaldan deliğe uygun cam kestirmesini ister. Önce deliğin açıldığından koca Fatma'nın haberdar olup olmadığını öğrenmek için eve girip çıkabilen tek insan olan oğullarını oraya yollarlar. Koca Fatma Mesut'da derki: Anan sana dua etsin, sen benim sularımı taşımasan, akşamları gaz lambamın camını temizleyip, yağını koyup yakmasan ben onu o deliğe gömerdim...
Her sonbaharda; ya bir zenginin oğlanlarını sünnet ettirmek için yaptığı düğün nedeni ile yada sünnet edilmesi gereken fakir çocukları hayrına sünnet etmek için köye sünnetçi gelir. O gün Donguraklı Mehmet'in sünnet düğünü için sünnetçi köydedir. İşlerini bitiren sünnetçi; hem arkadaşını ziyaret etmek hem de eksilen malzemelerini " tentürdiyot, oksijen suyu, pamuk v.s." tamamlamak için bakkala uğrar.  Dükkanın dışarısında Karabacak Mehmet Ali(akıl hocası), sararların Ali ve Hamalların Ali Osman oturmaktadırlar. Dükkanın içerisinde iki üç kadın alış veriş yapmaktadır. Sünnetçi bakkala selam verir, dışarıdaki sohbete katılır. Mesut ne içeceklerini sorarken, Karabacak amca; sünnetçiye takılırken, Mesut'a da eğer şimdi sünnet olursan çok istediğin, benim için çok kıymetli ve hatırası olan çakıyı sana hediye ederim der... Siparişleri kahveciye söylemeye giderken Mesut, sürekli öneriyi düşünmektedir. Dönüşte Karabacak amcanın samimi olup olmadığını sorar. O da bıçağı Ali abine veriyorum, sünnet olur olmaz o sana verecek. Pantolonun düğmeleri çözmeye başlayan Mesut'u Karabacak amca ellerini kıçının altından tutarak sünnet pozisyonuna hazırladığında, sünnetçide gerekli malzemeleri ile onlara yanaşır. Sünnetçini gök yüzündeki kuşun adını sorması ile herkes mas mavi gök yüzüne bakar. O arada Mesut korkunç bir acı hisseder, sünnet olduğunu anlayarak ağlamaklı bir sesle Ali abi bıçağı ver diye feryat eder.  Ali Osman; Hasan ağa gözün aydın oğlun adam oldu diye babasına seslenir. Oğlunun gene bir yaramazlık yaptığını düşünen baba müşterileri bırakıp dışarıya koşar. Gördüğü manzara karşısında ne yapacağını şaşırır. Haberi olmadan oğlu sünnet olmuştur.                                                                                                      Hiç bir şey söylemeden oğlunu kucağına alıp eve yönelir. Hayat dan çocuğunu  babasının kucağında gören Höranım, kocası ve oğlunu telaşla avlunun ortasında karşılar. Gene ne oldu? sorusuna, çocuk benim haberim olmadan sünnet olmuş yanıtına... Karı koça; sanki daha önce konuşmuş gibi, hani sünnet düğünü yapacaktık diyormuşçasına birbirlerine bakarlar ve yine konuşmadan sessizce, İnşallah torunlara yaparız diyerek oldu bittiği kabullenirler.
Aradan uzun süre geçer, Koca Fatma, her zaman olduğu gibi sadece arka bahçesine çıkar doğal olarak yetişmiş çiçekleri, otları, çok güzel olan eferlikleri koklar, tek oda olan evine geri döner, bir daha dışarıya çıkmaz. Bu davranışı bilen komşular sarma sarmak için eferlik toplamaya çocukları gizlice onun bahçesine gönderirler. O gün Sultan teyze, kızı Fikriye'yi bu iş için görevlendirir.  Nasıl olduysa kızın girdiğini fark eden gözleri iyi görmeyen koca Fatma, kıza ince bir çubukla birkaç kez vurur. Akşam oynamak için sokakta toplanan çocuklar Koca Fatma'nın ön avlusunda, onu protesto etmek için, bağırıp çağırıp ona kötü söz söylerler. Bu gurubun içerisinde Koca Fatma'nın “Kesinti" diye adlandırdığı Mesut'ta vardır.                                                                           Ertesi gün su getirmek için gittiği koca Fatma'nın evine giremez. Akşam lamba yakmak için gittiğinde de yine aynı akıbete uğrar. Mahallede kimseyle konuşmayan Koca Fatma artık kesinti den de yardım almamaktadır. İki gün sonra yaşlılığında bakacağına söz vermiş olan Bekir oğluna tüm malını mülkünü verir onun evine taşınır. Hocalığı ile tanınan Bekir oğlu onun malını mülkünü aldıktan sonra korunaksız ekmek evinde yaşamasına izin verir. Bir gece soğuktan korunmak için gündüz ekmek yapmak için yakılan saman ateşi külünde ısınmaya çalışırken yanarak öldüğü dedikodusu tüm köye yayılır...       Hiç bir akrabası ile ilişkisi olmayan o eve nasıl geldiği ve insanlara niçin küstüğü hakkın da birkaç söylentiden başka bilgi olmayan kimsesiz koca kadın sessizce bu dünyadan göçmüştür...
Yüzlerce yıl aynı koca kapı içersinde birbirine bitişik at nalı şeklinde yapı altında yaşayan Hacı Ismiller ( Hacı İsmailler) sülalesinden Filistinli lakaplı Mustafa; söz konusu eve bitişik arsada günün gelişmelerine uygun altı kahvehane üstü ev olan kiremit örtülü iki katlı ev yaparak ilk defa ayrılır. Evlendirdiği Büyük oğlu Hamza 'yı eski evde bırakır. Ondan bir süre sonra amca oğlanlarında Yusuf, eşinin babasından kalan evine taşınır. Hissesini kardeşine satar. Ayrılmalara karşın koca kapının yıllardır süren geleneği aynen devam eder.                                                                                                                         Hasan'da karısına bir şey söylemez ama uzaktan akraba Mehmet (Gök Memet) amcası ile geniş yerde ev yapıp, taşınma konusunda fikir alış verişi yapmaktadır. Hasan; Mehmet amcanın deneyimlerine ve fikirlerine büyük değer verdiğinden ileriye dönük düşüncelerini hep ona danışırdı. Mehmet amca; geniş bir eve çıkmasının iyi olacağını, yakın yerlerde uygun arsa çıkmasını beklemesini, acele etmemesini, dallandırıp, budaklandırmamasını konuşmalarında sürekli tembih ederdi.                                                                                    Bir gün, Hasan dükkan da yalnız otururken Mehmet amca sevinçli bir haberle gelir. Koca Fatma'nın arsası Bekir oğlu tarafından satışa çıkarılmıştır. Bu arsaya Hasan küçük olması nedeni ile sıcak bakmamaktadır. Mehmet Amca: Senin bir kızın, bir oğlun var. Oğlunu okutacağını düşünmektesin, kızın evlenip gidecek. Bu saatten sonra çiftçilik yapacak halin yok. Arsanın Lingirler den tarafına iki katlı bir hanay önüne koyular için ahır ve ekmek evi yaparsın, önde hayli boş arsan kalır. Orada da tavuk ve koyunların dolaşmasını sağlarsın, en öne de gübrelik yaparsın. Dükkana yakın seslendiğinde Karın yardımına koşar. Sen Höranım'la bu konuyu bir konuş ama hemen alım kar olup, ortaya çıkıp, fiyatın yükselmesine neden olma der.
Karısına bu fikri açtığında, başlayıp bitirememelerinden korkan Höranım isteksiz görünür. Hasan: arsayı alırız, ev için gerekli parayı biriktirinceye kadar ev yapmaya kalkışmayız. Arsayı alırsak, delik yerine açılır kapanır pencere yaparız. Ayrıca hayırsız biri arsayı alırsa pencere için huzurumuz kaçabilir der. Kuşkularını tam atamayan karısı, hayırlısı olsun diyerek ne tam karşı çıkar nede tam hem fikir olur.  Mehmet amcanın ustaca yönetimi ile arsayı oldukça iyi fiyata alırlar. Hasan bir taraf dan karısına verdiği söz nedeni ile ev yapmaya başlamaz. Ama sabah akşam inşa edecekleri evin projesini kafasında kurmaya başlar. Kafasında; dayısının kayın validesine sattığı ev örneği vardır.  O evde gördüğü eksiklikleri giderip ileride keşke dememek için görüşlerine çok değer verdiği Köy enstitü mezunu yandan bacanak olan Öğretmen Süleyman Ayaz'a sıklıkla fikir danışır. Hasan'ın değişik zamanlarda yaptığı konuşmalar özetle şöyledir: yüzlerce yıl ihmal edilen Anadolu insanı; son on beş yirmi yıldır Balkan harbinde, birinci dünya savaşında ve kurtuluş savaşlarında sürekli savaşmış bıyığı bile bitmemiş gençlerden başlayarak tüm eli ayağı tutan erkekler yılarca askerlik yaparak, çoğu cephelerde ölmüş. Köyde yaşlı, iş den düşmüş erkekler ve kadınlar yüzlerce yıl önce ki babadan kalma yöntemlerle çiftçilik yapmaya çalışmışlardır. Toprağın iyi işlenememesi sonucu köylü ne kendini nede hayvanlarını tam besleyebilmiş. Kurtuluş savaşı sonrası Cumhuriyet kurulup, yaraların sarılmaya başladığında bu sever de ikinci Dünya savaşı başlamış. Ülkeyi yönetenlerin ustaca manevraları ile savaşa girilmemiş olmasına karşın, Her an savaşa girilebileceği korkusu ile hazırlıklı olmak zorunda kalınmıştı. Bu nedenle savaş yılları gibi tekrar sıkıntıya düşülmüş. Savaşa girmemenin sonucu can kaybı vermeyen ülke ikinci dünya savaşından sonra genç nüfusun artması, çalışan insan gücünü de artırdı. Hızlı bir şekilde yetiştirilen öğretmenler; hem yeni açılan okullarda öğrencileri eğitirken, köylünün de daha bilinçli çiftçilik yapmasına öncülük yaptılar. Yavaş da olsa tekniğin tarıma girmesi 'traktör, biçer döver v.s.' Arpa buğday üretiminden başka bilgisi olmayan köylünün; 'pamuk, pancar' gibi sanayi ürünlerini üretir duruma gelmesi tüm insanların gelir durumunu artırdı. Daha insanca yaşamaya başladı. Eskiden gaz gitmesin diye odun ateşinde aydınlanmaya çalışırken her evde artık gaz lambası yakılır, kahvehane ve cami de lüks ile aydınlatılır olmuştur. Kahvede çay parası ödemekten korkarken, şimdi evine çay, kahve takımı alıp evinde bunları demlemektedir. Cumhuriyetin kurulması ile kısaca gelişmeleri anlatan Süleyman öğretmen; ev içinde şu önerileri yapar: Yapmak istediğin evin şeklini kafanda oluştur. Karınla ve Mehmet amca gibi aklı erenlerle tartış, bende zaman zaman sana fikirler veririm, yapacak olduğun evin tam şekline karar verdikten sonra ölçer biçer, ana evi en geniş olacak şekilde kağıt üzerine yerleştiririz. Ekmek evi, ahır ve samanlık olarak kullanacağın yerleri arazi üzerinde saptarız. Öncelikle ana ev içim gerekli kerpiç, kiremit, tuğla, mertek ve özlerin sayılarını ve çaplarını belirleriz. Dükkanın sermayesini azaltmadan, hat da artırarak ev için para biriktirmeye başlar,  para biriktirdikçe ihtiyaçları pey der pey tedarik edersin. Tüm malzemeleri hazırlayıp, ustaların ve amelelere verecek parayı da tedarik edince iki - üç ay içerisinde temeli atar çatıyı kapatırsın. Hasan; Süleyman öğretmenin de sıklıkla belirttiği gibi önce dükkanın sermayesinin artırılmasına dikkat eder. Köylüler ektikleri topraktan daha iyi verim alırken, Sarayköy, Aydın ve Söke ovalarına mevsimlik işçi olarak gidip bu güne kadar rüyalarında bile görmedikleri para miktarlarını kazana bilmektedirler. Ellerine para geçen köylüler daha önce uzaktan baktıkları birçok maddeyi alabilecek duruma gelmeleri, yeni gereksinimleri ortaya çıkarıyor, bunlara cevap vermek için öğretmenin dediği gibi sermayenin güçlü olmasını gerekmektedir.                                              Koyunların tavukların iyi beslenmeleri dükkanın getirisi kadar olmasa bile sermayenin artmasında hayli katkıda bulunurken, alış verişin yükselmesi de umduklarından daha fazla gelir elde etmelerine neden olmaktadır. 
Gelirlerinin artması iki üç yıl içerisinde ev yapabileceklerini düşünen karı koca; daha kısa sürede hayallerine kavuşabileceklerini düşünmeye başladılar. Karı koca yapacakları evi şöyle tasarlarlar:  alt kat da dört oda girişin çıkışın sağlanacağı geniş bir koridor(salon) içten yukarıya çıkılacak merdiven olacak. Üst kat da alt katın aynısı olacak. eve giriş-çıkış iki taraf dan yapılacak, üst kattaki odalarda en az bir pencere birer niş olacak. Bir çift kanatlı kapıdan geçilen balkon ve bir de dam üstü kapısı olacak. Arsanın eninin en geniş olduğu yere ana ev yapılacak. Kararlaştırılan yere; öncelikle temelden, çatıya yapılacak inşaat için ne kadar Kerpiç, kiremit, tuğla, mertek ve özün gerekeceği öğretmen Süleyman Ayaz tarafından hesaplanır.                                         Miktarları belirlenen kiremit ve tuğla parası birikince, Denizli'den tedarik edilip, Mehmet amcanın evinde ki boş odaya istiflenir. Mertek ve özlerin çürümeye karşı en dayanıklı olan ardıç ağacından olmasına karar verildi ve parası biriktirince söz konusu malzemeler göçmen köyü olan Hayrettin'den inşaat sırasında eve teslim edilmek koşuluyla satın alındı. Bahar başlangıcı Zıyıncak gölünde su birikmesi ile hesaplanan sayıda kerpiç kesildi.                                                                                                                                                                Ev yapılıncaya kadar geçen zaman da Koca Fatma'nın bir türlü izin vermediği eferlikler mahallelinin hizmetine sunuldu. Gerekli parayı kuruşu kuruşuna hesaplayan Hasan'ın içi rahattı ama Höranım tedirginliğini bir türlü atamıyordu...                                                                                                                                  Tüm gerekli malzemeler tamamlandı, çalışanların ücretleri ve ekstra çıkabilecek giderler göz önüne alınarak nakit para biriktirildikten sonra inşaata başlandı.  İnşaata gidip gelmek için ekmek evinden bir insanın geçebileceği geçici bir delik açıldı.                                                                                                İlk sorun temel kazıldığı sırada çıktı. Evin güney doğu ve kuzey batı tarafındaki temellerde çok yumuşak birer ikişer metre derinlikte, altmış yetmiş santimetre çapında üç bölgede çok yumuşak kısımlar vardı. Bu sorunun nasıl çözüleceği düşünülürken önceden var olan dedikodu daha da alevlendi.                                                                                                           Dedi kodu şuydu: Daha dün yiyecek ekmeğe muhtaç Hasan, nasıl böyle bir ev yapmaya kalkar. Kesinlikle Koca Fatma'nın evinde gömü buldu. Bulunan gömü miktarı hakkında değişik rivayetler vardı. Dedikodular o kadar inandırıcıydı ki hızlarını alamayan yakınlar; Höranım ve Hasan'a sormaktan kendilerini alamıyorlardı.                                                                                                                                Hasan ve Höranım'ın sorunu ise, temeldeki nasıl oluştuğuna akıl erdirilemeyen çok yumuşak bölgelerdeki sorun nasıl? giderileceği idi. İmdada Satı Süleyman dayı yetişti: bunlar eskiden kullanılan zahire kuyuları olabilir. Sert bölge bulununcaya kadar kazılıp içerisini taşla dolduralım önerisini getirdi. Dereli Ali, Alirıza dayı ve Karakızların Veli ustaların da aklı bu öneriye yatınca, sorun çözüldü.                                                                                                                                                 İlk günler çalışan işçi sayısının az olması Horanım'a bir yardımcı gerektirmiyordu. İlerleyen günlerde hazırlıkların azalması,  çalışan sayını artması ve taş ve kerpiçlerin birbirine bağlayacak çamur için suyun temini onu, hayli zorluyordu.  Gece geç saatlere kadar ertesi gün kullanılacak su; kuyulardan ve çeşmelerden teneke ve kovalarla taşınmak ve çalışanların yiyeceği yufka etmeği geceleri yapılmak zorundaydı. Evlendiği günden beri yıldızının barışmadığı kayın anasından gerekli yardımı alamayan Horanım, her fırsatta yardımına koştuğu kendi anasın yardımcı olmasını ister. Ne yazık ki kendi işlerinin çokluğu gerekçesi ile istediği yardımı alamaz.  İş başa düşmüştür. On- on bir yaşlarındaki kızı Kezban imdadına koşar. Hem su taşımada hem yemeklerin hazırlanmasında ve yufka yapımında yaşından beklenmeyen beceriler göstererek anasının en büyük yardımcısı olur. Dükkandan ayrılamamakta olan Hasan, arada bir boş zaman yakaladığında, oğlunu dükkana bırakıp kızına ve karısına yardıma koşmak ister. Ama oğlunun mızıkçılığı ile uğraşmak zorunda kalıyordu... Birinci katın duvarları bitmek üzeriyken, ikinci katı ve çatıyı taşıyacak mertek ve özler, iki sorunla beraber gelmişti.  Birinci sorun, bu ağaçlar kaçaktı. İnşaata konmadan şikayet üzerine veya tesadüfen ormancılar (orman koruma memurları)  tarafından yakalanması. İkinci sorun iki adet sekiz metrelik öz evin sağına ve soluna yerleştirilecek. Ama on metrelik ortaya konacak iki adet öz yerine, bir tane beklenilenden oldukça kalın öz gelmiştir. Bu öz; uzunlamasına, ortasından düzgünce ayrılabilirse sorun çözülecektir. Fakat köyde ne bir hızar ne de bunu ortadan testere ile biçecek usta vardır.  Özleri getiren Macırlar,(Muhacir) kendilerine yemek ve yatacak yer verilirse bu sorunu ücreti karşılığında çözebileceklerini söylerler.  Birinci sorunun çözümü şansa kalmışken, ikinci sorunun çözümü için yatacak yer ayarlanır.  Macırlar uygun bir iskele oluşturarak, biri özün üstünde diğeri altında çok büyük testere ile düzgün bir şekilde on günde sorunu çözerler. Bu uygulama köylünün hayli ilgisini çeker. Sirkte tel üstünde yürüyen cambaz seyretmeye gider gibi herkes macırların bu kadar kalın özü ortasından uzunlamasına nasıl düzgünce ikiye ayırdıklarını izlerler.
Üç ustaya hizmet eden beş işçinin canla başla çalışmaları sonunda Eylül ayı sonunda evin dış duvarları örülüp, çatısı her hangi bir sorun olmadan kapatıldı. Eski ailesi; bahar başlangıcına kadar evle ilgili bir şey yapmamaya karar verirler. Çünkü ne fiziki ne de parasal durumları, bir hareket etmeye elverişli idi. Ne var ki iki eşli amcaoğlu Musa evinin sıkışıklığı nedeni ile sorunlar yaşadığını belirtip, eski evlerine talip olunca durum değişti.                               Eski evin karşılığı alınacak para ile altta ve üstte birer oda hazırlanıp hemen yeni eve taşınılabilirdi. Odalar hazırlandı. Eve taşınılacak ama merdivenin yerleştirme sorunu var. Hemen bir çözüm bulunamayınca eski evde boşa çıkacak merdiveni geçici olarak monte etmeye karar verilir. Fakat merdivenin boyu kısadır. Bu sorunda alt ayaklarına yarım metre uzunluğunda kırk elli santim çapında iki kütük yerleştirerek, oldukça dik ama iş gören, korkulukları olmayan bir merdivenle üst kata çıkış-iniş sağlanır.                                                               Kapı ve pencere boşlukları artan kerpiçlerle geçici olarak kapatılır. Koyunlar ve tavuklar içinde uygun geçici yerler hazırlanır. Eski evden yeni eve yangından mal kaçırırcasına taşınılır.                                                                                                                                                                 Tüm zorluklara karşın herkes bu durumdan memnundur. Horanım, sabah Güneşi doğar doğmaz evin içini doldurmasından, havalandırma yapabileceği bir pencereye kavuşmasından, koyun ve tavuklarının serbestçe avluda dolaşabilmelerinden, çocuklar aydınlık bir evde ders çalışmaktan ve Hasan'da yüzünün akıyla herkesi şaşırtan başarısından dolayı mutludurlar. Önceki evde daha bağımsız bir odası olan ebe,(babaanne) bu durumdan pek memnun değildir ama bu sevinci bozmamak için sesini çıkarmaz.                                                  Merdivenin dikliği ve korkuluklarının olmaması anneyi rahatsız etmekte, çocuklarını dikkatli olmaları için sıklıkla uyarmaktadır. Eve taşındıklarının dördüncü beşinci ayında Hasan'ın Ölen büyük ablasını öksüz kızı Feride'nin düğünü vardır. Güve(damat) Alibey'de Höranım'ın akrabasıdır. Ev sahibi oldukları düğün evinden evlerine gece yarısı dönerler. Her zaman gündüzden yaptığı hazırlıkları o gün yapamayan Horanım, sabah çok erken kalkarak, sabah namazından önce  köz olacak odunlarla doldurduğu sobayı yakar. Kocasının aptes ve koyunlara ılıştırılmış su verebilmek için gerekli suları; iki kova ile yukarı taşıyıp, kapıyı açmaya çalışırken paldır küldür aşağıya düşer. Gürültüye kocası, çocuklar ve ebe uyanır. Ebenin getirdiği kandilin(şinanay) ışığında; buz gibi suyla ıslanmış Horanım, suç işlemiş gibi utanarak ayağa kalkmaya çalışır. Allah'dan her hangi bir sağlık sorunu yoktur. Hepsi derin bir nefes alırlar... Kendini kısa sürede toparlayan Horanım; kocasını camiye yollar, dükkana mangalla közü götürür, koyunlarını sabah bakımını yapar, erkenden düğün evine çocukları ve kayın anası ile gider.
Sabah yoğun alış verişlerini bitiren Hasan, Mehmet amcası ile sabaha karşı yaşadıkları sorunu paylaşır, bir an önce merdiven sorunu halletmesi gerektiğini düşünmektedir. Konu üzerinde kafa yorarken, alış verişe gelen Öğretmen Ali Bacaksız sohbete katılır. Olayı yerinde incelemek için eve giderler. Tek çıkar yol; giriş- sağdaki odanın elli-altmış santim enine daraltılması olacaktır. Merdivenin yerleştirme sorunu çözülür çözülmez Hasan marangoz kuyrukçu Hüseyin'le en kısa zamanda merdivenin yapılması konusunda anlaşma yapar.                                                                                                        Düğün biter aradan bir iki gün geçmiştir, koyunları süreye götürüp, dönen Horanım; eşeğe hazırlanmış tahta ve dilmeleri yükleyen Kuyrukçu Hüseyin'e, abi sabah sabah kime gidiyorsun? diye sorar. Size merdiven yapmaya geliyorum yanıtı üzerine, soluğu kocasının yanında alır. Soluk bile almadan bu nereden çıktı, elimizde ev için paramı kaldı? Dükkanım sermayesini eve mi harcayacaksın? sorularını peş peşe sıralar. Hasan, gayet sakin karısını kendi oturduğu sandalyeye oturtur ve şunları söyler: O gün düştüğünde elinde bakraçlar yerine mangal olsaydı, bir yerlerin yansa, yangın çıksaydı, ya da çocukların başına merdiven yüzünden her hangi şey gelseydi, para bizi kurtarır mıydı? merak etme sen çok para da tutmuyor, sadece kullandığımız odaya kadar yapılacak der. Önce kendi dikkatsizliğinin buna neden olduğunu düşünen Horanım, çocuklara bir şeyler olmasını göz önüne alarak itirazından vazgeçer ve ustaya yemek hazırlamak için hemen eve gider. 
Merdivenin yapılması evi daha rahat kullanılır hale getirdi. Kışı huzur içerisinde geçirirler. Para biriktikçe diğer odaların inşaatını tamamlamak isteyen Hasan'a karısı katılmaz. Bir an önce koyunlar için ahır, samanlık ve birde ekmek evi yapılmasının daha acil olduğu fikrindedir. Karısının düşüncesinin daha uygun olduğuna için, oradan başlanan inşaatı tamamlama işlemi; bir buçuk iki yılda tamamen borçsuz, harçsız- kazasız, belasız bitirilir. Karı koca bundan sonraları neyi hedefleyeceklerini sık sık konuşmaya başlarlar.                                                                                                                                                                Şu karara varırlar: Dükkânın sermayesi dışında birikecek parayla bağ, tarla v.s. alma yerine oğlanın okutulması için para biriktirmektir…
Her gün sabah namazı ile birlikte anası ile koyun otlatmaya giden Mesut, derse geç kalmak istemediğinden anasını eve dönmeleri gerektiğini belirterek her zaman olduğu gibi, ikide bir uyarır. Anası; okulun açılmasına hayli zaman olduğunu, kuzuların biraz daha otlaması gerektiğini, kendisinin de yeterli ot toplamadığını oğluna anlatmaya çalışır. Anasını, sürekli uyarması anasının sabrını taşırır ve el görmesin diye oradaki çukura sokarak oğlunu pataklar. Yoldan geçmekte olan sınıf arkadaşı kızın, sınıf da Mesut'un yediği dayağı anlatması onu, dayaktan daha fazla incitir.
İş yaparken sağlığına hiç dikkat etmeyen Horanım  bahar aylarını sonlarına doğru hastalanır: Kahveci Ali (berber,dişçi,hasta bakıcı v.s.)her gün kupa vurmaya gelmektedir. Yukarıya çıkıp inmemek için marangozların tahtaları, dilmeleri hazırlamak da kullandıkları iskele üzerine yatak yapılıp Höranım'ın orada yatması sağlanır. O gün Kahveci Ali bağına gittiği için gelememiş, kupanın nasıl vurulduğunu öğrendiğini düşünen Hasan, karısına kupayı vurmaya kalkar.  Hazırlıkları yapar, karısını yüzükoyun yatırır, cam bardakların içerisindeki havayı boşatmak için telin ucundaki pamuğu ispirtoyla ıslatır ve ateşler. Telaşlanan Hasan, ispirto şişesini karısının üstüne, etrafa döker, etraf birden yanmaya başlar. Ebe ve Hasan telaştan ne yapacaklarını şaşırırlar. Hasta Horanım, hemen yorganı üzerine örterek alevlerin hava ile temasını keser, yangının büyümesini önler.                                                                                             Bu kargaşa arasında anası oğluna şöyle söylenmektedir: Eli şişeli doktor gibi çalım satarak eve gelirken gelini yakacaktın...
