İŞ HAYATIM İŞ ARAMA
GİRİŞİMİM
1973 Yılının Eylül döneminde
E. Ü. Kimya Mühendisliği Yüksek okulundan Kimya Mühendisi olarak mezun
oldum. Her dönemde olduğu gibi işsizlik sorunu zirvedeydi. Gazetelerde,
Kimya Mühendisleri kokereşçilik yapıyor
gibi haberler manşetten veriliyordu.
Mezun olmanın sevincini, işsizlik korkusu ile yeteri kadar çıkaramadıgım
günlerde, Bayram nedeni ile köye geldim.
Ailemin, okulu
kasasız belasız bitirirse mevlit okuma kararı nedeni ile, köyde kalacagım gün
birkaç gün uzayacaktı. Bizim mevlit
okutacağımız Cuma gününe dayım talip oluca, bizim gün, bir hafta ertelendi.
Bayram sonrası tüm arkadaşların köyden ayrılması ile suyu çekilen değirmene
dönen köyde kalmam çok sıkıcı olacaktı. İzmir’e gidip geleyim önerisinmin bir
mantıgı yoktu. İş aramak bahanesi ile Ankara’ya gitme düşüncemi babam olumlu
karşıladı.
Dayımın mevlidi sonrası Ankara’ya gitmeye karar verdim ama
Ankara’yı hiç bilmiyordum. Harbiye’de
okuyan teyze oğlu Mehmet’le buluşmam bu sorunu çözecekti.
Cumartesi gece yarısı
Ankara’ya gidecek otobüse binmek için Çınar’a giderken, liseden, dört senedir
hiç görmediğin ve adını hatırlayamadığım arkadaşla kapalı spor salonu yanında
karşılaştım. Onun bu saatte nereye böyle
diye laf atması ile ayak üstü sohbete başladık: iş aramak için Ankara’ya
gideceğimi söyleyice, bir torpilimim olup, olmadığını sordu. Yok diye cevap
verdim. O zaman Denizli CHP Senatörü Hüseyin Atmaca’yı görmemi önerdi.
Heyecanlanarak, tanışıklıgı varsa bir mektup yazması isteğime, gerek yok kendini
tanıt, sorunu söyle mutlaka yardımcı olur dedi. Hayal kırıklığı ile vedalaştım.
Harbiyenin çıkış kapısında Mehmet ve arkadaşı Avni ile buluştuk. Onlar, hem Ankara’yı gezdirdiler
hemde Kimya Mühendisi olarak
çalışabileceğim iş yerlerini gösterdiler. Ayrıca, Üniversitede okuyan
arkadaşları Mustafa, Galip ve Musaletin ile tanıştırarak evlerinde kalmamı sagladılar.
SENATÖR HÜSEYİN ATMACA:
Pazartsi günü çalışabilecegim dört genel müdürlüğe yatıgım
başvurlara; ya başvuru formmunun
kalmadıgı, yada uygun iş olmadıgı yanıtları aldım. Arsızlık yapıp düz kagıda
yazdıgım dilekçelerime de, anında, şu anda uygun iş yok, oldugunda sizi
arayacağız yazıp, hemen postaya verilmek üzere sekretre verildi.
Umudumu keserek, Ankara’ya gelmişken meclisi göreyim
düşüncesi ile ögleden sonra meclise gittim. Meclisi gezerken Hüseyin beyi
göreyim dedim. Şansım yardım etti. CHP Seneto grubu başkanı olan Hüseyin beyle
görüşebildim. Geniş bir odada benden
öncekilerle yaptıgı görüşmelerden, bir tanıdıga gerek olmadan yardımcı olduğunu
gözledim.
Sıram gelince; Denizli’li, yeni mezun Kimya mühendisi
olduğumu, iş aradığımı, yaptığım başvurularda karşılaştıklarımı anlattım.
Benden; ismini verdigi üç iş yerine müracat edip, müracatımı belgeleyen kayıt numaralarını
getirmemi istedi. Uçarak gidip geldim. Yetkilileri ile yaptıgı telefon
görüşmelerinden olumlu sonuç alamayınca, TDÇİ Genel Müdürüne
mektup yazarak, Karabük’e yoracagını söyledi. Karabük
neydiki, Hakkari’ye gitmeye hazırdım.
KARABÜK’TE:
Mektubu alır almaz konuk olduğum arkadaşlara bir not bırakıp
çantamı alıp, Karabük’ün yolunu tutdum. Yamur yaışlı bir gecede taksicinin
götürdügü bir otelde kaldım. Küçük bir kasaba görünümlü Karabük’te iş müracatı
yapmak için taksi ile Demir- Çelik Genel
Müdürlüğüne gittim. Danışmada genel Müdürlükle
görüşme istegim olumsuz karşılanınca, mektup getirtiğimi söyledim. Genel Müdür
saat on ikide beni kabul edecekti, tekrar giremem korkusu ile bir yere
ayrılmadan binanın çevresinde bekledim.
Genel Müdür; beni kapıda karşıladı, mektubu okudu ve bana,
bazı deniz kenarındaki şehirlerde yeni açılmakta olan şatış deposu şefliklerinden
birini önerdi. Meslegimle ilgili bir
yerde çalışmak istediğimi söyleyince, buradada kimse meslegini yapmıyor diye
mırıldandı sonra İşletmeler Genel Müdür yardımcısı Ulvi Gedik’e gönderdi. Ulvi
bey, personele gidip müracat formunu
doldurup getirmemi istedi. Personel müdürünün odası kalabalıktı, uzun süre
bekledim, boşalmayınca tüm cesaretimi toplayıp form istemek için içeriye
girdim. Müracat formmunun kalmadığını
yanıtını aldım. Ulvi beyin gönderdigini söyleyice, anlayamadıgım birşeyler
söyleyerek, atar gibi formu verdi.
Ulvi bey personel müdürü ile görüşüp “yüksek fırınlar ve
sinter” müdürlüğünde boş katronun olduğunu tespit ederek, formmuma, oraya
atanmam için gerekli işlemlerin yapılması emrini yazdı
HEYACANLI BEKLEYİŞ:
Personel Müdürlüğünden işlemlerin tamamlandıktan sonra
telgrafla çarılacağımı öğrenip, sevinçle köye döndüm. Günler geçmek bilmiyor,
her geçen gün umutsuzluk yaratıyordu. Başvuru formuna İzmir’deki adresi yazdığımdan, sınıf
arkadaşım Mesut’dan hazırlamam gereken evrakların listesi olan bir telgraf
aldım. Köyden; evraklarımı hazırlamak ve arkadaşlarımla vedalaşmak için önce
İzmir’e sonra işe başlamak üzere Karabük’e hareket ettim. İzmir’de işe başlayacak
genç bir mühendis edası ile bir iki gün dolaşıp, arkadaşlarımın büyük çoğunluğu
mezun olmadıgından hepsini görme olanağı buldum. Evraklarımı tamamlayıp
Karabük’ke geldim. Evrakları Savunma Sekreteliğine vermen istendi oradan aldıgım
yanıt beni hayal kırıklığına ugrattı çünkü birbuçuk iki aya sürecek güvenlik
soruşturmasının yapılacagını öğrendim. Kös kös köye döndüm, arkadaşlarıma ne
diyecegimi bilemedigim için İzmir’ede
gidemiyordum.
YILBAŞI GECESİ:
Umutsuz bekleyiş sürereken yılbaşı geldi. Köyde olan birkaç
arkadaşla yılbaşı akşamını kutlamak için akşam kahvede buluşmayı
kararlaştırdık. Evimde toplanacağımız arkadaş gelmediginden saat dokuz
gibi dükkana döndüm. Babam yatsı
namazından çıkmış dükkanı kapatmak üzereydi. Beni görünce annemin Sarallarda
oldugunu, kendisininde oraya gideceğini benimde gelmemi istedi. Babamın yanında
olan cami hocasıda bize katıldı. Gaz lambası ile aydınlanan odada saat on ikide yayınlanacak yılbaşı biletleri
çekilişini bekleyen kadınlı erkekli hayli insan vardı.
Yılbaşında yenmek üzere saklanmış yaş üzüm, armut turşusu,
kavurga ve mısır patlağı yenirken, kahramanlık türküleri söylemesi ilşe ünlü ev
sahibi Hüsem amca, damadı Ali Osman abi türkü söylüyorlardı. Bir ara sezsizlik
oldu, erken uyumaya alışık olan bu insanlar uyuklamaya başladı. Tam bu sırada
coşan imam ilahi okumaya başladı. Babamın yanında oturan Almanya’da çalışan
damat Osman abinin uyuması üzerine, horlayacagını düşünen annem; babama, Osman abiyi uyarmasını işaret etti.
Babam biraz fazlaca dürtünce, Osman abi garip davranışlarla fırladı. Herkesi
bir gülmek tutdu ama, benim gülmem krize dönüştü.
MUTLU SON:
Yılbaşının ikici
haftası umutsuzluk içinde sonucu öğrenmek için tekrar Karabük’e gittim.
Personel Müdürlüğnde ki ilğili kişiye
tayinimin ne olduğunu sordugumda, size telgraf gelmedimi dedi ve masasının
üstündeki evrakları karıştırmaya başladı. Benim dosyam yoktu, duvar kenarındaki
etejeri biraz kendine çekince birkaç dosyayla birlikte benim dosyamda oraya
düşmüş olduğu ortaya çıktı.
Bana bilği verilmedigi için başlama sürem dolmak üzereydi.
Hemen ogün 15-Oack-1974 de işbaşı yapmak zorunda kaldım.
YÜKSEK
FIRINLAR
İŞ HAYATIMIN İLK SAATİ:
Personel Müdürlügünden ayrılıp, tarife göre Müdürler bloguna
giderken, fabrikanın büyük olduğunu düşüniyordum ama ilk
gördüklerim,tahminlerimin çok üzerindeydi...
Sorarak müdürler blogunun ikinci katında olan Yüksek
Fırınlar ve Sinter müdürlüğünü buldum. İşletme müdürü çok şişman
biri olan Osman beydi. Kısa bir tanışmadan sonra, yüksek fırınlar Baş mühendisi
Lütfi beyle tanıştırdı. Lütfi bey mühendislik eğitimini İngiltere’de yapmış,
ilk anda güven veren biriydi.
Osman bey masasıda oturuyor, masanın solunda ben sagında
Lütfi bey oturuyordu, tanışma söyleşisi içersindeydik. Gözüm dışarda gördüğüm;
sonradan vinç olduğunu öğrendiğim, devasa bir kütle çok yavaş hareket ediyordu.
Bu kadar büyük bir kütlenin hareket edebileceğini düşünemedigimden, heyacandan
hayea mi görüyorum diye kendimi cimcikledim...
Personel, işe başlamam için haber vermediginden, durumu
öğrenmek için geldigim bu gün, hemen işe başlamak zorunda kaldıgımı anlatım. Pratik
zekalı olan Lütfi bey; bu gün işe başladın, sen bir iki günde eşyalarını alır
gelirsin dedi.
PANÇO VİLLADA İLK GÜN:
Torpilini bulan adama göre iş yaratılan kamu kuruluşlarında
aşırı şişme nedeniyle, bekar mühendisler için olan lojmanlar yetesiz geldiginden,
müdür lojmanı olarak kullanılan dubleks bir ev, bekar mühendiler için ayrılmış.
Her odada iki, üç kişi olmak üzere toplam dokuz on mühendisin kaldıgı “panço
villa”’da ortak kullanılan banyo, mutfak ve tuvalet, yirmi dört saat akan sıcak
su vardı. Çim kaplı bahçesinde çeşitli meyve ve süs ağaçları vardı.
Akşam üstü bir görevlinin getirip gösterdiği kalacağım odada
iki yatak, iki kapılı bir gardolap, bir masa iki sandelye vardı. Oda arkadaşım
gelinceye kadar valizimi açmadan, sandalyede oturarak bekledim.
Sonradan adının Bahri Öztürk olduğunu ögrendiğim Metallurji
yüksek mühendisi, zoraki arkadaş; eve
gelip, beni görüce, memnuniyetsizligini belli ederek, seni burayamı verdiler?
diye sordu. Hangi yatagın kendisine ait olduğunu söyleyerek odadan ayrıldı.
Yatagım belli olmuştu ama dolabı nasıl
kullanacaktım bilmiyordum, bu yüzden valizimi aşmadan arkadaşın tekrar gelmesini bekledim.
Akşam yemeğimi ve kahvaltımı sosyal binada yiyerek ilk iş
günüme başlıyordum.
FİİLİ İLK İŞ GÜNÜM:
Servisele, iş yerine geldiğimde ilk önce büro şefi, Ali
kaplan’la tanıştırıldım. Ali bey, babacan gün görmüş, kendi deyimiyle “yirmi
müdüre” geçirmiş, deneyimli bir devlet memuruydu. Ali bey, baret, önlük, kalem,
kalem traş, silği ve bir blok not vererek beni,
çalışacagım büroya odacı ile gönderdi.
Büronun olduu yer;
Türkiye’nin ilk yüksek fırını olan “Fatma”nın karşısındaki tek katlı
binaydı. Bu yapı, fabrikanın inşası sırasında yapılmış, Müdürler Bloğu yapılıncaya
kadar müdürlük binası olarak kullanılmış, şu anda sadece işletme mühendislerine
hizmet veriyordu. Birçok odası olmasına
karşın üç odası kullanıyordu. Benimde çalışacagım odada dört, diğer
odada üç mühendis kalırken üçüncü odada
yaşlı eski fırın ustalarından Nevzat usta kalıyordu.
Çay, temizlik işlerini yapan İsmet adında bir odacımız
vardı. Birlikte kaldığımız odada; ikisi “İTÜ” biri Almanya’dan mezun; yaşdaşım
sayılacak metallurji yüksek mühendi olan Ferit Tirenğ, Metin Kurt ve Ali Haydar
Karağöz kalıyordu.
Diğer odada; sekiz, on yıllık deneyimli Ameraka’dan mezun
Metallurji y. Müh. Aytekin Temizer, İTÜ mezunu metallurji müh. Ahmet Günden ve
Maden Müh. Enver Bostancı vardı. Sorumlu oldukları işyerlerindeki fiili
çalışmalarını tamamlayıp gelen bu arkadaşlarla tek tek tanıştım.
Öğleye doğru sorumlu
olacağım üniteyi bildirmek üzere müdür Osman Ayhan çagırdı. Uzun zamandır
ihtiyaç duydukları kimya mühendisine kavuştuklarını belirterek, görev yerimin
“Su ve Gaz temizleme” ünitesi olduğunu söyledi.
Normalde müdürün; ya beni işyerine götürerek, yada bölüm
ustabaşısını çagırarak tanıştırması gerekirken, bu işi kendin yapmak zorunda
kaldım. İşde karşılaştığım ilk olumsuzluktu. İkinci olumsuzluk buranın işletme
mühehdisliğini yapan Ahmet Günğen’in var olan teknik bilğileri saklaması
idiydi.
ORYANTASYON STAJI:
Kendi işyerimde, tanıtım ve tanıştırma yapılmadan işe
başlatılmam olumsuzlugunun aksine güzel uygulama oryatasyon stajına başladım.
Oryantasyon stajı: cevherden mamul demir- çelik üreten entegre
tesisler, “kok fabrikası, yüksek fırınlar ve sinter resisleri, çelik hane,
haddehaneler”. Makine fabrikaları,
dökümhaneler, ağır teçhizat fabrikaları, kuvvet sanralı, oksijen fabrikası v.s.
gibi bagımsız fabrikalar ve teknik, idari müdürlükleri ile toplam müdürlük
sayısı yirmiyi bulan üniteleri ve çalışanları, yeni işe başlayan kişiye, tanıma
fırsatı veren bir uygulama.