Yaklaşık ayda bir şehre gidip eksilen malları takviye eden Hasan bu sefer köye dönüşte canı çok sıkkındır. Malları raflara döşerken karısının senin bir sıkıntın var, ne sorunun var? gibi sorularına şu yanıtı verir: Garaja artık at arabası giremeyecekmiş, malları bir yerde toplamak hayli zamanımı alıyor. Malları, at arabası ile garajın yakınına getirip, oradan otobüse tekrar elle taşıyacağım. Kısa sürede bu işi nasıl başaracağımı bilemiyorum der. Biz; “inatçı ve kararlı çalışmalarımızla ne zorlukların üstesinden geldik, bu sorunumu çözemeyeceksin, bir hal yolu bulunur, canını sıktığın şeye bak” . Malların önemli bölümünü yerleştirdikten sonra eve erken giderler.                                                                               Oğlan; ablasıyla sene sonu müsameresi hakkında konuşmaktadırlar. Şehre, her gittiğinde bolca getirdiği ve köyde pek bulunmayan meyvelerden getirmesini karısından isterken, oğlundan da müsamerede aldığı roller hakkında bilgi vermesini ister. "Her yıl sene sonunda gelenek hale gelmiş, genellikle dördüncü, beşinci sınıfta ki öğrenciler; öğretmenlerinin yönlendirmesi ile skeçler, şiirler, hikaye anlatımları, folklor gösterileri v.s. hazırlıklarını velilerine ve köylüye sunarlar". İlk defa böyle bir gösteriye çıkacak oğlan; yapacağı işleri öyle abartarak anlatır ki, gösteri gerçekleştirildikten sonra, abarttığı için çok utanır.
At arabasının garaja girmeyeceği kararından sonra ilk şehre mal almaya gidişinde Hasan, alış verişini yetiştirip yetiştirme konusunda hayli endişelidir. Garaja indiğinde köyde iyi arkadaş olduğu ve şehre taşınmış olan Sarı Veli hamallığa başlamış olduğunu görür.  Aldığı malları koymak için her seferinde yanında götürdüğü kapları, Sarı Veli ile mal alacağı mağazalara birlikte taşırlar.  Alınan malların otobüse taşınması için şu karara varırlar: yoğunlukla alış veriş yaptığı, birbirine çok yakın iki mağaza dışında aldıklarını pey der pey Sarı Veli otobüse taşıyacak, uzun mesafeye hamalın taşıyamayacağı mallar at arabası ile garajın yakınına getirilip oradan otobüse birlikte taşıyacaklar.                   Bu gelişme Hasan'ın endişelerini giderirken, başka bir kolaylığı da yanında getirir. Şehre gidip gelme periyodu dışında eksilen, alınacak ve yerleri belli olan malların siparişi bir pusula, tahmini tutarı ile şoför, muavin veya güvendiği bir yolcu ile Sarı Veliye ulaştırılacak.  O da ilgili yerden malı alıp otobüse teslim edecek. Bu durumda müşteriye mal kalmadı yanıtı verdirmeyecek. Bir taşla iki kuş vuran Hasan, köye neşeli dönecektir.
Düğünlere pek meraklı olmayan oğlan o gün mahalle arkadaşı Osman Armut ile komşudaki düğüne gider. Yerlerdeki kar erimiş her yer vıcık vıcık çamurdur.  Kız evinden gelin alınmış; önde gençler hora teperek, arkada davulcu gurubu, onun arkasında halk cami etrafında geleneksel turunu atmaktadır. Dükkânın önünden geçerken fındık fıstık almak için dükkâna uğrayan Mesut'un dizlerine kadar sırıl sıklam ıslanmış olduğunu gören anası; oğlunun ayakkabılarını çorabı çıkarır, yenilerini evden getirmeye gider. Düğün kortejini kaçırmak istemeyen oğlan; babasının müşteri ile ilgilenmesinden yararlanır, çıplak ayakla kortejin peşinden gider. Evden dönen anası oğlunun arkasından koşar. Anasının geldiğini gören Mesut, anasından kurtulmak için çaydan köy dışına kaçmaya başlar. Anası, çıplak ayakla buz gibi yerlere basan oğlunun hastalanacağını düşündüğünden peşini bırakmaz. Oğlan kaçar ana kovalar, enerjisi biten oğlan, aşağı okulun lojmanın güneşten ısınmış balkonunda anasının gelmesini beklemeye başlar. Anası üzerindeki ceketine oğlunu sarar, kucaklayarak eve götürür.
O akşam evde konuk olduğu için dükkan erken kapatılmıştır. Konukların çocukları ile beraber oynayan çocuklar, konuklar evden ayrılıncaya kadar uyumamışlardır. Konuklar gider gitmez oğlu, babasına bir soruyu üzgün şekilde sorar. Baba soruyu yanıtlamadan önce oğlunun niçin üzgün olduğunu öğrenmek ister. Arkadaşları öküz güderken yaşadıkları öküzlerin bölek tutması olayını anlattıklarında, bölek tutması ne? dediğin de onların, onun cahilliğine gülmeleridir... Kır işlerini hiç bilmeyen kızına ve kuzu gütmekten başka çiftçilik tabirlerini ve aletlerini bilmeyen oğluna bunların tek tek anlatması gerektiğine inanan baba bildiklerini bir bir anlatır.
Bölek tutması: ilk Bahar ve Yaz aylarında ovada öküz otlatırken keneye benzer bir böceğin hayvanların kuyruklarının altına girerek onları ısırıp feci şekilde canlarını yakması ve ısırılan hayvanın bilinçsizce çok hızlı koşarak olay yerinden uzaklaşmasıdır.
Tırmık:Bir buçuk iki metre uzunluğunda on santim eninde dilmeye on on beş santim aralıklarla parmak kalınlığında sivri uçlu yirmi santim uzunluğunda yerleştirilmiş çubuklardan oluşur, bir kişi tarafından sivri uçları yere gelecek şekilde çekilebilmesi içinde bir sapa sahiptir..  Yerlerde kalan ekinleri toplamak için kullanılır. Demir olanları da vardır.
Ananat: Yolunmuş veya biçilmiş ekin saplarını; kağnı ve/veya arabaya aktarmak için kullanılır. Bir metre civarında çatal ağaç dalına aynı uzunlukta tekli bir ağaç dalı ilavesi ile  üç üçgen oluşturulan yapının bir buçuk iki metre sapı vardır.
Dirgen:Yirmi otuz santim uzunluğunda çatal, bir buçuk iki metre sapı olan, harman kenarlarını toplamakta kullanılan bir alettir.
Yaba: Tınaz savurmakta kullanılan, yaklaşık otuz, kırk santim en- boyda ortası hafif oyulmuş, dört parmaklı, bir kişi tarafından kullanılan uygun saplı bir alettir.
Yabaltı: Yabanın daha büyüğü, samanın arabaya yüklenmesinde kullanılır.
Düven: Hasat edilen ekinlerin tanelerin, samanın birbirinden ayrılması için onları parçalamaya yarayan altı çakmak taşları döşenmiş ön tarafı kavisli yaklaşık iki metre boyunda elli santim eninde kalın iki adat tahtanın birleşmesiyle oluşturulur.
Harman:Hasat edilen ekinlerin; düvenle parçalanıp tane ve samanın birbirinden ayrılacak konuma getirebilmek için koni şeklinde yığılmasıdır.
Gel Beri: harman yığınından sapları düven altına çekmeye yarar. 50-60 derece açıklıkta bir tarafı altmış santimetre diğer tarafı yüz elli santimetre civarında bilek kalınlığında çengel sopa.
Boksalık:Konik haldeki harmanın öküzlerle sürülürken hayvanların boklarının malamaya karışmamasının önlemek için öküzlerin kıçına tutulan ağaç bardak kırığıdır.
Malama: Ekin saplarının, tane ve saman karışımı haldeki parçalanmış hali.
Tınaz: Uygun rüzgarın yardımı ile saman ve tanelerin ayrılabilmesi için malamanın üçgen prizma şeklinde yığılması.
Boyunduruk: Öküzlerin kağnıyı, arabayı, düveni v.s. çeke bilmesi için söz konusu aletlerin okları ile bağlantıyı saylayan ve öküzlerin boyunlarına geçirilen mekanizmadır.
Saban: Toprağın sürülmesinde kullanılan en eski sürme aracıdır,
Pulluk: Sabandan sonra geliştirilmiş demirden imal edilen toprağı sürme aletidir.
Övendire: Yaklaşık bir buçuk metre uzunluğunda ucu mudullu arkası pullukta biriken toprağı kazımak için kullanılan üçgen şeklindeki demir bir parça takılmış başparmak kalınlığında bir sopadır. Öküzleri yönlendirmede kullanılır.
Semer: Eşeklerin yük taşıması için sırtına konan, aynı zamanda insanların eşeğe binmesine yarayan iskeleti ağaçtan olan yastıktır.
Hasan bunları çocuklarına anlatırken karısı çoktan uyumuştur. Ebe de aşağıdan seslenir: dünün dün vakti oldu yatın artık. Her zaman olduğu gibi oğlan babası ile kız anası ile ayrı yataklarda yatarlar.                                                                                                                                                 Bu yıl ilk okulu bitirecek olan kızının hala nüfus cüzdanı yoktur. Okuldan mezun olması için gerekli olduğunu öğretmeni söyler. Bunun için nahiyeye gidip nüfus cüzdanını çıkarılması gerekir. Nüfus memurunun sorması üzerine kızının yaşını hesaplamaya çalışan Hasan işin içinden çıkamaz. Memur ne için çıkartmak istediğini sorar. İlk okulu bitireceği ve diploma alması için yanıtını verir. Memur kendine göre yaş tayin eder, ayı, günü belli olmayan sadece doğum yılı olan bir nüfus cüzdanını hazırlar.  Gelecek yıl ilkokulu bitirecek oğlu içinde aynı koşullarda nüfus cüzdanı hazırlanır. O güne kadar gerçek de var olup, nüfus da kayıtları olmayan iki çocuk nüfusa geçirilir...
Bahar ayının ortalarında Horanım tavukları için kümes yapmaktadır. Öğle yemeği için gelen kızı hemen üstünü değiştirip anasının yardımına koşar. Arkadaşları ile yolda oyun oynayarak vakit geçiren Mesut, eve gelir gelmez hemen yemek yiyip okula gitmek istediğini anasına söyler. Anası az bir işinin kaldığını bitirir bitirmez sofrayı kuracağını söyler. Kendisi yardım etmediği gibi ablasının çalışmasına engel olmaya çalışan oğlanı anası sert bir şekilde uyarır. Uyarıya kulak asmayan oğlan anasını da sürekli yemek istediğini söyleyerek taciz eder. Anası oğlunu dövmek için üzerine yürüdüğünde oğlan dam üstüne kaçar. Anasının arkasından geldiğini gören oğlan iki metrelik dam üstünden yere atlar ve kaçmaya başlar. Anasının arkasından geldiğini anlayarak aşağı okulun kızlar tuvaletine saklanır. Yemeğe gitmeyip, kaya oynamakta olan kızlar, anasının oğlunu sorması üzerine kızlar tuvaletinde olduğunu söylerler. Kulağından yakalayan ana, oğlunu döve döve eve getirir, kümes işini bitirip yemeklerini yedirir, ceplerini fındık, fıstık ve çeşitli şekerlerle doldurup okula gönderir. İki kardeş okula geldiklerinde öğrenciler sıra olmuş dersliklere girmek için öğretmenlerinin komutunu beklemektedirler.
İlkokulu bitiren kız; hiç bir ücret, hediye veya başka bir karşılık almadan ilkokulu bitiren çocuklara kuran dersi veren Topal Ömer (Höranım'ın babasının amca oğlu)amcaya gönderilir.                                                                                                                                                            Hasan; her ay dükkanın gelirini ayrı olarak biriktirir, şehre alış verişe gittiğinde önceden kalmış veya ara siparişlerden oluşmuş borçları ve yeni aldığı malların tutarını ödedikten sonra artan paranın kar olduğunu saptar. O parayı ortaokula göndermeyi düşündüğü oğlu için biriktirmekte olduğu paraların yanına koyar. Bu paradan dükkân veya eş dost için alırsa bunları kayıt eder. Geri geldiğinde hemen yerine koyar.                                                                                                     Eski evde genellikle Hüsem amca - aşa( Ayşe) abaların evinde akşamları toplanılırken yeni eve diğer komşularda gelmeye başlar. Bunlardan Mollamat karısı lakaplı teyze geldiğinde, çocuklar çok keyif alılar. Çünkü çok güzel hikayeler anlatır ve onlara hayat dersleri verirdi.  Birçok anlattığı hikâye ve ders verici öğütlerinden iki tanesinden bahsetmeden geçemeyeceğim.                            İlk hikâye şu; Göçebe hayatı yaşanırken oba reisinin karısı ölmüş, uygun bir yer defnedilip etrafı basit taşlarla çevrilmiştir. Aradan bir iki yıl geçip aynı yöreden oba geçerken baba; çocuklarına yola devam etmelerini söyleyip, kendisi ölen karısını mezarına dua etmeye gider. Bildiği bir iki duayı okuduktan sonra, karısının yokluğuna alışamayan baba duayı şu şekilde bitirir: Yayladan yaylaya göçürdüm, soğuk sularını içirdim. Neyine sıkıldın da erkenden öldün be am..na geçirdiğim.                                                                                   Öğüt ise kısaca şöyleydi: Anandan, babandan, ağadan korkarak iş yapma, iş yaparken ve çevreyle ilişkilerinde; tek korkacağın yer vicdanın olsun.                                          Bitişik komşu Armutların Meryem teyze ise yaz aylarında dam üstünde; ekin yolarken bağ bozarken komşuların arasında geçen komik olayları anlatırken, çocuklar gülmekten yerlere yatarlardı. Çocukları en çok güldüren olayların birisi şöyleydi: Sığırtmaç Samıt(sağır) Hasan'lara o gün gelen hayır adak etten karısı Küsün, topalak(sulu terbiyeli köfte) yemeği yapmış. Büyük baş hayvanları otlatmaktan dönen Hasan iştahla sofraya oturur. Karısı köfteleri ikişer üçer yemeye başlayınca ona, birer birer yemesini söyler. Karısının arada bir sunumlarında fazla köfte  yediğini gören Hasan sinirlenir ve karısına bağırır: dinini si.....iğim b i r b i r ye diye...
Her mahallede bir veya iki ailenin evi yol geçen hanı gibidir. Bu mahalledeki evde Kayaların evidir. Kaya dayı pazarcılık yaparak evini geçindirirdi. Onun için sürekli köyün dışındadır. Karısı, dul ablası,  kızı ve üç oğlu beraber yaşarlar.  Yufka ekmeği yapmak için hemen hemen her gün ekmek evindedirler. Düzayak olan ekmek evi, tüm komşuların, uzaktan gelip geçenlerin uğrak yeridir. Bahar aylarında ekmek yapılırken, kırdan toplanmış otlardan mutlaka bükme(saç böreği)de yapılır. Nasibi olan herkes bundan yararlanır. Her mevsim kuyruk yağı bulunan Höranım'dan da bezdirmelere (iki bezeden yapılan kalın yufka) sürülmek için kuyruk yağı istenir. Hayvanların yiyemediği kes(iri saman)ile pişirilen ekmek işi bitince özellikle kışın, sönmüş saman ateşinin sıcaklığında kölle (haranı içerisine buğday, fasulye, nohut ve uygun miktarda su konur kapağı kapatılıp içerisine kül kaçmasın diye haranı(tencere) ile kapağı arası hamur ile sıvanır) pişirilir.  Kış aylarında komşular evlerinde hazırladıkları kavurga ve mısır patlağı kuru üzüm v.s. getirmeyi ihmal etmezler. Yaz aylarında büyükler kayaların dam üstünde otururken, çocuklar üç- dört grup olup, değişik oyunlar oynarlar.                                              Hiç bir evin kapısında kilit yoktur. Var olanlarda kilitlenmez. Ufak tefek anlaşmazlıklar kısa sürede büyüklerin araya girmesi ile tatlıya bağlanır uzun süren küslükler olmaz. Herkes her an birbirlerinin yardımına koşar.
Horanım; anasının, kız kardeşi için ovadaki en değerli iki tarlayı satıvermesinden dolayı anasına hayli kırgındır. O gün; tüm yıl çalışıp ürettikleri arpa ve buğdayı da damadının kamyonuna yüklendiğini öğrenenince, akşam soluğu anasının evinde alır. Hoş beş den sonra tarla satımının adaletsizliğinden ve bir yıl durup dinlenmeden açık çıplak çalışarak ürettikleri mahsullerin,  parasını alıp alamayacağınız bile belli olmayan damadına vermesinin yanlışlığını kızgın olarak anlatmaya başladığında Mustafa; sana ne oluyor biz çalışıyor ve biz üretiyoruz. İstediğimiz gibi değerlendiririz deyince ortalık hayli sertleşir. Fevri davranışları olan Mustafa ablasını balkondan aşağı atar. Horanımın feryadına komşular yetişir. Akraba olan komşular olay büyümesin diye kocasına değil, abisine haber verirler. Abisi kardeşini sırtına alarak kendi evine götürür. Orada önemli bir sağlık sorunu olmadığı anlaşılır. Ufak tefek sıyrıklar tedavi edilir. Sinirlerinin yatışmasını ve yüzünde oluşan morlukları kocası görüp olay çıkartmaması için kocasının dükkanı kapatıp, yatmasından sonra evine döner. Sabah başını iyice koca yağlıkla (dastar) saran Horanım; kocasını sorusu üzerine başım ağrıyor onun için sıkıca yağlıkla sardım diyerek olayı geçiştirir.                                                       Kuşluk yemeği öncesinde bazı duyumlar alan kocası, yemekte hala karısının başının sarılı olduğunu görünce; durumdan şüphelenir ve gerçeğin ne olduğunu açıklamasını ister. Kocasından bir olay çıkarmayacağı sözü alarak, akşam ki gelişmeyi kısaca anlatır.  Kendisi de; bir daha anasının hiç bir işine koşmayacağını ve mallarını nasıl değerlendirirlerse değerlendirsinler karışmayacağı sözü verir.
Mustafa o yaz askerdir. Anası gelini Fatma ile tüm işlerin üstesinden gelmeye çalışmaktadırlar. Horanım; yardımlarına gidemediği için içi içine sığmamakta ama kendine ve kocasına verdiği söz nedeni ile de bir şey yapamamaktadır... Kuşluk yemeğinden sonra arka kapıdan oğlunu, ebesine yardıma gönderir. Ebesi çocuğun bir yardımı olmayacağını düşünür, ama güneşin altında pişen bir- bir buçuk yaşlarındaki torunu Sezai'yi eve götürmesini ister.                                   Eve kan ter içerisinde dönen iki çocuğu yıkayıp, Sezai'nin karnını doyurup, hep birlikte uyurlar. Kocasından gizli yaptığı bu işi unutarak, yeğeni uyanınca sırtına alıp kayaların ekmek yaptığı yere gider. Orada birkaç komşu sohbet etmektedir. Mahalle dışından bir kadın, Sezai'nin başının ne kadar büyük olduğunu söylemesi üzerine; (akrabaları hakkında söylenen en ufak olumsuzluğa dayanamaz) gözünü kapatıp, ağzını açarak sözü söyleyen kadına her türlü hakareti yağdırmaya başlar. Gürültüye gelmekte olan kocasını gören Horanım çocuğu kucaklayarak, kaçar gibi evin yolunu tutar. Arkasından eve gelen kocası bu çocuk nereden geldi? diye sorar.  Anamın ve gelinin, yalnız çok yoğun çalışmalarına dayanamadım. Söz verdiğim için ben gidemiyorum ama oğlanı arka kapıdan onların harman yerine gönderdim. Anamda onun yapacağı iş olmadığından Sezai'yi buraya göndermiş. Kocası derin bir nefes alarak iyi yapmışsın bu bebenin suçu yok. Oğlan veya kızı sabahları erkenden ananlara yolla, çocuğu buraya getirsinler, yoğun işler geçinceye kadar ona bak der ve dükkana dönerken, karısının haksız yere haşladığı kadından özür dilemeyi unutmaz.
 Beşinci sınıf da okuyan çocuklar; oturdukları mahallelere göre üçer-dörder kişilik kızlı, erkekli guruplara ayrılır; öğretmenlerinin verdiği ödevleri, velilerin yardımı ile hazırlayıp, öğretmenin denetiminde derste arkadaşlarına anlatırlar...                                                                                                                                                         Mesut, Yıldırım, Recai ve Özcan'dan oluşan gurubun soruları ağırdır. Cumhuriyet, Demokrasi nedir? Milli bayramların nedenleri nelerdir? Dört arkadaş bir araya gelip bunları nasıl yanıtlayacaklarını düşünürken, Yıldırım; pazar günü onlara gidersek amcasının(dedesinin kardeşi) bize yardımcı olabileceğini söyler. Pazar günü Yıldırım’lara giden Mesut, kafası karışmış olarak eve döner. Oğlunun canının neden sıkkın olduğunu soran Hasan oğlundan şu yanı alır: Baba ben her ne zaman bu Aleller (Yıldırım'ın ana tarafından sülalesinin lakabı) ile ilgili bir konuşmaya tanık olsam, onlar hakkında hiç de iyi bir söz duymam!!! Hatta Çingene olduklarını bile söylerler...
Bu gün biz üç arkadaş onlara gittik. Bizi amcası ve yengesi karşıladı. Hiç bir evde görmediğim bir odaya aldılar. Odada kahvede oyun oynanan masalar gibi üstü örtülü bir masa,  altı tane sandalye vardı. İki penceresi olan, çok aydınlık odada,  bizim dükkanın raflarından çok raflar dolusu kitaplar vardı.  Önce bize sıcak süt ve bu güne kadar hiç görmediğim ve yemediğim, adının pasta, kurabiye olduğunu öğrendiğim yiyecekler ikram ettiler. Sütümüzü içip kurabiyeleri yedikten sonra amcası sorularımızın ne olduğunu sordu. Her birimize birer kitap vererek yanıtları bulacağımız kısımları bize gösterdi. Bu kısımları okuyarak yanıtları bulmamızı istedi. Her sorunun yanıtını uzun uzun okuyarak bulduk ve defterlerimize geçirdik. İşimiz bittiğinde bize öğle yemeği yedirdiler... Bunlar kötü insan olabilir mi? diye kafam karıştı...
Hasan derin bir nefes alarak oğluna ne yanıt vereceğini düşündü... Oğlum bu aile de, birçok sülaleler (Macarlar, Kulallar, Vidinliler, Süllerler, Kürtler, Gemeler v.s.)gibi köye uzunca bir süre önce dışarıdan geldi. Hoş buraların yerlisi kim? kimse bilmiyor. Geldiklerinde varlıklı değillermiş. Ama çok çalışkan ve bizler dedelerimizden babamızdan ne gördüysek onu aynen yaparken, onlar; tarlalara, bağlara ve hayvanlara daha çok bakım yaparak biz bire on alırken, onlar bire on beş hatta yirmi verim alırlar. Köye ilk traktörü getirenlerden biride onlar. Köylü, harmanı kaldırıp kahvede pişpirik oynarken onlar nasıl daha çok verim alırız diye kitap karıştırıp, bilenlerin peşinde koşarlar. Sonuç da köyün en zenginlerinden biri oldular. Kim tarla satmaya kalkarsa onlara başvurur. Çünkü en iyi parayı onlar verir. Onların bilinçli çalışmalarını görmek istemeyen bizler, kıskançlığımızdan onları kötüleyerek, aslı astarı olmayan iftiralar atarak aşağıladığımızı sanıyoruz. Onlar çalıştıkça ilerliyor, zenginleşiyor. Bizler kıskandıkça geriliyoruz, fakirleşiyoruz. Bu arada Emin abinin çok sıcakkanlı, yardım sever biri olması yanında abisi Asım dayının ve kayın pederi Kasap oğlunun; insanları horlayıp, kaba davranmalarının da kötü dedikoduların çıkmasında önemli payı olduğunu düşünüyorum... Sözlerini Yunus Emre'nin şu sözü ile bitirir: Mal sahibi mülk sahibi, hani bunun ilk sahibi, malda yalan mülk de yalan, var biraz sende oyalan.
Cumhuriyetin ilanı ile; eşkıyalığın ve ağalığın  kalkması üzerine herkes daha özgür çalışma ortamına kavuşup gelirlerini az da olsa artmış olması nedeni ile köylüler,(eskiden haftalık, birkaç aylık yetecek un öğüte bilirlerdi) bir yıl süreyle yiyecekleri ekmeklik un yapılması için (genellikle 1/3 arpa, 2/3 buğday dan oluşan) değirmenlik hububat, son baharda hazırlanır. Değirmen deresindeki değirmenlere, öğütülmeye; kağnı ve arabalarla konvoy halinde götürülür.                                                                                                                                                                                     Kaliteli buğdayın kaynatılmasıyla elde edilen bulgurlar; bulgur taşı(yaklaşık on santim kalınlığında, altmış santim çapında iki adet küçük değirmen taşından oluşur. Alttaki taşın merkezinde on beş santim uzunluğunda bir çivi sabitlenmiş ve yaklaşık on- on beş santimlik bir ağaç kelebek şeklindeki tahta parçası bu çiviye geçirilir. Bu kelebek üsteki taşın rahat dönmesini ve yukarıdan konan bulgurun öğütülerek kenarlara ulaştırılması sağlar. Üst taşın ortası deliktir, bulgur buradan konur ve insan gücü ile çevrilebilmesi için bir ağaç kol dik olarak yerleştirilmiştir) ın da öğütülür.                                                             Haşhaş sürtme taşı;(Sürtünmeye karşı dayanıklı iki ayrı taştan yapılmıştır. Alt taşın yüzeyi düz, kalınca şekilsizdir, üst taşın altı düz, iki elle tutulabilecek şekildedir) haşhaş, keten gibi tohumların sürtülerek yenecek hale getirilmesinde kullanılır.                                                                                                                                            Son baharda pekmez kaynatılırken, kışın tüketilecek domates salçası yapılır. Bol miktarda biber, patlıcan kurutulur. Harman kalktıktan sonra son bahar, kışın yeneceklerin hazırlandığı aylardır.
Okulun açıldığı üçüncü ayın başlarında köye ilk defa sinema gelmiştir. Hem büyükler hem de çocuklar için bu bir ilk ti. At arabası üzerinde iki kişinin getirdiği makinelerden biri Filistinlinin kahvesini dışına kondu.                                          Bu makine (jeneratör) gürültülü çalışıyordu, sinema makinesi için gerekli elektrik enerjisini üretir. Kahvenin içerisinde duvara beyaz bir perde asıldı, karşısına iki masa üst üste konarak, üzerine film makinesi yerleştirildi. Sandalyeler yan yana düzgünce sıralandı. Kahvehane akşam film gösterimi için hazırlandı. Kahvenin içi ve dışı köylünün ilk defa gördüğü elektrik lambaları ile gündüz gibi aydınlatıldı. Sinemanın geldiği köylüye çok yüksek ses çıkaran(hoparlör) bir aletle duyuruldu. Çocukların ve kadınların sinemaya gidip gidemeyeceği hayli tartışıldı. Öğretmenlerin dördüncü ve beşinci sınıflardaki erkek çocukların gitmesi gerektiğini söylemeleri üzerine, büyüklerle beraber ona yakın erkek öğrenci de ilk kez sinema ile tanıştı.
O yılın yaz aylarında köyde bir ilk daha yaşandı. Ovaya döver biçer gelmiştir. Bu makine ekini hem biçiyor, hem de taneleri sapından ayırıyordu. Günlerce orak, koca orak(kosa) ve /veya tırpanla biçilmeye çalışılan koca- koca tarlalar; birkaç saatte biçiliyor ve harman yapılmaya gerek kalmadan taneler saplarından ayrılıyordu. Her yenilikte olduğu gibi birçok kişi buna ilk anda karşı çıkıyordu... Din direk; cavır(gavur) icadı makinenin tekerlekleri altında kalıyor, kenarlarda birçok mahsul heba oluyor gibi gerekçelerle...                                        Emine; köye uzak kömeli (büyük) tarlasının biçerdöverle hasat edilmesine karar verdi. Kendi tarlasına makinenin yaklaştığını öğrenince, kızından torununun onunla gelmesini ister. Çünkü hasat işlemi gece yapılacaktı, oğlu askerde olduğu için yanında bir erkek olması gerekiyordu. Horanım; gece hiç dışarıda kalmamış oğluna babasından nasıl izin alacağını düşünürken, anası şu çözümü buldu: Çocuk; yeni bir makine görecek, çalışmasını izleyecekti... Bu gerekçe, babayı kolayca ikna etmeye yetti.                                                                     Ebe, torun; öküz arabası ile ikindinden sonra ovanın yolunu tuttular. Arabanın üstünde torunu ile sohbet ederek yol alırken, torunu birden ölmek istediğini söyledi. Ebesi, nedenini sorduğunda şu yanıtı aldı: Cuma namazı hutbesinde cami hocası, küçük çocuklar öldüklerinde doğrudan cennete gideceklerini söylemiş... Emine her zaman olduğu gibi yanında oturan torununu sevecen bir yaklaşımla kucağına alır, başını okşar şu öğüdü verir: Allah insanları dünyaya getirir, çünkü onlardan; dünya nimetlerinden yararlanırken, hem kendilerine- çevresine hem de vatanına - insanlığa hayırlı işler yapmalarını ister. Eğer çocukken ölürsen, dünya nimetlerinin tadını tatmadan öleceksin, Allah’ın isteklerinin hiç birini yerine getirmemiş olacaksın. Bu dünyadan tat almadığın için öte dünyadan da hiç bir tat almayacaksın. Çocukken ölüp, cennete gitmenin bu nedenlerle  hiç bir yararı olmaz!!! Amaaa yalan söylemeden, kimsenin malına, canına, ırzına, namusuna zarar vermeden,  hiç hak yemeden, doğaya saygılı iyi bir insan olursan ve çok çalışarak; başta kendine, anana- babana, çevrene yararlı olup, ecelin geldiğinde ölüp cennete gidebilirsen, o zaman hem Allah’ın istediği iyi bir insan olursun, hem de bu dünyanın nimetlerinden yararlanıp, cennetinde tadına varırsın...
Hasan; uzun yaz günlerinde, sabah namazı sonrası açtığı dükkanı yatsı namazı sonrası bazen de gece yarısından sonra kapatmak zorunda kalıyordu. Bu nedenle öğle namazı öncesi veya sonrası iki- iki buçuk saat dükkanı oğluna bırakarak uyumaya giderdi. Dükkanın bitişiğindeki haşhaş yağı atölyesi (Gök memet ve Meryem yengenin) genellikle Çataloba'lılara hizmet veriyordu.  Yağ çıkartmaya üçlü- dörtlü guruplar halinde gelen kadınlardı. İşleri bitinceye kadar akasya ağacının gölgesinde sohbet ederek zamanlarını geçirirler, zaman zaman daha fazla yağın çıkması için presin iyi sıkılmasına yardım ederlerdi. Akasya ağacının gölgesi iki köyün haberleşme merkeziydi. İki köy arasında bir çok kız alıp verilmesi olduğundan hayli akraba vardı.                                                                 Çataloba'dan gelen kadınlar her gün değişirdi ama bu gölgenin değişmez konukları: Çakal kızı(Hörü), Eşi yenge ve kayaların Fatma'nım idi. Dükkan bekleyen Mesut'ta sıklıkla burada zaman geçirirdi. Çünkü bu saatlerde çok nadir müşteri gelir.                                                                                                                            Mesut ve Kayaların Fatma'nım iki yaşlı nineyi birbirine düşürüp geçmiş hakkında aldıkları komik bilgilere, gülerek hoşça vakit geçirirlerdi.                                          O gün sebzecinin( Honaz ilçesinden eşek, at veya at arabası ile rast gele zamanda, Honaz’lılar tarafından getirilen sebzeler kısa sürede biter)  geldiğini tesadüfen öğrenen Eşi yenge, Çakal kızından, ihtiyacı olduğu sebze ve meyveleri alıvermesini ister. Çakal kızı: yarın kardeşini ziyaret etmek için Denizli'ye gideceğinden, kendisinin yeni aldığı sebze ve meyveleri ona vermeyi önerir. Oda kabul eder. Fatma aba ve Mesut; Eşi yengenin sularını getirip, yemek yapmasına yardım ederken, bu durumu öğrenirler. Her ikisi, iki sevimli nineyi tartıştırıp gülmek için plan yaparlar. Plan şudur: Çakal kızının verdiği sebze ve meyveler bayat, hatta bazıları çürümüş olduğu gözleri görmeyen Eşi yengeye anlatıp, Çakal kızı şehirden dönünce ikisinin tartışması sağlanacak.                                                                                                                                           Çakal Kızının döndüğü anlarda gölgede hayli kadın sohbet etmektedir. Daha evine bile gitmeden Çakal kızı da sessizce bu guruba katılır. Mesut ve Fatma aba; konuyu döndürüp dolaştırıp Çakal kızının, Eşi yengeyi nasıl dolandırdığına getirirler. Çakal kızının geldiğini fark etmeyen Eşi yenge; yarı şaka yarı kızgın bir ifade ile el adamı soymaya Kılıca(at arabaları ile Denizli’ye iki- üç günde gidilip gelinirken kullanılan yoldaki Zıpır'ın(Yokuş başı) dağlık bölgesi) inerken. Çakal kızı beni evimde soydu der. Aynı yaşlarda olmalarına karşın daha sağlıklı olan ve sürekli arkadaşına her türlü yardımı yapan ve sebzeleri verirken de hiç bir para almayan Çakal kızı; yumar gözünü açar ağzını, onun genç kızlığından beri ne kadar sırrı varsa ortaya döker. Eşi yenge altta kalır mı? o da onun eksiklerini saymaya başlar. İki yaşlı kadına yapılan şaka- kakaya dönüşmüş olup, nineleri susturmak olanaksızdır.  Ortalığı karıştıran ikili, onları barıştırmak için iki- üç gün hayli uğraşacaktır...
Hasan; ilk okulu başarı ile bitiren ve öğretmeni Ali Bacaksız'ın sürekli teşviki ile oğlunu mutlaka Denizli'de okutmayı düşünmektedir. Boş kaldığında bu konu sürekli onu meşgul etmektedir. İlk sorun; Denizli'deki tek orta okulun yükünü azaltmak ve ilçelerde, alt yapısı hazırlanmadan açılan orta okullara, öğrenci temini için köylerden mezun olan çocuklar kesinlikle kendi kazalarındaki okullara kayıt ettirilmeleri gerekiyordu. Bu sorunu nasıl çözeceğini düşünürken. Köyde, Cumhuriyet döneminin başlarında ilk olarak terzi Şakir Girgin'in;  şehre ancak at arabası ile bir günde ulaşılabildiği günlerde oğlu Necati'ye üniversite bitirtip, devletin üst kademelerinde görev alması sırasında yaptığı olağan üstü gayretleri anımsar. Eğitimde köyün geçirdiği evreleri film şeridi gibi gözünün önünden geçirir: Çok eskilerde köyde hayli öğrencinin yatılı okuduğu Ası Çal medresesinin olduğu zamanlardaki duyumları hatırlar. Bu okula komşu ilçelerden öğrenciler gelir genellikle din eğitimi alırlar; bunlar ilçe ve köylerine döndüklerinde halkın din bilgisini artırmaya çalışıp, imamlık ederlermiş. Okuyup imam olanların arasından ünlü olup günümüze kadar gelen imam adı yoktu. Osmanlının son zamanlarında her iş de olduğu gibi bu okulda da eğitim sulanmış halkın arasında "okuyanlar zine olur ve/ veya kıyamet hoca ile hacıdan kopacak" sözlerinin yayılmasına neden olmuştur. Cumhuriyet'in kurulması ile eğitime çok büyük önem verilmiş. Önce,  ülkenin gerçeklerine uygun öğretmen okulları açılmış. Her köye görkemli ilkokulların binaları yapılır. Başlangıç da, ilkokullar üç yıllık iken, köy enstitülerinde yeterli öğretmen yetiştirildikten sonra ilkokullar beş yıla çıkarılır. Köyden yetişen üç öğretmen ( Mehmet Emin  ve Avni Aytan- Süleyman Ayaz) Köyün çocuklarına diğer öğretmenlerle birlikte, çok kısa zamanda okuma yazma öğretirken, köylünün de her  türlü bilgi gereksinmelerini karşılamışlardır…                                                                                                         Latin Harflerine geçişin bu gelişmede büyük katkısı olmuş. Daha birinci sınıfı bitiren çocuklar askerdeki abilerine, akrabalarına mektup yazıp gelen mektupları okur oldular!!! Eskiden köyde birkaç eski yazı (Arapça) bilen kişilerin arkasından koşan köylü, kendi çocukları ile bu gereksinmelerini karşılayabilmektedirler. Eğitimdeki bu gelişmelere paralel; gelir düzeyinin artması, şehre otobüsle iki-üç saat gibi kısa sürede gidilip geline bilmesi nedenleri ile komşu köylerdeki kadar çok olmasa da, tek tük çocuğun orta okula şehre gönderilmeye başlanmıştı… Bu hayallere kendini o kadar kaptıran Hasan karısının dükkâna geldiğini fark etmez.
Kazalardaki ortaokullara kayıt yaptırma zorunluluğu birden bire ortadan kalkar, Kimseye minnet etmeden çocukların şehirdeki orta okula kayıt ettirme olanağı doğar. Son yıllarda her sene bir iki kızın da Denizli’ye okumaya gönderildiği köyden; bu yıl bir kız ve yedi erkek öğrenci ortaokula yazdırılır. O yıl Denizli'ye tayini çıkan Süleyman Ayaz tüm erkek öğrencilerin velisidir. Kayıt sorununu çözen Eski ailesi; çocuklarının orada nasıl kalacağına kafa yormaya başlarlar... Genellikle köyden şehre giden birkaç öğrenci dışındakiler; bir göz odada iki üç öğrenci birlikte kalarak okumaya çalışmaktadırlar ve tüm gereksinmeleri köyden karşılanmaktadır. Eski ailesi uzun zamandır yaptıkları hazırlık nedeni ile çocuklarını daha iyi koşullarda okutmayı düşünüyorlar ama nasıl? Oğlunun öğretmeninin oğlu Özcan'da Denizli’de okuyacaktır. Onlar bu konuda oldukça deneyimlidir. Çocuklar, ebeleri(babaanne) ile birlikte kiralanacak uygun bir evde kalmalarına karar verilir. Hasan anasını oğlunu okutmak üzere şehre gitmeye ikna etmesi gerekmektedir. Hörü ebe fazla sorun çıkarmadan bir seneliğine gitmeyi kabul eder. Okul açılmadan bir ay önce okula yürüyerek gidilip gelinebilecek uzaklıktaki İncirli Pınar mahallesinden iki odalı bir ev tutarlar. Okulların açılması dört gözle beklenmektedir...
Komşu Armutların ev inşaatında çalışan Hamalların Ali Osman ve Saralların Ali iş başlamadan veya sonrası bakkala uğrarlar günlük gelişmeleri ve dedikoduları bakkal da paylaşırlardı. O gün kuşluk yemeğinde duyduklarını anlatmak için Ali Osman iş bitimini beklemez. Haber şudur: Pamuk çapasına giden köylülerin arasında olan Ali, eniştesi Hülülüp'e ödünç verdiği tahta kaşığı, kayıp olduğu için geri alamaz. Israrla tahta kaşığı istemesi üzerine eniştesi tahta kaşık yerine demir kaşık vermeyi önerir. Ali kabul etmez. Ovanın ortasında başka seçeneği olmayan eniştenin, iş bitimi köye dönerken Denizli'de istediği bir tahta kaşık temin etme vaadini de kabul etmez ve küfür eder. Sinirlenen enişte; Ali'yi yere yıkar ve döver. Diğer köylülerin araya girmesi ile kavga büyümeden önlenir.                                                                                                   Ali abisinin ağır şakalarından( kıçına parmak atma, kendi ağzından ses çıkararak osurdun imasında bulunma gibi) bunalmış olan Mesut'un aklına Ali abisinden öç almak gelir. Babasının da onay vermesi üzerine inşaata giden Mesut; çamur karmakta olan Ali'ye, tahta kaşığımı isterim diye seslenir. Kuşluk yemeğinde konunun açılması ile zaten çok sinirlenmiş olan Ali, eline geçirdiği alama(yumruk büyüklüğünde) gibi taşları Mesut'a fırlatır. Vurasıya atmadığı için herhangi bir yaralanma olmaz. İş çıkışı Ali'nin dükkana uğramamasından Ali'nin kırıldığını anlayan Hasan, akşam yemeğinde karısından, Ali'lere gitmesini ister ve kendisinin de Yatsı namazından sonra uğrayacağını söyler.                                                                                                                         Konuşmadan; Hasan oğluna izin verdiği için, Ali'de çocuğun şakasına verdiği sert tepki dolayı özür dilerler... Ertesi sabah her zaman olduğu gibi iş yerine uğramadan Ali dükkana uğrar.
O gün Şeker bayramının arifesidir. Yasak bölgelerde öküz otlatan gençlerin öküzleri deşdevanlar (kır bekçisi) tarafından akşam üzerine doğru toplanıp, ceza vermek için köye getirilmektedir. Gençlerin babaları ve akrabaları bekçilerin ellerinden öküzleri almak istemeleri üzerine tartışma başlar, tartışma; itişip kakışma ve kavgaya dönüşür, sesler yükselir. Evinde bayram hazırlığı ile uğraşmakta olan Horanım ağasının sesini duyar duymaz olay yerine koşar.  Ağası ile kır bekçisi İbrahim Bardak arasındaki yumruklaşmaya oda müdahil olur. Diğer köylülerin araya girmesi üzerine olay daha fazla büyümeden önlenir. Ama bekçilerin, kavgayı mahkemeye taşıması önlenemez. Bayramın ilk günü köyün büyükleri araya girerek dava geri çekilir. Ama bu haberi Hasan karısına duyurmaz. Yaptığı yanlışın vicdan azabını uzunca süre çeksin, bir daha olaylara sakin yaklaşsın diye...
Evin inşaatı bittiğinde arsanın dükkan tarafındaki boşluk terslik olarak kullanılmakta idi. Elleri rahatlayınca, avluyu ve tersliği kol duvarı içine alma çalışmaları başlar. Giriş de bırakılacak demir kapı boşluğu sorun yaratır. Hasan, Alirıza ustaya kapı için bırakacağı açıklığı tarif eder, müşteri geldiği için dükkana gider. Mesut, boşluğu genişletir. Dükkandan geri gelen Hasan kapı boşluğunun geniş olması terslik alanını küçülttüğü için eski yerine çeker. Yine dükkana gitmek zorunda kalınca oğlu kapı boşluğunu tekrar genişletip, terslik yerini daraltır. Hasan, tekrar çekilen ipi eski yerine getirince Usta kızar. " bi karar verin; oğlun buraya, sen şuraya yer gösteriyorsun ben iş yapamıyorum."                                                                                                                    Hasan oğluna kızgın bir şekilde seslenir; boynuzun mu sığmıyor da tersliği daraltıyorsun? "oğlanın kafasında; ileride bir araba(otomobil) alırlarsa onun avluya girmesi için kapıyı geniş tutmaya düşüncesi vardır. Ama o günkü gelir düzeyleri ile bunu hayal bile etmek abesle iştigaldi."                                                                                                                                                                 Bunu babasına söyleyemezdi. Hemen aklına eşek yükü ile gelen odun, ot v.s. yolda boşaltıp, eve el ile taşıma yerine eşeği içeri kadar soksak iyi olmaz mı? der. Bu öneri Hasan ve ustanın aklına yatar ve yüklü eşeğin geçebileceği kadar kapı boşluğu bırakılır.
Okullar açılmadan çocuklar çevreye alışması için, iki aile de çocuklarını üç gün önceden Denizli’ye götürürler. Öğretmen Ali Bacaksız Belediye Başkanlığı görevini de yürüttüğü( 1960 askeri ihtilalinde baş öğretmemler belediye başkanlığı görevine getirilmişti)  için o gün hemen köye döner. Eşyalar; at arabası ile garajdan eve Hasan'ın rehberliğinde taşınırken, diğerleri belediye otobüsü ile eve ulaşırlar. Eşyalar yerleştirilir.  Birbirine bitişik iki odanın birinde ocak vardır.  O ocak kış günlerinde ortak kullanılacak. Hörü ebe yağışsız ve sıcak günlerde yemeği dışarıda oluşturulan ocakta pişirecek.         Bu odalara, elektrik verilmesi için ev sahibi kendi oturduğu iki katlı evin iki odasındaki(Odunluk ve kiler) elektrik lambalarını sökmek zorunda kalacaktır. İlk akşam ebeler evde kalır, Hasan, Horanım, Mesut ve Özcan yazlık Nur sinemasına giderler. Horanım dışındakilerin sinema konusunda deneyimleri vardır, onun için ilktir. Horanım filmden gözünü alamazken, köye sinema geldiğinde yapılan eleştirilerin etkisi ile günaha mı giriyorum? diye sık sık düşünmekten kendini alamaz. Gizlemeye giydiği ayak kabılar, sinemada tahta sandalyelerde otururken, ayağını fazla sıktığı için çıkarmak zorunda kalır. Film bitip eve gideceklerinde ayakları, pabuçlara sığmaz. Sinemadan eve kadar çıplak ayakla gitmek zorunda kalır.
 Evden okula, gidilip gelinecek yollar ve çevre çocuklara öğretildikten sonra Hasan ve Horanım köye dönerler. Okula öğleden sonra gidilecektir. Çünkü aynı okulda sabahları liseliler öğrenim görmektedir.                                                    Okulun açıldığı ilk günlerde dersler, yeterli öğrenmen olmadığı için genellikle boş geçmektedir. Günler ilerledikçe ilkokul öğretmenleri, Eczacılar, Veterinerler gibi meslek sahipleri ile boş geçen dersler doldurulur.                                  Birinci dönem sonunda çocukların büyük çoğunluğu bol zayıflı karneler ile köye döner... Bu durumdan hiç de memnun olmayan Öğretmen Ali Bacaksız; velilerin morallerini bozmamaları gerektiğinin nedenlerini şöyle açıklar: Çocuklar ailelerinden ilk defa ayrılmışlardır. Sıla özlemi çekmeleri yanında onlara, şehir yaşamı ve ortaokul öğrenimi hakkında rehberlik edip yol gösterecek ne yazık ki birileri de olmadı... Bu seneyi kayıp etseler bile, farkında olmadan çok şey öğreneceklerinden gelecek yıllarda başarılı olacaklarından hiç kuşkunuz olmasın diyerek velilere moral vermeye çalıştı.
Şubat tatilinde köye gelen Mesut, arkadaşı Hüseyin Yücedağ ile kırlara deve dabanı(yeni sürülmüş tarlalarda bulunan çocuk yiyeceği) toplamaya gider, hava güneşli ama soğuktur. Gece yattığında çok kötü öksürmeye başlar. Dükkândan gelen baba; çocuğun öksürmesine dayanamadığından karısını, çocuğa sahip çıkmadığı için suçlar. Horanım koca oğlanın peşinde mi? dolaşacağım diye itiraz edince, tartışma, kavgaya dönüşür. Hasan; karısın dövmeye yeltenince, karısı oda dışına kaçarken, merdiven başında bayılır. Gürültüye Meryem yenge gelir. Kimse ne yapacağını bilmemektedir. Mesut nereden nasıl öğrendiğini bilmediği boğaz boşluğuna yumruğu ile bastırır. Anası kendine gelir, kavga ve öksürük biter.
Ebeleri ile ve yalnız kalan çocuklar; bir taraf dan, sudan çıkmış balık gibi şehir hayatı acemiliği çekerken, öte yandan da uygun çalışma ortamlarının olmaması nedeniyle birkaçı hariç hepsi o yıl sınıf da kalır. Eski ailesi oğlanlarını okutmak istediği için o güne kadar kuzu otlatmaya gitmesinin dışında hiç kır işi yaptırmamışlardı. Karı-koca kır işlerinin zorluğunu oğlanlarına tattırmaya karar verirler. İlk uygulama ovaya ot yolmaya giden anasına yardım edecektir. Kuşluk yemeğinden sonra komşudan ödünç alınan eşekle dört beş kilometre uzaklıktaki tarlaya ot yolmaya gidilir. Bu ceza Mesut'a ilk anlar oldukça eğlenceli gelir. Çünkü ilk defa ovanın bu yöresine gitmektedir. Anası ot yolar, Mesut yolunan otları eşeğin yanına taşır. İlk birkaç sefer eğlencelidir. Ama anasının hızlı yolduğu otları taşımak tekrarlandıkça zorlaşır. Çok fazla bir sorun çıkmadan o gün ot toplama işi başarı ile sonuçlanır.                                                                                                                                                      O gün Mesut kuzu otlatmadan gelmiş, ablasının hazırladığı kuşluk yemeği için babası ve anasını çağırmaya gider. Dükkanda müşteri olduğu için ekmek yapılmakta olan koca kapı içerisindeki Elfanım anaların yanındaki anasını çağırmaya gider. Bir taraf dan ekmek yapılırken, koyu bir sohbet de vardır. Anasının ağırdan alması üzerine Mesut, komiklik olsun diye ayak parmak uçlarını yırtılmış olan beden eğitiminde giydikleri çaput ayak kabının üzerine çıkarır. Öğretmen olan abileri hakkında olumsuz konuştuğu duyumuna, karşılık vermek için fırsat kollayan Aşanım(Ayşe);  dayının ayakkabılarına benziyor diye Mesut'a şaka yaparken, Horanıma da abileri hakkında konuşmuş olduğu olumsuzluklara cevap verir. Birden sinirlenen Horanım ağır sözlerle yanıt vermesi üzerine sesler hayli yükselir." Sülalenin onlarca yıl hep aynı çatı altında sorunsuz birlikte yaşamalarını sağlayan kural hala geçerlidir. Kural şu: Kadınların kavgasını ilk duyan erkek hemen olaya el koyar, neden? niçin? kavga ediyorsunuz diye sorgulamadan, kendine en yakın olanı gerekirse döverek susturur, diğerini de, sesini kesmesi için sert bir şekilde uyarır. Koca kapı içinde yaşayan herkes bu kurala uymak zorundadır. “Yazılı olmayan Hacı İsmail'ler yasasıdır". Eve yemeğe gitmek için boşalan zeytinyağı tenekesi ile dışarı çıkıp, sesi duyan Hasan olaya hemen müdahale eder. Karısının hala olumsuz laflar içeren konuşmasını, tenekeyi onun başına birkaç kez vurarak yanıtlar...
Ağlayarak evine gelen Horanım; kanayan başını soğuk su ile yıkar, koca dastar ile sıkıca bağlar, önceden izin aldığı kayaların eşekle, oğlunu yanına alarak ovanın başka bir yöresindeki tarlalarına ot yolmaya gider. Ne kendisi eşeğe biner nede oğlunu bindirir. Hiç konuşmadan beş altı kilometrelik yolu alırlar. O hırsla o kadar çok ot yolar ki yüklemek için yere yatırılan eşek bir türlü ayağa kalmaz. Açlıktan ve susuzluktan dili damağı kuruyan oğlan sesini çıkaramaz. Çünkü babasına kızgınlığını kendinden çıkaracağını bilmektedir. Onların desteği ile ayağa kalkması gereken eşek bir türlü ayağa kalkamaz. Ana oğluna sürekli naylonun dölü, hiç mi? kuvvetin yok diye söylenmektedir. Mesut osurduğunu anasının duyup tam dayak yiyeceğini düşündüğü anda Çataloba deşdevanı(kır bekçisi) onları suçüstü yakalar. Horanım; tüm sinirli halinden sıyrılıp, sevecen bir tavırla ve kırk yıllık dost gibi: bu gün Hasan ağan Denizli’ye mal almaya gittiği için ben boş geldim. Köye geldiğinde sigara paketini dükkan da alırsın der. Deşdevan: önemli değil ben köye geldiğimde Hasan ağa beni her zaman gönüller der ve eşeğin ayağa kalkmasına yardım eder. Ana oğul köye doğru yönelirken, o kaçak ot yolanları yakalamak için ovanın diğer taraflarına gider. Bekçiden sorunsuz ayrılan ana; yine eski sinirli haline döner, zamam zaman arkada kalan oğlunu; babası ile özdeştiren hakaret dolu sözlerle uyarır. Köye yaklaştıklarında ikindin ezanı okunmaktadır. Arka taraf dan eve gelinir. Eşeğin yükü kapı önündeki yola yıkılır, namazdan gelen babayı oğlan yemeğe çağırır. Kızın hazırladığı yemekler, sanki o gün hiç bir olumsuzluk olmamışçasına samimi bir ortamda yenir. Yemek sonrası oğlan kuzuları otlatmaya giderken, ana koyunları sağar, kızda otların kuruması için dam üstüne taşır. Baba her zaman olduğu gibi dükkana gider.
O yıl afyon çok bol olmuştur. Köylü devlete satmak zorunda olduğu miktardan fazla afyon sütü elde eder. Hüseyin Selçuk'un samimi arkadaşı ünlü kaçakçı Hulusi Yılmaz bu afyon sütlerine taliptir. Arkadaşı Hüseyin'den aracı olmasını ister. Devlet; genellikle seksen, doksan,   çok kaliteli ama az miktarda sütü ise kilosunu yüz liradan almaktadır. Kaçakçı kalite ayırımı yapmadan kilosuna yüz yirmi beş lira verecektir. Hüseyin; halaoğlu Hasan’a ve amcaoğlu Mehmet Ali(kalaycı)'ye konuyu açar. Bu ikili çok samimi oldukları, bu konular  da                   deneyimli arkadaşları Ali(gede ali)'yi de ortak alarak, bu işi yapmaya karar verirler.                                                                                                                                                  Hulusi, bunların alacakları sütün parasını peşin verir ve kilo başına elli lira kar verecektir. Köylü üzerinde hayli kredileri olan Ali ve Mehmet Ali kaçakçının verdiği paranın çok üstünde süt alırlar.  Bu fazla sütün parası birkaç ay içerisinde ödenmek üzere veresiye alınmaktadır. Her ortak kendi hesabına aldıkları sütleri ayrı ayrı yerlerde saklarlar...
Hasan Denizli'ye mal almaya gittiğinde oğlunun başarısızlığını Toptancı Rafet Baykent'e açar. Rafet; abi o daha küçük, bir sene sınıf da kalması önemli değil, biz ona yaz tatilinde Matematik, Türkçe ve İngilizceden ders aldıralım, bu sene kalsa bile, bu üç derste temeli sağlam atarsa ileriki yıllarda zorluk çekmez der. Matematik, Türkçe dershaneden, İngilizce, lise sonda okuyan tanıdık bir öğrenciden özel olarak alınır. Altı dersten bütünlemeye kalan Mesut, Eylül sınavlarında da üç dersten geçemediği için o yıl sınıf da kalır. Okullar açılmadan Hörü ebe; yine bir yıllığına olmak üzere torunun başında kalmaya söz verir. Ama ev oğlan kardeşinin ve yeğeninin evlerine yakın olmasını ister. Dediği yerde bir oda ve mutfaktan oluşan iyi bir ev okulların açılmasına bir ay varken kiralanır.