İş yerinin özelliklerine göre bir aydan altı aya kadar degişik
sürelerde yapılan bu stajda: yeni işe başlayan kişi; kendi işyerine ısınırken,
diğer ünitelerde neler, kimlerle yapıldıgını öğreniyor. İleride, işinde
karşılacağı sorunların çözümünde; nerede ve kiminle ilişki kuracagının acemiligi
çekmiyor.
RIZA ALP’LE TANIŞMA:
İşe başladığım günlerde özellikle fabrika dışında yalnızlık
çekiyordum. İskenderun Demir- Çelik’ten staj yapan Denizli’li bir tekniksiyen
yardımı ile hemşehrim Çelikhane ocak ustabaşısı Rıza Alp’le tanışdım. Sendika
başkanlığına aday olmuş, AP’den CHP’ye geçmiş geniş çevresi olan sempatik,
hızlı biriydi. İş yerime ziyarete geliyor, benim yabancılık çekmemem için
akşamları genellikle içkili olan arkadaş toplantılarına davet ediyordu.
Akşam üzeri, iş çıkışı alış veriş merkezindeki işkisiz
köftecide buluşmayı kararlaştırdık. O işten erken çıktığı için bir iki ardadaşı
ile oradaydı. Beni arkadaşları ile tanıştırıp, köfteciye işaret etti. Köfteler
gelirken, masa altından çay bardagına susuz rakı koydu.
Deniz Eczanenin sahibi Mustafa beyle buluşmak için içkili
lokantaya gittik. Mustafa bey partili arkadaşlarının sorunları ile yakından ilgilenen
iyi bir CHP’liydi. CHP’li Çelikhane Mutemedi arkadaşın, mesaiyi bittigi için
dagıtamadığı işçi maaşlarını; fabrika veznesine geri teslim etme yerine,
pavyonda kaptırma sorununa çözüm aranacaktı. Bu kişisel bir sorun ve benim gücümü
aşıyor gerekçesi ile Mustafa bey yemekten ayrılınca, pavyona gidip patronla
görüşmeye karar verdik.
Yeteri kadar alkollü olmamıza ragmen bir büyük rakı istendi,
ilerliyen saatlerde patronla yapılan görüşmeden sonuç alınamadı. Sabah dörtte
Rıza’nın evindeydik.
Öğretmen olan eşi Rıza’nın bu davranışlarından bıkmış olacak
ki, niye kahvaltı hazırlamadın sorusuna, kahvaltılık ne getirdin ki birşey
istiyorsun dedi.
Yer yarılsa içine girecek durumdaydım.
İLK EREĞLİ DEMİR- ÇELİK TEKNİK GEZİSİ:
Haydar bey araştırmayı seven biriydi, gerçekten mühendislik
hizmeti yapmaya çalışıyordu. Bazı deneyler yapabilmek için pilot yüksek fırın
modeli yaptırdı, gaz temizlemedede bana yardımcı oluyordu. Kafasındaki
sorunları çözmek için Ereğli Demir- Çelik’e gitmek istedi. İşçi statüsünde
olmasına rağmen büroda çalışan Rıdvan Aldoğan’da geziye katılmaya kalkınca,
Haydar bey benide ilave ettiriyor.
Bir haftalığına
gittiğimiz Ereğli’de, Demir-Çelik’in lüks müsafirhanesinde kaldık.
Gündüzleri, ben ve Haydar konularımızla ilgili bilgi alırken, Rıdvan
arkadaşlarını ziyaret ediyordu, akşamları ise beraber, deniz manzaralı taraçada
birkaç kadeh atarak süreyi doldurduk.
Dönüşte biz direk Karabük’e dönecekken, Rıdvan İzmit’teki
nişanlısına ugrayacaktı. Bende biraz fazla para vardı, Rıdvan’a verdim. Hesap
öderken Haydar’ın parası çıkışmadı, Rıdvan’dan İzmit ziyaretini erteleme istegimiz
kabul görmedi.
Çok girişken olan Haydar; toplantıda olan Yüksek Fırınlar
müdüründen, bizim hesabın tamamı, müdürlük hesabına aktarılmasını sagladı.
RECEP ERAKÇAOĞLU’NUN DAVETİ:
Recep, giriş işçisi kademesinde, normalde sahada çalışması
gerekirden, Osman beye torpil yaparak büroda memur olarak çalışmaya başladı.
Diyeti ödemek için, Yüksek Fırınlar bürosunda çalışan memur ve mühendisleri
Sarı Çicek yaylasında yemege davet etti. Sarı Çicek; doga harikası bir yer,
“Karabük'te sıcakdan bunalırken burada hırka giymek zorunda kalıyosun, yazın
ortasında; yem yeşil çok geniş bir çayırlık alan çam ağaçları ile çevrilmiş,
her renkde, onlarca kır çiceği, kelebek. Hele bir, birbuçuk kilometre
uzaklıktaki orman denizi manzarasını anlatmaya kelimeler yetmez.”
Almanya’dan gelmiş viski, rakı, şarap bollugunda her çeşit
yiyecegin var olduğu mükemmel bir ziyafet sofrası.
Alışık olmadıgım böyle bol içkili sofrada ipin ucunu kaçırarak,
çogunluğun sagcı olduğu guruba uzun süre devrimcilik nutku attım.
RIDVAN’A ZORAKİ YEMEK:
Rıdvan’da, CHP’nin ileri gelenlerinden olan babasının
torpili ile işçi statüsünde olmasına karşın büroda memur olarak çalışan
sempatik bir arkadaştı. Lise son sınıfda olan kız kardeşi kimyadan tek ders
sınavına kalmış. Sınava bir hafta kala, Müdürden izin alarak kardeşine ders
vermemi istedi.
Sınav akşamı amerikan barda yalnız yemek yiyiyordum, Rıdvan,
kardeşi ile birlikte liseyi bitirme kutlaması için kulübe geldiler. Sevinçlerini
paylaşmak için yemege davet etmek zorunda kaldım.
RIDVAN’LA MEMURLAR KLÜBÜMDE YEMEK:
Rıdvan’la, aynı yaşlarda olmam ve politik görüşlerimiz
örtüştüğü için iyi arkadaş olmuştum. Beni memurlar klübüne yemeğe davet etti.
Sandika seçimleri yeni bitmiş gruplar arasındadi sürtüşmeler sıcaklıgını
koruyordu.
Birkaç masanın birleştirildiği kalabalık masanın uzagında
bir masada, sohbet edip yemeğimizi yiyorduk. Gecenin ilerliyen saatlerinde
kalabalık masada sesler zaman zaman yükseliyor, nezih bu klübe yakışmayan
davranışlar oluyordu. Rıdvan, böyle davranışlar burada olmazdı, bu senin
şansından, ben nerdeyse her akşam buraya gelirim böyle durumla ilk
karşılaşıyorum diyerek üzüntüsünü anlatırken, burnunun ucundan bira şişesi
geçti.
Hemen kalabalık masadan bir arkadaş geldi. Bize karşı
yapılan bir hareket olmadığını, şarhoş olan bir arkadaşın densizliği diyerek
özür diledi.
APANDİS AMALİYATI :
Oryantasyon stajı, işyeri tanıma sürem bitti. İyi anlaştıgım
ustabaşı Mahmut ustayla ihmal edilen sorunların çözümü ve yeni montajı yapılan
“Elektro Filtre”’nin ufak tefek eksiklerini tamamlama yollarını aramaya
başladıgımız günlerde, ögle yemeginden sonra midemde çok büyük bir agrı
başladı.
İşyeri Sağlık Müdürlüğüne gittim, ilaç yazmaktan başka bir
işe yaramayan hekim bana hangi ilacı istiyorsun diye sordu. Sıkıntımı anlattım,
önceden kullandıgım bir ilacın olmadığını rahatsızlıma uygun ilacı onun verecegini
söyledim. Ezberi bozulan doktor ne yazacagını uzun süre düşündü, hapınımı
şurubunumu yazayım diye yine bana sordu.
İş saatini zaman zaman azalıp artan agrıyla doldurdum.
Reçeteyi, doktorun davranışı güven vermedigi için yaptırmadım.
Akşam sıkıntımın artması üzerine Kok Fabrikalarında çalışan,
meslektaşım ve ev arkadaşım Nazım Günaydın’nın refakatı ile SSK hastenesine gittik.
Agrı kesici ignenin etkisi sabaha karşı bitince, sabah tekrar hasteneye
Nazıml’a beraber gittik. Yapılan tahliller apandisi gösteriyordu. Cerrahın
ameliyatının bitmesini beklemem
gerekiyordu. Nazım’dan rahatsızlığımı öğrenen iş arkadaşım Haydar yanıma geldi.
Tanıdık doktorları araya sokmasına karşın ameliyattan çıkan Operatörle uzun
süre görüşmemiz mümkün olmadı. Benim ızdırabıma dayanamayan Haydar doktorla
tartışdı. Sonunda acil olarak ameliyat olamam gerelliligi ortaya çıktı.
Ameliyat sonrası bizim müdürlükde işçi olarak çalışan, kaza
sonucu hastanede yatan Şükrü’nün küçük kardeşi Ahmet’in büyük yardımlarını
gördüm.
Hastane sonrası bir aylıklık istirat süresinde Denizli’de,
İzmir’de ve Bursa’da Güzel tatil yaptım.
AHMET BEYLE TAKIŞMA:
Raporum bittiginde işime geri döndüm. Yolsuzluk iddiası ile
müdürlük görevinden alınan Osman beyin yerine Cevher hazırlama ve Sinter baş
mühendisi Güven Ergun atanmıştı.
Müdürlükte, mühendisler arasında iki grup vardı. Biri müdüre yakın olanlar digeri
uzak olanlardı. Ben raporlu iken, Ali Haydar, altı aylığına egitim için
Rusya’ya gitmiş, müdüre yakın olan Ferit ve Metin müdürler blogunda boşalan bir
odaya taşınmışlar. Müdüre uzak olan Ahmet bey, Aytekin bey ve Enver bey’de
benim kaldıgım odaya taşınıp, benim masamıda eski odalarına taşımışlar. İş
yerine geldigimde, odacı İsmet odamın degiştigini söyleyerek odamı gösterdi.
Haberim olmadan oda degişikligine, hiç tepki göstermeden
kabullendim çünkü en yeni elaman bendim. Daha önce her iki odada parelel
kullanılan birer telefon vardı, taşınma sırasında ikiside onlar kendi odalarına almışlar. Onlar odada olmadıkları
zaman telofon çaldığında benim, o odaya koşmam gerekiyor, bunu gidermek için
eskiden olduğu gibi birinin benim odama almayı önerince Ahmet bey; müdürlükte
boş telefonun olduğunu, o numuranın bana verilmesinin daha dogru oldugunu söyleyerek, müdürle görüşmemi önerdi. Müdür,
boş telefonun olmadıgını söyleyerek, parelel telefonun birini almamı söyledi.
Ahmet beye durumu aktardım. Ahmet bey, müdürle görüşüp sorunu çözeceğini
söyledi.
Aradan bir haftadan fazla zaman geçti, ben her telefon
geldiğinde onların odasına koşuyor, telefon bana degilse geri dönüyordum. O gün
yarım saat içersinde dört kez telefon geldi, dördü de bana degildi. Beşinci
telefona gitmedim, oda müdürlükte yapılan toplantıya beni çagıran telefonmuş.
Müdürün bilgisi dahilinde, onlar odada yokken telefonu
taşımama, Ahmet bey çok bozuldu.
İşletme koşulları zor olan yerlerden torpilini bulan benim
bölümüme gelmiş. İş yapılacağı sıra herkes rahatsızlığını dile getirerek, zor
işlere girmiyor. İşleri aksatan bu durumu önleyecek çalışmalar yaptıgım sırada,
haberim olmadan aynı gerekçelerle bir işçi geldi. Nasıl geldiğini sorunca,
Ahmet beyin gönderdigini söyledi. Bende geri gönderdim. Ahmet bey, beninle
görüştükten sonra gönderseydin deyince, siz beninle görüşerek mi? gönderdiniz
diye cevap verdim. Bu da Ahmet beyle ikinci takışmamızdı.
ELEKTROFİLTRENİN DEVREYE ALINMASI:
Elekrofiltre: yüksek fırınlardan 150-200 santigrat derece sıcaklıkda ve tozla çıkan
gazın; sogutulup, tamamen temizlendigi, yıkama kulesi ve kırk bin volt yüksek
gerilim uygulanan elektro filtreden oluşan bir
tesisdir.
Mevcut dört elektrofiltre ve yıkama kulesinin kapasitesi
yeterliydi. Ancak bu elektro filtrelerden biri bakım veye arıza nedeni ile
devre dışı kalırsa, yük diğer filtrelerin kapasitesini aşıyordu. Gazın
kirliliginin etkisi günlük olarak gözle görülmüyor ama uzun zamanda yakıt
olarak kullanılan ünitelerde büyük sorun yaratıyor. Örneğin iyi işletmecik koşullarında kırk yılık ömrü olan
kok fırınlarının ömrünü yarıya indiriyordu.
Arıza ve/ veya bakım süresinde yetersiz kapasite nedeni ile
ilave olarak yeni tesisin montajı tamamlanmış ufak tefek eksiklikler, ilgisizlik
nedeni ile bu kadar önemli tesis bir yıldır devreye sokulamamış.
Bu bölümde göreve başladıgım ilk günlerde önümde duran en
önemli sorun buydu. Mahmut ustayla elele
vererek tüm eksikliklerini tamamlayıp devreye sokacak duruma getirdik. Tek
eksigi personel yetersizligi idi.
PERSONEL EKSİKLİĞİNİN GİDERİLMESİ:
Bir gecede yüzlerce kişinin işçi olarak alınabildigi bu
kurumda hayati derecede önemli bir yere
kadro açma sorunu vardı. Müdüre, sık sık burayı revir olmaktan
kurtaracak yeni bir kadrolaşma önerimi dile getiriyor, yeni kadro oluşturmak
deveyi hendekten atlatmaktan zor yanıtını alıyordum. Zaman kayp etmeden mevcut
sisteme, yedi sekiz kişi diğer bölümlerdem kaydırarak halledelim diyordu. Bu
uygulamanın, sistemin istedigi hassasiyeti karşılamayacağını, yapılan yatırımın
boşa gideceğini düşündügüm için önerimde ısrar ediyordum.
Müdür,gerekçeleri ile birlikte hazırladıgım raporu; fikir
olarak destekleyecegini, ancak geçirilmesi için ugraşmayacagını söyleyerek,
Organizasyon ve metod Müdürlüğüne göndermeme izin verdi.
Kurumumuz da,bürokratik işler ya yakın arkadaşlıkla yada politik
yakınlıkla çözülebiliyordu. Söz konusu müdürlük de ne yakın arkadaşım vardı, nede
politik düşüncem onların yöneticelerine uyuyordu. Onlarla aynı politik
düşüncede olan müdürümde, sonucun olumsuz olacagına inandıgı için yardımcı
olmuyordu.
Müdürden randevu alarak raporu kendim götürdüm. Olayın
önemini rakamlarla açıkladıgım raporun özetini sözlü olarak anlatıp, işletme
için ne kadar gerekliligini vurguladım.
Kendilerine bu tür geniş bir raporla ilk defa bir müracat
olduğunu, iki satır yazı ile yapılan tüm başvuruları geri çevirdiklerini
anlatarak, benim girişimimden çok etkilendigini söyledi. Ben orada iken ilğgli
şefi çağırıp, en hızlı bir şekilde sonuçlandırma talimatını verdi.
Artık ihmalden bir
yıldır bitmiş olarak bekleyen tesis devreye sokuluyordu. Elle tutulur ilk
başarım beni çok mutlu etti.