Kaçak olarak alınan afyon sütleri pek de gizli olmayan ayrı yerlerde saklanır. Sütlerin alması gerektiği günlerde kaçakçı, ortalığın karışık olduğunu söyleyerek sütleri hemen alamaz. Aradan bir kaç ay geçmesi, alacaklıların paralarını istemeleri üzerine Ali ve Mehmet Ali'yi müşkül duruma düşürmüştür. Bu konularda deneyimli olduğunu düşünen Ali başka bir alıcı aramaya başlar... Ağustos ayı ortalarında Ali bir gece Hasan'ı evden çağırır.(Hasan'ın evde Denizli’den konukları vardır) Konuklarının olması nedeni ile Hasan davete gönülsüz gider. Ali'nin afyon sütlerinin olduğu zula yerde alıcı ile buluşur. Kısa konuşmada Hasan, alıcıdan şüphelenir, bu arada ahırın sıcak olması nedeni ile Hasan ceketini gayri ihtiyari çıkarınca, tabancayı gören alıcı korkar, abinin sütlerini sonra alayım bu sefer almayı düşündüğümden fazla mal var der. Alıcı içeride kalır, Ali ve Hasan dışarı çıkarken, Hasan Ali'yi uyarır: Bu adam polis olabilir! Ali ve Mehmet Ali sütleri satmaya kararlı olduğundan alış veriş devam eder. Gerçekten alıcı polis imiş, Çataloba çeşmesinde bekleyen ekip bunları suçüstü yakalar.                                           Çartaloba çeşmesinde bekleyen ekibi, Denizli’den otobüsle gece yarısı dönmekte olan Dagal'lılar başka kaçakçı Ömer sanarak onlarda; elleri ile sütü ve kendilerini yakalatırlar.
Hasan'ların evdeki konukların arasında karı koca kavgası çıkar. (Nedeni şudur: Yeğenleri Ömer'in nakliyatçılıktan çok para kazanmasını kıskandıkları için onlarda bir kamyon alarak; Hüseyin'in kardeşi Ali'yi muavin, amcalarını damadı Eyüp(kayış bacak)'ü şoför olarak atayıp, ek iş olarak nakliyatçılığa başlarlar.  Güney Doğuya yaptıkları bir seferde Ali eşine bu bölgeden özel bir entarilik kumaş satın almıştır. Bu gizli hediye başka kardeşin kızı Sevim tarafından Alime'ye duyurulur. Bu gizliliğin ortaya çıkması karı koça kavasına neden olmuştur.) Hüseyin Sakinleşmek için evden ayrılır ve geceyi babasın evinde geçirir.                                                                                                                                      Gece yarısından sonra amcaoğlunun yakalandığını öğrenir, onlarla beraber olduğunu bildiği halaoğlunun da yakalandığını düşünerek sabahın çok erken saatinde Hasan'lara geri gelir. Hiç bir şeyden haberi olmayan Horanım avluyu süpürmektedir. Hüseyin, heyecanla Hasan nerede? diye sorar. Yukarıda uyuyor yanıtını alması, onu biraz rahatlatır ve Hasan'ı uyandırıp geceki gelişmeleri konuşurlar. Sabah kahvaltısından sonra amcaları Mehmet'in bağına gidilir ama kimsede ne konuşacak hal ne de eğlenecek durum vardır. Kısa bir süre sonra Hüseyin, karısını ve çocukları ile birlikte Hasan' ı da yanlarına alarak tanıdıkları bir avukatla konuyu görüşmek üzere hususi arabaları ile Denizli'ye giderler.                                                                                                   Polisin üçüncü bir kişinin varlığından söz etmemesi, arkadaşlarının da verdikleri ifadede Hasan'ı işe karıştırmamaları şimdilik Hasan açısından olay sorunsuz kapanır...
Oğlanları okumak için Denizli’ye giderken, (o yıl köyde: erkekler için; demircilik ve marangozluk- kızlar için dikiş nakış kursu açıldı) kızları da dikiş nakış kursuna gider.                                                                                                                      Eniştesi Mehmet Emin'in evinde saklanan afyon sütleri, önlem olarak öbür eniştesi İbrahim Kabak(Külcü)ın bağına taşınır. Bir kaç ay orada sorunsuz kalan sütler, bağ bölgesinde yabancı bir kişinin enişte Külcüye garip sorular sormasından şüphen ilerek gece  yarısı iki enişte malları kayın biraderi Hüseyin'in evine taşırlar. Kış ortasında kaçak afyon sütleri, önceden parayı veren Hulusi Yılmaza satılır. Hasan kazandığı bu parayla kızına dikiş makinesi, oğluna bisiklet, kendine de askerden geldiğinden beri hayalini kurduğu daktiloyu alır.                                                                                                                                  Kaçakçılıktan kazandığı son paralar ile; kurs da geçlerin yaptığı birçok ürünü, onları desteklemek olmak için alır. Hasan'a karısı bunları ne yapacaksın diye karşı çıkar.                                                                                                                                 Horanım alınanlar arasında sadece tel dolabı sever. Hasan diğer aldıklarını söyle savunur:  Kilidi bulunan masa misafir odasına konup, orada burada saklanan paralar oraya konur. Maviye boyanmış merdiven ve şezlong ileride geniş bir dükkan yaptıklarında kullanılacak. Ecza dolabına satılan ilaçlar yerleştirilecektir, mavi sehpa ise lüks lambası eve geldiğinde altlık olarak kullanılacak. Horanım kocasına Allah akıl fikir versin diyerek konuyu kapatır.
 Askerde jandarma karakolunda yazıcılık yapan Hasan, daktilo ile yakınlarının mektuplarını yazmayı düşlemektedir. Bu arada komşunun yeni doğan çocuğunun doğum kağıdını doldurması, muhtarın yazısının okunmadığından sürekli şikayetçi olan nahiyedeki nüfus memurunun, bu tür belgelerin bundan böyle daktilo ile yazılmasını istemesi Hasan'a yeni bir kazanç kapısı açar. İlerleyen günlerde muhtar senetlerini daktilo ile yazılması hem yazma ücreti geliri getirirken, hem de alım satım sırasında şahitlere ısmarlanan lokum, bisküvi satışlarını hayli artırır.
 Eve yeni alınan masanın çekmecesinin olması, Hasan’a fazla paraları orada saklamaya karar verdirir. Çekmeceye üç küçük kağıt kutu koyar. Birinci kutuya dükkanın günlük satışlarından elde edilen paralar konacak, ikinci ve üçüncü kutulara oğlanın eğitimi ve kızın çeyizi için biriktirilecek paralar konacaktır.  Birinci kutuda yaklaşık bir ay içerisinde biriken para ile; şehirden dükkan da satılacak mallar alınıp, az da olsa varsa toptancılara olan borçlar ödenir. Artan para kızın ve oğlanın kutularına bölüştürülür. Koyun, arpa, buğday, haşhaş gibi tarım ürünlerinin satışında elde edilecek paraların önemli bölümü oğlanın kutusuna olmak üzere bölüştürülür.  Her kutunun üzerinde ne kadar para olduğu nu gösteren beyaz kağıt parçaları vardır.  Akrabalarının, komşularını ve yakın arkadaşlarını borç para istekleri bu kutulardan ödeme zamanına göre verilir. Kime ne kadar para verildiği, tahminen ne zaman ödeneceği kutu üzerinde olan beyaz kağıtlara not edilir.                                                                           Enflasyonun çok olmadığı bu dönemlerde paranın erimesi diye bir düşünce olmadığından, ayrıca banka alışkanlığı ve döviz biriktirme geleneği henüz o devirlerde söz konusu değildi. Hazır paralar eş dost arasında karşılıksız yardımlaşma amacı ile alınıp veriliyordu...
Oğlan şehirde okurken, kız da hiç kır işlerine götürülmeyip sadece ev işleri ve çeyizini hazırlamakta meşgul oluyordu. Yemek işleri, evde koyunları bakımı ve dükkânın küçük olması nedeni ile birçok mal evde stoklandığından babasına yardımcı olması, Höranım'ın kır işlerinde rahat olmasına neden oluyor, kaçamak olarak anasına yardıma gitmesini de kolaylaştırıyordu.                                                                                                                                            Ekonomik sıkıntısız, huzurlu bir ortam yaşantısı içerisinde zaman zaman ilk evlendikleri o kıtlık günlerinin deki zorlukları yad ederek mutlu yaşamları devam ediyordu...                                                                                                                                     Karısının tepki vereceği korkusu olmasına karşın,  Denizli'ye gittiğinde eve bir radyo almayı düşünmeye başladığı günlerde bir arkadaşı: yeni aldığı radyoyu satmak zorunda olduğunu, onu satıp, borcunu ödeyemezse malum kötüyle papaz olacakların söylemesi üzerine,  hem arzuladığı bir hayalini gerçekleştirmek hem de sevdiği bir insanı rahatlatmak için radyoyu, karısı ile tartışacağını bilerek satın alır.                                                                                                          Sürekli oturdukları odaya çocukların yetişemeyecekleri bir yüksekliğe yerleştirirler. Köyde elektrik olmadığı için radyo dikdörtgen prizması ve silindir şeklindeki iki adet katot ve anottan oluşan pillerle çalışmaktadır.  Kuzuları otlatırken çevreden topladığı otla eve dönen Horanım, kuşluk yemeği yemek için yukarı çıkar. Kocası gelinceye kadar biraz kestirmek için uzanınca, radyo ve pilleri görür. Pek oralı olmadan kestirmeye devam eder. Babasını yemeğe çağırıp birlikte eve gelen baba kızın ayakları geri geri gitmektedir.  Yemek yemeye başlarlar. baba kız çok gergindir, radyo alındığını nasıl söyleyecekler ve ne tepki görecekler. Hiç kimse konuşmadan yemek devam ederken, Horanım: birden radyo hepimize hayırlı olsun der. Hasan karısına neden radyo aldığını açıklamaya çalışırken karısı sözünü keser, İki üç yıl önce alacağın karşılığında amcaoğlun Osman'dan aldığın radyoyu sana geri verdirmiştim. Çünkü o zaman evimiz ala açıktı. Eve acil olarak masraf yapılması gerekiyordu. Şimdi gereksinmelerimiz dışında birikmiş paramız var, eksiği olmayan evimize şimdi bir radyo yakışmaktadır. Çok iyi etmişsin der. Baba kızın gerginliği geçer, tesadüfen o saatte yayınlanan türkü programına denk gelmeleri neşelerine neşe katar.
Aynı köylü oldukları dikiş nakış öğretmeni ile sorun yaşamaları nedeni ile Ali Bacaksız belediye başkanlığı görevinden alınır. Köyden Emin Aydoğan belediye başkanlığına atanır. Oda güvendiği kişileri belediye encümenine atar. Bu encümenlerden biriside Hasan'dır. Cumhuriyetin ilk yıllarında yapılan park ve ilkokuldan sonra sürekli muhalefete oy çıkması nedeni ile köye hiç bir yatırım yapılmaz.                                                                                                             Bir eğitim geleneği olan son sınıf öğrenci guruplarına sorular verir; ebeveynlerinden yanıtların öğrenen öğrenciler, bu bilgileri öğretmenin yardımı ile diğer öğrencilerle paylaşırlardı. O gün tüm öğrencilere, ilave olarak şu soru da soruldu: köyün adı nereden gelmektedir? Bu soruya hiç bir öğrenci doğru dürüst bir yanıt bulup gelemez. Öğretmen Ali Bacaksız bu soruyu şöyle yanıtladı: Türkler Anadolu'ya geldiklerinde göçebe hayatı yaşıyorlardı. Yani yürüktüler. Çal isimli biri, gurubu ile obadan ayrılıp; suyu bol, çok geniş otlakları ve ormanı olan bu yöreye yerleşir. Geleneklerine aykırı hareket ettiği için obanın diğer üyeler tarafından yerleştikleri yöreye Asi Çal adını takarlar. Yıllar ilerledikçe yerleşik düzene geçmenin çok iyi bir yaşam şekli olduğu anlaşılmaya başlayınca, obanın diğer üyeleri de pey der pey buraya yerleşmeye başlarlar. İlk hareketi başlatan Çal'a övgü olarak köyün adı Çalkebir(büyük Çal) olarak değiştirilir. yüzlerce yıl bu isimle anılan, bir çok anıyı barındıran köyün adı yerleşim alanlarının isimlerinin Türkçeleştirilmesi zorunluluğu nedeni ile belediye meclisi tarafından bu dönemde Boğaziçi olarak değiştirilir. Ayrıca yine bu dönemde hayli kitabı olan bir kütüphane, mezbelelik olan bir alana çamlık parkı ve köyün çok ihtiyacı olan genel bir tuvalet yapılır.                                                                                                                           Burası gençlerin en çok tercih ettiği bir mekan olur. Aralıklarla gelen seyyar sinema genellikle gençlerin gittiği Gırıt Mehmet'in( usta tavla oyuncusu olan Mehmet, yenildiği zaman yanında gençler varsa onların kulaklarına eğilerek fısıltı ile zarlar orospu karı topuğundan yapılmıştır, onlara güvenilmez diyerek yenilmesinin nedenini şaka yollu açıklar.)  kahvesinde o gece film oynatılmaktadır. Kahvehane tıklım tıklım doludur.  Filmin birinci bölümü seyredildikten sonra verilen arada, bir çok seyirci karanlıkta tuvalete koşar.  Camiye hiç gitmeyen, babasından kalan dini kitaplardan yararlanıp iyi muska yazmakla ünlü deli Mustafa;  önceden tuvalete gitmiş ilk kabinde ihtiyacını gidermektedir. Tuvaletin kapısını hiç bir zaman kapatmadığı için o akşamda açıktır. İlk tuvalete ulaşan Tarnaaşçı(Muhittin) ilk kabine, içeride birinin olduğunu fark etmeden çişini yapmaya başlar.  Her hangi bir uyarı olmadan, tabanca sesi duyan Tarnaaşçı bayılır, seyirciler bir cinayet işlendiğini düşünür... Kısa bir hareketsizlikten sonra herkes el feneri ile tuvalete koşar. Tarnaaşçı yerde baygın yatarken, Deli Mustafa gayet sakin olay yerini terk etmektedir. Onun gidişini gören halk derin bir nefes alır. Çünkü onun yanında sürekli mantar tabancası taşıdığını bilmektedirler.
Köyde tarla satışları; okunaklı ve düzgün ifadelerle daktiloda yazılmaya başlayınca,  yatsı namazından sonra, el etek çekilince Hasan'ın dükkanın da yazılması gelenek halini almıştı. Hasan daktiloda senedi yazarken satıcı, alıcı, şahitler arasında eskiden olmuş hikayeler anlatılıp, gülünürdü. Bir akşam Sülümen efendi(Süleyman Ay) şu hikayeyi anlatır: Cumhuriyet kurulması ile birlikte başlayan gelişmelerin biride köylere kadar şose yolları yapılmasıdır. Bu gelişmenin ardından bazı ilçe ve kasabalara otobüs gelip gitmeye başlanır. Baklan'lılar da bir otobüs alıp şehre ve ilçeye otobüsle gidip gelmeye başlamışlardır. Çalkebir'in varlıklı dört ailesi de Baklan'lılar dan geri kalmamak için güçlerini birleştirip bir otobüs almaya karar verirler. Bekir Çavuş, Ziya Gezen, Osman Çavuşların Hamza ve  ??? oluşan dört kişi her biri iki bin beş yüz lira koyarak bir otobüs satın almaya karar verirler. İlk üçü belirlenen parayı kısa sürede tedarik eder. Dördüncü kişi ancak bin beş yüz lira tedarik edebilmiştir. Ortak sayısını artırmaya karar verirler ama kimse yüz liranın üstünde para çıkaramaz. Ancak on dört ortak parayı denkleştirebilir.                                         Ortaklardan ikisi paraları vücutlarının değişik yerlerine saklayıp, üç beş gün yiyecekleri azıkları yanlarına alarak trenle İzmir'e giderler.  Aradan on gün geçer iki ortaktan hiç bir haber alınamaz. Günler ilerledikçe dedikodular yayılmaya başlar. "Kimi paraları çaldırdıkları için köye dönemiyor der, kimi de paraları alıp kaçtı gibi hikâye anlatmaya başlarlar..."                                                                                                                                                         Köylü bu dedikoduları dinlese de otobüsün her an geleceğine inanmaktadır. O akşam köyün iki Muzibi (imam oğlu “Musa” ve Bayram)yanlarına el fenerlerini alarak Çataloba kepezinden köye doğru el fenerlerini yakarak gelmeye başlarlar. Sık sık minareye çıkıp otobüsün gelip gelmediğini kontrol eden deştavan Eyüp dayı heyecanla, kahve hanedeki köylüye müjdeyi verir. Otobüs kepezden aşağıya inmektedir. Herkes otobüsü karşılamak üzere Çatal İrime ve Sarı kuyusuna kadar koşar. Ne yazık ki, gelen giden yoktur. Hayal kırıklığı ile kahveye dönerler. İki muzibin kavağın altında gülerek çay içtiklerini gören köylüler, oyuna geldiklerini anlarlar... Acentenin elinde otobüs kalmadığı için Avrupa'dan otobüsün gelmesini bekleyen ortaklar on beş gün sonra köye otobüsle dönerler.
Senet yazmayı bitiren Hasan Ahmet(Höranım'ın dayısı) çavuşun şu anekdotunu anlatır: Ahmet çavuş orman suçundan dolayı aldığı on günlük hapis cezasını çekmek üzere Çal hapishanesindedir. Uzun süredir söz konusu hapishanede cezasını çekmekte olan Deli İbiramların İbiram(İbrahim) çavuş da bulunmaktadır. O hapishanede otoritesini kurmuş, bol bol yalan söyleyerek varlıklı biri olduğunu diğer hapislere inandırmış. Sıklıkla tekrarladığı yalanlarına Ahmet çavuşu tanık gösterdiğinde, o da karizması bozulmasın diye onun söylediklerini daha da abartarak doğrulamaktadır.                                                  Bir gün Ahmet çavuş da; çok güzel bir yarış atının olduğunu, çevre ilçelerdeki düğünlerde, at yarışlarına sıklıkla katıldığını, son katıldığı Çivril'deki at yarışında yarışı bitirip elbiselerini değiştirdiğinde ikinci at daha yeni geliyordu deyince dinleyiciler; bu kadar fark olamaz diyerek inanmadıkların söylerler. Bunun üzerine inanmıyorsanız İbrahim çavuşa sorun der. Herkes İbrahim Çavuşa kafayı çevirince, yav senin kel bir eşeğinden başka hayvanın mı var der. Derin bir nefes alan Ahmet Çavuş: şuraya geldiğim günden beri bir elim mala diğer elim çamur senin yalanlarını sıvıyorum, benim bir yalanımı sığdıramadın...
Herkes bu hikayelere gülerken, Gök Mehmet'de köyün şu acılı yönünü anlatır: Cumhuriyet öncesi köyde eşkıya ve ağaların sözü geçer kanun onlardı. Bu kanunsuz ortamda herkes kendi kafasına göre adaleti sağlar. Köy ortasında herkesin gözü önünde tavuk öldürülür gibi insanlar katledilirdi... Herkes bilir, görür ve duyar ama güvenlik kuvvetlerine güvenmediklerinden üç maymunu oynarlardı. Cumhuriyetle beraber bu keyfilik hayli azaldı ve işlenen cinayetlerin katilleri hemen adalet önüne çıkarılmaya başlandı. Bu güzel gelişme ne yazık ki şu dört cinayeti önleyemedi.                                                                                                Bunlardan ilki Osman çavuşların Ömer'in kışkırtıp, eline silah tutuşturduğu hocaların henüz askerliğini bile yapmamış Şemsenttin;  Musaların babasını ve oğlu Osman’ı akşam karanlığında öldürür.                                                                                                                                                                         İkinci cinayeti, Kasapların Süleyman; kırda Baklan'lı deşdevanların haksız tacizleri sonucunda işlemek zorunda kalır ve uzun yıllar hapis de yatar.                                                                                                             Eli biraz para görüp muhtar seçilmesi ile köyün mırmırı artık benim diyen Şakir, ile her türlü olumsuzluğun kaynağı olan Kadir Amatların Osman ve Kadir'in arasındaki sidik yarışı Şakir'in öldürülmesi ile sonuçlanır.                                                                                                                                                                   Kocası ölen kadının paylaşılamaması yüzünden Kadir Amatların Osman ve Mehmetaların(mesimler) Yusuf Kayhan arasındaki sürtüşme, kurban bayramı arife gecesi yağcı Ahmet'in kahve hanesinde olayla hiç ilgisi olmayan Yusufun kardeşi ve oğlunun öldürülmesi ile sonuçlanır. Bu cinayetlerin tek olumlu yönü katillerin hak ettikleri cezaları çekmeleridir. Saatin biri geçtiğini öğrenen müşteriler apar topar dükkânı terk ederken, hiç bu kadar geç kalmayan kocasını merek edip, dışarıda bekleyen Horanım, merakla kocasına bir olumsuzluk mu oldu? diye sorarak dükkana girer.
İşleri yolunda giden Hasan; paraya gereksinmesi olmadığı için tarladan kalkan ve alış veriş den biriken arpayı, ilkbaharın sonlarında fiyat tavan yapınca parapente olarak satmaya başlar. Çal'dan köye göçmüş bir ailenin iki erkek çocuğundan biri olan Sadık Yıldız (diğeri aralıksız uzun yıllar bakkallık yapan Rıza Yıldız)  manifaturacılık yapıyordu. En büyük oğlunun dağdaki çam ağacına kendini asması sonucu moralinin bozulması sonucu, işleri de iyi gitmemeye başladı. Nakit paraya sıkıştığı bir dönemde Hasan'dan önemli miktarda uzun süreliğine borç ister. Yeterli nakit parası olmadığını öğrenen Sadık; Hasan'dan baharın satacağı fiyat üzerinden arpasına talip olduğunu söyler. Bunun faize girip girmediğini Cami hocasına danışan Hasan, faiz olmadığını öğrenince Sadık'a arpayı baharın sat açacağını tahmin ettiği fiyattan satar.
Bu yöntemle satış yapması köyde Hasan'ın faizciliğe başladığı dedikodusunun yayılmasına neden olur. Sıklıkla dükkana uğrayan hoca Ramazan Kurt'tan tekrar tekrar faiz olmadığını işiten Hasan dedikodulara aldırmadan bu yöntemle arpa satışı yapmaya iki üç yıl devam eder. Denizli'de okuyan oğlu; dayısı Mehmet Ali ve kuzeni Ömer'in sohbetlerinde babasının faizcilik yaptığını konuştuklarını, babasına aktarınca bu satış yönteminden vaz geçer.
Rıza Yıldız'ın bakkal dükkanı parka bakan meydanda idi. Rıza; bakkallığın yanında köyün doktoru idi. Ufak rahatsızlıklara iyi gelen ilaç verir, küçük yaralanmaları tedavi eder, tüm evlerin camlarını o takardı. Dükkânı; köyün önde gelenleri ve dışarıdan gelenlerin uğrak yeriydi. Özellikle kışın soğuk ama güneşli günlerinde ihtiyarlar dükkanın dışında çok hoş sohbet ederlerdi. Bu sohbetlerin en komiği uzun yıllar muhtarlık yapan Arık Mehmet ve Hekmet Hasan arasında geçerdi. Bu ikili köye yeni gelmiş birilerinin olduğunu görünce, hemen karılalırını değiştirme pazarlığına başlarlar: Arık Mehmet'in teklifine Hekmet Hasan olumlu yanıt verir ama üste iki öğretmen oğlunu da vermesini ister. Çünkü onun karısı genç ve dinçtir. Pazarlık bu minvalde devam ederken, yabancı nasıl bir yere geldiğini düşünerek gözleri fal taşı gibi açılır. Yabancıyı hayli şaşırttıktan sonra Arık Mehmet yabancını dizlerine elini koyarak yeğenim, bizim bu yaptığımız şakadır.  Bizler o işlerden eli ayağı çekeli uzun yıllar oldu der...
Köyün çok enteresan insanlarını biride Aciz Ali'dir. Hesaba kitaba pek aklı ermeyen Ali,  cambazlık(canlı hayvan alımı, satımı yapan kişi) yapan Mustafa Hekimoğlu (Çörçül)'ün yanında boğaz tokluğuna çalışır. Yaz kış kıyafetleri aynıdır. Sırtında çok kalın kumaş dan yapılmış palto, ayağında lastik çizme vardır. Dünyanın parasını teklif etsen bunları ne satmaya nede değiştirmeye razı edemezsin. Kimsenin etlisine sütlüsüne karışmaz patronunun çok sadık bir elulağı (yardımcısı)dır.                                                                                                                  Sık sık varlıklı, manifaturacılık yapan amcaoğlu Tahir Gökçe'ye paraya falan sıkışırsan çekinme bana söyle benim birikmiş param var der. Bir ara kısa bir süreliğine paraya ihtiyacı olan Tahir; amca oğlunun sıklıkla borç verebileceği söylediğini hatırlar ve ona baş vurur. Çok memnun olan Ali evdeki yatakların arasında sakladığı parayı getirmesini karısından ister. Kadın içeri girer, elinde bir para çıkını ile geri gelir. Tahir, para çıkınını eline alınca tahmini beş onları geçmeyecek bozuk para olduğunu anlar. Hiç bozuntuya vermez, teşekkür ederek oradan ayrılır. Ali ve Karısı zengin amcaoğluna borç para vermenin hazzını yaşarlar.
Dereli Ali; köyün yeni yapılan evlerinin hemen hepsinde emeği olan (marangoz, duvar ustası, çatı ustası,sıvacı v.s.) hiç gülmeden birçok komik hikaye anlatması yanında, yakınlarının komik olaylarını da abartarak anlatması ile ünlü biridir. Herkes onun diline düşeceğine yılanın diline düş der. Büyük oğlu komşunun damında eşekle temas kurmaya çalışırken yakalanır.(sanki köy genci olup da bu yanlışı yapmayan varmış gibi) Hasan’ın dükkan da, Dereli Ali’den çok çekmiş birkaç kişi nasıl ondan öç alırız diye kafa yormaya başlarlar. Sonunda Ali’nin düğünü varmış gibi birkaç kişi akşamüstü oku bırakmaya karar verir. Hazırlık yapılır, toplu olarak Ali’nin evine ziyarete gidileceği sırada haber gelir. Olaydan haberi olan Dereli Ali dolma tüfekle dam başında beklemektedir. Şakanın kakaya dönüşeceğini düşünen, öç almak isteyenler eylemlerinden vaz geçerler.