KARADENİZ GEZİSİ:
Yeni elektro filtre ve yıkama kulesi, yeni kadro ile devreye
sokuldu. Düşük kademe açıldığı için diger bölümlerden buraya torpille işçilerin
gelmesi büyük ölçüde engellendi. Kapasite artıgından, arıza beklenmeden, bakım
sırası gelen elektro fitre, yıkama kulesi bakıma alınıyor, zamanla yarışmadan
gerekli bekım ve onarımlar yapılıyordu.
Otuz Agustos bayramı hafta sonu tatili ile birleştigi için
üç günlük tatil vardı. Mahmut usta tatilde ne yapmayı düşünüyorsun? deyince,
bir planım yok dedim. Bu yıl bende henüz izin yapmadım, eger istersen seni
bizim Trabzon'daki köye götüreyim, hemde Karadeniz’i gezdireyim dedi. Cazip
gelen teklife balıklama daldım, işleri organize edip Ankara üzerinden yola çıktık.
mahmut ustanın arabasında, üniversidede
okuyan oglu ve torunuda vardı. Gecelediğimiz Samsun’da fuarı dolaştık, ertesi
gün Ordu, Giresun’u dolaşarak akşama Trabzon’daydık
Dayı oğlum Necip abinin askerde olduğunu ancak eşinin bura
olduğunu biliyordum. Çalıştığı Ticaret Lisesine giderek evini bulduk. Eşini ve oğlunu alarak birlikte Trabzon
fuarını gezdik, Top yatagından tüm Trabzon’nun gece manzarasını seyrettik.
Ertesi gün Sürmene manastırını ve Mahmut ustanın köyünü
ziyaret ederek, çok dağınık olan buralara nasıl hizmet getireleceğini tartıştık
çünkü evler birbirinden çok uzak, aralarından dere yatakları geçiyordu.
Telefonun yayğın olmadığı bu dönemde haberleşme; ıslıkla, ateşle, ağaçlara
değişik renkte birşeyler asılarak v.s. ile yapılabiliyordu.
İlk defa çay bahçelerini ve hasatın nasıl yapıldığını
gördüm.
Erzurum üzerinden dönmek olan proğramımızı değiştirerek,
Rize’den geri dönüp, Sinop, Kastamonu üzerinden Karabük’e geldik.
Çok yorucu olan bu seyahatta, merak ettiğim Karadeniz
bölğesini gezerek büyük keyf aldım. huzurlu bir uykudan sonra büyük bir moralle
tekrar işe koyuldum.
VALFLERİN ZİNCİRLE HAREKET ETTİRİLMESİ:
İlk yüksek fırın inşası sırasında kurulan, iki adet yıkama
kulesinin açıp kapatılmasında kullanılan valflerin tahriki; yerden altı, yedi
metre yükseklikteki daracık platfonda yapılıyordu.
Zehirli, yogun gazlı ortamda yapılmak zorunda olan bu
çalışmayı, işçiler yerdeki hava motorlarına, hortumla baglı maskelerle yapmak
durumundaydılar. Uzun aralıklarla açılıp, kapatılan valfler, her seferinde tozla
sıkışmış durumda oluyordu. Zaman zaman, kısa sürede yapılmak durumunda olan bu
iş de, rahat çalışamayan işçiler, maskelerini çıkarmak zorunda kalıyorlardı. Bu
durum ise hayati tehlike yaratıyordu.
Daha sonra işletmeye alınan yıkama kulelerinde; bu işlemler,
yerden zincirler aracılığı ile yapılıyordu. Her yıkama kulesinin devreye
alınıp, çıkarılmasında yaşanan sorun işçilerin haklı şikayetlerine neden
oluyordu.
İşçiler ve Mahmut ustayla sorunun çözümü için yaptığımız görüşmeler sonunda, bunlarında
yeni kulelerinki gibi zincirli tahrike dönüştürülerek çözüleşegi ortaya çıktı.
Bunun Proje Konsrüksiyon Müdürlüğü kanalı ile yapılması seneleri alırdı. Onun
için resmi başvuru yapmadan, arkadaşım olan boru işleri baş mühendisi İlhami
Balcıoğlu ile görüştüm. Ustabaşısınında
görüşünü alarak, mevcutların yedekleri ile, senelerin sorunu, hemen gerekli degişiklikler
yapılarak çözüldü.
SUYUN SICAKLIK SORUNU:
Bir ve iki nolu kulelerde kullanılan sogutma suyu şebekeden alınırken, üç, dört ve beş nolu
kulelerin suyu ise devridaimdi. İlk
kulelerden çıkan su; kanalizasyona, en sıcak günlede bile yimi beş dereceyi
geçmeden verilirken, devridaim suyu,
hava sıcaklığının en düşük olduğu günlerde bile, kullanmadan önce, yirmi yedi,
yirmi sekiz derecenin altına düşmüyordu.
Elektro filtreye
gelen gazın sıcaklıgı ne kadar düşük ise, tamizlenmesi o kadar iyi olurdu.
Mevcut cebri sogutma kulesi yetersiz kalıyor ama yenisini yapmak için ne müsait
yer nede ona ayrılacak para var.
Gözümüzün önünde soguk su, atık su kanalına veriliyorken, sıcak
devridaim suyu, yetersiz sotutma ile kullanılıyordu.
Aşırı ısınan devridaim suyunun, bir ve iki nolu kulelerden
gelen su miktarı kadarı atık su kanalına verip, soğuk suyu devridaim suyuna
karıştırabilsek, sorun önemli ölçüde çözülecekti. Ama iki sorun vardı. Biri
yagışlı havalarda soguk suyun kirli olması, ikinciside söz konusu baglantının
yapılmasıydı.
Birincinin sorunun çözümü kolaydı, sistem kurulurken, yagışlı
havalarda, eski sisteme dönülebilecek şekilde yapılabilirdi.
İkinci sorunun çözümü, projelendirilerek yapılması ipe un sermek
olacaktı. Onun için buldugumuz ilk pratik çözüm ise; yol güzargahı üzerinde, yüksek gerilim kablosunun geçmesi
nedeni ile geçersiz oldu. Uzun kanallar yapılarak gerçekleştirilebilecek
çözümde, İnşaat müdürlüğünde kazma ile kanal kazacak eleman olmadıgından
yapılamıyordu. “ tüm işyerleride toplam beş, altı bin kişinin çalışması gereken
Demir- Çelikde o günlerde on iki bin kişi çalışıyordu”
İnşaat bakım baş mühendisi Atilla Moral ile kazı işini,
benim yaptırman koşulu ile anlaştık. Gaz, su temizleme personeline; iş
tariflerinde olmamasına ragmen, fazla masai ile, kanal kazma işi yaptırılarak ,
inşaatı bitirtip, sistemi devreye sokarak, devridaim suyunun sıcaklıgını, en kötü koşullarda bile yirmi dört derceye
düşürdük. Uzun vadede yüksek fırın gazını yakıt olarak kullanan tüm birimlere
çok büyük yararlar saglayan bu çalışma; üst makamların hiç bir katkısı olmadan,
tamamen söz konusu işyeri personelinin fedakarlıgı ile gerçekleştirildi.
GİYİNME SOYUNMA YERİ İNŞASI:
İşçiler iş kıyafetlerini; elekttirikci görevlilerden
başkasının girmesinin yasak olduğu kırk bin voltluk yüksek gerilimin odalarda
degiştiriyorlardı. Bu durum; işçilerin hayatlarını tehlikeye atmasına karşın,
soyunup, giyinecek yer gösterilmediginden devam ediyordu.
İşçiler ve Mahmut ustayla kafa yorarak, basit bir çelik konsrüksiyon
yapının, bulduğumuz uygun yere yapılabilecegini tespit ettik. Mahmut ustanın hemşehrisi olan Makine Bakım
Müdürlüğünün montaj Ustabaşısı Hakkı Saka’ya
projemizi anlattık. Eğer müdürlükten bir tamir şiparişi geçirebilirsek,
siparişe dayanarak gerekli malzemeyi temin edip, söz konusu işi yapabilecegni
söyledi. Müdürüm Güven beyi kolay ikna ederek
yazdırdıgım tamir siparişini, Makina Bakım müdürü Ünal beyden geçirmek
pek kolay olmadı.
Gece kondu örnegi yapılan çelik yapı için tugla gerekiyordu.
Resmi kanaldan tugla temin etmem proje olmadıgı için mümkün degildi.
İlave Makine Fabrikaları inşatı yapılıyordu, buranın inşaat
ustabaşısından, sorunumu ve gerekçelerini anlatarak tugla yardımı istedim.
çünkü büyük bir inşaatta, bu kadarcık tugla yedirilebilirdi.
Ustabaşı; bunu yapmasının mümkün olmadıgını, geceleri onun
haberi olmadan alabileceğimizi ima etti. Demir- Çeligin başka bir yeri için
kullanılacak tuglalarını çalarak minik inşatımızı tamamlayıp,işçileri yüksek
gerilim odalarında soyunup giyinmelerini önledik.
SOGAN- KARA CEVAT;
Kara Cevat lakaplı memur arkadaş; bir yosuzlık soruşturması
sonucu Yüksek Fırınlar ve Sinter Müdürlüğüne sürgün gönderildi. Hoş sohbet olan
bu arkadaşın, sogan kelimesine karşı tiki vardı. Her nerede olursa olsun sogan
kelimesini duyunca küfürü basıyordu.
İlk geldigi günlerdi, büroda bir iş için bulunuyordum. Eski
ustalardan yaşına ve deneyimine saygı gösterilen, bir iş yapmadan dolaşan
Nevzat Usta da büroda sohbet ediyordu.
Acil bir bilgi almak için büroya gelen Müdür Osman Ayhan’a,
Nevzat usta; Osman bey fabrika iki nehir arasında, biri araç çayı digerinin
adını anımsayamadık, siz biliyormusunuz? dedi. Osman bey daha cevap vermeden,
yerinden kalkan Cavat bey; Osman beyin Soganlı Çayı demesi üzerine, anan amı
çayı deyip, mosmor olarak odayı terk etti.
Odada bulunan dörtbeş kişi gülmekten yerlere yatarken, Osman
bey neye ugradığını anlamaya çalışıyordu.
KİKYA MÜHENDİSLERİ ŞÜBESİNİN AÇILMASI:
Kimya mühendisleri odası o yılki genel kurlda; İstanbul,
İzmir şubelerine ilave olarak, merkezi Adana olan “çukur ova bölgesi”, “İzmit”,
merkezi Karabük olan “ batı karadeniz agır sanayi bölğesi” şubelerinin
açılmasına karar verdi. Bu karar, o yıllarda mühendis odaların Anadolu’ya
yayılmasının öncüsüydü.
Bizim şubemiz, Zonguldak, Kastamonu, Sinop’u kapsıyordu.
Benimde içinde bulunduğum kurucu yönetim kurulu, koalisyon hükümetinin izlerini
taşıyordu yani CHP, MSP.
Başkan: Ali İhsan Karacaoğlu
Sekreter: Ereli Özbozkurt
Sayman: Sıtkı Evren
Üyeler: Nazım Günaydın, Mesut Eski
Hızlı bir şekilde, bürokratik işleri tamamlayıp, çarşıda bir
oda kiraladık. Üyeler arasında iletişimi saglamak amacı ile benim başkanlığını
yapacagım, Fernap Sezğin, Necmi Maden’in üye olduğu haber bülteni komisyonu
oluşturuldu.
Haber bülteni ayda bir çıkarılacak, üyeler arası
haberleşmeyi saglarken, teknik gelişmelerdende üyeler bilgilenecekti. Şube
kapanıncaya, kadar tüm zorluklara karşın hiç aksamadan her ay çıktı.
ULUSAL DEMİR- ÇELİK KONGERELERİ:
Üniversite, Sanayi kuruluşları arasında büyük kopukluk
olduğu her söyleşide dile geliyor ama bunu gidermek için herhangi bir adım
atılmıyordu.
Şubemiz kurulduktan hemen sonra, Ankara
Üniversitesinden, bir Proföser; bu
konuda “nelerin yapılabilecegi” konusunda konferans vermek üzere davet edildi.
Konferansdan çıkan bilgiler dorultusunda; Kimya Mühendisleri
şubesi, Karabük Ağır Sanayi Mühendisler Derneği “KASMD” ve Metallurji
Mühendisleri Odası temsilcileri bir
araya gelerek; iki yılda bir tekrarlanacak, üç gün sürecek, Karabük’te,
Demir-Çelik kongreleri düzenlenmesine karar verdi.
- Demir- Çelik Kongresi:
Yukarıda adı geçen örğütlerin temsilcilerinden birer üyenin
katılımı ile, benim başkanlıgımda yürütme kurulu oluşturuldu. Tamamen amatörce,
kendi kıt kaynaklarımızdan yararlanarak gerekli çalışmaları başlattık. Büyük
ilgi gördü. Başta İTÜ, ODTÜ, olmak üzere birçok üniversiteden ve ilgili sanayi kuruluşlarından bildiri
geldi.
1975 Kasım ayının ilk haftasında üç gün sürecek kongreye
sunulmak üzere yirmi beş bildiri seçildi. Bu büyük ilgiye TDÇİ Genel Müdürlüğü
ilgisiz kalmayarak büyük destek verdi. tüm bildiriler Demir-Çelik olanakları
ile çogaltılıp tüm katılamcılara dagıtıldı. Hem bildiri sunanlar hemde
dinleyici olarak katılanların yeme ve yatma sorunu kurumca karşılandı.
Böyle yogun katılıma alışık olmayan Sosyal İç Hizmetler
Müdürü çok telaşlandı, nasıl başa çıkacagım diye feryat ederken, yardımcı
olabilirmiyim? soruma, sizin otelcilikte
deneyiminiz varmı diye heyacanla! sordu. Olmadıgını, ancak gelen kişilerden
fazla yatağımız var oldugunu söyledim. Bildiri sunacakları, Sosyal Binadaki tek kişilik odalara, digerlerini önen
sırasına göre, hastene olarak düzenlenmiş henüz açılmamış binaya, arta
kalanları Cumayanı Kireç Ocagı Tesislerindeki Kaloriferli müsafir haneye
yerleştirdim.müdür nasıl dua etti anlatamam.
Çok başarılı geçen kongreye, tek TV. kanalı olan TRT yakın
ilği gösterdi. Açılış ve kapanış konuşmalarını ve kongreden izleminleri üç gün
boyunca verdi.
- Demir- Çelik kongeresi:
İki yıl sonra aynı örgütleri katılımı ve Genel Müdürlüğün
katkıları ile tekrarlanan kongereye ilgi artarak sürdü. Birincisi Mühendisler Kulübünde
yapılan kongre, bu sefer yeni açılan
Yeni şehirdeki,Eğitim Müdürlügünün konferans salonunda yapıldı.
Her şeyin güzel gittigi bu kongrede açılış ve kapanış
konuşmalarını kimin yapacağı tartışmaları kabak tatı verdi.
- Demir- Çelik kongeresi:
Heriki başarı geçen kongerelerden sonra üçüncü kongrede, devreye politika girdi.
Solcu örgütler Demir- Çeligin sırtından prim kazanıyor diyerek, bizim kongre
öncesi, Genel Müdürlük; Endüstri Mühendisliği Müdürlüğü kanalı ile ısmarlama
kongre düzenledi. Bizim kongereden destegini çekti.
Bu olumsuzluklar ve ülkenin içinde bulundugu can
güvenliğinin kalmaması sorunu; çok iyi niyetlerle başlayan, Üniversitelerle
Sanayi arsında ciddi organik bağ kuran bu güzel çalışma, birdaha yapılamamak
üzere ertelendi.