Oğlunun ikinci senede doğrudan birinci sınıfı geçtiği yılın yaz ayında Dayısı Mehmet Ali Hasan’a haber gönderir. Çok yakın dostu Doktor Sayim Demirsoy ve ailesi ile köye hafta sonu ziyarete geleceklerdir. Hazırlıklı olmasını ister. Konuklar Cumartesi akşam üstü gelip Pazar günü dönecekler. Eski ailesi dayısına mahcup olmamak için ellerinden gelen her türlü hazırlığı yapar. Cumartesi öğleden sonra Dayısını kızı ve damadı hazırlıkları kontrol etmek için köye erken gelirler. Dam üstüne dört adet yer sofrası yapılacak şekilde hazırlık yapılır. Sofranın biri konuklara, diğeri çocuklara, iki tanesi de köyden katılacaklara olacaktır.                                                                                                                Hazırlıklar tamamlanır, konuklar akşamüzeri gelir. Hoş beşten sonra dam üstünde yemek faslına geçilir. Dam üstü lüks lambası ile aydınlatılır. Yemek yenip kahve faslına geçildiğinde Hüseyin’in anası Denizlerli aba(gelin geldiği köyün adını lakap olarak almış) dizlerinin şikayetini söyleyerek doktorun muayene etmesini ister. Odaya geçip onu muayene başlayınca odanın önü poliklinik gibi hastalarla dolar. Doktor büyük bir alçak gönüllülükle sıra ile hastaların muayene eder. Tam bu sırada Mustafa(kürüş) dayı iki arkadaşının muayene olması için çağırmaya giderken oğlu Hüseyin ayıp olacağını söyleyerek babasını durdurmaya çalışır ve sert tartışma olur. Mustafa dayı küser gider. Doktor: “keşke kırmasaydınız onları da muayene ederdim” deyince, Hüseyin: bunlara yüz verirsen yarın akşama kadar muayeneleri bitiremesin. Babama aldırma çabuk sinirlenir ama küsmez der.                                  Babasının sinirliliği ile bir anısını anlatır. Bir bahar ekinler tam başaklandığı sıra felaket bir dolu yağar. Ovanın yarısı mavh olmuştur. Babam o sene büyük verim alacağını ümit ettiği tarlaya bakmaya gider. Koca tarlada bir tek ayakta ekin kalmamış tırpanla biçilmiş gibi ekinler yerde. Sadece halaza armut ağacının altında birkaç ekin sağlam. Koşarak oraya gider o birkaç ekini kökler armut ağacını üstüne fırlatır, al bunları da ananın amına sok diye Allah’a küfreder. Doktorun ailesi hariç herkesin bildiği bu hikayeye tüm topluluk kahkaha ile güler.                                                                                                                      Ortamın neşesini devam ettirmek isteyen Hasan dayısı ile ilgili başka bir anı anlatır: Bir gün Çatalobaya giderken dayısının köyün bitişiğinde yeni diktiği bağdan kavga sesleri yükselmektedir. Giriş kapısına yaklaştığında dayısı ellerini havaya kaldırmış kışın burası çamurdan geçilmez, yazın ise bir gram su yok bu mu senin adaletin diye Allaha sitem etmektedir.                                                                                                                                                            Kocasının yokluğunda denizlerli abada içini boşaltmak için şu anısını anlatır: Bir gün kendisi, iki büyük oğlu ve kocası ovaya bağ sürmeye giderler. Oğlanlara güvenmediği için bağı kocası sürerken, onlarda sürülen yerlerdeki otları temizliyorlar. Ana kuşluk yemeğini hazırlamak için ayrılınca küçük oğlu Hüseyin her zaman olduğu gibi muziplik yaparak babasını kızdırmış. Burnunda soluyarak sofraya gelen babasının damarına basmaya devam edince Hüseyin, baba; her iki oğlunu da sofradan kovar. Ana; hadi yaramazlık yapan Hüseyin’i kovdun ağzı var dili yok Ahmet’i niye kovdun deyince koca ezilmiş yoğurt kâsesini karısının başına boşaltır.                                                                                                                                       Doktorun anılardan sıkıldığını fark eden Hüseyin söyleşimize yarın devam edelim diyerek yatmak için babasının evine gitmek için izin ister. Dayısına, doktorun kayı validesi ile çocuklara ve doktorlara ayrı ayrı odalara yer yatakları yapıldı. Mehmet Ali ve eşi – kayın valide ve çocuklar yatmak için odalarına geçerken, Doktor ve karısı çakıl taşı ile kaplı dam üzerinden karanlıkta yıldızları seyredip, arada bir duyulan köpek seslerinden başka ses olmayan köyün sessizliğinin sesini dinlemek için yatma saatini hayli geciktirirler.                                                                                                                                         Horanım ve kızı Kezban akşamdan kalan bulaşıkları yıkayıp sabah kahvaltılarını hazırlamak için ekmek evine inerken, baba oğul uyumaya giderler.                                                                                                                                                   Ertesi günü gittikleri Hacalı dayının(Höranım’ın dayısı) bağında çok güzel bir gün geçiren doktorlar; heybetli çam ağacının gölgesinde, toprak üstünde uyumaya karı koca doyamazlar. Akşamüzeri köyden ayrılırken doktor ve ailesi: köyün havasını, doğasını ve insanların sıcaklığını çok sevdiklerini her yıl bu ziyareti birkaç kez tekrarlamak istediklerini belirtirler ve Mehmet Ali’nin ölümünden sonrada bu sözlerini defalarca gerçekleştirirler.
Mesut; ikinci sınıfın birinci sömestrsini iyi olmasa da fena sayılmayacak karne ile tamamlayıp tatil için köye gelir. Eşyalarını eve koyup kahveye gitmek için dükkana uğrar. Dükkan da cami hocası ve üç orta yaşlı müşteri vardır. Bunlardan biri Kırtıç Ömer’dir.(Kırtıç Ömer çok güçlü kuvvetli iyiliksever biri olarak bilinir. İki üç kişinin kaldırıp traktörün arabasına yüklemekte zorlandığı traktör sabanını tek başına yüklemesi ile ünlüdür.) Mesimlerin evden kaçan ineği ile olan macerasını anlatmaktadır: Çift sürüp oğlumla eve at arabası ile aheste aheste geliyorduk. Musluk tepesine geldiğimizde köyden tepeye doğru önde inek arkada hayli kalabalık bir ahali geliyor. Ben ineğin evden kaçtığını anladım, önüne geçmeye çalıştım. İnek yolunu değiştirip tarla içine saptı. Oğlana arabayı eve götürmesini tembihleyip, ineğin peşine düştüm. Tarla içlerinde ineği kovalarken arkadan gelen kalabalıkla aramız hayli açıldı. Uzun süre damdan gün ışığına çıkarılmayan hayvan şuursuzca koşuyordu. Birden durdu bana saldırmaya hazırlandığında korktum, arkamda kimse yoktu. Kendimi dalları yere eğilmiş halaza armut ağacını altına attım. Hem titriyor hem de Sağ ol armut, sağ ol inek diye kendi kendime söylenirken, arkadan gelen kalabalık ineğe kement atarak etkisiz hale getirdiler.                                                                                                                                                                               Tam bu sırada yaşlı bir adam dükkana gelir ve Allah’ın sevimli kuluymuşum hem alış verişimi yapacağım hem de hocaya danışacağım der. Ramazan “hoca hayrola Sadık amca” der. Sadık amca derdini şöyle anlatır.                                                                                             “Biliyorsun bizim kayın valide yeni öldü, yirmi dolu ıskatlık buğdayı var, kimlere dağıtalım diye soracaktım”. Hoca, bakkaldan kağıt kalem ister listeyi yazmaya başlar. Ramazan hoca: dört dolu- Kara İbiram(bu adam ücretsiz müezzinlik yapmakta; eleştirilmesine rağmen genellikle sabah ve yatsı ezanlarını okur, caminin temizliğini Cuma günleri mahallelerden kadınları toplayarak yaptırır, lüks lambaların bakımını ve yakılma işi onundur. Bahçenin temizliği ve ağaçların sulanması ona aittir. Tuvaleti temizler v.s.  bu işleri bir kuruş geliri olmamasına karşın sadece Allah için yapar) adını gören Mesut kafasından sekiz dolu geçirir. Yarım doluyu görünce hayal kırıklığı ile hemen dükkândan ayrılır.
Köyün dini bayramlarında iki değişik aktivitesi vardır. Bunlardan biri: her mahallede arife günü öğleden sonra çocuklar; her mevsim yaprakları yeşil olan bodur pinar ağaçları dalları ile çadırlar kurar, içine mahallelinin getireceği ikramları koymak için bir çanak yerleştirirler. Teneke çalmaya başlarlar, kendi aralarında neşeli oyunlar oynarlar. Akşama doğru toplanan ikramlar paylaşıp, yanarken çok hoş ses çıkaran ağaç dallarını yakıp eğlencelerine son verirler. İkinci aktivite ise; Bayram günleri belirli bölgelerdeki ulu ağaçlara salıncağa binmeye gitmektir.
Çıtlık yanı; adını kaç yıllık olduğu bilinmeyen dalları bile büyük sayılan ağaçların gövdesiyle yarışacak durumda olan heybetli çıtlık ağacından alır. Köyün doğu tarafında en tepe noktasında geniş bir düzlük alandır. Bu bölgenin köy için üç önemli işlevi vardır.                                                                          Birinci İşlevi: dini bayramlarda, havaların yağışsız olduğu günlerde, Okka urganı ile sallanmayan dalına ve uçuruma bakan yönüne salıncak kurulur. Nişanlı, sözlü ve yeni evli kız ve erkeler en güzel bayramlık elbiselerini giyerek buraya guruplar halinde yürüyerek eğlenceli bir şekilde ulaşırlar. Becerikli bir erkeğin kurduğu salıncağa kızlar öncelikli olmak kaydıyla sırası ile binerler. Salıncağa oturan kişi eliyle sallama urganının ortasında tutar, urganın iki ucu genellikle erkekler tarafında tutularak çok hızlı bir şekilde salıncak, sallanır. Hem ağacın yüksekliği hem de aşağısının hayli derin olması salıncağa bineni hayli korkutur. Sallanan ne kadar çok korkar, çığlık atarsa sallayanlar o kadar hırslanır ve daha hızlı sallamaya başlarlar. Bayramlarda salıncağa binmek gençler için en eğlenceli aktivitelerden biriydi. Çıtlıktan başka bayramlarda salıncak; Demirbaşların çamlı bağ ile Çümenlerin kuyu bölgesindeki asırlık çam ağaçlarına kurulurdu.                                                                                                                                     Bölgenin ikinci işlevi: Çok geniş ve düz olan ve iyi rüzgar alan bu bölgeye onlarca harman atılır, Yeni pınardan sonra köyün ikinci büyük harman yeridir. Burada hasattın sonu olan harman döğme, tınaz savurma gibi işler köylüler birbirleri ile yardımlaşılarak bir bayram havası içersin de yaparlar.                                                                                                                                  Üçüncü İşlevi: özellikle köy dışında okuyan gençleri Şubat tatili için geldikleri köyde, futbol oynama alanı idi. Bir çim saha kadar yumuşak ve çamur olmazdı. Her gün Lise çağındaki okuyanlar ve köydeki yaş daşları aldım verdim usulü ile iki takıma ayrılır maç yaparlar. Daha küçüklere takımlarda pek yer olmazdı. Ancak eksik kaldığında bir iki ortaokullu takımlara girebilirdi.
O gün Mesut’un şanslı günüydü takıma girdi. Maçın sonlarına doğru sağ ayağında burkulma ile beraber bir acı duydu. Olayın sıcaklığı ve maçtan ayrılmamak için acıyı önemsemedi. Maç sonrası ayakla bileğin birleştiği mafsalın hayli şişmiş olduğunu fark etti. Bisikletine binip eve giderken bu olayı nasıl anasına babasına anlatacağını kafasında kurmaya çalıştı. Çünkü ayağındaki ayakkabılar ile ailesi top oynamasını kesinlikle istemiyorlardı. Bir fikre varamadan acı içerisinde eve ulaştı. Bisikleti koridora bırakıp yukarı çıkarken, anası telaşla aşağıya iniyordu. Anasının önüne geçip aşağıya indirmeme şakası yapmaya başladı, anası işinin acele olduğunu, ocakta yemeğinin yanacağını söyleyerek oğlunu kenara çekmek için omzundan hafif itince, oğlu iki basamak aşağıya kendini attı ve ayağım ayağım diyerek feryadı bastı. Ne olduğunu anlayamayan anası ayağın şişmiş olduğunu görünce telaşlandı. Kızına yemeğe bakmasını söyleyerek oğlunu sırtına alarak Dongurakların Meryem teyzenin evinin yolunu tuttu. Dar akşamüstü olmasına karşın Meryem teyze, işini bırakıp ayağı tedavi etmeye başladı. Oluş şeklini anlatan anaya, kısa kürede bu kadar şişmez ama olan olmuş biz tedavi edelim diyerek yalanı ortaya çıkarmaya çalışmadı. Yarım çıkık olmuş, bu tam çıkık dan daha zor tedavi edilir diyerek, çıkığı zorda olsa yerine getirdi, sıkıca sardı. Birkaç gün üzerine basmasın diye de tembihledi. Horanım, oğlunun ayağını çıkardığı üzüntü ile tekrar oğlunu sırtına alarak eve döndü. Evde de kocasından hayli azar işitti. Mesut; bu yalanın ıstırabını, yılar sonra yalanını açıklayıncaya kadar için için çekti…
O yıllarda herkesi bir Almanya sevdası sarmıştı. Gidip izine gelenlerin; birden varlıklı oluşları, giyim kuşamlarındaki düzelme, hele birde radyo ve teyple dolaşmaları, orada nasıl bir yaşam sürdüklerini, karşılaştıkları zorlukları araştırmadan herkesin iştahını kabartıyordu. Köyün en varlıklısından en fakirine nerede ise herkese, Almanya’ya gitme hayali kurduruyor, İş ve İşçi Bulma Kurumuna müracaat ediyorlardı.                                                                                                                                                                    Bu hayali en çok kuranlardan biride değirmenci Kadir’di. Postacıyı her gördüğünde, selam bile vermeden” bana Almanya’dan haber var mı?” diye soruyordu. Postacı, Kadir’in bu aşırı merakı ile biraz eğlenmek için bir plan yapar ve plana bakkal Hasan’ı da ortak eder. Plan şu: Hasan; daktilo ile daha önceki örneklere benzeterek, Kadir’in sırasının geldiğini belirten yazıyı yazacak, yetkilinin adını yazıp imzasını taklit edecek.                                                                Postacı postane mührü ile okunmayacak şekilde hem yazıyı hem de zarfı mühürleyecek. Mektup hazırlandıktan sonra, genelde mektupları kahvelerde dağıtan postacı özellikle bu mektubu Kadir’in evine götürür. Ev de anası vardır. Mektubu verir, Almanya haberi olabileceğini belirterek hemen oğluna ulaştırmasını ister. Merakla Kadirin davranışlarını gözlerler…                                                                                                                                                                   Önce evde bayram havası eser, komşulara ve akrabalara müjdeli haber ulaştırılır. Kadir heyecandan yerinde duramaz, hemen öküzlerini satışa çıkarır. Yaptıkları şakanın kakaya dönüşeceğini düşünen postacı ve Hasan, Kadiri dükkana çağırırlar. Hemen gelen Kadir her ikisine de sarılıp şapur şupur öper, bir türlü sandalyeye oturamaz. Güç bela biraz sakinleştirince, yavaş yavaş yapılan şakayı açıklarlar. Ama Kadir’i inandırmak için çok uğraşmaları gerekecektir. Enerji dolu durduğu yerde duramayan Kadir, şaka olduğunu idrak edince, sanki bir canlı cenazeye döner. Eniştesi dereli Ali’nin yardımı ile evine zor gider. Günlerce kahveye çıkmadı… Neyse ki on-on beş gün sonra gerçekten Almanya’ya gidiş sırasının geldiğini bildiren resmi yazı geldi de şaka bir sağlık problemi yaratmadı. Ama yazının gerçek olduğunu Denizli’ye gidip ilgililerle konuşuncaya kadar gelen resmi kâğıda Kadir hep şüpheyle baktı.
Askerliği gelen gençler, askere gidecekleri günün önceki akşamında ya davulcu kiralayıp ya da kendi olanakları ile eğlence düzenlerler. Ebe beyinlerinin evlerinde de Yakın akrabalar ve dostlar toplanır. Kadınlar konuklara ve sabah yolcu olacak gençlere yoluk hazırlarken erkeklerde genellikle askerlik anılarını anlatırlar, o günleri tekrar yaşarlar.                                                O gece Hasan’ın yaş taşı ve samimi arkadaşı Yakup Kalkan’ın oğlu askere gideceği için onun evine güle güle gitsin ve Allah Kavuştursun demek için hayli eş dost gelmişti. Erkekler birbirinin ağzında lafı kaparak kendi askerlik anılarını anlatmakta yarışıyorlardı. İlerleyen saat de askerlik anıları bitmeye yüz tutunca köyde yaşanan komik olaylar anlatılmaya başlandı.                                                                                                                                                                             İlk anı dudağının yirik olması nedeni ile yirik dudak diye anılan Aşık Musa ile ilgili idi: Aşık Musa askere gidinceye kadar köyün dışına hiç çıkmamış, ilk defa askere gitmek için at arabası ile Kaklık tren istasyonuna, oradan da askerlik yapacağı şehre gitmek için tren yolculuğuna başlar. Çardak ilçe sınırlarına ulaştıklarında yanındaki arkadaşına sorar buralar hala bizim mi? Arkadaşından evet yanıtını alınca, bu kadar çok toprağımız varsa biz o zaman niye savaşıyoruz der.                                                                                                                                  İkinci anı yine aynı kişi ilgili gelir. Yirik dudak Denizli’de öğle yemeği için lokantaya gider. Garsonun çok hızla ve yemek isimlerini yuvarlayarak saymasından ancak kapama ismi aklında kalır. Bir kakana getirmesini garsona söyler. Garsonun getirdiği yemeğe bakar, kakana kakana dediğin bu mu? Bunu Neslihan(karının adı)teyzede yapıyor. Bana adam gibi bir yemek getir diyerek kapamayı geri gönderir.                                                                                                                                                                       Sözü kapan başka konuk şu anısını anlatır: Çolak ağanın yanında hizmetkârlık yaparken bir sabah ağa erkenden beni yanına çağırdı. Sabah ormandan iki eşek yükü odun et gel, odunları sobalık olacak şekilde parçala, döşe. Mezar yandaki yarım dönüme afyon ek. Bu gün Cuma dinlen dedi.                                                                                                                                                                               Laf sırasını bir türlü yakalamayan deşdevan Eyüp, arkadaşını sözü daha bitmeden şu anısını anlatır: Köy yeni kasaba oldu. Kaymakam kasabayı ziyaret edecek. Herkes çok heyacanlı. Önce kaymakam parkta konuk edilecek sonra ilk belediye başkanı Ali Yağcı’nın evinde yemek yiyecekler. Parkta ikram etmek için, suyu en soğuk olan Emirlerin kuyusundan ayran, şerbet, vişne şurubu hazırlandı. Şehirden özel olarak getirilen gazoz şişeleri soğuk suya ıslandı. Kaymakamın gelmesi beklenmeye başlandı. Kaymakam Çatal İrimde karşılandı. Parka gelindi. Ne içeceği soruldu. Önce bir su içeyim diyen kaymakama çok lezzetli kuyu suyu ikram edildi. Suyu içen kaymakam böyle güzel suyunuz varken bu gazozu niye içiyorsunuz diye reise sorunca, Kaymakam bey sen birde bizim eriklinin suyunu içeceksin ki lezzetli suyu o zaman göreceksin dedim. Kaymakam onu da tadalım deyince reis hemen doldur gel dedi. Çok uzak yetişmez diyecektim ki reisin itiraz istemem diyen bakışını görünce vaz geçtim. Eşeğe iki senek yükleyip Eriklinin yolunu tuttum. Köy girişinde dağdan odun getiren gencin Eyüp dayı bu sıcak da seneklerle nereye böyle sorusuna; ağzımla bir bok yedim Erikliye çalkalamaya gidiyorum dedim.                                                                                                                                                           Son sözü Sülümen efendi (Süleyman Ay)  alır. Bayram yerinde dolaşıyordum, Bizim Gökçelerin Kamil ve Adil sıkıntılı sıkıntılı bir yer arıyorlardı.   Ne aradıklarını sordum. Hamama gideceklerini bir türlü yerini bulamadıklarını söylediler. Aklıma muziplik geldi. Vali konağını hamam diye gösterdim. Kapıdaki bekçi engel olursa ona kulak asmayın, siz içeriye dalın diye de tembihledim. Uzaktan bekçi ile cebelleştiklerini uzun süre seyrettim.                                 O gün muzipliğim üstümde idi. Kemal Akbay(Otobüs muavini) siparişleri almak için dükkân dükkân dolaşıyordu. Kemal benimde kanyak almam lazım ama acelem var. Sen şu manifatura dükkânından alırmısın? Onlar gizli sattıklarından vermek istemezler. Benim selamımı söyle verirler. Kemal manifatura dükkânından kanyağı almak için epeyce uğraştı.
Cumhuriyetin ilkelerinden önemli ölçüde sapan siyasi iktidara karşı yapılan askeri darbe; en özgürlükçü anayasayı getirip ve sapmaları önemli ölçüde düzeltmeye çalışsa bile Demokrasilerde kabul edilir bir şey değildi. Nihayet çok uzun sürmeden seçimlere gidildi. Kasaba da ihtilalden sonra yapılan ilk Belediye başkanlığı seçimini Mustafa Eski(Filistinli) kazandı. Yaşamında birçok ilklere imza atmış Mustafa çok yavaş konuşması ve avcılığı ile de tanınır. Koca kapının koca bubasıdır.                                                                                                                                                               Göreve gelir gelmez özellikle bahar aylarında dağdan gelip köyün tam orta yerinde geçen çayda oluşan sel; köy kahvesi ve Donğuraklının yağ çıkrığı başta olmak üzere birçok ev sık sık sel suları altında bırakan çayın, ıslahı oldu. Bu çaydan zaman zaman öyle sel gelir ki koca ağaçları, kökünden söküp sürüklediği gibi bir-bir buçuk metre çapında kayaları da sürükleyip getirirdi.. Bu çayın ıslah edilebileceğine düşünemeyenler ve muhalefet; bu çalışmaların önce boşa gideceğini savundular, yapılan duvarları gördükçe, bu seferde duvarlar köyü ikiye ayıracağı tezini ileri sürdüler. Bunun doğru olmadığını iki yaka arasına köprü yapılacağını anlatan reise, bu köprü o kadar yüksek olacak ki köprüden ne otobüs, traktör ne de kağnı, at arabası geçer diye itiraz ettiler. Fazla konuşmayan reis Mustafa, inşaat bitince bu kuşkularınızın biteceğinde eminim diyerek son noktayı koydu.                                                                                                      Hiç akla gelmeyen, düğünlerde yapılan at yarışlarının alanı oldukça daralttı.
İkinci önemli icraatı: Köylü; su gereksinimini çeşme ve kuyulardan yetersizlik çekmeden karşılaya biliyordu. Fakat Kıran, Çıtlık tarafındaki gibi tepelerdeki ve uzakta ki evlere su taşımak hayli problemli idi. Dağda, Gurbet yöresindeki su kaynağının köyün su gereksinmesini uzun yıllar karşılayabileceği yapılan ölçümler sonu ortaya çıkınca her eve artezyen suyu verme projesi başlatıldı. Her yenilikte olduğu gibi; bu kaynak yeterli değil, yeterli olsa bile onlarca dere yatağından geçip köye getirmek mümkün olmaz. Hadi geldi diyelim köylü fakir eve suyu nasıl alacak…  Bir iki yıl gibi kısa sürede proje tamamlandı. Her mahalleye genel çeşmeler yapıldı. Herkes de evine su aldı.
O akşam kuzu gütmeden her zaman geldiği saatlerde oğlan eve gelmedi. Birlikte olduğu arkadaşları da gelmemiş. Çocukları merak eden veliler kuzu güttükleri bölgeye varınca kuzuların başıboş otladığını, çocukların birbirlerine sarılmış korkudan titrer vaziyette ağladıklarını gördüler. Şaşıran veliler çocukları birbirinde ayırıp, neden ağladıklarını sorunca: Akşamüzeri Necip Acar abi yanımıza geldi. Köyün girişleri canavarlar tarafından tutuldu. Sadece bizin sokak açık. Aklınız varsa hemen evlerinize dönün dedi. Bizde inanmadık dalga geçtik. O siz bilirsiniz deyip yanımızdan ayrıldı. Hava kararınca, geriye baktığımızda şu tepelerde silahlı askerlere benzeyen garip yaratıklar gördük, korktuk köy yolları da tutulduğunu düşünerek birbirimize sarılıp ağlamaya başladık. Veliler gülmelerini tutamayıp, o sizinle dalga geçmiş hiç öyle şey olur mu? Diyerek çocuklarını teskin edip, kuzuları ile birlikte evlerine götürürler.
Mesut ikinci sınıfı bütünlemeye kaldı iki dersi eylül sınavlarında vererek üçüncü sınıfa geçti. Her yıl bu son diyerek üç senedir torunun başında giden ebesi(babaanne) yaşlandığını, oğlana hâkim olamadığını ve Kızının oğlu Nevzat’ı Baklan’da (o tarihlerde her nahiyeye bir ortaokul sloganı ile alt yapısı hazırlanmayan ortaokullar açılmıştı) okutmaya gideceği gerekçeleri ile Denizli’ye gitmeyeceğini kesin dille belirtti.                                                                Ananesinin küçük oğlu Mustafa ile arasının limoni olması, kızının oğlu için Denizli’ye gittiğinde büyük oğlunun oğlu Hüsamettin’e yardımcı, ileri yaş da dördüncü çocuğa hamile olan küçük kızına da yardımcı, öte yandan kızı, kocası ile sorunlar yaşayan kız kardeşi Dudu’ya da gönül yoldaşı olabileceğini düşünceleriyle kızının önerisine olumlu yanıt verdi. Okullar açılınca Mesut bu sefer ananesi ile beraber olacaktı. Bu ebesinin tutumu diğer ebesinden farlıydı. İşleri kendi yaparken torununun da ileri yalnız kalırsa kendi başına baka bilmesi için basit yemek yapımlarını, soba yakmayı, çorap ve gömleklerini yıkamayı yavaş yavaş öğretiyordu. Sık sık Hüsamettin’in evine gidip ona yardımcı olurken eve çağırıp sevdiği yemekleri hazırlıyordu. Mesut’un sabah kahvaltısını yaptırdıktan sonra ya kızına gidiyor ya da kız kardeşine giderek her yere yetişiyor. Geldiği içinde seviniyordu.                                                                                        Yeğenini kocası ile olan sorunlarına damadı da sıklıkla müdahil oluyordu. İyilikten maraz doğar deyimini kanıtlayan sonuçlarla da karşılaşıyordu. İkinci dönemin ortalarında Kız kardeşi, kızı ve damadı arasında bir alacak verecek nedeni ile yeğeninin tabancası damadına geçiyor. Kız kardeşi ve kızı tabancayı geri istiyor, damadı alacağımı verin tabancanızı alın diye diretiyor. Dudu; tabancanın eve hemen gelmemesi durumunda kocaları ile sorun çıkacağını eğer tabancanın gelmesine yardımcı olabilirse en kısa zamanda parayı ödeyecekleri sözünü ablasına veriyor.                                                                                                                                                                   Emine tüm sorumluluğu üzerine alarak damadının haberi yokken, kızından tabancayı alıp kız kardeşi ve yeğenine teslim ediyor. Aradan birkaç hafta geçmesine karşın ne yeğeni ne de kız kardeşi para konusunu gündeme getirmiyorlar. Parayı istedikçe de neden bu kadar acele ediyorsun diyerek dalga geçer gibi yanıt veriyorlardı.                                                                                                Son seferinde çok sıkıştırınca yeğeni; teyze bu adamın sende senedimi varda bu kadar bizi sıkboğaz ediyorsun deyince, tabi senedi var hem de beş tane diye yanıt veriyor. Yeğeninin ne zaman verdin sen bu senetleri sorusunu da şöyle yanıtlıyor: Benim orada canımdan çok sevdiğim kızım ve dört torunum var deyip evi ve Denizli’yi terk edip tabancanın parasını ödemek için köye dönüyor.