PANÇO VİLLA’DA DEĞİŞİKLİK:
Başlanğıçda kötü davranan, sonra ise iyi arkadaş olduğum
Bahri, normal bekar lojmanına taşındı. Kalması gereken odadaki arkadaşları
sevmediği için sınıf arkadaşları Leyla, Ereli Özbozkurt’larda kalan Memik Kurtgözü benin kaldıgım odaya taşındı.
Memik’le hem bıranştaş hemde dünya görüşlerimiz uyuştugu
için kısa sürede kaynaştık. Bitişik odayada; yeni işe başlayan, hemşehrim, bıranştaşım
ve ortak dünya görüşümüz olan Halil Örs geldi. Halil ve Memik Kok
fabrikalerında çalışıyorlardı.
Akşam yemeklerimizi Mühendisler Kulübün de bir iki duble
atarak yiyiyorduk. O akşam Nazım şehir dışında oldugundan, lisede okuyan
kardeşi Fevzi ile kulüpde, içki içmeden yemek yiyip, sohbet için pançoya
geldik. Politik konularda konuşurken hayli içkili olarak Memik’te odaya geldi.
Söyleşinin ilerledigi saatlerde içkininde tesiri ile
Memik’le görüş ayrıgına düştük, hiç beklemediğim bir anda Memik yanıma
yanaşarak tokatı patlattı.Gece ilerlemişti, bizden başka on kişi daha burada
kalıyordu. Karşılık versem; lise öğrenci konuguma kötü örnek olurken, evde
kalan diğer arkadaşlarında gece yarısı gürültü ile uykularını bölecektim.
Sineye çekmek daha doğru olacagını düşünerek karşılık vermedim. Sabah Memik
olayı anımsamadıgını, yaptıgından pişmanlık duydugunu belirterek özür diledi.
GAZİANTEPLİ NECDET:
Necdet; Memik’kin çocukluk arkadaşı, Bartın’daki deniz altı
bakım onarım tesislerinde yedek subay olarak askerliğini yapıyordu. İnşaat
mühendisi olan Necdet hiç serhoş olmaması ile ünlüydü.
O gün Ankara’dan Bartın’a giderken saat on beş civarında
bikaç saatliğine Memik’i görmek amacıyla otobüsten Karabük’te iniyor. Haber
alan Memik de izin alıp Panço’da buluşuyorlar.
Akşam yemeğine kadar bu iki kafadar altlık olarak, çerezle bir büyük yeni
rakıyı bitiriyorlar.
Akşam, diğer arakadaşlarla birlikte içkili yemek için kulübde
buluştuk. Kulüp kapanıncaya kadar yiyip içip sohbet ettik, çıkışda artan
rakıları toplayarak Necdet, Memik, Halil ve ben pançoya geldik. Halil’le benim
içmeden eşlik ettiğimiz söyleşide saat ikiye geldiginde, içki bitti. Karabük’te
o saatde içki alınabilecek yer olmadıgından, Ereli’ye gidip, buz dolabında
bulduğumuz şarap, bira ve yarım şişe rakıyı alarak Memik’le döndük. Halil’le
ben işe gideceğimiz gerekçesi ile yatarken onlar sohbete devam ettiler.
Sabah Memik bir büyük
rakı şişesi ile Necdet’i uyandırdı. Onlar masayı kurarken biz işe gittik. Akşam
eve geldiğimizde üç adet boş büyük rakı şişesini sıralayan Necdet, yataktaki Memiği göstererek nalet biraz işki
ile sızdı dedi.
Halil’le, oldukca
uzun boylu olan Necdet’i korumak amacıyla bardak gibi asılarak koluna girdik. Garaja
götürürken içki anılarını anlatan Necdet, kaldırımdan indiginini fark etmedigi
için sendeledi. Güya biz onu korurken Necdet, bizi düşmekten kurtarmak için kollarımızdan havaya kaldırdı.
Otobüse bindiğinde ilk defa karşılaştığı yol arkadaşı ile
hemen sohbete koyuldu.
HALİL’LE TARTIŞMA:
Halil’le Ankara’ya hovardalık yapmaya gittik. Önceden
adresini aldığımız otele yerleşmek için, asansörle odaya çıkarken, görevliye
rüşvet vererek kadın olup olmadığını sorduk. Olumlu cevap alınca, yardımcı
olmasını istedik. Gece saat yirmi ikiden sonra olacağını söyledi. Otelin Amerikan
barında bir iki duble attıktan sonra
odalarımıza geçtik. Saat hayli ilerlemesine rağmen kadınlar gelmeyince,
görevli ile temasa geçtigimizde, bir aksilik oldugunu, ancak sabah mümkün
olabileceğini öğrendik.
Sabahda tek kadın geldi. Mecburen aynı kadınla her ikimizde
ilişki kuracaktık. Önce benim odamda kalan kadın, beş dakika gibi bir sürede
işi bitirmeye kalkınca tartışma başladı. Odaya Halil ve görevli geldi. Halil
de, onların yanında yer alınca, Halil’i orada bırakıp ayrıldım.
Ankara’da aşırı şerhoşluğum:
İş ararken tanıştığım arkadaşların evine gittigimde Mehmet
ve Avni’de oradaydılar. Hep beraber Ankara’yı dolaşmaya çıktık. Gençlik
Park’ında bir restorantta yemek yemeye girdik. Kafam; arkadaşım olan Halil’in,
çok haklı olduğumu düşündügüm bir konuda, hiç tanımadığı kimselerin yanında
yeralmasını, birtürlü hazmedemiyordum. Bu düşüncelerle ve verdiğimiz içki
siparişini arkadaşlar bitiremeyince; kendime güvendiğimden, araba saatine
yetişmek için hızlı bir şekilde içtim. Lokantatan hesabı ödeyip çıktıgımda,
sallanıyordum ama otobüse taksi ile
geldiğimizi, otobüs de Halil’le hakaret ettiğimi, Karabük’e geldiğimizde camdan
dışarıya çıkmaya çalıştığımı sonradan arkadaşlardan öğrendim.
KIBRIS BARIŞ HARAKATI:
CHP- MSP koolasyon hükümeti sırasında, Kıbrıs Cumhur başkanı Makaryos’a karşı yapılan devirme girişimi nedeni ile, Zamanın Başbakanı Bülent Ecevit hükümeti; Guvörnörlük haklarını kullanarak, Kıbrıs’a barış harekatını başlattı.
CHP- MSP koolasyon hükümeti sırasında, Kıbrıs Cumhur başkanı Makaryos’a karşı yapılan devirme girişimi nedeni ile, Zamanın Başbakanı Bülent Ecevit hükümeti; Guvörnörlük haklarını kullanarak, Kıbrıs’a barış harekatını başlattı.
Hepimizin milli duyguları kabartdıgı bu olay;
milliyetsizlikle suçlanan Sosyal Demokrat düşüncenin, ne kadar vatansefer oldugunuda
kanıtladı.
Kulüp de yaptığımız söyleşilerde, hemen askere gitme
arzularını belirten arkadaşlara, bizlerin burada kalarak, üretim yapmamızın
daha yararlı olacagı açıklamam hayli tartışma yarattı.
Bu olay sonrası ABD’nin koyduğu amborgo; Ülkenin
ekonomisinde uzun yıllar olumsuz etki yaparken, Kıbrıs sorunu çözümsüzlügü
yıllar aldı.
HALİL’LİN SERHOŞLUĞU:
Ankara’daki olaydan sonra Halil’le konuşmuyordum. Aradan on
onbeş gün geçmiştiki, Halil Panço’ya sarhoş geldi. İki odayı cam kabı ayırdıgından
Memik’le yapyığı konuşmaları rahatlıkla duyuyordum. Anladıgım kadarı ile;
İstanbul’da Eğitim Enistütüsünde okuyan kız, Halil’lin arkadaşlık teklifini
kabul etmemiş, buna bozulan Halil kendini rakıya vurmuş. Fazla içkiye dayanıklı
olmadıgından, kulüpte bozulunca Memik eve getirmiş.
Bir mütdet sonra Halil hemşerim ne olur gel buraya diye çagırınca,
dayanamayıp odasına gittim. Ben oraya gidince, arkadaşlarını masada bıraktıgı
için Memik tekrar klübe gitti. Bir süre Halil konuştu ben dinledim, sızınca
odama geçtim.
Pançoda kalan birkaç arkadaş; ana kapıyı açıp, burada acaip
rakı kokuyor deyince, Halil’in odasına gittim. Ortalık berbattı. Halil’lin üzerini degiştirip, benim
odaya taşıdım, oda arkadaşı gelmeden odayı temizledim.
Böylece Halil’le barıştık.
EN SON CANLI SEYRETTİĞİM FUTBOL MAÇI:
O yıl ikinci ligde oynayan Denizli Spor, lig maçı için
Karabük’e geldi. Halil’le maça gitik. Güzel bir ilk bahar gününde, iddiası
olmayan iki takım, vasat bir oyun sergiliyordu.
Normal yaşantısında çok sezsiz olan “Sayın Bay” Maden
Mühendisi Faruk beyin agza alınmıyacak küfürlü tezahuratı da olamasa, sanki bir
antraman maçı havası vardı.
Kapalı tribünden seyrettiğimiz maçın son on onbeş dakikalık
bölümünde, bizim bulunduğumuz bölgede bir grup Karabük Spor tarafdarı; Denizli
Sporu alkışlamaya başladı. Aynı zamanda Karabük Spor’lu sporcular alehine
çirkin tezahuırata başladılar.
Tam bu sırada Denizli kalesi önünde bir karambol oluştu, top
ona buna çarparak kaleye girdi. Tüm seyirciyle beraber çevremizdeki kızgın
tarafdarlarda Karabük Sporu alkışlamaya başladılar... Halil’le, ben beklenmedik
gole üzülerek ayaga kalkıp Karabük Sporu alkışlamadık. Çevremizde az önce Karabük’lü
sporculara küfreden kızgın taraftarlar, bize sataşmaya başladı. Bir olaya
meydan vermemek için maçtan erken ayrıldık.
Bu olumsuzluk beni çok üzdü, bir daha sahaya maç izlemeye
gitmeyecegime kendi kendime söz verdim. Bu sözümü Karabük Spor birinci liğde
oynadıgı dönemlerde bile tutdum.
EGİTİM DİLİ TARTIŞMASI:
Kimya Mühendisleri şubesi olarak bir dizi ekkinlik
düzenliyorduk. Bunlardan biride Proföser Dr. Oktay Sinanoğlu’nun Cumhuriyet
gazetesinde çıkan “Egitim Dili Türk’çe olmalı” makalesiydi.
Mühendisler kulübünde düzenlediğimiz yaklaşık yüz kişinin katıldığı bu tartışma, saat yirmi üç
otuza kadar sürdü. Her branştan mühendis arkadaşın katıldığı toplantıda çok
sayıda arkadaş söz aldı. Tüm konuşmacıların, konuşmaları banda kayıt edilip,
daha sonra “Haber Bülteni”’nde peyder pey yayınlandı.
İLAÇ SORUNUNUN TARTIŞILMASI:
Yine şubemizin düzenlediği başka bir etkinlikte, ilaç
fiyatlarına yapılan aşırı zamların nedenlerini ortaya çıkarmak amacılı
düzenlenen konferansdı. Çok sayıda Doktorun, Eczacının, değişik branşda
mühendilerin dinleyici olarak katıldığı toplantıda bende bir bildiri sundum.
İlaç sanayisinin yapılanmasından, ilacın son kullanımına
kadar geçen evreler, bu evrelerde yaşanan olumsuzluklar ilgili konuşmacılar
tarafından sunulan bildirilerle ortaya konmaya çalışılarak, çözüm önerileri
üzerinde tartışıldı.
Konferansda sunulan bildiriler çogaltılarak ilğililere dagıtıldı.
İDARİ İZİNLE KÖYE GELMEM:
Henüz bir yılımı doldurmadıgım nedeni ile yıllık izin hakkım
yoktu. Almanya’dan izinli gelen ablamlarla görüşebilmek için üç gün idari izin
alarak köye geldim. Deneyimli arkadaşların yol göstermesi ile bir haftalık
rapor alacaktım. Eniştemle Çal’a giderek rapor alma girişimiz, dogruyu
söylediğim için başarısız oldu. Köye geldiğimizde, belediye çavuşluğu yapan
Hamza abi dükkandaydı. Babamın ne oldu? Sorusuna olmadı deyince Hamza abi niye
bana söylemediniz, ben alırdım dedi. Hemen arkasından zararı yok Baklan’dan
alırız dedi ve ögleden sonra ben gitmeden on günlük rapor getirdi.
EREĞLİ DEMİR- ÇELİK İŞ YERİ TEMSİLCİSİ SEÇİMİ:
Örğütsel etkinliği artırmak amacı ile Kimya
Mühendisleri odası iş yeri temsilcisini
belirlemek için Ereli Özbozkurt, Nazım Günaydın ve ben Ereğliye geldik. Demir-Çelikde meslektaşlarımızla yaptığımız
toplantıda Doğu Rodapman’ı şube temsilcisi olarak belirledik.
Aynı ekip; Zonguldak, Bartın ve Kastamonu’yada giderek şube
temsilcilerini saptadı.
TMMOB İŞ YERİ ŞEÇİMİ:
Karabük Demir- Çelik’de hemen hemen her branşdan olmak üzere
üçyüz civarında Mühendis görev yapıyordu. Değişik odalara bağlı mühendislerin
genel işletme ve mesleki sorunlarının dogrudan TMMOB’ne yansıtılması için, iş
yeri temşilcilikleri oluşturulması son TMMOB genel kurulunda karara baglanmıştı.
Bu balamda karabük TMMOB iş yeri temsilciliği seçimi; genel
Başkan Teoman Öztürk'ün katılımı ile Egitim Müdürlüğü toplantı salonunda yapıldı.
Tek aday Mimar Yavuz İnce’nin aday olacağı sanılan genel
kurulda, tüm başkanlıkları üzerinde toplayan Yavuz beye rakip çıktı.
İşyeri Temsilcisi: makina Müh. Veli Kahraman
İşyeri Temsilci yardımcısı: Ali Selvi seçildi.
TMMOB İŞYERİ TEMSİLCİSİ VELİ KAHRAMAN’NIN ÖLÜMÜ:
İş yeri temsilcisi seçilen Veli Kahraman; hemen çalışma grupları oluşturarak hızlı bir
şekilde çalışmaya koyuldugu sırada, soguk algınlıgı nedeni ile hastaneye yattı.
SSK Karabük hastanesinin olanakları daha iyi olmasına karşın, Devlet Hastanesi
Baş Hemşiresinin Divriğ’ den hemşerisi olduğu için orayı tercih etti.
Bir aya yakın grip tedavisi ile hastanede yatan Veli; biraz
iyileşince, raporlu olarak memleketi Divriğ’e gitti. Dönüşde, halsizliği tam
geçmeyen Veli, bikaç gün sonra SSK hastanesine tekrar yattı. Yapılan ilk
muayenede hastalığın grip değil “Kara Sarılık” olduğu ortaya çıktı. Tüm
sevenleri perişan olmuştu. Doktoru; ellerinden gelen her şeyi yaptıklarını,
ancak bu noktada tıpbi olarak yapılacak çok şeyin olmadığını, her şeye hazırlıklı
olmak gerektiğini söylüyordu.
Ankara’da TMMOB kanalı ile söz konusu hastalığın uzmanı
Profösörle irtibat kurduk. Oda, bizim telefonla anlattıklarımızı dinledikten
sonra, doktorun haklı olduğunu söyledi. Yinede organize edebilirsek, doktoruyla
telefonla görüşmek istedinini belirtti.
Kulüb de durum degerlendirilmesi yapıp, doktordan,
profesörle görüşmesini nasıl isteyebileceğimizi tartıştık. Sonunda her türlü
olumsuzlugu göze alarak doktola görüşmeye karar verdik. Beş altı arkadaş,
nöbetci olan Doktorla görüşmek üzere SSK hastanesine gittik.
Nöbetci odasına geldiğimizde, odada tek başıma kaldıgımı
fark ettim. Yapacak birşey kalmamıştı, Doktorun vereceği hertürlü tepkiyi, ölüm
döşeğinde yatan Veli için gögüslemeyi
göze alarak, Profösörün istegini ilettim.
Kendinden emin olan Doktor, gayet olumlu tepki verdi. o
zamanlar şehirler arası telefon görüşmeleri bir ızdıraptı, Demir- Çeligin direk
hattını kullanıp kullanamıyacağını sordu. Hastanede yapması gereken işleri
tamamladıktan sonra kulübe gelerek,
direk telefon hattıyla yapılan konuşma da; Allah’dan umudu kesmeden,
ölümü beklemek oldugunu tüm açıklığı ile ortaya koydu.
On, onbeş günlük bitkisel yaşamdan sonra altı yedi kardeşin
içersinde tek okuma olanağı bulabilen ve ailesinin ondan çok beklentisinin olduğunu
bilen Veli; acılı bir törenden sonra fakir babasını refakati ile, Demir-Çeliğin
tahsis ettiği bir pikapla, “büyük umutlarla çıktığı yolculukta, yaşama
doyamadan”, yoksul köyüne cansız döndü.
ASKERE GİTME:
Üniversite, yüksek okulu menzunları, askere gidebilmek için
yıllarca beklemek zorundaydılar. Bu durum askerligini yapmayanların iş
bulamamasında önemli bir etken oluyordu. Bu sorunu çözmek için kısa dönem yedek
subaylık formüle edildi: Biriken yedek subay adayları iki dönemde askere
gidecekler, dört aylık eğitim süresinden sonra astegmen olarak terhis edilecek,
İş yerlerinden ilişkileri kesilmeden ücretsiz izinli sayılacaklardı.
1975 yılındaki ilk uyğulamada, Balıkesir’e askerliğe gittim.
Onbeş gün geç başlayan askerlik, Ramazan, Kurban bayramlarında verilen izinler
ve onbeş gün erken terhisle toplam fiili olarak elli iki gün sürdü.
Babamların
Ziyareti:
Tabur komutanı hafta sonu birinci derece akrabası gelenlere
Cumartesi gecesi yatılı izin verilecegini açıkladı. Cuma akşam üzeri yapılan anosla
ziyaretcimin geldigini öğrendim. Nizamiye ile kaldığımız yerin mesafesi
nerdeyse üç kilometre olduğu için koşarak gittim. Babam, annem, ablam, eniştem
ve yeğenlerim gelmişti. Uzun yoldan geldikleri için özellikle yegenlerim bitkindi.
Yarın yatılı izin alabilecegimi söyleyerek onları otele gönderdim, ip çekerek
sabahın olmasını bekledim. Sabah, nöbetçi subaydan izin alabilmek için saat on
otuza kadar beklemek zorunda kaldım. Gelen ziyaretçilerin içinde eşim olmadıgı
gerekçesi ile tüm haklı nedenlerimi ısrarla anlatmama karşın, yatılı izin
alamadım. Eniştemle, babam boş yere
nizamiyede ağaç olurken, digerleride otelde aç beklediler.
Hapis
Cezası:
Komutanın yaptıgı haksızlıgı, babamlara söylemeden izin
almış gibi akşam beraber oldum.
Pazertesi günü üç günlük hapis cezası aldığımı ögrendim. Egitim sorası “beyaz
saray” diye adlandırılan hapishaneye diger cazalılarla birlikte götürüldük. Yer
olmadığı için geri geldik. Komutan bizi bir kez daha gönderdi. Yine aynı
gerekce ile ters yüz olduk. Hapisane görevlisine kızan komutan bizi azat etti.
Erken
Terhis Fırçası:
Tarihde görülmeyen bu kadar kısa süreli askerlikte;
geldiğimiz günden itibaren, hergün akla hayala gelmiyecek kaynaklardan, erken
terhis haberleri geliyordu.
Yemin töreninden sonra bazı akşamlar; yaklaşık beş
kilometrelik yolu yürüyerek, ovanın ortasındaki lokantaya kaçıyorduk.
Kaçtığımız gecelerin birinde, bahçede yer olmadığı için
mecburen içeriye oturduk. Daha siparişlerimiz gelmeden dışarda bir hareketlenme
oldu. Bizde kapıya yönelmiştikki, kapıda
tanıdığımız üst teğmen ve daha
yaşlı tanımadığımız bir kişi; bizim rahat olmamızı söyleyerek, bir masaya
oturdular. Bizim yemegimize devam ettigimizi gören arazi olmuş arkadaşlarda,masalarına geri
döndüler.
İlerleyen saatlerde,
yaşlı olan; üsttegmene tam çıkarken gelen yazı: bu hafta sonu kısa dönem
yedek subay adayı öğrencilerin terhis edileceğini yazdıgını, bizimde net
duyacağımız şekilde söyledi. Kısa bir süre sonra da ayrıldılar. Önce dışarıdaki arkadaşlar
merakla içeriye daldılar,gelişmeleri anlatınca hepsi keplerini havaya fırlattı.
İçkinin dozunu iyice kaçırdıktan sonra, dogrudan nizamiyeden geçerek “Hilton”
diye adlandırdıgımız üç katlı oldukca modern yapı olan binaya geldik. Tüm
arkadaşları uyararak sabaha kadar erken terhisi kutladık.
Sabah her gün olduğu gibi sıra olduk, eğitim alanına gitmek
için beklerken, gece boklu dereye düşen arkadaşlada dalga geçiyordukki,
tanımadıgımız bir albayla, tabur komutanı göründü. Fırça düzeni olarak bilinen
“u düzeni” al komutuna, okadar hızlı ve düzgün uyduk ki anlatamam. Çünkü erken
tershis müjdesi bekliyorduk.
Sonradan Garnizon komutanı olduğunu öğrendigimiz Albay; açtı
agzını, yumdu gözünü, askerligin içine ettigimizi, ne giyim kuşamımızla nede
davranışlarımızla cahil erlerin ellerine su dökemiyecegimizi örnekler vererk
anlattı. Kendimize çeki düzen vermessek askerligi zor bitireciğimizi söyleyerek
konuşmasını bitirdi.
Normal düzene geç komutunu aldıgımızda, eşekten düşmüş
karbuz gibiydik.
FATOŞ’LA NİŞANLANMA:
Asker dönüşü İzmir’de Mesut’a uğradım, Naci’yi de alarak
Aliağa’da eczane açan Selim’e gittik.
Akşama kadar gezdikten sonra yeni
evli olan Naci, Balçova’daki evine davet
etti. Ertesi gün nüfus sayım olduğunu unuttugum için bu davetede katıldım.
Babamların meraktan çaklayacaklarını hiç hesaba katmadım.
Sokakaga çıkma yasağı kaktıktan sonra ilk araba ile Denizli’ye
döndüm. Köye gitme olanagı olmadığı için teyzemlerde kaldım. Ertesi gün köy
arabasını beklerken Fatoş’a evlenme teklifi ettim, oda kabul etti.
Köyde babamlara bu müjdeyi verince, geç kaldıgım için kızgınlıklarını
unutarak büyük sevinç yaşadılar. Ertesi gün annem, Eniştemin annesinide alarak
Denizli’ye işi resmileştirmeye gitti.
Asker dönüşü Karabük’ke sözlü olarak döndüm.
Hastane olarak yapılan ancak bürokratik engellerele
açılamayan Demir- Çelik hastanesine, bekar mühendislerin taşınmasına karar
verildi. Bizim gibi degişik evlerde kalan tüm bekar mühendis arkadaşlar, “morğ”
adını taktığımız oldukca lüks döşenmiş, tek kişilik banyo, tufaleti içinde olan
odalara taşındılar.
Nikah:
Daha insanca yaşadığımız bu yerde; Talip Öncü, Ali Selvi,
İhsan Birinci, Necmi Yıldıran ve diğer arkadaşlarla oldukca eglenceli günler
geçiriyorduk.
Aşırı kadro şismesi sonucu, yetersiz kalan lojman sorununa,
birde torpiller nedeniyle lojman dagıtımında, kural dışına çıkmalar sorunu arap
şaçına döndürmüştü. Evlendiğimiz zaman karşılaşacağım lojman sorunu, zaman
zaman kafamı kurcalıyordu. Arkadaşların uyarısı ile hemen nikah yapıp, ev
istememim, bize önemli fırsat yaratacağı düşünceme, Fatoş’da sıcak bakınca: 6
Mart 1976 tarihinde köyde çok mütafazi bir ortamda nikahlandık.
Nişan:
Hiç nişan düşünmüyorduk, ancak annemin tek ogluna nişan
yapma istegi sonucu köyde basit bir nişan yapmaya karar verdik.
Güzel bir Mayıs günü köyde yapacagımız nişana Fatoş, güzel
bir nişan elbisesi ile hazırlandı ve kuaföre gitti. Bitiş saatinde almaya
gittiğimde çiceksiz geldiğim için Kuaförden fırça yedim.
Yakın akrabalar ve Fatoş’ların komşularının katılımı ile
köye gelindi. Dağ tarafından gelen gençler arasında olan Mehmet’in tabancasında
yaşanan sorun, Karabacak amcanın hünerli ellerinde büyümeden giderildi.
Nişan yeni yapılan belediye binasının alt salonunda köy
usulü ve modernite karışımı bir ortamda gayet güzel ve neşeli geçti.
Nişan sonrası eve gidilirken, Çamur lakaplı Aliihsan’ın
süpheli şekilde cami içersinde dolaşması, Dedeköylü öğey babaannenin bunu
Fatoş’un babasına söylemesi, neredeyse büyük bir kavgaya neden olacaktı.
Hüseyin dayımın araya girip, gencin orada dolaşmasının bizimle ilğili olmadıgını
anlatması ile önlendi
IŞIKLI BARAJI GEZİSİ:
Fatoş için saat alacaktım, Şeref’in önerisi ile İstanbul’dan
almaya karar vererek İstanbul’la gittim. Şeref , Mehmet’tin yaş günü oldugunu
söyleyerek evde parti düzenlemiş.
Biz şeref’le saat almaya giderken; Mehmet, Avni, Zeki, Adnan
parti hazırlıklarını tamamlayacaklardı.
Saati; Şeref’in tanıdıgı yereden, Olcay ablasının seçimi ile
aldık, başka yerde bu saati, üç katına fiatla alamıyacagım söyledikleri
için, kaliteli bir saati ucuza kapattıgımdan
çok sevinçle Şeref’in öğrenci evine döndük.
Ev partiye hazırlanmış diğer arkadaşların gelmesi
bekleniyordu. Gelen kızlara ayıp olmasın gerekçesiyle ve kimsenin haberi
olmayacağı sözü verilerek, zorla parmagımdaki nişan yüzüğünü çıkarttılar.
Ertesi hafda sonu sık sık yaptığım gibi Denizli’ye geldim.
Fatoş’un begeneceginden emin olarak saati verdim. Onun için hayal kırıklığı
oldu, onun beklediği başka saatmiş. Kısa bir tartışmadan sonra olayı tatlıya
bagladık.
Fatoş’ların arabası ile Çivril’deki Işıklı barajına balık yemege giderken babası;
ne adamlar var, bir hafta sonu İstanbul’da
partiye katılıp yüzügü çıkarıyor, öbür hafta nişanlısının yanına gelebiliyor
gibi laflar etmeye başladıgında Fatoş, boşuna ortaya yem atma baba, Mesut bana herşeyi anlattı dedi.
Su içersindeki masalara servis yapılan balıklarımızı yedik,
çevreyi gezdik. Yedek elbisesi olmayan Ertuğrul’u elbisesi ile suya attıgım
için, arabada pantolonu kuruttuk.
İHSAN BİRİNCİ’NİN MÜESSESE MÜDÜRÜNE DİKLENMESİ:
Öğrencilik havasından kurtulamamış, yeni iş hayatını
öğrendigimiz dönemlerde, birbririmize eşek şakaları yapıyorduk: bunun en yaygını
telefonla işletmeydi. İhasan çok şakaya giren Trabzon’lu bir arkadaşımızdı. İş
yerinde, kulübde, lojmanda o kadar telefonla işletildiki, artık kendi kendine
işlemeye karar verdigi bir gün: Müessese Müdürü İhsan bey, acil olarak Makina
Bakım Müdürü Ünal beyi arıyor. Ne Ünal beye ne de bürosuna ulaşabiliyor.
Çaresizlikten, Ünal beyin karşındaki odaya
telefon ediyor; telefonu açan İhsan; evladım ben Müeessese Müdürü İhsan
Sözünü duyar duymaz, bende Genel Müdür İhsan deyip telefonu kapatıyor. Tekrar
açtığında, İhsan bu sefer bende bakan İhsan deyip tekrar telefonu kapatıyor.
İhsan kendisi ile dalga geçenlere gereken cevabı verdiğinin
rahatlığı ile çalışmalarını sürdürürken, Ünal Beyin odasına gelerek, sen İhsan
beye niye ters davrandın demesi ile ne büyük pot kırdıgını anlıyor.
YATAK SORUNU:
Öğle yemeğinden sonra; çaylarımızı içerken, eskiden acil
durumlarda fabrikada kalındıgında kullanılan yatagın, tekrar faliyete
geçirilmesinin gerekliliği üzerine hayli sohbet ettik.
Kuvvet Santralının çok gürültülü bölgesinden geçerek iş
yerine giderken, Dökümhane Mühendisi Ali
Homurlu ve ustabaşısı ile karşılaştım. Çok gürültülü ortamda, söylediklerinden
sadece yatak sorununu anladım. Hemen bir işe yarayacağım düşüncesi ile onlarla
beraber büroya geri dönüp, yatağın bulundugu odaya onları götürdüm. Onlar yatagı
görüp, bizim sorunumuz bu yatak degil, Sinter’le ilgili deyince pot kırdığımı
anladım. Hemen onları ilgili arkadaşın odasını gösterip, iş yerine kaçtım.
Ali, bü tür hataları af etmeyen, çok küçük hatalardan bile
bol gırgır malzemesi çıkaran bir arkadaşdı. O akşam ve diger günlerde Ali’nin
beni tefe koymasını bekledim, kendi kendime savunmalar hazırladım. Ama Ali
nedense bu konuyu hiç kullanmadı.
Ali’den tepki gelmeyince ben, kendi komikligimi yeri
geldikce anlatmaya başladım.
NEDEN SAÇLARIN BEYAZLANMIŞ ARKADAŞ:
Oda çalışmaları nedeniyle sık sık Ankara’ya geldigimde,
Mehmet’tin arkadaşlarının evinde kalıyordum. O akşam içki masasını kurduk, hem
sohbet edip hem müzik dinliyorduk. Gecenin ilerliyen saatlerinde kapı çalındıgında Faşistler tarafından basılacağımızı düşünerek
önlem alarak kapıyı açtık. Yanılmamıştık,
beş kişilik bir ekip gelmişti. Kavga
niyetiyle degil, konuşmak için geldiklerini söylediler. Buyur ettik,
masayı onlara ikram edebilecek şekilde organize edip, Güray’la garaja içki
almaya gittik. gece geç satlere kadar siyasi söyleşi yaptık. Zaman zaman
sertleşen tartışma, kavgaya dönüşmeden dostca ayrıldık.
Onlar ayrıldıktan sonra sarhoş kafalarla durum degerlenmesi
yaparken, tüm gece boyunca dinlediğimiz “neden saçların beyazlamış arkadaş”
şarkısını, üç değişik şarkıcıdan doldurulan bant ve plaklarla dinlemeye devam
ettik.