Mesut arkadaşı ile koyun otlattıkları yere halaoğlu İbrahim geliyor. Hoş beşten sonra Mesut’u vişne yemek için bağlarına davet ediyor. Arkadaşından kuzularına bakma sözü alarak İbrahim’le gidiyor.                                                                   Çok sıcak olan hava, akşamüstüne doğru bulutlanmaya başlıyordu. Mesut ve İbrahim hem vişne ağacından vişne yerken, sohbet ettiklerinden zamanın geçtiğini, yağmurun yağmak üzere olduğunu unutuyorlar. Geç olduğunu fark eden Mesut hemen koyunların yanına koşuyor ama ne koyunlar var ne arkadaşı. Hızlı bir şekilde etrafı araştırıyor. Kuzuları bulamıyor. Arkadaşının yağmur yağacağı için köye gitmiş olacağını düşünerek köye doğru koşmaya başlıyor. Yolda yakaladığı arkadaşı, onun koyunlarını otlattıkları yerde bıraktığını söylüyor. Çaresiz eve gidip babasına haber veriyor. Dükkân da birkaç müşteri vardı. Babası sen ananı çağır beraber gidelim diyor. Yağmur yağdı yağacak bunlar hızla kuzuları aramaya gidiyorlar. Öküz gütmekten dönen Hüsamettin’de bunlara katılıyor. Üç kola ayrılıyorlar. Mesut aşağı, Hüsamettin orta, Karı- koca üst yoldan giderek kuzuları aramaya başlıyorlar. Alellerin bağı içerisinde Hüsamettin Kuzuları bulduğunu bağırarak haber veriyor. Hızla geri dönmeye başladıkların da sulu yağmur yavaş yavaş yağmaya başlıyor. Köy girişimde buluştuklarında yağmur artık bardaktan boşanırcasına yağmaya başladığı için kuzuları eve götürmekte hayli zorlanıyorlar. Kuzuları zorlada olsa dama soktuklarında, sessizce Hüsamettin oradan ayrılıyor. Elbiselerini değişip Kezban’ın hazırladığı yemeği yerlerken yaptığı yanlışlığın ağırlığından Mesut’un ağzını bıçak açmıyordu.
Ortaokulu bitiren Mesut liseye kayıt oluyor. Aile, yarısı parasız yatılı diğer yarısı paralı yatılı öğrencilerin kaldığı pansiyona çocuklarını vermek istiyorlar. Kontenjan sınırlı olduğundan bir adamını bulmak gerekiyor. Mal aldığı toptancılardan umduğu yardımı alamayan Hasan’ın tek umudu amcaoğlu Mustafa’dır.  O da büyük oğlu Enver bu pansiyonda kaldığı için o yıl ortaokula başlayacak küçük oğlu İsmail’i kardeş kontenjanından önce kayıt ettirip, sonra Mesut için uğraşacak. Pansiyonun çok pahalı, rahat ama akşam saat 21.00 de yatıp sabah 6.00 da kalkma zorunluğu, çalışacak dersin olmasa bile her gün üç ayrı zamanda dört saat süreyle mütalaa yapılması, tabildot usulü çıkan yemekleri belirli saatlerde yemek mecburiyetlerin olduğunu öğrenen Mesut, pansiyonda kalmaya sıcak bakmıyordu.                                                                                        Sık sık ben artık büyüdüm, kendi başıma kalabildiğimi kanıtladım. Niye bu kadar pahalı bir yerde kalmam için uğraş veriyorsunuz diye ailesini bu kararlarından vaz geçirmeye çalışıyordu.                                                                                                                                  Annesi babası oğlanlarını karşılarına alıp şu soruları sorarlar; Sen hiç buz gibi evde uykudan kalkıp soba yaktın mı? Akşam buz gibi eve gelip yemeğin pişmesini bekledin mi? Köyden gönderilecek ekmeği, odunu eve taşıdın mı? Bekâra karı boşaması kolaydır. Eğer başarabilirsek seni mutlaka yatılı okutacağız diyerek noktayı koyarlar.                                                                                          Bu umutsuz bekleyiş ve anlamsız tartışmalar Mustafa’nın getirdiği sevinçli haber ile son buldu.                                                                                                                           Ön kayıt yapılmış bir hafta içerisinde birinci taksitin parası yatırıldığında kesin kayıt yapılacak. Ertesi gün Mesut parayı yatırıp, kayıt olup, şu liste ile geri geldi: -Metal tek kişilik bir karyola-karyolaya uygun yatak, yorgan ve yastık- iki takım bunların çarşafları- bir pike-en az iki takım pijama ve dört takım iç çamaşırı. Bunlara; solmaz koyu renkli ipliklerle isim ve soy isimler yazılacak.  Okullar açılmadan tüm malzemeler hazırlanıp günü geldiğinde pansiyona yerleşilecektir.
Oğlan, ailenin istediği bir yerde kalarak eğitimini sürdürüyor, kız evde çeyizini yapmakla meşgul, dükkân da karı koca geyik muhabbeti yaparken Horanım abaları sıkıntılı bir şekilde dükkâna gelir. Endişelen karı- koca telaşla aba bir şey mi oldu? Diye sorarlar.  Önce bir su isteyen Horanım elinde bir kağıdı göstererek geliş nedenini açıklar: Komşu çocuğunun doğum kaydını yaptırmaya gittiği Baklan nüfus müdürlüğünde Eşe’(yokluk günlerinde, çaresizlikten çok küçücük yaş da evlatlık vermek zorunda kaldığı kızı)in adresini bulmuş. Bu kâğıt o, bir mektup yazsak acaba cevap verir mi? diye hayal ediyorum…                                                                                                                                          Hasan: yazalım aba derken,                                                                                                                        Horanım: bu mektupla bile heba edilecek bir haber değil. Sen adrese kendin git.                                                                                                                                                 Hasan: doğru söylüyorsun, amcaoğlu Hüsem abinin kayını Bildircinlerin Mehmet İzmir de polis o bana yardımcı olur. Adres alınır, sabah hareket ederek en kısa zamanda Hasan İzmir’e ulaşır. Garaj da polis Mehmet(sarı memet) din çalıştığı karakol da Basmahanede olduğundan adrese kolay ulaşılır.                                                                                                                                                    Hoş beş den sonra Mehmet, Hasan’a hayrola niye geldin diye sorar. Hasan adresi gösterir ve geliş nedenini anlatır. Mehmet kısa bir işim var onu halledip izin alıp adresi bulmaya gidelim. Kısa bir süre sonra ikili polis karakolundan çıkar, adresin olduğu Karşıyaka’ya geçmek için vapura binerler. Adres bir kahve haneyi göstermektedir. Ne çalışanlar ne de kahvehane sahibi bahse konu olan kişileri tanırlar.                                                                                                  Kahvenin sahibi: “bizim kahvenin müşterileri gelip geçicidir. Bu kişiler belki buranın adresini verip, dağıtıcı posta görevlisini kafaya alıp gelen cevabı almışlardır. Onu bulup sorun önerisinde” bulunur.                                                                                                                                            Posta dağıtıcısından da bir yanıt alınamayınca Hasan büyük hayal kırıklığı ile köye döner. Dönüş otobüsünde zaman zaman uyumaya çalışan Hasan hasta abasının küllenmiş olan bu yarasının yeniden alevlenmesi ile çok kötü duruma düşeceği düşüncesi ile kâbuslar görür.
Aradan uzunca bir süre geçer Eşe’nin bulunacakmış gibi ortaya çıkan umudu kısa sürede yok olmasından sonra zaman bunu da küllendirir.  Hasan, oğlu ile dükkanın dışında dereden tepeden söyleşirken Hamalların Ali Osman kahveden çıkmış Denizli’den gelen köy otobüsün (Şehirden otobüs geldiğinde, tüm kahvelerden erkeklerin hemen hemen hepsi otobüsün yanına gider gelen gideni seyreder. Çünkü köyün rutin yaşamındaki tek değişiklik o zamanlar buydu.)den aldığı havadisle dükkâna gelir. Otobüsten şehirli bir erkek, bir kadın ve kucaklarında bir bebekle birileri indi. Tam adın, adresini bilmedikleri birilerini arıyorlar. Aradıklarını soy adı Deliibiramların olduğu için Gülizar abanın oraya gittiler. (Gülizar aba ve Çeçe ”Hatçanım” lakaplı iki kadın; köyün en özgür iki kadınıdır. Bunlar çalışırken üzerlerindeki kıyafetleri gören insan, çıkarıp elbisesini veresi gelir. Ama işi bitirip eve gelince hemen iş kıyafetlerini çıkarıp bayramlık elbiselerini giyerler, evlerinin önüne oturup kahvehaneden kendilerine çay söyleyip sigaralarını yakıp gelen geçen erkek kadın fark etmeden sohbet ederler.) Hasan, oğluna dükkâna bak der ve hızla caminin içinden geçer Gülizar abanın evine gider. Gelenlerin Eşe’ler olduğunu hissetmiştir. Kısa bir konuşmada hislerinde yanılmadığı ortaya çıkar. Gülizar abadan izin isteyerek konukları eve getirir. Dükkâna yaklaştıklarında oğluna seslenir. Anana haber ver Eşe’ler geliyor.  Dükkânın yanına geldiğinde dükkânı kapa hemen Horanım halanı bul gel der. Oğlan halasını bulmaya giderken Ali Osman,  Eşe’nin kardeşlerine haber vermeye gider.                                                                                                                                                                Mesut halasının arpa yolmakta olduğu tarlayı bulmakta zorlanır, hayli zaman kayıp eder. Halasını bulup haberi verdiğinde halası önde Mesut arkada koşarak eve gelmeye çalışırlar. Mesut koşucu olmasına karşın hasta halasına yetişmekte zorlanır. Eve geldiklerinde kardeşleri ve diğer akrabalar eve gelmiş kelimelerle anlatılmaz bir kavuşma ortamı ve hasret giderme yaşanmaktadır…                                                                                                                         Kısa sürede defalarca Eşe şu hayat hikâyesini anlatır: Evlatlığa verdikleri ailenin işleri bozulunca bunu on iki on üç yaşlarında içinde nüfus cüzdanında bulunduğu bir çıkınla sokağa bırakırlar. Beş parasız, okuma yazma bilmez, hiç tanımadığı İstanbul’da sokaklardadır. Günlerce aç susuz oradan oraya savrulur. En son takatsiz kalıp bir lokantanın önüne çöker. Bunu gören baş aşçı içeri alıp karnını doyurur, ne aradığını sorar. Kimsesinin olmadığını, kısa hayat hikâyesini anlatır. Aşçıbaşı bulaşık yıkar mısın diye sorar. Evet, yanıtını alınca kilere sebze kasalarından bir yatak uydurulup, orada yatıp kalkıp, bulaşık yıkamasının ister.                                                                                              Çalışkanlığı ve dürüstlüğü patronun dikkatini çekince, restorandın daha uygun bir yerine, içinde daha yatağa benzer bir şeyin olduğu bir odacık verirler. Aynı iş yerinde aynı aşçı başı ile yıllarca çalışırlar. Birbirlerini çok severler, Aşçı başı Manisa Spil dağ gazinosu işletmeciliğini kiralayınca birlikte Manisa’ya taşınırlar. Aşçı başı, yeni patron Fahri Koçar’ın işleri iyi gitmeye başlayınca Eşe’ye evlenme teklifi eder ve evlenmeye karar verirler.                                                                                                                                 Küçük yaş da kayıtsız küreksiz evlatlık veren aileden zarar gelebileceğini düşündüklerinden, evlilik işlemlerini yaparken adreslerini saklama için İzmir’deki arkadaşının kahvehanesinin adresini kullanırlar. Arkadaşlarından, ailenin iyi biri olabileceği tavsiyesi üzerine Eşe’nin ailesini bulmaya karar verirler. Hamilelik ve yeni iş yerinin sorunları ile bu güne kadar gelemezler. İş yerinde yapılmakta olan tadilat nedeni ile yakaladıkları boş zamanda buraya gelirler.                                                                                                                                                                      Sohbet o kadar uzar ki yoğun yaz işleri yorgunu olmalarına karşın saat gece yarısını geçmişti. Konukların yoldan geldiği nihayet hatırlanıp, herkes evine gitmeye başlar. Kaldıkları üç gün içinde bağlar gezdirildi. Akşamları değişik akrabalarında yemekler yendi. Rüzgâr gibi geçen üç gün dolu dolu yaşandı. En kısa zamanda görüşmek dileği ile konuklar uğurlandı.                                                          Eşe, nerdeyse her gün anasına ve öz kardeşi Cemileye arada bir dayısına mektuplar yazıyor aynı sıklıkta cevap alamasa bile o mektuplarını hiç aksatmıyordu. Beş altı ay sonra mektuplar birden seyrekleşti. Anası kızının bir sorunu olduğunu hissedip, sık sık mektuplarındaki nesi olduğu sorununa işler nedeni ile ihmal ettiğini, herhangi bir sorunu olmadığı cevabını veriyordu. (O tarih de köyde telefon olmadığı için mektup dışında haber alma kaynağı yoktu)                                                                                                                                         Bir gün daha güneş doğmadan dükkânın önünde özel bir araba geçip evin önünde durdu. Hasan müşteriden izin isteyip dışarı çıktığında Fahri beyin arabadan inip, Eşe’yi indirmeye çalıştığını görür, hemen yanlarına koşar.      Eşe ağır hastadır. Hasan karısı ve kızını çağırır. Onlar Eşe’nin koluna girerek eve götürmeye çalışırken, Fahri dayısına karısının tedavisi mümkün olmayan bir hastalığa yakalandığını, günlerinin sayılı olduğunu söyler. Hasan abasına haber gönderip, hemen eve gelir. Eşe’ye yatak yapılır, kahvaltılık hazırlanır ama önceki gelişinde yemeye doyamadığı yengesinin kaymak, sütünden ne bir lokma yiyebilir ne bir yudum içebilir. Çocukken ayrıldığı, çoook uzun yıllardır görmediği köyünü, anasını ve akrabalarını görmek için o kadar yolu hasta hasta kat ederek gelmişti. Kısa bir süre kaldığı köyden hastaneye tekrar yatmak için hemen ayrılır.                                                                                                Köyden ayrılışının dan on beş gün sonra gelen mektup tan: Teyzeleri Kezban ve Meryem gibi yirmili yaşların başında, uzun yıllar sonra yakaladığı huzura, güzel günlere, mutluluğa doyamadan ve biricik kızına doyasıya sarılıp, sevip okşayıp büyütemeden bu dünyadan ayrıldığı anlaşıldı.
Eski ailesinin kızlarını o yıl ilkokul öğretmeni olan Ali İhsan Nalbantla nişanlarlar. Bu mutluluklarına, oğlanların ilkokul hariç hiçbir dönem Zayıf’ız karne getirmezken lise son birinci döneminde zayıf sız karne getirmesi bir mutluluk daha katar. Aile oğlanlarını Üniversite öğrencisi kızlarının da evlenip mutlu günler kuracağı hayalleri ile güzel günler geçirmektedir.                                                                                                                                                               O yıllar hem orta sonda hem de lise sonda yıl içi notların ne olursa olsun mutlaka bitirme sınavına giriliyor ve bu sınavda her dersten en az beş alma zorunluluğu vardı. Mesut Haziran sınavlarından sonra sonuçları öğrenmeden köye döner. Gece geç yattığı için sabah kalkmaz. Ablası birkaç gündür biriktirdiği koyun sütünden yoğurt yapmak için süt haranısını (dığanı) boşaltır ve kardeşinin süt dığanı dibini sıyırıp yemeği sevdiğini bildiği için uyarır. Elini yüzünü bile yıkamadan haranının başına geçen kardeşini, yüzü bari yıka diye şaka ile karışık ablası, uyarır. Ama kardeşi, alel usul yemeyi bitirip uyumaya devam eder.                                                                                                                                                   Kuşluk yemeği sırasında birden Kezban’ın burnu kanaya başlar.  Burnuna soğuk su çektirip,  saçlarından hafifçe asılarak kanamayı durdururlar. Babasının bir yere bile çarptın sorusuna Kezban, hayır yanıtı verir. Aralıklarla burun kanaması devam ettiği için köy otobüsü gelir gelmez Denizli’ye doktora götürmeye karar verirler. Öğleden sonra kanama daha da sıklaştığı için baba sık sık eve gelir.                                                                                                                                   Otobüsün geldiği saatlerde Mesut, bir arkadaşı tarafında çağrılır. Dam üstünden konuşmaya çıkan Mesut sınav sonuçlarını arkadaşı Recai ‘den öğrenir. Sonuç felakettir. On bir dersten bütünlemeye kalmış. Yüzü solmuş, canlı cenaze gibi içeri girer. Ablası sonuçlarımı öğrendin deyince hayatında çok az söylediği yalanların birini daha söyler, yedi dersten bütünlemeye kalmışım der. Ailenin sınav sonuçları ile ilgilenecek durumu yoktur. Baba; çalışır kurtarırsın, sen aşağıya in Hamza abin otobüsü garaja koymasın, Ablanı Denizli’ye götüreceğiz.                                                                                                                                          Mesut yola çıktığında Hamza henüz camideki asırlık heybetli kavak ağacının gölgesine otobüsü yenice park etmektedir. Mesut’un uyarısı üzerine camiye tuvalete gider o sırada Babaları gelir. Babası öne diğerleri arkaya binip Denizli’ye giderken, öndekiler havadan sudan konuşur ama arkadakilerin ağzını bıçak açmaz. O tarihlerde Hastane caddesine, Bayram yerine bile otobüsle girile biliyordu. Hamza’nın tanıdığı KBB doktoruna gidilir. Doktor kısa bir muayeneden sonra hemen teşhisi koyar. Önemli bir rahatsızlık değilmiş, kılcal damar çatlamış küçük bir operasyonla tedaviyi tamamlanır.
O yıl üniversitenin son sınıfında olan Mehmet Acar’ın liderliğinde; diğer liseli, üniversiteli gençler ve köyden bazı kişilerin katılımı ile köylünün yetiştirdiği ürünlerin daha iyi değerlendireceği ve modern tarım uygulamalarının yapılmasına öncülük edecek bir kooperatif kurulur. Tüzük hazırlanıp gerekli prosedürler tamamlanıp ilçe emniyetine verilir. Gelişmeleri takip etmesi için ast başkan Mesut’a görev verilir. Emniyetten bir sonuç gelmemesi, ast başkanın; sınavlar için şehre gitmesi ve sorumluluğun bilincinde olmaması sonucu kooperatif resmiyet kazanamaz. Yıllar sonra Mehmet Acar, kooperatifin kurulduğu tarihlerde Çal’da görev yapan Komiserle tesadüfen karşılaşır. Sohbet ederken, kurucunun olduğunu bilmeden Komiser, söz konusu kooperatifle ilgili şu bilgiyi verir: O tarih de görev yaptığım ilçenin bir kasabasında kurulmaya çalışılan kooperatifinin çok güzel hazırlanmış yönetmeliğinde birkaç ufak değişiklik gerekiyordu. Belediye başkanına gerekli değişikliğin yapılması için tüzüğü verdiğimde reis(Mehmet Gökçe) küçümseyerek birkaç komünist öğrencini girişimi diyerek yönetmeliği aldı. Fakat yönetmelik düzeltilip, geri gelmedi.
Lise sonda kalmak olmadığı için kaldığı derslerin sınavlarına mesut köyde hazırlanacaktır. Ekim ayının başlarında bir gün Ali İhsan sabah erkenden köye gelip, dükkâna uğrayıp düğün yapmak için geldiğini söyleyip, hemen babalarına gider.                                                                                                                         Hasan kızına ve karısına haber verir. Önce şaşırırlar, sonra hazırlıkları tamam olduğundan bir endişeye kapılmazlar. Kuşluk vakti Karabacak Mehmet Ali(akıl hocası); dükkâna gelir, Ali İhsan’ın yıldırım nikâhı ile evlenmek için gelirken dayısı Ahmet Yağcı’dan maddi yardım alacağını ummuş ama eli boş dönmüş. Köye ve İş yerindeki arkadaşlarına mahcup olmamak için kayın pederinden yardım istediğini uygun bir dille anlatır. Katkı yapması için Hasan’a baskı yapar. Hasan’ın beyninden kızgın yağlar geçer. Bu öneriyi kabul etmesinin mümkün olmadığını Oğlu, kızı, karısı duyarsa kıyametleri koparacaklarını söyler.                                                                                                                                                            Ne sen söyledin nede ben bu öneriyi duydum der. Olumsuz yanıt alan Ali İhsan Çaresiz kalır birde kayın biraderinden yardım istemek için onu kahveden çağırıp, orta yerdeki yolda hem yürüyüp hem de konuşmaya başlarlar.                                                                                                                                                                      Ali İhsan; büyük bir sıkıntı içinde teklifini yapmadan alt yapısını hazırlar. Köyün dışına çıkıp yolda gelen-giden kimseleri olmadığı sırada şunları söyler: Düşüncesizlik edip babama, dayıma güvenerek arkadaşlarıma evlenmeye gidiyorum diyerek beş gün izin alıp geldim. Babamdan pek umudum yoktu ama dayımla sık sık mektuplaştığımızda her seferinde parayı sen hiç düşünme maddi ve manevi yardıma hazır olduğunu yazıyordu.                                                                  Bu gün ise çok ters bir zamanda geldiğimi bırak düğün için yardım etmeyi sana elli lira veremem deyip beni yüz üstü bıraktı.                                                                         Çaresizlik sonucu babanın çok yakın dostu olduğunu bildiğim Karabacak amcadan ricada bulundum ona da baban kesin dille hayır demiş. Çok çaresizim, evlenmek için geldiğim köyde duyuldu. Bu olumsuzluktan sonra hem köylünün hem de iş yeri arkadaşlarımın yüzüne nasıl bakarım bilmiyorum. Bir de sen babanla konuşsan…                                                                         Bu öneriye henüz on sekiz yaşındaki Mesut, önce çok kızdı, bozuldu. Kısa bir süre düşünüp Ali İhsan’ın yerine kendini koydu. Hemen babasını ikna etmeye çalışacağını söyleyerek ayrıldı.                                                                                                                                                         Dükkâna geldiğinde babası sandalye üzerine çıkmış, raflardaki malların yerini şuursuzca değiştirmeye çalışıyor, oğlunun dükkâna girdiğini bile fark etmedi. Babasına selam verip, konuşmamız lazım deyince, babası ne konuşacağız diyerek gönülsüzce sandalyeden aşağı indi. Mesut; Karabacak amcayla konuştuğunuz konuyu biliyorum. Çok sıkıcı bir durum.                                                           Bura da kızının mutluluğu söz konusu. El ne der, böyle densizlik olur mu? diyerek zor durumda olan damadına yardım etmezsen, onun düşeceği psikolojik durumu bir gözünün önüne getir. Kızının hasta bir kocası olmasını ister misin? Bu olayın senin, benim ve eniştemin arası da kalacağını birbirimize söz verip, sorunu çözmeliyiz. Hasan kısa bir süre düşündü, çağır enişteni kimsenin haberi olmadan gerekli parayı vereyim…
Yıldırım nikâhı yapıldı. Hazırlıklar kısa sürede tamamlanıp Cumartesi- Pazar günleri düğüne geçildi. Köyde genellikle kızın çeyizi at arabasında yüklenir, traktörün arabasına da sıralanan sandalyelerde oturan kadınlar arasına gelin oturtularak cami etrafında bir, iki tur atılarak oğlan evine götürülürdü. İlk defa gelinin çeyizi traktör arabasına tıka basa dolduruldu, gelin ve davetli kadınlar otobüse bindirilip, konuk olan Dr. Saim Demirsoy, Tüccar Rafet Baykent ve Hüseyin Selçuk’un özel arabalarının korteje katılması ile camii etrafındaki tur atıldı.                                                                                                                                                  Gelin ve Damat düğünden bir sonraki gün damattın, Ali okulunda askerliğini yaptığı Balıkesir’in Edremit ilçesine bir sandık eşya ile uğurlandı. Diğer eşyalar damadın babasının evine döşendi. 
Damadın askerliği bitiminde tayininin komşu köy Çatalobaya çıkması herkesi mutlu etti. Çünkü yürüyerek on beş-yirmi dakikada gidilebilir uzaklıktaydı. Hasan’ın birçok müşterisinin yanında aile dostu üç aile de vardı. Okulda toplam iki öğretmen vardı ikisi de aynı köydendi. Okular açıldı sık sık gidilip gelinerek hasret gideriliyor. Kezban eksiklerini anasın dan rahatlıkla karşılıyor. Mutlu bir yaşantı sürüyorlardı. Anasının yeni aldığı likit gazlı ocağı bile götürmüştü. Kimse bu durumdan şikâyet etmiyor. Yeter ki yeni evliler mutlu olsun.                                                                                                                                                         Hemen her gün damadın ebesi ve halası dükkâna alış veriş için gelip uzun uzun sohbet ediyorlardı. Son gelişlerinde Ali İhsanın, yağcılar sülalesinin bir kısmına çok güzel davet verdiğini kinayeli bir şekilde anlatınca Hasan: sözü uzatmadan gençler bizim gibi kıtlık görmedi. Daha rahat yaşıyorlar diyerek konuyu değiştirdi. On beş gün sonra Horanım arkasında bir çarşaf otla kuzu gütmeden gelirken hala ile karşılaşır.                                                                               Hala: “senin damat yağcılara yine davet veriyormuş” der. Horanım yükünün ağır olduğunu söyleyerek dedikoduyu kısa keser. Dükkânın önüne geldiğinde bir eşekle, ilkokul öğrencisi beklemektedir. Kocası dükkân da yoktur. Çocuğa niye bekliyorsun? Deyince çocuk, Ali İhsan öğretmen bir şeyler istedi onları götüreceğim der. Horanım çocuğu eşeğe bindirir verecek bir şey yokmuş de, selam söyle diyerek çocuğu boş gönderir. Evde hazırlık yapan kocasına boşuna uğraşma ben çocuğu boş gönderdim der. Çok sert ağız tartışması olur. Tartışma uzayınca ben oğlumu damadımın yanında hademe yapmayacağım diyen Horanım noktayı koyar.                                                                                                                                                           Sinirli geçince nasıl bir tepki geleceğini konuşmaya başlarlar. Bir hafta sonra gelen kızı; her hangi bir sıkıntı yok, ananım yaptığı da doğru bir davranış der. Karı koca rahatlarlar. On beş gün sonra Dükkan da akşam üstü müşteri yoğun olduğu için akşam yemeğine geç gelmiş olan Hasan yenice dükkana gitmeye hazırlanırken kapı açılır, ağlayarak kızları kendini, merdivenin oturama gına atar. Arada bir boğuk bir sesle siz beni üste vererek mi? bu aileye gelin verdiniz diye söylenir.                                                                                                              Siniri biraz yatışan kız güç bela yukarıya çıkarılır. Odada kızın ilk sorusu, baba ne vererek beni kabul ettirdiniz olur. Mesut bu soruya ben yanıt vereyim der şunları anlatır: Ali İhsan’ın yangında mal kaçırır gibi evlenmeye gediğindeki gelişmeleri bir bir anlatır. Sadece onun toplumda rezil olmaması için babama yalvararak düğünü yapabilmesi için gerekli parayı verdirttim. Bu durum üçümüzün arasında kalacaktı demek ki eniştem sözünü tutmamış. Horanım ortam uygun olmadığı için oğluna ve kocasına giydirmemekte hayli zorlandı.                                                                                                                                          İyice rahatlayan Kezban gelişmeleri anlattı: Sizim eşeği boş göndermenizden sonra hafif bir limonilik oldu. Ama üzerinde durulacak bir rahatsızlık değildi. Bu gün okul hafta tatiline girince babamlara gidelim dedi, öğleden sonra onlara geldik. Ali İhsan kahveye gitti, bende kayın valideme akşam yemeğini hazırlamasına yardım ettim. Birlikte yemeğe başladığımızda Kayın peder sitemli sitemli konuşmaya başladı oralı olmadım, size eleştirilerinin dozunu artınca, kıracak bir şey söylerim diye bulaşık yıkayacağım diyerek dışarı çıktım. Kapıyı kapattım. Sesi o kadar yükseldi ki dışarıları çınlatıyordu. Kızını üstelikle vermiş birilerinin üç kuruşluk şey için bu hareketi yapmalarını anlayamıyorum deyince, elimin sabunu ile içeri daldım. Elimi belime koydum, deminden beri susmamın nedeni korkudan değil. Kocama olan sevgim ve sizin yaşınıza saygım idi. Sizinle tartışmayacağım, benim ailemden biri kayıp olsa, bulana, sizin hepinizi hediye diye verirler. Ağızlarını bıçak açmadı. Kocama döndüm, beni babamlara götür dedim. Kapıya kadar o getirdi.