Müzik seti salondaydı ama tüm odalarda aporle baglantısı
vardı. Sabaha karşı yatagın altından neden şaçların beyazlamış arkadaş diyen
bir ses kulagımı patlatırcasına bagırması ile uyanıp, ne oluyor? diye kapıya
koştugumda, Musalettin tuvalete giderken şuursuzca teybe bastıgını anlayıp geri
yataga döndüm.
KARDAN YOL KAPANDI:
Kimya Mühendisleri odasının yıllık olagan kongeresi için
Ankara’daydık. Pazar akşamı Karabük’e dönmek için garaja geldigimizde, Gerede
yolunun kapalı olduğunu öğrendik. İnşaat Mühendisleri genel kuruluna gelen
arkadaşlarla beraber, Karadeniz balık
lokantasına gidip yolun açılmasını bekleye karar verdik. Lokanta kapanma saati
geldiğinde yol açılmamıştı. Ankara’da kalacak yeri olan arkadaşlar ayrıldı.
Aliihsan Karacaoğlu, Necmi Maden, Vedat Oral, Ankara’lı arkadaşı ve ben garaja
geldik. Bir iki saate kadar yolun açılacağını öğrenice, Vedat’tın arkaşı bizi,
vakit geçirmek için pavyona götürdü. Sıcak ortamda içkiye devam ederken, Çelik
İş’in dindar, milliyetci yöneticileri, başta başkan Şükrü Korkmazğider olmak üzere
pavyona teşrif ettiler.
Kısa bir süre sonra yolun açıldıgı haberini alarak sabaha
karşı otobüse binebildik.
NECDET’Tİ BARTINDA ZİYARET:
Bir hafta sonu hem Necdet’i hemde Amasra, Bartını ziyaret
etmek için Bartın’na gittik. Cumartesi akşamı Bartın çayı kenarındaki nefis
rertorantta kafaları çekip, Necdet ve Memik’in içki anılarını Halil’e ağzımız
açık kalarak dinledik.
Pazar günü Necdet, bizi deniz altı bakım onarım tesislerini
ve bir deniz altınıyı en ince teknik noktalarını anlatarak gezdirdi.
Üzerinde taşımacılık yapılabilen Bartın çayı ile, Kara
Deniz’in aynı seviyede; yeşil, mavi ve beyazın kuçaklaşmasını seyredip
büyülenmişken, Amasra yolundaki yeşilden sarıya her rengin dansı, Amasranın kuş
bakışı görünüşündeki küçük, büyük liman ve kalenin renk cümbüşü içersindeki
görünümü de, cennettemiyiz kuşkusuna kapılmaktan kendimizi alamadık.
Pazar günü Karabük’ke dönerken Safronbolu’ya kadar ki yolda,
hiçde Amasra yolunu aratmadığını gördük.
BARTIN, ÇAYCUMA’YA TEKNİK GEZİ:
Kimya Mühendileri Odası şubesi aktifitelerinden biriside,
çevredeki sanayi tesislerine, teknik gezi düzenlemekti. Bu baglamda Mayıs ayı
başında Bartın Çimento ve Çaycuma Kağıt fabrikalarına, hem teknik hemde piknik
gezisi düzenledik.
Pazar sabahı saat sekizde Şapka’dan hareket edilecekti. Ben
oraya varırken, otobüs hareket etti. Islık çalıp, el kol haraketlerimle
uyaramadıgım için “Mork”’ka geri döndüm.
Yarım saat sonra Ereli kapımdaydı. Biz seni unutmuşuz,
arkadaşlar Safronbolu’da bekliyorlar, hemen hazırlan gidiyoruz dedi.
Ahmet ustada verdiğimiz kahvaltı molasında, Başta Memik,
Atilla Moral olmak üzere erkeklerin çogunlugu demlenmeye başladı. Çimento
fabrikasında meslektaşlarımız karşıladı, detaylı teknik geziden sonra, ögle
yemeği ikram ettiler. Çaycuma Kağıt fabrikasından sonra Bartın Liman
lokantasında hem piknik hemde akşam yemeği yedik. Arabaya binerken bir çogumuz
sarhoştu.
ODA ÇALIŞMALARI İÇİN BARTIN’DA:
Şubemizin alanında olan Bartın’da, temsilci belirlemek ve
teknik elamanların sendikalaşması konusunda görüş alışverişi yapmak için
geldik. İlgili arkadaş bir lokantanın salonunu önce konuşmak ,sonra yemek
verecek şekilde ayarlamıştı. Otuz, kırk
kişinin geleceğini tahmin eden arkadaş, birkaç kişinin katılımı ile hayal
kırıklığına ugrarken, üyelerimizin ülke ve kendi sorunlarına duyarsızlıgına hep
bereber hayıflandık.
SENDİKALAŞMA KONUSUNDA ZONGULDAK TOPLANTISI:
Hem mesleki hemde ülke sorunlarının çözümümde daha etkili
olunmak, teknik elamanların bir çatı altında sendikalaşması ile olacagı
inancıyla yogun çalışmalar yapılıyordu. Zonğuldak’taki teknik elaman örgütlerinin
düzenledigi toplantıya Karabük’ten temsilci olarak ben katıldım. Toplantı programın
da benim konuşma yapma gibi bir durum yoktu. oturum başkanının beni konuşma
yapmam için kürsüye çagrdıgında, biran ne yapacagımı şaşırdım. Kürsüye çıkınca;
kırk yılık hatipmişim gibi nutuk atıp, salondan yoğun alkış almama bende şaşırdım.
Konuşmamım geniş özeti “TMMOB BÜLTENİ”’de yayınlandı.
GECE YARISI VEDAT ORAL’A VOLTA:
Halil; kız kardeş Azime’nin eğitimi nedeni beraber kalmak zorunda
oldugundan, bekar lojmanlarından bir oda alabilmişti. Zaman zaman onlara
ziyarete gidiyordum. Yine böyle bir gece, saat yimi dört civarlarında onlardan
ayrılıp, “morg”a gidiyordum ki, “sosyal bina” kavşağında Vedat ile karşılaştım.
Vedat baya içmişti, bir süre ayak üstü vatanı kurtarmaya
başladık. Ayakda durmak bizi yordu, gündemde önemli, “şapka ile sinema”
arasında volta atarak vatanı kurtarmaya devam ettik. Saat iki buçuga dogru ben
ayrılırken, Vedat evine gitme yerine, bekar lojmanlarında kalan arkadaşlarına
dogru gitti.
Ertesi gün Kok Fabrikalarına ziyarete gittigimde, konu:
Vedat’tın gecesiydi. Gece epey ayak üstü ve volta atarak vatanı kırtardığımızı
söyleyince, Vedat’ın anımsadıgı olay sayısı altıya çıktı.
PİK MAKİNASAINDA GÖREVLENDİRİLME:
Gaz temizleme bölümünde yaptığım çalışmalar sonunda
sorunların minimuma indigini gören Baş Mühendis Lütfi Şahin; İkide bir yeni
arkadaş daha gelsede, Pik makinasınıda sahipsiz kalmakdan kurtarsak diyordu.
Toplantıda bu konu yine gündeme gelince, benim boş vaktimin oldugunu isterseniz
o bölümlede ilgilenebilecegmi söyledim. Lütfi bey sevinçle; bende bunu sana
söyleyip, söylememekte terettüt ediyordum, gönüllü olmana çok sevindim
dedi. müdüründe onayını alarak resmi
yazı yazıldı.
Pik makinasının idari ve teknik sorunları ile; eski yüksek
fırın ustalarından emekliliği gelmiş, yaşlılığı nedeni ile yüksek fırınlarda
çalıştırılamayan siyasi gücü yüksek olan Nevzat usta laf olsun diye ilgileniyordu.
Kapasitelerinin çok altında çalışan pik makinaları boş zamanlarda gerekli bakım
onarımları yaptırılmadıgından, çalışması gerektiği zamanlarda, sorunlar ortaya
çıkıyor. Potaların zamanında Yüksek Fırınlara geri dönmemesi, fırınlarda önemli
sorunlara neden oluyordu. Tüm sorunların kaynagı ilgisizlikti.
Genç bir mühendisin amiri olacağını Ali beyden alaylı bir
şekilde duyan Nevzat usta; tüm terbiyesizliğini eline alarak başta Müdüre, baş
Mühendise ve bana hertürlü küfürü gıyabımızda yaparak ortalıgı dagıtmış. Durumu
daha sonra öğrenen Lütfi bey bana telefon ederen, ertesi gün başlayacagım Pik
Makinaları sorumlulugumun ertelendigini, oranın eski hamam eski tas yönetimine
devam edeceğini buruk bir ifade ile söyledi.
Nede olsa,devlet fabrikalarında sorunların çözümümden
kişilerin keyfi daha önemliydi.
BEŞİBİRYERDE:
En geç iki haftada bir hafta sonları Karabük’ten Denizli’ye
geliyordum. O hafta sonu köyde akrabamızın kızı Fatma’nın dügünü oldugundan
annemde Fatoş’u köye götürmek için Denizli’ye gelmişti. Ailem güçlerinin
üzerinde takı takmıştı ama Fatoş illa beşibiryerde isitiyordu. Bunun
yanlışlığını anlatmaya çalıştıysamda kahvaltıta konuyu gündeme getirdi. Annemin
imkanımız yok demesi üzerine kahvaltı tepsisini yere çarptı. Annem bunu kendine
hakaret kabul ederek evden ayrıldı.
Ben arkasından gidip
bir süre sonra, parkta annemi ikna edip geri getirdim. Annem bozuk moralle köye
döndü. Daha sonra babam imkanlarını zorlayarak benim karşı çıkmama karşım
beşibiryerdeyi bozdu.
DÜDÜN TARİHİ SAPTANMASI VE DÜGÜN:
Beşibiyerde sorunu çözüldükten sonra, dügün tarihi ve yeri
konusunda anlaşmazlık çıktı. ablamların
Almanya’dan gelebilecekleri tarihde,
Sümerbank dügün salonunun dolu olması bahane edilerek dügün tarihi öne
alınmak isteniyor, başka salonda veye Cumartesi gecesi dışındaki önerilere; Mehmet’in
Kıbrıs’a tayin edilecegi ve konuklar için o günün uygun olduğu gibi
bahanelerele karşı çıkılıyordu.
Ev bulamama:
Tüm engeller aşıldı,
21 Ağustos’da, istenilen yerde dügün yapılacak. Erken nikah yapmama ragmen,
Demir- Çelik’ten lojman alma olanagı olmadıgından kiralık ev aramaya başladım.
Arkadaşlarımında tüm gayretlerine ragmen kiralık ev bulamadım. Artık umudumu
kesip ev buluncaya kadar bekar lojmanlarında kalmaya Fatoş’u ikna etmek için
Denizli’ye gitmeme birkaç saat kala, Bahri
Öztürk telefonda; Çok istedigim mahallede “ikişyüz evler”’de, kiralık ev
olduğunu söyledi.
Hemen Ereli Özbozkurt’un arabası ile söz konusu eve gidip
evi normal kiranın üzerindeki bir
fiaatla “900 tl”’ye. tutduk.
Eşyaların
Alımı:
Ev bulma sevinciyle geldiğim Denizli’de erkek tarafının
alacağı eşyaları Fatoş’un ailesi ve babamın katılımı ile aldık. Kız tarafının
alacağı eşyaları, onlar önceden almışlardı.
Eşyaların
Taşınması:
Fatoş okulda olduğu için eşyalar onun gıyabında Karabük’e
gönderilecekti. Tüm hazırlıklar tamamlandıktan sonra, kendileri nakliyecilik
yapmalarına rağmen arabalarının meşgul olduğunu söyleyerek, babamdan araba
bulmasını istemişler. Babam, Kalaycı Mehmet Ali amcanın arabasının programını
değişterek 2500 Tl. ayarladıgında, o bu işi düzgün yapamaz gerekçesi ile ve kendi
arabalarında boşluk yarattıklarını söyleyerek 3000Tl. ye taşıdılar.
Eşyaların
Eve Taşınması:
Şeref , Ertuğrul ve şöför sabah erken saatde Yenişehir’e
geldiler, kahvaltı sonrası eve gittik. Şeref’in uyarısı üzerine, şoföre iki yüz
elli lira bahşiş verdim. Taşımak için arkadaşları beklerken, Şoför Ümmet
abiden; geç kalındıgı, neden hamalları hazır bulundurmadıgım için fırça yerken,
sekiz on arkadaş gelip, hızlı bir şekilde kamyonu boşaltıp Şeref ve Ümmet abiyi
gönderdik.
Leyla hanımın büyük gayretleri ile badanası, temizliği
yapılmış eve; eşyalar ince işleri hariç arkadaşlar tarafından tamamen döşendi.
Düğün:
Ertuğrul’la, okulda olan Fatoş’u almak için Balıkesir’e
gittik. Oradan, üçümüz gelinlik almaya Bursa’ya geçtik. Dügünden üç gün önce
Denizli’ye geldiğimiz gece büyük maddi hasarlı dört kişinin ölümü ile
sonuçlanan deprem oldu.
Fatoş’ların bahçesine tüm komşuların taşındığı ortamda, dügün
hazılıklarına devem ettik.
Yalnızlığım:
Babamla, annem, ablam gönül yardımının dışında bana fiziki
yardımda bulunmaları olanaksızdı. Bana yardımcı olabilecek eniştem dayısının
sarhoşlugu ile ilgilenirken, amca oğlu Enver abi, eniştesiyle kafa çekmeye
çalıştıgından ortalarda yoktu. Denizli’deki arkadaşlarım kısa dönem askerde
gittiklerinden yapayalnızdım.
Salona gönderilecek çiçekleri ve arabanın süslemelerini v.s.
kendim yaptırmak zorunda kaldım.
Düğün:
Fatoş’ların evi, hem kız evi hemde oglan evi görevini yaptıgından
oldukca karışıktı. Normal kırafatımı bulamadıgımdan uygunsuz kırafat takmış
olarak salona geldik.
Çok çekingen olan İzmir’den gelen Mesut’la fazla ilgilendim
diye fatoş’un yaptığı kapristen başka
sorun olmadan güzel bir balo oldu.
Balo sonrası Fatoş’ların evinden
dedesini, halamı, yegenim Kamuran’ı
yanımıza alarak balayını köyde geçirmek için köyün yolunu tutduk.
Halamın Agdalanması:
Evligimizin tatlı geçmesi için hazırlanan
baklava tepsisi, arabanın süsü bozulmasın diye halam kucagına aldı. Günün
yorğunlugu ile uyukluyan halam, baklavanın agdasının hem kendi üzerine hemde
Fatoş’un gelinliginin üzerine dökülmesine neden oldu. Köy girişinde uyanan
Fatoş, ıslaklıgı fark edince önce halamın altına kaçırdıgını zandederek bana
fısıldadı. Sonra yapışaklıgı fark edince agdanın döküldüğünü anladık.
İmam Nikahı:
Köyün imamı babamın ricası üzerine
biz dönünceye kadar bizi bekleyerek imam, nikahı kıymak için eve geldi. Agdalı
gelinlikle nereye oturacağını bilemeden bekleyen Fatoş, altına konan bir
çarşafın üzerine oturdu.Gecenin en komik olayı hocanın, kız ve erkeği
karıştırmasıydı.
BALAYI:
Düğün ertesi köy geleneklerine göre el öpümü gerçekleştirip,
ballayı için İzmir’e gittik. Üniversite sınavı için geldiğimizde kaldıgım
sıradan bir otelde kaldık. İzmir Fuarı zamanı oldugu için tüm sanatçılar
oradaydı. Bülent Ersoy, Gönül Yazar’ın baş solist olarak çıktıgı “manolya”’da
bol bol sanatcı izliyerek hoş vakit geçirdik. Bülent Eersoy’un Gönül Yazar’ı
kuçaklayarak sahneye çıkmaları unutulmaz anlardı.
Fatoş’un Burdur’da görevli olan Mehmet abisini ziyaret istegi
nedeni ile İzmir ziyaretimizi kısa keserek Burdur'a geçtik.
Evlenme ve yıllık
izinin bitiminde Karabük’e geldik.
İLK KONUĞUMUZ:
Geç saatde evimize geldik. Yol yorgunu olarak yatıgımız ilk
gece sabahında kalkıp kahvaltı yaparken, ilk konuğumuz ev sahibinin beş altı
yaşlarındaki oğlu Nadir Ayağ ziyaretimize geldi. Sevimli, konuşkan sıcak kanlı
olan Nadir bizle beraber kahvaltı yaptı.
Bir ara evden kayıp
olan Nadir, elinde iki tane kül tablosu ile geri döndü. Bunlar ne? Sorumumuza:
kül tablonuz yok, siğaranın küllerini yumurta kabuklarına koyuyorsunuz onun
için bizim evden getirdim dedi.
DEMİRBAŞ HAFTA SONU KONUĞUMUZ:
Pazar günlerinin tatıdı geç saatlerde kalkarak çıkarıyorduk,
taki köyden Enver Kayhan’ın, Karabük’e askere gelmesine kadar. Hafta sonları
çarşı izinleri başladıgı günden itiberen, her Pazar erken saatte bize
geliyordu. Zil çaldıgında yatakdan kalkıyor, kapıyı açıp, onunla kahvaltı
ederek, güne başlıyorduk. İlk seferlerde, bizim içinde degişiklik olan bu olay;
aylarca sürünce baya sıktı.
On üç, on dört
yaşlarındayken; amcası ve abisinin, bir kavgada tabanca ile vurularak
öldürülmesi, onun piskolojisini hayli bozmuş:
bize geldiğinde çok az konuşuyor, hiç ara vermeden sigara içiyordu.
Fatoş, onunla yalnız kalmaktan çekiniyor, onu da yalnız
bırakıp, birlikte ne dışarıya ne de pazara çıkabilyorduk. Onu yanımıza alıp
çıkmak da; oturduğumuz mahalleye izinsiz erlerin girmesine yasak olduğundan,
mümkün olmuyordu. Bir ay kadar onu evde yalnız bırakmadık ama mutlaka pazara
gitmemiz gerektiği için daha sonları onu evde bırakıp, kısa süreligine pazara
gidip geliyorduk.
Bu durum ev sahibimiz Güner hanım teyzeyi rahatsız etti.
Yeni evli çift bu kadar rahatsız edilmez, siz söyleyemiyorsanız ben münasip
dille söylerim önerisine; kendisin çok yalnız hisseden birinin, dahada
yalnızlıga düşecegini düşünerek karşı çıktık.
Enver, Karabük’de acemiligini tamamlayıp, dagıtım oluncaya
kadar her Pazar konugumuz olmaya devam etti.
HESAPLAŞMA:
İşyeri arkadaşlarım ve komşular hoş geldin ziyaretleri
yapıyorlardı. Evimizin eşyalarını çok beğenen konuklarımıza; sadece yatak odası
takımının erkek tarafının aldığını, Denizli adetlerine göre, geri kalan
eşyaların tamamının babasıgil tarafından alındıgını Fatoş, her fırsatta
söylemeyi ihmal edmiyordu. Bende bunun üzerinde hiçde durmuyordum. Gün geçtikce
Fatoş, bu gerçek olmayan düşüncesini yalnız oldugumuzda bana da tekrarlamaya
başlayınca dayanamadım. Eline bir kağıt almasını söyleyerek, babalarının aldığı
tüm eşyaların listesini ve fiatlarını tek tek yazdırıp toplattım. Çıkan rakam:
110000tl.di.
Bizim yaptığımız masrafları, aldığımız eşyaların fiatlarını,
nakliye ücreti için babasına ödenen ve şoföre verilen bahşişleri yazıp, toplayınca çıkan toplam
ise: 105000tl.di.
Müsafirlerin yanında kendi aileni yükseltmen için yaptıgın
abartmayı sineye çekiyorum ama gözümün içine baka baka bana hava atmana artık
tahammülüm yok dedim.
BALIKESİRDE DAYAK KORKUSU:
Mektupla öğrenime devam eden Fatoş’la, Şubat dönemi
sınavlarına katılmak üzere Balıkesire geldik. İlk gün kayıt yenileme sırasında
kuyrukta beklerken komandoların “faşistlerin”; şarkı, türkü ve marşları ortalıgı
yıkıyordu. Bu sırada küçük boylu bir öğrenci bana yaklaşarak öğrencimisin? diye
sordu. Eşimin kayıdını yeniletiyorum cevabım ve Fatoş’un sert çıkışı sonrası
genç uzaklaştı. İşlerimizi bitirip otele giderken, büyük bir kavga çıktıgından
okula polis doldu. Sabah Fatoş benim gelmememi istedi. Hamile bir kadını yalnız
bırakamazdım, okula bende geldim. Sınavdan ne zaman çıkacağını bilemedigimden
diğer velilerle beraber bekçede beklemeye başladım. Yine aynı genç etrafımda
dolaşıyor, sataşmak için bahane arıyordu. Bir olaya meydan vermemek için
kalabalık velilerin arasında bulunuyor ama her an bir saldırıda bekliyordum.
Saatler ilerledikce bahçe boşaldı, sadece üç, beş kişilik bir veli gurubu
kalmıştı. Kimi ayakta, kimi bankda oturup bekliyorduk. Kimsenin birşey
konuşmadıgı bir anda bende çömelmiştim. Sık sık yanımda volta atan genç, benim
tepkisizligime dayanamayarak, anoragımın kolunu sıyırmaya kalktı. Ne yaptığını
sordugumda, saate bakacaktım dedi. Sorsaydın söylerdim tepkim onu korkuttu ki,
hemen uzaklaştı. Bu sırada sınavı biten Fatoş geldiginden hemen oradan
ayrıldık.
RIDVAN ALDOĞAN SORUNU:
İşletme
mühendislerinin oturduğu bina yıkılarak yerine; alt katı bakım
atölyeleri, üst katı bakım ve işletme mühendislerinin çalışma büroları yapılacaktı.
Bu nedenle Müdürler blogundaki, Yüksek Fırınlar ve Sinter Müdürlüğü katındaki
odalara sıkışmıştık. Ben, Ferit Tirenğ, Metin Kurt birlikte aynı odada
oturuyorduk.
İşçi statüsünde olan Rıdvan; ünite müdürü, baş mühendisi ve
bizlerle samimi olan bir arkadaşımızdı. Birlikte oldugumuzda yaptıgı laubali
davranışları; yabancı müsafirlerin ve odamıza gelen işçilerin yanında da
yapmaktan çekinmiyordu. Bu durummun yanlışlıgından, üç odadaşda rahatsızdık.
Ama uyarılması konusunda; hem arkadaş olmalarından hemde onun müdür üzerindeki etkisinden çekindikleri için
bir türlü yanaşmıyorlardı.
Bir gün, bir sorununu tartışmaya gelen işçi ile konuşurken;
odaya gelen Rıdvan, sandalyeye oturup, sehbanın üzerine ayaklarını koyarak
işçiyle yaptıgım konuya, fütursuzca müdehalesine sinirlenerek odadan çıkmasını
rica eddim. Beklemedigi bir davranışla karşılaşan Rıdvan bir daha bizin odaya
gelmedi.
Benim bu davranışımı; diğer arkadaşlar çok iyi yapmışsın,
biz cesaret edemiyorduk diyerek beni onayladılar.
İŞÇİLERİN YILLIK İZİNLERİNİN DÜZENLEMESİ:
Mahmut usta ile iyi anlaşıyor, birlikde birçok eksikliği
gidererek daha verimli ve huzurlu bir iş yeri yaratık. Sorunlar çözüldükce nasıl
olsa birşey yapılmıyor veya yapılmaz gözü ile bakılan sorunlarda, gündeme
gelmeye başladı. Bunlardan biriride yıllık izin düzenlemesiydi: yıllık izinleri
Mahmut usta bazı işçilerin ve kendi istegine göre bir plana baglı olmaksızın
rastgele zamamnlarda uyguluyordu. Bu durum; adam kayırma ve uygun olmayan
zamanlarda izinne çıkma getirdiğinden, işçiler arasında huzursukluk
yaratıyordu.
Birçok işçi tarafından dile getirilen bu plansız,
hakkaniyetsiz uygulamaya, bir düzen getirme önerim; benim bu adamları tanımadıgım
ve kendi adamlarının kayrılması gerekliligi detaylı anlatılarak Mahmut usta
tarafından benimsenmedi.
İlk defa ustayla ters düşüyordum. Ama yanlış olan bu uygulamaya
göz yumamazdım. Bölümdeki tüm işçilerin son beş yılık izine çıkma zamanlarını
tespit ederek, bir yıllık izin yönetmeligi hazırladım.” Bu yönetmelik sonradan
tüm müdürlügü kapsayacak şekilde genişletildi”
Bu yönetmelige uygun olarak ve işçilerin istekleri göz önüne alınarak, gelecek
yılın yıllık izin çizelgesini, Aralık ayı başında kesinleştirip, Mahmut ustanın muhalefetine ragmen uyğulamaya
soktum.
MAHMUT USTANIN İNTİKAMI:
Mahmut usta, istemi dışımda gelişen yıllık izin çizelgesine pek fazla olumsuz tepki vermedi.
Mahmut usta, istemi dışımda gelişen yıllık izin çizelgesine pek fazla olumsuz tepki vermedi.
Devri daim su yolu üzerinde buluna üç kademeli havuz gerçek
görevini; içersi tamamen yüksek fırın tozu ile
dolduğunda yapmıyor, bir kanal gibi kullanılıyordu.
Bu havuzları gerçek amacında çalıştırmak amacıyla,
hazırlanmış projeye hayat vermeye karar verdik. İmalat siperişleri verilen
eksik malzemeleri takip ederek, daha önce hazırlanmışlarla birleştirip, montaja
hazır hale getirmek çok kolay oldu. Bu
başarıdan dan dolayı kendi kendime böbürlenirken, senelerdir sistemin ihmal
edilmişlige kızıyordum.
Ters olduğu söylenen bugüne kadar hiç iş ilişkim olmayan
Vinç Bakım, Onarım Baş mühendisi Kamil Öğüten’e randevu almak için telefon
ettim.
Telefonda konuyu anlatıp görüşmek istedigimi söylediğimde,
olay mahallinde hemen buluşalım yanıtını aldım.
Şaşkınlıgımı atarak buluşma noktasına geldigimde, Mahmut
Usta, Kamil bey ve ben aynı anda buluştuk. Kamil bey, Mahmut ustaya nedir bu
vinç olayı? diye sorunca. Mahmut usta, ben Mesut beye bir kaç bu projenin
uygulanma olanagı olmadıgını, bu konuda olumsuz rapor tutuldugunu söyledim
dedi.
Yarım kalmış bu projeyi de tamamladıktan sonra gönül
rahatlıgı ile emekli olacagını söyleyen o değilmişcesine; beni Kamil Beyin yanında olayları incelemeden şarlatanlık
yapan genç mühendis konumuna düşürerek, izin programının intikamını aldı.
GÜVEN ERGUN YERİNE AHMET GÜNGEN’NİN MÜDÜRLÜĞE ATANMASI:
Adalet Partili bir ailenin damadı olan Güven bey “1.M.C.”
hükümetinde sanayi bakanlığı “MSP” ne geçmesiyle, partinin Kayseri Milletvekili
adayı olan Ahmet Günğen, Güven bey görevden alınarak Yüksek Fırınlar ve Sinter
Müdürlüğüne atandı.
Yönetimde etkili ailenin damadınada, işlevi olmayan yeni bir
Müdürlük tahsis edildi.
Mahmut ustanın intikamını aldığı günlerde olan bu görev
değişikliği onun işine yaradı. İş yerine gidip bir konuda görüşürken, Mahmut
usta Ahmet Beyin kendisini aradığını bundan sonra bölümün yönetiminden kendisi
sorumlu oldugunu, beni işe karıştırmamasını istedigini söyledi. Ne ben, Ahmet
beye böyle birşey söyleyip söylemediğini sorguladım, nede o bana işle ilğgli
bir şey sordu.Genç yaşda kızaga çekilmiştim.
Ahmet beyin müdürlüge gelmesi ile Yüksek Fırınlar Baş
mühendisi Lütfi Şahin hemen müdürlük degiştirdi. Boş olan Cevher Hazırlama ve
Sinter Baş Mühendisliğine Yarı kızakda olan “TİP”li Enver Bostancı, Yüksek
Fırınlar Baş Mühendisliğine Amerikan Üniversitesi Mezunu hırssız, siyasi olarak
renksiz Aytekin Temizer getirildi. Metin ve Ferit’te adı konmamış kızağa
çekilirken, Kok fabrikalarında mühendis yıgılmasını önlemek için daıtılan Kimya
Mühendisleri; Mustafa Özyurt, Öner İleri, Rağıp Demirtaş ile işletme
mühendislikleri takviye edildi.
SAFRANBOLU’DA KONFERANS:
İş de kızaga çekilince, Kimya Mühendisleri Odası
çalışmalarına daha fazla zamam ayırmaya başladım. Devrimci gençliğin,
Safranbolu’da düzenledikleri gecede; gündemden hiç inmeyen “ilaç sorunu” ile
ilğili bir bildiri sunmamız istendi. Şube yönetim kurulu; benim bu konuda hayli
donanımlı olduğumu bildiklerinden, benin hazırlanıp sunmamı istediler.
Ciddi bir çalışma yaparak, söz konusu toplantıda kalabalık
bir dinleyiciye sunumumu yaptım. Bildiri, hem sunum sırasında hemde soru cevap
bölümünde dinliyecilerin yakın ilğisini çekti.
Gecede sundugum bildiri; çok begenildigi için derneğin
merkez yayın orğanında, üç, dört sayıda yayınlandı.
ÇEVRE KOMİSYONU:
Ankara’da hava kirliliği olarak ortaya çıkan çevre sorunu,
Karabük’te; hava, toprak ve su kirlenmesi mevsimlik değil, tüm yıl boyunca
sürüyordu.
Bu konuya dikkati çekmek ve gereken önlemlerin alınmasını
saglamak için Karabük Ağır Sanayi Mühendisleri “KASMD” ile ortaklaşa “çevre
kirliliği komisyonu” kurduk. Siyasi ikdidarın degişmesinden nasibini alarak,
Laboratuar Müdürlüğünden alınan Abdullah Kalaycıoğlu başkanlığında, Leyla
Özbozkurt, Metin Kurt, Ali Selvi, İhsan Birinci ve benden oluşan komisyon
oluşturuldu.
Tüm dernek çalışmalarında oldugu gibi, bu komisyondada davul
Metinle benim boynunda kaldı. Uzun süre Metin’le yürüttüğümüz çalışmalar, onun
tam gün inğilizce kursuna katılması ile benin üzerimde kaldı. Kaynak
hazırladıklarımız bittikten sonra rapor yazma yöntemi komisyon çalışması ile
saptayıp, seksen sayfalık kapsamlı bir rapor ortaya çıkardık.
Söz konusu rapor
Abdullah beyin Etüd Planlama Müdürü olması ile, fotokopi halinde çogaltılarak,
Karabük şehir ve Demir- Çelik üst düzey yöneticilerini katıldığı toplantıda
Abdullah bey tarafından sunuldu.