Kâbuslu günler başladı. Her yemekte, her bir araya gelişte çok kötü bir filmi günde dört-beş defa seyrediyormuş gibi sıkıcıydı.  Mesut; bir gün bu konuyu bir daha açmayalım ne olur, biraz başka şeylerken bahsedelim deyince ortam buz gibi oldu. Yemek biter bitmez Hasan hiçbir şey söylemeden dükkâna gitti, Horanım ben anamın bağından ot yolacağım diyerek kendini dışarı attı. Mesut ders çalışmak için başka odaya geçti ama bir türlü kendini derse veremiyordu. En iyisi kahveye gitmek deyip, giyinip çıktı.  Kapıdan ben kahveye gidiyorum deyip geçecek diki. Babası içeri çağırdı.  Bak oğlum, ben dükkân da müşteriler ile dalgamı dağıtıyorum, anan kendini kır işlerine veriyor, senin derslerin var, kahvede arkadaşlarınla vakit geçiriyorsun. Ablan bizlerle konuşmazsa çatlar. Allah korusun ruh hastası olur. Onun bu sıkıntılı günlerinde yardımcı olmalıyız… Mesut yanlışını anladı eve dönüp ablası ile uzun süre sohbet etti.
Sıkıntılı günler devam ederken bir sevinçli haber geldi. Kezban hamile. Üç aydır ilk defa bir güzel haberdi. Sevinç çok uzun sürmedi. Alış verişe gelen Ebe, hala şu dedikoduyu getirdi: Köyün zenginlerinin birinin kızı ile Ali İhsan evlenecekmiş. Kâbuslu günlerin daha beteri ortalığı sardı. Yok dedikodudur, yok gerçekmiş, yok şuymuş, yok buymuş. Bu günler eski kâbuslu günleri aratır oldu.                                                                                                                                                          Neyse çok sürmedi. Bir akşam damat, cami hocası Ramazan Kurt’la eve geldi. Sanki bir kırgınlık yokmuş gibi dereden tepeden konuşuldu. Genç evliler bir ara ayrı odaya geçip on- on beş dakika baş başa konuştular. Hoca geç oldu diyerek izin istedi. Hocanın ayrılmasından sonra kız ailesi ile görüşüp, izninin olursa kocam ile gitmek istiyorum dedi. Bu durumda, aile için yaşamın en zor geçen dört ayın son bulması demekti.
Öğretmenlerden sanat okulu çıkışlı Durmuş hoca, ilk müracaatında Almanya’ya gitmesi kabul edildi ve gitti. Ali İhsan ‘da Almanya hayalleri kurmaya başladı. Birçok girişimde bulundu.                                                                             Dünya tatlısı oğlu Kamuran dünyaya geldikten sonra halaoğlu Mehmet’in yardımları ile Almanya’ya gitti. Bu durum eski ailesi için çok büyük bir sevinç kaynağı idi. Biricik torunları ve kızı hep yanlarında olacak. Hem kızlarına Hem de ilk torunlarına doyasıya öpüp, koklayıp sarıla bileceklerdi. Ali İhsan dil öğrenimini tamamlayıp, kendini öğretmen olarak atatıncaya kadar bu mutluluk devam etti. Karısını ve biricik oğlunu Almanya’ya davet eden mektup gelince sevinç burukluğa döndü.                                                                                      Kezban; yerlerinin kocasının yanı olduğunu söyleyince, resmi işlemleri yaptırıp, İstanbul’dan uğurlamak Hasan’a düştü.    Karı koca, önemli olan çocuklarımızın mutluluğu ha burada ha orada şimdi yollar kısaldı. Sağlıklı, huzurlu yaşasınlar, bu bize yeterli diyerek kendilerini teselli ediyorlardı.
Senelerdir Çataloba kepezi diye anılan oldukça büyük bir alana Belediye Reisi Mehmet Gökçe(acız memet) ‘nin organizasyonu Ali Yağcı(yacı Ali) ‘nın gayretleri ile çam dikmeye karar verildi. Çatalobalılar; adından da yararlanarak oranın kendilerine ait olduğunu ve hayvanlarını otlattıkları tek yer olduğunu iddia ederek mahkemeye başvurdular. Mahkeme haksız olduklarını saptayınca gerekli hazırlıklar yapılıp, Şeker bayramının ikici, üçüncü günü tüm köyün katılımı ile çam dikilmeye başlandı.                                          Ziraat mühendisliğinde okuyan Enver Eski’nin yol göstermesi ile dikimler yapılırken, bir traktörde on beş- yirmi kişi dikimi engellemek için geldiler. Tüm Boğaziçililerin orada olduğunu görünce, doğruca Baklan karakoluna şikâyete gittiler.                                                                                                                                                           Binlerce çamın dikimini engelleyemeyen Çatalobalılar daha sonra boş buldukları tüm yerleri çam ağaçları ile doldurdular.
Mesut ikinci yılda liseyi bitiremeyip çok üzgün olarak köye döndü. Anası babası teselli etmeye çalıştılar ama pek başarılı olamadılar. Hasan; amcaoğlu Osman’dan yılar önce satın aldığı, kükürt- göztaşı gibi köylünün gereksinmesi olan ziraat ilaçlarını (Tarım Kredi Kooperatifinin çalışkan ve birçok yeniliklere imza atan müdürü Şefki Çubuk’un kooperatif adına; söz konusu tarım ilaçlarını, tarım aletlerini pazarlamaya başlayıncaya kadar köylünün ihtiyaçlarını Hasan karşılıyordu)  stoklayıp, satışını yaptığı dükkânla bitişik kendi dükkânını yıkıp, daha geniş ve modern bir dükkân yapma hayalini gerçekleştirmeye karar verdi.                                                                                                Kuşluk yemeğinde hala üzgün olan oğluna, bu yıl okulu bitirememen inşallah hayırlı olacak. Mesut babasının suratına bir şey anlamamışçasına bakınca, Hasan şu açıklamayı yapar: Oğlum biliyorsun ben yıllardır kışın mangalın başında, açık kapıda üst üste elbiseler giyerek ve hareket etmekte zorlanarak bu bakkallığı yürütüyorum. Yaşım ilerledi. Ananda dükkânın eksiklerini getireceğim diye gönül rahatlığı ile bir komşuya bile gidemiyor. İki dükkânı birleştirir, pencere ve kapı üslerini de camekânlı yaparsak. Soba kurar kışın rahat rahat alış verimizi yaparken, ananda biraz rahatlar. Senin okul için biriktirdiğimiz parayı inşaata harcayayım diyorum. Babasının daha iyi koşullarda çalışacağı bir ortama kavuşacak olması Mesut’u biraz olsun rahatlatır. Hazırlıklar tamamladıktan sonra dükkân üç günde yenilenir.
Mesut; iki yıldır veremediği matematik dersinden ders almak için Denizli’de yaşıyordu. Bir gün teyze oğlu ile anasının, bir arkadaşı ile birlik kaldığı tek odalı eve geldiğini görünce çok endişelendi. Önemli bir olumsuzluk olmasa, anam buraya gelmezdi… Anası; dört –beş salaş odalarda on iki-on üç öğrencinin kaldığı ortasından arık geçen küçücük bir avluda bir çeşme ve bir tuvaletin bulunduğu yeri görünce içi burkuldu ama konu kalınan yer değildi. Anası yaramaz bir durum yok, teyzenlere gelmiştim, birde seni göreyim dedim diyerek yeğenimden buraya getirmesini istedim.                                                                                                       Biraz dağdan tepeden konuşarak anası, ortamı yumuşatır. Sonra konuya girer. Bu yılki üniversite sınavında başarılı olamamışsın. Suratı asılan oğluna, üzülmeden beni iyi dinle der ve konuşmasını sürdürür: Baban, ablan, ben uzun uzun konuştuk, seni özel yüksekokula göndermeye karar verdik. Moralini bozma. Yeter ki sen liseyi bitir.                                                                                                          Mesut: siz özel okulların fiyatını biliyor musunuz?                                                                                     Anası: baban her bir şeyi araştırdı. Biliyorsun babam hesapsız kitapsız karar vermez. Mesut ders alıyorum diyerek ailesine söylediği yalanın altında ezilerek, ailesinin onun için ne kadar büyük fedakârlık yapıp, güçlerini hayli aşacak riskleri düşündü. Kendisinden çok utandı. Köye gitme saati gelmişti, anasını köye uğurlayıp, sınav sonucunu öğrenmeye gittiği okulda aldığı mezun olduğu haberine bile; ailesine söylediği yalanından ve maddi olarak sokacağı sıkıntılardan dolayı çok ıstırap çektiği için sevinemedi. Böyle bir aileye sahip olduğu için Allaha şükretti.
İzmir’de Yakın Doğu Kimya Mühendisliği bölümüne kayıt olduktan sonra aile iki yıldır çekilen umutsuz, özlem dolu bekleyişten kurtuldu. Okulun açılış gününü dört gözle beklemeye başladılar. Hava çok sıcak olduğu için evin iki giriş kapısını da açıp merdiven başında neşe içerisinde kuşluk yemeği yiyiyorlardı. Koşarak Mehmet Eski(deli memet) geldi:  “Amcaoğlu jandarmalar, askere gideceğin yeri bildirmek üzere seni çağırıyor” deyince, ev birden cenaze evine döndü. Hasan; Mehmet’i sıkı sıkı tembihleyip, evde yokmuş demesini söyleyerek gönderdi. Hemen oğluna köyün dışına çıkmasını ve jandarmalar gidinceye kadar köye dönmemesini söyledi. Hasan askerliğini jandarma olarak yaptığı için Jandarmaya elini verince kolunu alamayacağını iyi biliyordu.                                                                                                                                          Bu durumda ne yapılır ne edilir nasıl bir yol izlenir, danışılacak kimse yoktu. En bilgili şoför Hamza’nın Denizli’den gelmesi beklenecekti.                                      Karar: yarına kadar kimseye görünmeden, sabah köy dışında otobüse binilip okuldan belge alınıp, gelinecek.                                                                                                                         Öğrenci İşleri Genel Sekreteri Mesut’un bu korkmuş, komik halini görünce gülmesini zor tutuyordu. Sekretere, askerlik şubesinin vermiş olduğu iki yıl askerlikle ilişkisi yoktur yazılarının numaralarını belirterek şubeye yazı yazın hemen postalayın talimatını verdi. Mesut’a da içinin rahat olmasını söyleyerek açılışta görüşme dileği ile uğurladı. Mesut babalarına güzel haberi ulaştırmak için gece on beş- yirmi kilometrelik yolu yürümek zorunda kaldı.
Mesut birinci yılın sömestre tatili için köye gelince yakın akrabalar ve dostları hoş geldin için akşam oturmasına eski ailesine gelir. Hoş beş konuşmalarından sonra dereden tepeden konuşulurken Hacali (Horanımın dayısı): bu günkü durumların hiç iyi olmadığını, gençlerde saygı diye bir şey kalmadığından yakınınca Mesut, dayısına haksızlık yaptığını anlatmaya çalışırken, Hasan; boşuna uğraşma oğlum, dayın eski kendine göre günleri arıyor. Ücretle ramazanlarda, cumalarda değişik köylerde hocalık yaparken kırdığı cevizli günleri arıyor. Bu yaşına, sakalına bile bakmadan senin okulundaki kızları görse hiç beklemez saldırır deyince, Hacı ali: Kızlar çok mu güzel? İzmir’e geldiğimde beni okuluna gezmeye götürsene deyince konuklar gülmelerini tutamadı.                                                                                                              Konuklardan Çakalların Seyfettin(Muhittin Selçuk) söze girdi: Dayı senin dediğin eski günlerde; biz aç yatağa giriyorduk. Üç çocukla, babamım ölmesi ile dul kalan anam boğaz tokluğuna çeşitli varlıklı ailelerin çamaşırına, ekmek edilmesine, kır işlerini koşar, elinden her iş gelmesine rağmen çocukları yarı çıplak, yarı aç dolaşırlardı. Anamın adı da deli Meryem’e çıkmıştı. Pamuk çapası çıkalı, köyde gittiğimiz işlerden azda olsa ücret almaya başlayalı, karnımız doyar, bayramlarda da olsa üstümüze başımıza yeni bir şeyler alır olduk. Lafı uzattım şu anımı da anlatayım da gençler, bu günün kıymetini bilsin. Eskiden komşulardan gelen ekmekle ve arada bir elde ettiğimiz beş on dolu arpa veya buğdayı eşekle değirmen deresinde öğütür gelir, karnımızı doyurmaya çalışırdık. Elimiz para görmeye başlayınca, anamın düğün yemeği pişirmeye gittiği düğün evinden üç gün eve gelemeyeceği bir sırada otuz dolu unu öğütüp, üç koça çuvala koyup sıraladığımda, anam eve gelince önce yanlış eve geldim sandı. Sonra çuvalları açtı tek tek unları kokladı. Ana bu unları kendi paramızla aldım deyince boynuma sarılıp saatlerce ağladı. Allah’ım bu günleri bana ölmeden gösterdiğin için şükürler olsun diye dua etti.                                                                                                                                                                                            Seyfettin sözü alınca bırakamadı. Kore’de yaşadığı şu anısını da anlattı: Yedinci kafile olarak Kore’ye gittik. İlk giden kafilelerdeki çoğu askerler ölmüş. Biz savaşa girmedik. Değişik görevlerden sonra check point(nizamiye)de nöbet tutmaya başladım. Bir çavuş, bir er sekizer saat nöbet tutuyorduk. Müsait zamanlarda birbirimizin uyumasına olanak sağlayıp dinleniyorduk. Aramızda çavuşla bir sorun yaşamadık, ama ne o benden ne ben ondan haz etmiyordum. Bir gün nöbet saatine yarım saat kala, gazinoda otururken çavuş silahımı istedi. Verdim. Benim mendilimle tabancamı temizlemeye başlayınca, ver ben kendi silahımı kendim temizlerim dedim ve tabancayı temizlemeye başladım. Çavuş on-on iki adım ayrılmıştı. Emniyettin kapalı olduğunu bildiğimden tetik bölgesinde rahat rahat temizliyordum ki tabanca ateş aldı. Kurşun çavuşun arkasında girdi, palaskanın aynasını parçalayarak çıktı. Çavuş helikopter ile hastaneye götürülürken beni hapishaneye koydular. On gün sonra yüksek rütbeli subaylar sandalyede otururken, üst teğmenin döner koltukta oturduğu bir heyetin karşısına çıkarıldım. Bu ortam şaşırtıcıydı. Sonra anladım üst teğmen hâkimmiş. Benden olayı dinledi. Tanıkların var mı diye sordu? Sonra nereli olduğumu öğrenince, kafasını iki yana salladı. Tekrar hapishaneye götürüldüm. Beş-on gün sonra ziyaretçin var diye beni hapishane müdürünün odasına götürdüler. Ziyaretçiler; üst teğmen ve köylüm idi. Müdürden izin alıp, hep beraber bir piknik alanına gittik. Yedik içtik, Çal’ın hangi köyünden olduğumu öğrenince; Yunanın Süller’i işgal etmesi sırasında bizim köye sığındıklarında, üç ay aynı mahallede yaşadığımız ortaya çıktı. Önce seni cezan idam, ama seni idam edecekte benim beraat ettirecekte benim. Hastaneden çavuşun sağlık raporunu bekliyorum. Köyüne mektup yazdın mı diye sorunca, bu olayları anan, duyarsa üzüntüsünden ölür diye yazamadım. Bana, sivil kıyafet giydirip fotoğraf çektirdik. Olaylardan bahsetmeden mektup yazdım üst teğmen hızlı ulaşsın diye sivilden postaladı. Bir hafta sonra çavuşun bir sağlık problemi kalmayınca beraat ettim.
Baba oğul dükkânda sohbet ediyorlardı. Alış veriş yapıp giden Ercep(Recep) Şahin’den sonra Mesut, babasına sorar bu abi nasıl biri? Geçenlerde arkadaşlarla parkta otururken o da vardı. Bir bakıyorsun kafiyeli şiirler okurken hemen başka konuya geçip, garip davranışlarda bulunuyordu. Bu adam delimi ne diye düşünüyordum ki. Benim kimya mühendisliğinde okuduğumu öğrenince,  atom bahsini anlatmaya başladı. Nerede ise okulda öğrendiklerimizden daha fazla bilgiye sahipti. Bunları nereden biliyorsun diye sorunca, askerde öğrendiğini söyledi. Bu seferde zekâsına ve hafızasına hayran kaldım. Çünkü askerden döneli hayli zaman olmuş.                                                                                                           Hasan, oğlum ben bu köyde iki kişiye akıl erdiremiyorum. Biri bu, diğerimde Kopuk(Süleyman). Ercep; çok zeki biri, çok güzel ezan okur, sala verir. Namazlarda gamat eder. Çok çalışkandır. Ama bir tutkusu var, define aramak. Onun geceleri gizli gizli kazdığı yerlere harcadığını emeği, normal çiftçilik işlerine harcasa köyün varlıklı kişilerinden olabileceği söylenir. Ama şimdi neredeyse yiyecek ekmeğe muhtaç…                                                                                          Kopuk’ka gelince; oda kumarbaz. Parası kalmayınca şans oyun çantası (bir metre çapında üç yüz almış dereceli düzgün bir daire, içerisine yan yana yedi renk grupları, defalarca tekrarlanarak yerleştirilmiş. topun dönebileceği bir boşluktan top hızla döndürülüp,  hızı kesilince bu renlerden birine gireceği ince metal çubuklar birbirinden ayrılmış yuvaları olan ve ikiye katlanabilen bir tezgâh)nı yanına alır. Köy köy, kasaba kasaba, şehir şehir aylarca hatta bazen bir, iki yıl dolaşır yeterli para kazandığında köye bir ağa edası ile gelir. Önce karısın esnaflara ve diğer kişilere olan borçlarını öder. Artık bir daha kumar oynamayacağına sözler verir, yeminler eder…                                                                                                         Kumarbaz arkadaşları, onu rahat bırakmaz. Abi sen oynama, biz oynarken gezdiğin gördüğün yerleri, yaşadığın maceraları anlat. Sensiz kumar oyununun hiç tadı çıkmıyor diyerek kanına girerler. Kumar oynanan evlere götürürler. Önce seyir eder, dayanamaz oyuna başlar. Bazen hiç şansı tutmaz, bazen de şansı tutar çok para kazanır, keçi sürüleri ve birçok tarlanın sahibi olur. Paraları suyunu çekince, zorla davet eden kişiler bu sefer abi sen ayakaltında dolaşmasan şöyle bir köşeye otursan diyerek kovarlar. Yine şans çantasını alıp, yollara düşer. Ben; bunun ailesine borç mal verirken, hiçbir zaman ne zaman ödeyeceksiniz, borcunuz hayli kabardı diye laf etmem. Çünkü Kopuk borcuna en sadık kişilerden biridir.
Mesut birinci sınıfı sorunsuz geçer, ikici sınıfı okumaktadır. Çok samimi olduğu köyden arkadaşı Kadir Özgür (Çetmi) Ankara’da polislik yapmaktadır. Bayram için köye geldiğinde Hasan amcası ile hem bayramlaşmak hem de sohbet etmek için dükkâna uğrar. Konuşma sırasında Mesut’un bayram sonrası hemen sınavları olacağı için gelemedi der Hasan. Kadir: kinayeli olarak onun işleri çok, iki üç gün önce Ankara’ya vatan kurtarmak için arkadaşları ile gelmişti deyince, Hasan bozulur, ama Kadir’e belli etmez.                                                                            Kadir gider gitmez bir tebrik kartı alır, üzerine şunu yazar: “Oğlum, sen fakir bir köy bakkalının oğlusun; kendini kurtarmadan, vatan kurtaracağım derken ölürsen, bizleri tarifsiz bir acıya boğar gidersin. Hapse girersen senin peşinde koşacak ne takatımız var ne de harcayacak paramız var. Yolun açık olsun.” Zarfa bile koymadan postalar.
Hasan Yılmaz(kel Hasan); Denizli’de oturan kız kardeşi Dudu, yeğeni ve çocukları ile köydeki diğer yakın akrabalarını Karaca dağdaki bahçesinde oğlak yemeye davet eder. Dışarıdan gelen konuklar ve yaşlılar at arabası ile diğerleri eşekle ve yaya olarak bahçeye ulaşırlar. Asırlık ceviz ağaçları, kaynaktan çıkan içimi çok güzel buz gibi su, cennet gibi güzel bu yerde, çok neşeli bir ortam vardır. Yenilir, içilir, eğlenilir. Her zaman olduğu gibi Alime muzipliğe başlar. Kemikleri birilerine atmaya başlar.  Bu şaka sırasında Hasan dayının kızı Sabiha’nın, Almanya’da çalışan kocası Mehmet’in düğüne gider gibi giygiği şık elbisesini Mesut, bilmeden kirletir. Öcünü almak isteyen Mehmet’ten kaçan Mesut, uzun süre dağda yalın ayak dolaşmak zorunda kalır.
Mesut; artık son sınıfın son iki dersini vermek için çalışmaktadır. Eski ailesi oğlanlarını bu okula gönderirken; Birinci yıl hazır parayla, ikinci yıl koyunları satarak, üçüncü yıl en değerli tarlalarını satarak, dördüncü yılda dükkânın sermayesi ile okul giderlerini karşılamayı planlamışlardı. Koyunlar hariç bir şey satmadan inşallah oğlan okulu bitirecekti.                                                                    Karı-koça dükkân da otururken Hasan; oğlan İzmir’den ayrılmadan hem onu ziyaret edelim, hem de İzmir’i ve denizi dünya gözü ile bir gör diye karısına İzmir’e gitmeyi önerir. Horanımda ilk defa masraf olur diyerek bu öneriyi reddetmez. Ertesi günü yola çıkarlar. Oğlanlarının daha önce tarif ettiği yerde inip, bir taksiye binerler. Şoför mahalle arasına girince Hasan, şoförü uyarır. Ev cadde üzerinde olması gerekir. Şoför ben sizi daha kısa yoldan götüreceğim diyerek yolu uzatır. Tekrar ana caddeye çıkıp eve yaklaşınca Horanın oğlunu caddede görür ve açık pencereden seslenir. Anasının sesini duyan Mesut, bir an hayal gördüğünü sanarak sesin geldiği yere bakar. Taksiden anası inmektedir. Koşarak yanlarına geldiğinde babası da arabadan iner.                                                                                                                  Ele geçirdiği iki saf köylüyü yolmayı düşünen şoför, boşuna fazla benzin yakarak normal ücretini almak zorunda kalır.                                                                            Arkadaşları yaz tatilinde oldu için ev müsaittir. Üç gün İzmir’de kalan ana, baba çocukları ile hasret giderirken, şehrin önemli yerlerini oğulları ile birlikte gezerler.
Mesut, okulu bitirdi. Nasıl iş bulacağım diye düşünürken liseyi bitirdiği yıldan beri hiç görüşmedikleri bir arkadaşı ile tesadüfen karşılaşır. Onun önerisi ile Ankara’ya gidip Denizli Senatörü HÜSEYİN ATMACA’dan yardım ister. Onun yardımı ile çok büyük bir fabrika da, sevdiği bir iş de, mesleğini severek uygulayabileceği bir iş bulur.                                                                                                    O tarihlerde uzun güvenlik soruşturmaları yapıldığı için işe başla davetinin gelmesini köyde beklemektedir. Yılbaşı akşamı kahvede arkadaş bulamadığından erken dükkâna gelir. Babası yatsı namazından çıkmış, dükkânı kapatmak üzeredir. Oğluna, anan Sararlar da, bende oraya gidip radyodan yılbaşı bileti sonuçlarını dinleyeceğiz, istersen sende gel. Mesut; erkenden yatıp, yatağın içerisinde dönüp durmaktansa değişiklik olur diyerek gelmeyi kabul eder. Müezzinde gelmek ister, üçü beraber söz konusu yere giderler. Evdeki konukların çoğu kadındır. Yılbaşı için tavan arasında saklanmış karpuz, kavun, taze üzümler çıkarılır. Halaza armuttu ve hışır turşusu vardı. Mısır patlatılıp kavurga kavrulur, tam bir ziyafet sofrası. Yenilir içilir sohbetler edilir.                                                                                                               İlerleyen saatlerde Kurtuluş savaşında sesleri güzel olduğu için kahramanlık marşları ve türküleri söyleyen İkiz Mehmet ve Hüsem amcalar; uzun süre marş ve türküleri söylerler. Biraz duraklama olunca müezzin, bende birkaç ilahi okuyayım diyerek ilahi söylemeye koyulur.                                                                        Erken saatlerde uyumaya alışık konukların çoğu kestirmeye başladığı sırada, Hasan’ın yanında oturan damat Osman da derin uymaya başlamıştı, Horanım, kocasına işaret ederek Osman’ı uyarmasını ister.  Osman horlayıp herkesi güldürmesin diye.  Hasan, bilerek fazlaca dürtünce Osman, zıplayarak çığlık atar. Bir anda herkes neye uğradığını şaşırır, arkasından sinirler boşalır, kahkahayla gülmeye başlarlar.
Mesut işe başladığı ilk aylardan itibaren ailesini, çalıştığı Karabük’e sık sık davet ediyordu. Karı- koca- Haziran ayının ilk haftasında gitmeye karar verirler. Dönüş de almak üzere dükkânın mallarını sipariş edip paralarını ödediler, bacanağı ve teyze oğlu Ömer, tanıdığı şoförden Karabük otobüsüne binmelerine yardımcı olmasını isteyerek, gece yarısı Ankara’ya gitmek üzere onları yolcu eder. Ankara’da hemen Karabük arabasına bilet alıp yerlerine otururlar. Hasan araba kalkıncaya kadar tuvalete gidip gelmek ister. Horanın cebine ve kendine dikkat et, kayıp olma diye şaka yollu uyarınca, Hasan ben kaçın kurasıyım der gibi karısına bakar ve tuvalete gider. Dönüşte suç işlemiş çocuk gibi mahzun mahzun ben paraları çaldırdım der.  Yapacak bir şey yoktur. Otobüs hareket etmek üzeredir.                                                                        Oğlanları, onları garajda karşıladığında Horanım, oğluna müjdeyi verir. Baban soyuldu.                                                                                                                                                                             Öğle yemeği sırasında çocukları şu öneriyi yapar: Şehir olarak Karabük’ün gezilecek bir yeri yok. İsterseniz açık müze diye adlandırılan Safranbolu, Amasra, Bartın ve Zonguldak’ı gezelim. Son gün de Ankara’yı gezeriz. Sonra siz Denizli’ye ben Karabük’e dönerim. Öneri benimsenince hemen hareket ederler. Son gün erkenden Ankara’da Anıt kabir, Kızılay, Ulusu dolaşarak Gençlik Parkına giderler. Karı koca kısa sürede ilk defa bu kadar çok yer gördükleri için yorgun ama çok mutludurlar.                                                                                                                                                     Gençlik Parkında dolaşırken Hasan, içlerinde Bedia Akartürk’ünde olduğu sanatçıların bulunduğu gazinoya gidip sanatçıları canlı olarak görmek ister. Horanım her zaman olduğu gibi çocuğa çok yük olduk gerekçesi ile itiraz eder. Mesut’unda cimriliği tuttuğu için anasına uyar. Ana- babasının belki hayatları boyu ilk ve son daha yakalayamayacakları bu fırsatı heba olur.
Hasan, masrafları çok azalınca epey para biriktirir. Toptan mal aldığı yerde, arsa alışverişi de yapıldığını öğrenince patronun bu işleri yapan oğluna şu kadar param var. Bu paraya arsa alabiliriyim diye sorar. Bu paraya uygun Çamlıkta ilerde çok değerlenecek bir arsamız var. Orayı sana verelim. Hasan, ertesi gün parayı getirip, işlemleri yapalım diyerek arsa alımını tamamlar.                                                                                                                                                                 Dükkân da karısı ile malları döşerken, karısına arsa aldığı müjdesini verir. Karısının nerden aldın sorusuna, Çamlıktan diye yanıt verir. Karısı da, herkes ovaya inerken sen dağa çıkmışsın! Hayırlı olsun der.  Hasan parayı alıp arsa işlemini tamamlamak üzere Denizli’ye gider. Cavit Özer, Hasan amca sabah sıkışıklığını atlatıp, hemen senin işi halledeceğim. Hasan, Cavit’e yengesinin sözünü aktarır. Cavit, bizim İzmir asfaltına yakın çok değerli arsalarımız da var istersen aynı paraya oradan da verebiliriz. Ancak Çamlık ferdi tapu, diğeri hisseli tapu diye uyarır. Yengenin dediği yerden olsun diye kararını değiştirirken; on yıl içerisinde cebinden hiç para harcamadan beş- altı daire sahibi olacağı şansını tepip, ileride çocuklarının, babasının aldığı paranın altında satacağı arsayı alır. Ya nasip.
Oğlanları; o yıl ilk ve son defa uygulamaya konan, biriken yedek subay adaylarını eritmek için kısa dönem yedek subay uygulamasında askere gider. Dönüş günü dört gün gecikip bir haber almayan ana- baba hayli endişelenir. Hasan; kendi kendine bu oğlan sağ salim geldiğinde, bu sorumsuzluğunun hesabını yaşamında ilk defa onunla kavga ederek soracağım diye aklından geçirir. Mesut geldiğinde babası elini gönülsüz verir. Yaptığı sorumsuzluğun farkında olan oğlan, anasına- babasına şu müjdeli haberi verir: Teyzesinin kızı Fatma ile evlenmeye karar vermişlerdir. Bir anda üzüntüleri sona eren ana- baba sevinçten havalara uçarlar. Hemen ertesi günü Horanım dünürü Kiraz teyzeyle adını koymaya giderler.                                                                                                                                            Mesut, lojman alabilmek için hemen nikâhlanır. Sonra Horanım bir oğluma muhakkak nişan yapmak istiyorum deyince, köyde nişan takılır. İki ay sonra Fatma, beşibiryerde istiyorum diye tutturunca ortalık gerilir. Çünkü eski ailesi; çocukları için her zaman yapabileceklerinin en fazlasını, istetmeden yapmışlardır. Başta her hangi bir talep gelmediği için ekonomik olanaklarını sonuna kadar kullanarak bilezik bozmuşlardı. Mesut, bu talebe kesin olarak karşı çıkınca ortalık gerildi. Hasan; daha fazla ortalığın gerilmemesi için oğlunun tüm itirazlarına karşın, yaşamında ilk defa Saralların Hatça abadan üç ay sonra ödemek üzere borç alıp sorunu çözer.   
Lojman dağıtımında liyakatten önce torpil işlemeye başladığından zamanında lojman alınamaz. Uygun mahallelerden de ev bulamaz. Bekâr lojmanında bir süre oturmayı düşündüğü sırada son anda kiralık ev bulur. Hem babasına hem de kayın pederine mektup yazarak eşyaları getirebileceklerini bildirir.                                                                                                        Hasan, mal almaya gittiğinde teyze oğlu- bacanak, aynı anda dünürü Ömer’in evine uğrar. Ömer suratı asık olarak bu eşyalar nasıl gidecek diye Hasan’a sorar.                                                                                                                                                         Hasan: senin kamyonun olduğu için ben başka seçenek düşünmedim.                                               Ömer: benim kamyonumun iki ayı dolu.                                                                                                           Hasan: ben bugün mal almak için gelmiştim. Yarın gelip kamyon ayarlayalım. Bu davranış Hasan’ı çok üzdüğü için hemen oradan ayrılır. Sıkıntısını ne yolda ne de dükkânda mal döşerken atabilmiştir. Çok sık dükkâna uğrayan samimi dostu Galaycı(Mehmet Ali Ürkmez) bakkal üzgün görünüyorsun bir sıkıntın mı? Var.                                                                                                                                          Hasan: yok bi sıkıntım yorgunum ondan,  Galaycı, dükkandan ayrılıp yarım saat sonra geldiğinde Hasan hala üzüntülüdür. Aynı minvalde konuşma geçer. Çaresiz kalaycı dükkândan tekrar ayrılır. Bir saat sonra geldiğinde hala üzgün olan Hasan’a derdini söylemezsen ben buradan bu gece ayrılmayacağım deyince Hasan, gündüz Ömer’le yaptığı konuşmayı aktarır.                                                                                                                          Galaycı: Benim kamyon ne güne duruyor.                                                                                                 Hasan: senin fabrikalarla anlaşman var. Sürekli İzmir’e zahire taşıyorsun                                            Galaycı: Fabrikaların depolarında hayli zahire var. İki üç gün mal gitmese sorun olmaz.                                                                                                                                    Hasan: kaça götürürsün                                                                                                                                              Galaycı: paranın lafımı olur, mazot parasını verirsin yeter                                                                            Hasan: olmaz, oğlunla konuş ederi ne olduğunu söylersen, sana taşıtırım. Galaycı bir saat sonra gelir. İki bin beş yüz lira gerçek hakkıymış der. Hasan’ın omzundan çok büyük yük kalkar. Ertesi sabah Denizli’ye giderken içi çok rahattır. Dünürlerine vardığında bahçede karısı ile çay içiyorlardı. Ben kamyon buldum diye hemen konuya giren Hasan’a Ömer kimin kamyonu diye sorar. Hasan: Galaycının kamyonu.                                                                                                 Ömer: o eşya taşımasını bilmez. Ben şoföre söyledim araya sıkıştıracak.                                                                                   Hasan: ne kadara götüreceksin                                                                                                  Ömer: üç bin lira. Hasan acele işinin olduğunu söyleyerek oradan ayrılır. Daha sonra birkaç küçük sorun çıksa da, büyümeden çözülüp düğün gerçekleştirilir.
İbrahim Kabak(külcü) eşeğini yanına alıp kayının dükkânına gelir. Hasan ben Aydın’a gideceğim, bu eşeğe iki-üç bakarmısın.                                                         Horanım: Niye gideceksin?                                                                                                                      Külcü: Abanız kötüleşmiş oğlan gidip almamı istedi.                                                                Höranım: kocasına, İbiram ağam; yol bilmez, yordam bilmez. Çağır bir araba beraber abamı alıp gelelim. Hasan; Burhan Gökçe’yi çağırıp, onun arabası ile abasını almaya, karısı ile gider. Geldikten bir hafta sonra Hasan; üçüncü kız kardeşini de kayıp edecektir.
Fatma evlendiğine Mektupla öğretim; eğim enstitüsünde okuyordu. Hamile olunca okula ara verdi. Kızı doğup bir buçuk yaşına geldiğinde siyasi iktidar değişince, daha önce terör yüzünden okula devam edemeyen öğrencilere hızlandırılmış eğitim hakkı tanındı. Fatoş’da bu haktan yararlanarak ikinci sınıfı İzmir Buca eğitim Enstitüsünde, Üçüncü sınıfı Ankara’da tamamladı. Bu süre içerisinde Övül Köyde dedesi ve ananesinde kaldı. Mesut, Fatma’yı İzmir’e bırakıp Övül ile köye geldiğinde, dünyalar Hüsranım ve Hasan’ın oldu. Çünkü torunları onların yanında uzun süre kalacaktı.                                                                                            Mesut, anası ve kızı sabah kahvaltısı için oturduklarında, normalde zor yemek yiyen Övül;  babaannesinin hangi kahvaltılıklardan yiyeceğini sorması üzerine yemek yemeyeceğini, attaya gitmek istediğini söyleyince torununu sırtına alıp, oğlum sen kahvaltına devam et diyerek dışarıya çıkar.                                                                                                                          Ana bu çocuk öyle yüz bulursa hiç yemek yemez sözüne, anası kulak asmaz…  Anasının kıza bakamayacağını düşünen Mesut, babasından destek almak için hemen dükkâna gider. Gelişmeleri babasına anlatır. Anasının uyarılmasını ister. Babası: sizleri o kadın büyüttü. Sen hiç merek etme diyerek oğlunun isteğine olumlu cevap vermez.                                                                                                        Her zaman babası ile rahat konuşan Mesut, babasından bir miktar para istemeye cesaret edemez. Arkadaşı Raşit Aydoğmuş(memur) dan borç ister. O öğleden sonra istediği parayı vereceğini söyler. Öğle yemeği sonrası Mesut, babası ile sohbet ederken babası, oğluna sorar: “bu ara ekstra harcamaların oluyordur. Paraya falan ihtiyacın yok mu? Yarın gideceksin”.  Mesut’un arkadaşından borç istediğini öğrenen baba oğluna çok kızar ve gerekli paranın hayli üstünde para verir.                                                                                                                                                 Fatma, okulu bitirip Övül’ü almaya gittiklerinde kızlarını tanıyamazlar. Çocuğun; gözle görülür boyu uzamış, yanakları elma gibi kızarmış, durduğu yerde duramayan hareketli bir çocukla karşılaşırlar.                                                                                                                                                 Övül, dedeleri Karabük’e geldiklerinde onlarda ayrılmayarak  tekrar köye gittiğinde halası ve Nurhan ablası da köyde idi. Üçüncü kez Övül’ün köy macerası anasının ilk tayini sırasında oldu. Hasan Çağrı ise, bakıcı kadın sorunu yaşadıkları üç farklı zaman da üçer ay köyde yaşamak zorunda kaldı.
Horanım- Hasan; oğlunun ikinci çocuğu Hasan Çağrı’yı görmek için Karabük’teler. Baba oğul, bahçede kızları Övül’ün oynamasını seyrederken, bir taraf dan da laflıyorlardı. Oğlu komşunun yeni aldığı ikici el otomobili göstererek bizde buna benzer bir araba almayı düşünüyoruz. Babası arabayı alıcı gözle inceler. Böyle bir araba ile köye gelirsen seni eve sokmam diye şaka yollu uyarır.                                                                                                                          Oğlu; şimdilik, ancak bunun gibi bir arabaya paramız yetiyor.                                                                  Baba: bu arabanın fiyatının iki katı kadarda ben yardım ederim.                                                                    Oğlu: baba size çok yük oldum. Beni sırtından indir artık. Birazda kendi keyfinize bakın.                                                                                                                                Baba: o arabaya benim canlarım binecek. Bundan iyi keyif mi olur, diyerek ısrar eder. Baba oğul bu işlerden iyi anlayan dünürünün, alım işlemlerinde yardımcı olmasını istemeye karar verirler. Bir ay içerisinde babanın da hoşlanacağı bir araba alınır.
 Mesutlar, yaz tatili için köye geldiklerinde, İzmir’den çok samimi okul arkadaşı Mesut Kıraba ve eşi de onları ziyaret için köye gelirler. Sohbet sırasında Mesut çok iyi bir inşaat kooperatifi var. BAĞ_ KUR’lular için güzel evler yapıyorlar. Ben birinci etabı kaçırdım. İkinci etaba; kendimi, kız kardeşimi, teyzemleri ve birçok dostu kooperatif üyeliğine girmelerini ikna ettim. Yöneticilerini yakında tanıyorum. Mesut, ben devlet memuruyum o kooperatife üye olamam ama babam BAĞ- KUR’lu o belki düşünür ona söyleyelim. Hasan, Mesut’un olduğu yere gözüm kapalı girerim der ve boş üyelik varsa gireceğini söyler. Mesut gerekli araştırmayı yapar. O güne kadar toplanmış olan paraları alarak, Hasan’ı da ortak eder. Evler bitmek üzeredir. Yapılan genel kurulda; işyerlerini ortasında kalan bu evlere, iyi fiyata müşteri vardı. Burayı satıp adresi ve resimleri panoda görülen deniz manzaralı daha geniş bir yerde çok az bir fark ödeyerek daha ferah ev sahibi olunabileceğini yöneticiler, ballandıra balandıra anlatırlar. Üyeler bitmek üzere olan evlerin satılmasına, yeni yeri alıp hemen inşaatın başlamasına karar verir.                                                  Bitmekte olan evler satılır, fark ödenir, önceki evin aylık ödenekleri ödenmeye devam eder. Belirlenen arsa bir türlü alınamaz. Başka yerler aranır. O yerler için bir türlü karar verilemez. Sonunda yöneticiler buharlaşır. Mesut Kıraba’nın çok erken ölmesinin nedenlerinden biride bu üçkâğıda kendi ve yakınlarının getirilmesine bilmeden neden olduğunun ıstırabı olur.
 Hasan, hacıya birlikte gitmek için karısını ikna etmek için çok uğraşır. Onun; sen bu sene git gel. İki- üç yıl sonra beraber tekrar gideriz, ben henüz kendimi hazır hissetmiyorum demesi üzerine hacıya Hasan yalnız gider.                                                                                                                       Oğlu babasını hem uğurlar, hem de Dinar’da karşılar. Babasının elinde kocaman bir paket, bunu aldığım yerden beri başına bir şey gelmesin diye kucağımda taşıyorum, ablanın siparişi duvar saatini, oğluna teslim eder. Birlikte köye gelirler. İlk konuklar gider gitmez Hasan, valizleri açar. Akrabalara, komşulara de dostlara verilecek hediyeleri bir bir tasnif eder. Mesut ve ailesine bir tek hediye yoktur. Mesut, çok bozulur, bir yanlışlık yapmamak için uykusuzum diyerek yatar. Ben,  hem uğurlayayım hem karşılayayım, oradan kızına koca bir saati kucağında getirsin. Bize hiçbir şey olmasın… Kıskançlığından ağlar. Ablasının bu güne kadar kendisi için ne büyük fedakârlıklar yaptığını aklına getirir, rahatlar. Karısına, çocuklarına ve çevreye ne diyeceğim sorusu aklına gelince tüm kıskançlık damarları yeniden ortaya çıkar. Uzun süre yatakta kalamaz. Gelen giden konuklar olmaktadır. Konuklara ve babasına bir şey belli etmemeye çalışsa da babasının hasta mısın oğlum sorusuna muhatap olmaktan kendini kurtaramaz.                                                                                                 Akşam yemeğine üzgün oturan Mesut, babasının şu konuşmasından sonra utancından yerin dibine geçer. “Oğlum size alacak bir hediye bulamadım. Ne almak istesem, evinizde var olduğu gözümün önüne geldi. Araba, para bırakmak yerine, oğluma hediye için ayırdığım parayı vereyim onlar kendilerine benim için istedikleri hediyeleri alsınlar” diye düşündüm. “Şu marka çocukların istediklerini benim için alıver”.
 Hasan; Karısına, çocuklarının ve torunlarını görmeye gitmek için günlerdir dil dökmektedir. Horanım; “şimdi koyunların kuzulama zamanı, kime bırakıp gideyim. Bu sefer sen yalnız git.” Hasan, Karabük’e yalnız gelir.  Hasan; Hafta sonu Cuma akşamı memurlar kulübün deki, cumartesi akşamı mühendisler kulübün deki canlı müzikli eğlencelerde felekten iki gece çalarken, Mesut’a yıllar önce babasının isteğini yerine getirmediği hatasını telafi etmekten mutlu olur. Hasan çocukların yanında çok mutlu ayrıldı. Köyde karısını kıskandırmak için yaşadığı geceleri ve torunların arasında uyuduğu üç geceyi durmadan anlatır…                                                                                                                                                          O akşam İzmir’de kolej de okuyan torunu Kamuran’ın yarıyıl tatili için köye geldiğinden çok mutluydu Hasan. Torunu ile sohbetleri gece yarısına kadar devam etti. Sabah namazına kalktığında aptes bardağını(ıbrıgını) devirir. Karısına dikkatsizlik ettim diyerek rahatsız olduğunu söylemez. Cami dönüşü kendimi iyi hissetmiyorum diyerek dükkânı açmaz. Yatmaya eve gider. Evde kötüleştiğini gören Horanım, hemen İsmail’i çağırır, arabayla amcasını Denizli’ye götürmesini ister. Hasan felç olmuştur. Oğlu gelir, doktorla görüşüp büyük şehir hastanelerine götürmenin bir yararı olmayacağını öğrenir. Çünkü bu hastalığın henüz tedavisi bulunmamıştır...                                                                                Artık hastanede yapılacak bir şeyin kalmadığını söyleyen doktor: kan sulandırıcı ilaçların etkisi ile kapanan beyin damarlarının açılabileceğini, mafsallarında kireçlenme olmaması için ortopedi teknik siyeninden yardım almalarını önerir. Hastaneden ayrıldıktan sonra dünürlerinin evinde iki gün teknik siyen; nasıl hareket ettirilmesini, oğluna öğretir.                                                                                                                             Köyde oğlu anasına bu hareketleri öğretmeye çalışırken, Eniştesi, Ali İhsan çok büyük incelik ve fedakârlık yaparak iki çocuğunun bakımını Almanya’da üstlenip, karısını babası iyileşinceye kadar bakması için köye gönderir. Oğlu işe dönmek zorunda olduğu için ana, kız üç ay hareketleri hiç ihmal ededen, Hasan’a bir bebek gibi bakarlar. Tam iyileşmese de Hasan, kendi ihtiyaçlarını kendi görür duruma gelir.                                                                                                                 Hiç konuşamadı, sağ alini ve kolunu kullanamadı. Ama karısı; onun dili, kolu oldu beş buçuk yıl bebek bakar gibi hiç usanmada, yılmadan bakmaya devam etti. Çocuklarının gözü hiç arkada kalmadı. Hasan tuvaletine kendi gidiyor, hazırlanan yemeğini yiyiyor. Camide özel yapılan sandalye ve sehpada namazını kılıyor. Hastalığını benimseyip kabullendiği için de huzurunu hiç kayıp etmedi Hasan.
Oğlu on beş yirmi günde bir ziyaretlerine geliyor. Onun söylediklerini anlayan Horanım bunu diyorsun dediğinde Hasan gülerek onaylıyordu. Sık sık karısından çok hoşnut olduğunu belirtmekten kendini alamıyordu. Hastalığının ikinci yılında ziyarete gelen oğlu sohbet sırasında arabasını değiştireceğini söylediğin de ona sıfır araba almasını önerdi. Parasının sıfır arabaya yetmeyeceğini söyleyen oğluna, Ben; ne kadar eksiğin varsa tamamlarım diyerek, sıfır alması konusunda ısrarcı oldu. 
Horanım evde bir hasta kocası yokmuşçasına, onun bakımını hiç aksatmadan kır işlerini de eskiden olduğu gibi devam ettirdi. Çocuklarından maddi destek istemediği gibi, devamlı onlara maddi destek de bulundular. Huzurlu geçirdikleri beş buçuk yılın sonunda Hasan;  sürekli yardımcı olan Yeğeni İbrahim ve kız yeğeni Şadiye’nin kocası Niyazi’nin köyde olmadığı bir sırada kuru üzümleri satmak istedi. Horanım; çocuklar yok, kızlar cahil, hesap kitap bilmiyorlar, çuvalları kaldırmakta zorlanırız, işler aksayınca sinirlenirsin, paraya da ihtiyacımız yok. Alıcıların yanında mahcup oluruz diye itiraz eder. Karı- koca çene kavgasına tutuşur. Yatmaya giden Hasan yarım saat sonra kalp krizinden 8 Kasın 1988’de gözlerini bir daha açmamak üzere yumar.
Bu kadar yıl fedakârca bakan Horanım; daha kocasının ölüm acısın ile kavrulurken, görümcesinin gelini Küsün’ün dayımı yengem boğazını sıkarak öldürdü iftirası ile ıstırabı dayanılmaz noktalara taşındı.
Çocukları ve köy halkı Küsün’ün bu iftirasına hiç itibar etmedi. Çünkü herkes Horanımın kocasına beş buçuk yıl büyük özveri ile baktığına tanıktılar.                         Oğlu, ablası ile anlaşarak anasının bu sıkıntılı ve üzüntülü günlerini geçirinceye kadar kendi yanında kalması için Karabük’e götürmeye karar verir. Anaları; bu öneriyi kocasının ruhunun eve geldiğinde evi kilitli ve ışıksız bulmasını istemediğini söyleyerek, kesin bir dille kabul etmez.                                                                              Abla, kardeş çaresiz kalırlar. Analarının köyde kalabilmesi için şu koşulu öne sürerler. “Hiç olmazsa gece yarısı koyunlara bakacağım diyerek inip çıkarken üşütüp hasta olmaması, her hangi bir soysuzun tacizine uğraması önlemek için kesin olarak koyunları satılmasını isterler.”  Anaları, önce buna itiraz eder. Çocuklarının kesin kararlığı karşısı da Niyazi’ye satmaya razı olur. Niyazi’nin oğlanlarından biride geceleri onula kalacaktır.
İki kardeş babalarının mevlidini okuttuktan sonra köyden ayrılırlar. Horanım, danışıklı dövüş olarak sattığı koyunlar hemen geri getirir. On gün sonrada çocuğu hasta falan ederim diyerek geri gönderir. Horanım, kocasının yokluğuna zorda olsa alışmaya çalışarak üzüntüsünü, kendine işe vererek avutmaya çalışır. En çok zorlandığı konu, alış veriş yapmaktı. Kocasını sağlığında gereksinmelerini ya dükkânda ölçüsüz, tartısız alır, ya da kocası tedarik ederdi. Bakkaldan pazardan bir şey almaya uzun süre alışamadı. Her alış veriş de zorlandığında, küllenmeye başlayan acısı tekrar alevleniyordu. Zaman, her şeyin ilacı olmaya Horanımın acılarının da küllenmesine yardım etti. Kocasını hiçbir zaman unutamadı ama normal yaşamaya döndü.
Babalarının ölümünden sonra kardeşler malları paylaşmadı. Anaları bildiği gibi işleri yürüttü. Torununun sünnetini yaptırıp, hacıya gidip geldikten sonra kızı ile anlaşarak tüm gelirleri, üniversite de iki çocuk okutan oğluna verdi. Bu karara ne Kezban’ın kocası Ali İhsan’dan  ne de çocuklarından bir itiraz gelmedi. Dahası, büyük bir özveri göstererek ananelerini doğru yapıyorsun diyerek motife ettiler.
 Oğlunu babasından habersiz bir çakı bıçağı uğruna sünnet olmasında, karı koca hiç konuşmadan birbirlerinin gözlerine bakarak verdikleri kararı, kocası adına uygulamaya karar verir Horanım. Torunu Hasan Çağrı köyde sünnet ettirilecektir. Tüm hazırlıkları kızının yardımı ile yapar yaz tatiline gelince torununu sünnet ettirir.
Köylü; üzümünü,  zahiresini satarken miktarının belirlenmesi alıcını insafında idi. Özellikle yaş üzüm satarken herkes bir an önce sıra kapıp üzümü satmaya uğraşırken, miktar belirlenmesi kamyon üzerinde ki alıcını adamını elindeydi. Kantarda iki rakam vardı. Traktör arabasından dirgenlerle kelterlere doldurulan üzüm, Kamyon üzerine asılmış kantarda tartılır. Tartım sonucu: 50-55-60-65-……80-85 kğ. Gibi olurdu hiç ara rakamda ağılık tespit edilmezdi. Bu keyfilik Belediye Reisi İsmail Avcı ‘nın belediye kantarı yaptırması ile son buldu.
Horanım;  kocasının tüm ısrarlarına karşın gitmediği hacıya artık hiç gidemeyeceğini düşündüğü bir sırada hacıya gitmeye kara veren kardeşi Mustafa ve karısı Fatma’nın peşlerine giderek gerçekleştirdi.
Hacıdan Dönen Horanım; kendi malları da dahil olmak üzere çocuklarım paylaşmasını istedi. Çocukları; tarlalarını bilmedikleri için çok uzun yıllardır ortakçıları olan Hidayet Göcen’den iki eşit parçaya ayırmasını ve kura çekerek hangi parçanın kime düştüğünün belirlenmesini istediler. Paylaşılan tarlaların yönetimini eskiden olduğu gibi Horanım devam ettirdi.  Başta yakınları olmak üzere tüm komşularına sürekli koli koli yumurta, süt yoğurt, ceviz, badem v.s. dağıtmaya devam etti.
Horanım, çocuklarının sürekli huzurlu, mutlu ve sağlık haberlerini aldığında çok mutlu oluyordu. Yaşamdan yalnız beklediği onları ve tüm insanların mutlu, huzurlu, barış içinde varsıl olarak yaşamalarını diliyordu. Oğlunun son zamanlarda eşi ile aralarının açılması onu çok üzüyor ama aralarının kısa sürede düzeleceğine inanarak kendini fazla yıpratmıyordu.                                                                       İyice araları açılan oğlu; bir gün bir kamyonete yüklediği birkaç parça eşya ile köyde yaşamak için gelince, hiç kimseye belli etmedi, bir şey söylemedi ama dünyası yıkıldı Horanımın. Oğlunun, o sırada kendini düşünüp, sadece kendi derdi ile ilgilenmekten, anasının psikolojisini görecek hali yoktu. Çocuklarının mutlu ve sağlıklı haberlerini aldığı altı ay öncesi, küçük bir rahatsızlığı için geldiği hastanede Çek- AP yaptırıldığında, doktorlar yetmiş yaşın üzerindeki bir kadının analizleri olduğuna zor inandılar. Hiçbir olumsuz değer yoktu. Oğlu, karısı ile barışıp sorunlarını kısmen hallettiğinde anasının hayli keyifsiz ve eski hareketliliğinin kalmadığını gördü. Hiç olmazsa kış aylarını birlikte geçirme ısrarlı teklifine; ben evimden ayrılmam ancak elden ayaktan düşersem beni götürün dedi. Oğlu evi terk edip anasının yanına taşınmasının anasını nasıl etkileyeceğini düşünmediği için kendini hiç af etmiyordu ama bunun artık anasına bir faydası yoktu.                                                                                       Son kurban bayramında anası, hayli halsizleşmişti. Hiçbir bayramda ne oğluna ne de gelinine etleri parçalatıp böldürmeyen Horanım, çocukların etleri parçalamasını sadece seyretti. Oğlu, anasının Güneş altında karın hızla eridiği gibi eridiğini fark ediyor ama anası, ne doktora götürmelerine izin veriyor ne de onları rahatsız etmemek için, oğlunun- gelinin birlikte kalma önerilerini kabul etmiyordu.                                                                                                                        Bayram sonrası köyden gelen telefon; anasının hasta olduğunu, Denizli’ye getirilmekte olduğunu, onunda hastaneye gelmesi isteniyordu. Hastane acil servis önünde karşıladığı anası felç olmuştu. Yirmi beş gün ablası ile anasını hasta hane de kimseye emanet etmeden baktılar. Zaman zaman iyileşme belirtileri görüldü ama kendini bir türlü toparlayamadı. Hastanede tıbbi olarak bir şeyin yapılamayacağı anlaşılınca anasının elden ayaksız kalırsan sözü gereği, oğlunun evinde on beş gün kaldı. On beşinci gün fısıltı ile bile anlaşılmayan konuşmalar yapabilen Horanın, o gün anlaşılır bir tonla oğlundan köye götürmesini istedi. Oğlu hemen isteğini yerine getirdi.                                                                                Kız kardeşi hariç, tüm akrabaları, komşuları ve köylülerinin hepsi ile tekrar tekrar helallaşarak Denizli’den geldiğinin beşinci gün 27 Şubat 2007 günü hiç ıstırap çekmeden ruhunu teslim etti.                                                                                                                                               Oğlunun anasının ölümüne neden olduğu aymazlığının pişmanlığı, artık anasına hiçbir faydası yoktu…