“KASMD” yayın organı “DEMİR- ÇELİK” derğisinde özel sayı
olarak yayınlanıp birçok bilimsel çalışmaya kaynaklık etti.
HALİL’İN AŞKI:
Halil İstanbul’daki aşkından umudu kesince, iş yerindeki bir
meslektaşına abayı yaktı. Kızcagızın
haberi olmadıgı gibi, Halil’lede hayli boy farkıda vardı. Kendisine bunu ima
yoluyla anlatmaya çalışmamın, bir yararı olmadı.
Bir akşam kulübde kafaları çektik Halil pek alışık olmadığı
içkiden etkilenince gece yarısı kızın
evine gitme istegi depreşti. Oraya varıncaya kadar sarhoşlugu geçer düşüncesi
ile yavaş yavaş eve yaklaştık, ama umdugum olmadı. Halil eve girmekte
kararlıydı. Bırakıp gitme tehdidim bile onu isteginden vazgeçirmedi. Gece
yarısı olmasına karşın, annesi ile birlikte kalan arkadaşın evinde ışık
yanması, Halil’li iyice cesaretlendirdi. Mecburen zile bastık. Ama kapı
açılmadı. Uzun süre evin önündeki boşlukda sohbet ederek bekledik. Ertesi gün
kızı, anasından istemeyi kararlaştırarak,
sabaha karşı oradan ayrılıp, lojmanlarımıza döndük.
MESUT KIRABA’NIN KARABÜK ZİYARETİ:
Okuldan çok samimi arkadaşım Mesut Karabük’e ziyaretime
geldi. Gündüz fabrikayı dolaşıp ertesi gün Amasra’ya gitmeye karar verdik.
Halil’inde bizimle geldigi Amasra’da, bir ev pansiyonunda
kaldık Gündüz denize girip, tarihihi yerleri gezdikten sonra akşam bir
lokantada kafa çekmeye başladık.
Henüz saat yirmi iki sıralarında sohbetin en güzel yerinde,
Halil kalkalım diye tutdurunca, zor durumda kaldım. Bir tarafdan müsafirimle
sohbet edip, özlem giderip, hoş vakit geçirtmen gerekirken, öte yandan Halil’in
huysuzlugunu belli etmemem gerekiyordu. Tuvalete gitme gerekçesi ile masadan
ayrılalak, bu saatte sadece yatma amacında kullanılan ev pansiyona gidip
yatmaya kalkmanın konuguma saygısızlık olacağını anlatmaya çalışmam bir fayda
etmedi bunun üzerinen ona önceden gitme önerisinde bulundun, malesef bunuda
benimsemedi.
Kesin karararımı verip kakmayacagımızı söyleyince, suratlar
asık olarak masaya döndüğümüz için bu saatten sonra masanın ve ertesi günün
keyfi olmadı.
NACİ’NİN DÜGÜNÜ VE KÖYE ZİYARETLERİ:
Çok samimi arkadaşlarımdan Naci Buruncuk’un İzmir’deki dügününe
Karabük’ten gittim. Ham diğer arkadaşlarımı gördüm hemde arkadaşımın mutlu
gününde beraber oldum. Dügün sonrası köyde olacagımı ve onları köyde konuk
etmekten mutlu olacağımı söyledim.
Balayı sonrası köye gelen Buruncuk çifti beni çok mutlu
ettiler, birlikte “gurbet”’e pikniğe gittik. Hamza abinin Küçük kızı Fatma
bizlere büyük bir insan gibi refakat etmesi unutulmaz anı bıraktı. İki gün
köyde kalan arkadaşlarımın ayrılmasından sonra Karabük’e döndüm.
HALİT DELİKAYA’NIN KAZIĞI:
Halit; Sivas- Divriği’den karabük’e gelmiş, sırtlarında yöre
kilimleri satarken, işleri yolunda gitmesi sonunda, varlıklı sınıfına geçerek,
buraya yerleşmiş geniş bir sülaledendi. CHP’den belediye meclis üyesi, büyük
bir mobilya dükkanı sahibiydi. Bekarlık dönemi arkadaşım olan Halit’lerle, aynı
mahellede oturmak bizim için bir şanstı. Çünkü çok mükemmel bir eşi vardı.
Siyah beyaz televizyonu evlilik öncesi Halit’ten aldım, ama
dügün sonrası bir iki hafta gecikmeyle, teslim etti. Kendine göre gecikme,
televizyon satışlarındaki patlamadan kaynaklanıyordu. Dostumuz oldugundan pek
üzerinde durmadık. Bizde konuk oldukları bir akşam, kış gelmekte oldugundan
soba alınması konusunda sohbet açıldı. Soba için yeterli peşin paramızın
olmadıgını belirtince; dükkan komşusundan bizim sobayı begenmemizi, gerisine
karışmamamızı söyledi. Fatoş’la sobayı begenip Halit’e bildirdik elimizdeki
parayı ona bıraktık. Sağ olsun soba ve boruları akşam üzeri eve getirdi. Ne
kadar borcumuz kaldığını? sordugumuzda sonra konuşuruz diyerek net bir cevap
vermedi. O anda paramız olmadıgından bizde ısrar etmedik.
Yılın son günü, yasalara uygun olmayan, daha sonra CHP
iktidarında geri alınan “Erbakan ikramiyesi” aldık. Beklenmedik bu iki maaş
ikramiye elimizi rahatlattıgından, hemen Halit’e borcumuzu ödemeye Fatoş, Halil
ve ben birlikte gittik. Hoş beşden sonra ne kadar? Borcum olduğunu sordum. Önce
senin borcun falan yok dedi, arkasından defteri açtıgında tahminimin üç katı
bir rakam söyledi. Günü gününe hesaplaşma yapmadıımdan hiç itraz etmeden borcu
ödeyip çıkınca, Halil bir sorunmu var? rengin attı dedi. Gelişmeyi anlatıp
hesap tahminimin üstünde çıktıgını söyledim. Birlikte sobanın alındığı dükkana
giderek soba ve boruların fiyatlarını alıcıymış gibi öğrendigimizde, Halit’in
borcumuzu üçe katladığı ortaya çıktı.
Bu olay bana yaşam dersi oldu: bir kişi ile ne kadar samimi
olursan ol, mutlaka anında alışverişi rakamlayarak kayda alınmasının
gerekliliğini ögretti. Ayrıca alışverişlerde Halit’en uzak durarak birdaha
kazık yememeyide...
ODUN PARASI:
Kış yaklaşmakta olduğu bu günlerde, Demir- Çelik’in ücretsiz
verdiği kok kömürünü tutuşturmak için iki yüz elli, üç yüz kilo kadar odun
gerekiyordu. Ev sahiplerine, odunu nereden alabileceğimizi sorunca,
kendilerinin inşaat artıklarını kullanabileceğimizi söylediler. Bu odunları
parçalatmak için çagırdığım hiçbir oduncu; çivi bulunduğu gerekçesi ile
parçalamaya yanaşmadı. Hayatımın ilk odun kırma işlemini yaptım. Ellerim,
alışık olmadıgı için sık sık su topladı, aralıklarla beş, on günde kırma
işlemini bitirebildim.
Evin kirasını verirken öğrendiğimiz odun parası, ikinci bir
yaşam dersiydi. Yarım tondan az karışık, kırılmamış oduna, kırılmış bir ton
parası ödedik. Önceden pazarlıgını yapmadıgımdan bu parayı ödemekten başka
çarem yoktu.
EV KİRASINI DEĞİŞİK YÖNTEMLE ARTIRMA:
Ev sahiplerimiz çok iyi insanlardı, bizlere annelik babalık
yaparak yol göstericiydiler. Özellikle Fatoş’a hiç yabancılık çektirmiyorlardı.
Yaşdaş olan kızı Nazlı, arkadaşlık yaparken, anne Güner hanım teyze
müsafirliklere götürüp, çevre ile tanıştıyorlardı.
Nazlı nişanlandıktan
sonra, sık sık kızlarını kendi evlerinde oturtmak istediklerini belirterek,
hayat pahalılığından dem vurmaya başladılar. Yılda bir artan ev kirasını
artıralı daha beş altı ay olmuştu. Gerçekten kızlarını bu evdemi oturtmak
istiyorlar, yoksa kira artırmak için
bahanemi yaratıyorlar anlayamıyorduk.
Sorunu sürünceme de bırakmadan direk sormanın yararlı
olacağını düşünerek konuyu açtık. Kızlarını burada kesin olarak oturtacaklarsa,
kiralık ev bulmada bize yardımcı olmalarını, burada oturtmayı düşünmeyip,
ekonomik sıkıntı nedeni ile günü gelmemesine karşın kira artırmayı
düşünüyorlarsada, sıcak bakabileceğimizi söyleyerek kesin karar vermelerini
istetik.
İyi niyetimizin karşılığını, yüzde elli astırnomik kira
artışı ile ödedik.
FATOŞ’UN İNTİHAR GİRİŞİMİ:
İş çıkışı genellikle eve gelir, zil çalar, Fatoş kapıyı
açardı. O gün aynı şeyleri yaptım ama kapı açılmadı. Herhalde bir yere gitigini
düşünerek, anahtarla kapıyı açıp salona geçince, Fatoş’u üçlü koltukda uyudugunu
gördüm. Hemen yanına gidip hasta olup olmadıgını sordugumda, midesinde ne varsa
üzerime çıkardı. Agzından çıkanlar ve masadaki boş otubeşlik küçük “yeni rakı”
şişesi içki içtigini anlatıyordu.
Bir tarafdan neden içtigini sorgularken, diger tarafdan
banyoya götürüp soguk duşa soktum. Tam bu sırada ev sahibi Güner hanım teyze,
Şeref’in telefonda bekledigi haberini getirdi. Ben yukarı telefona koşarken,
Güner hanım eve daldı. Şeref’e bir şey belli etmeden durumu kurtardım ama,
anlayışla karşılayan teyzeye rezil olmuştuk.
Uzun süre sızmış vaziyette yatan Fatoş, gece yarısına dogru
kendine gelmeye başladıgında, ben senin dürüstlügüne güvenmiştim, sende
yalancıymışsın diyerek uyandı. İntihar girekçesini şu sözlerle açıkladı: kitapları
karıştırırken, askerde oldugum zamanlarda sınıf arkadaşımız Gülhan ile evlenme
düşüncemi sorduğum Mesut’un, cavap mektubunu bulmuş. Okul fotograflarında
tesadüfen yan yana oldugumuz fotograflardan esinlenerek yakıştırdıgı bu kızla
ilişkiniz var tahminine, hayır yanıtı alıp, böyle bir mektub bulunca güveni
sarsılıp, intihar etmeye karar vermiş.
Kendisine yalan söylemedigimi, okul döneminde normal arkadaşlık
dışında bir düşüncem olmadıgını, daha önce söyledigim fotograflardaki yakınlık
tamamen tesadüf olduğunu vuruladım. Askerde iken aklımdan böyle bir düşünce
geçti, fikir danışmak için Mesut’a yazdım, olumlu yanıt almama karşın herhangi
bir girişimde bulunmadıgımı, her zaman kanıtlayabileceğimi açıklıyarak, bu
yanlış anlamayı düzeltip, mutlu yaşamamıza devam ettik.
FATOŞ’UN FERYADI:
O akşam alt komşumuz İbrahim’lere, ev sahipleriyle
müsafirlige gittik. Cemal amca yarım saat kadar sonra geldi. Odunlukda
birilerini görür gibi oldum dedi. Fatoş evi kilitleyip, kilitmedigimi sordu.
Verdigim yanıttan tatmim olmadıki bir bahane bulup, eve çıktı. Zemin katın
girişi ile bizim katların girişi ayrıydı.
Bir tarafdan sohbet edilirken, telefizyonda Emel Sayın’ın
“Feryat” filmini seyrediyorduk. İlk çıglıgı duyduğumuzda filmden geldiğini
düşünerek ciddiye almadık, feryadın dışardan geldgini ve Fatoş’un sesine
benzediğini algılayınca, önde ben olmak üzere tüm ev halkı dışarıya fırladık.
Fatoş bagırmasını sürdürüyor, ev sahinin büyük oglu Nail:
korkma Fatoş abla benin diyordu.
Sakinleşip içeri girince olayı Nail şöyle anlattı:
babasından saklı mobilet alan arkadaşı ile birlikte mobileti odunluga
sakladıklarını. Bu sırada Fatoş’un yukarıya çıktığını görüp, şaka olarak
korkutmak istediğini, ancak girişimin amacını aştığını söyledi.
MUSALETTİN VE GALİP’İN ZİYARETLERİ:
Cumartesi günü beş altı araba ile bekar bekara “Ahmet
Usta”’ya kafa çekmeye gittik. Ahmet Usta; Karabük- Bartın yolu üzerinde salaş,
bir kaç masadan oluşan kırkahvesi, meyhanemsi bir yerdi. Etraf karla kaplı
ama hava çok soğuk degildi. Dışarıda
teşkilatı kurup, mangalları yaktık. Bir tarafdan demleniyor, diger tarafdan
Demir-Çelik ve ülkeyi kurtarıyorduk. Grup sosyal demokrat ve devrimcilerden
oluşuyordu. Şarkıların bazı sözlerini herkes kendince degiştirip tatmin oluyor,
doganın güzelliginin tadını çıkarıyorduk.
Akşam üzerine dogru toplanmaya karar verdik. Kahveleri
Safranbolu’da Abdullah Kalaycıoğlu’nun kayın pederlerin de içecektik. Her
içkiden sonra içmemeye karar veren Atilla Moral, yine içkinin dozunu kaçırdıgı
için onun arabasını Mehmet Eli Özbozkurt kullanacaktı. Ama Atila abi iyi oldugunu
söyleyerek kendi kullanmak istedi. Mehmet, Özdal Dikmen, ve ben onun arabasına
bindik. Daha hareket ederken falsolu kalkan Atila abiyi, kartopu oynayacagımız
gerekçesi ile durdurup, birkaç kartopu atışından sonra direksiyondan aladık.
Mehmet arabayı kullanıyor, ben önde ona eşlik ederken, arkada Özdal, ve Atila
abiler uyumaya başladılar.
Safranbolu’ya geldigimizde, kahve molası vermeden düz
geçtik. Karabük girişinde Mehmet Atila abiye seslendi: abi iyi isen arabayı sen
kullan, benim uykum geldi dedi. Atilla abi iyiyim diyerek dogruldu, ters tarafa
kafasını koyarak uyumaya devam etti. Durumunun iyi olmadıgını söyleyerek, ben
Mehmet’i konuşturarak, onun devam
etmesini söyledim.
Bir kaç kilometrelik yolumuz kalmıştı, kazasız belasız
“Yenişehir” girişine gelince ara yoldan çıkmayı önerdim. Oraya yönelen Mehmet
bir müddet sonra yolun kapalı oldugunu gördü. Geri geri gelirken çamura
saplandık. Çevreden yardım alacak kimse yoktu, mecburen Özdal ve Atila abileri
uyarmamız gerekiyordu. Kapıyı açıp Özdal abiyi çagırınca öyle bir çevik
hareketle bana dogru geldiki, ben sırt üstü o benim üstümde yere uzandık.
Allahdan diğer arkadaşlarda hemen arkamızdan gelince
yardımcı çogaldı. Uyanan Atila abiyle Mehmet arasında küçük bir tartışma geçtiğgnden
ben Mehmet’i yürüyerek evine götürdüm. Çok sakin yaradılışlı olan Mehmet evde
eşini bulamayınca sinirlendi. Kapıyı kırmaya kalktı ama başaramadı. Beraber
yengesigile gittik. Leyla Hanım, içmeye giden adamların bazılarının eşlerini
evde topladıgı için Mehmet’in eşide oradaydı.
Temizlikte çok titiz olan Leyla Hanımın evine, çamur adam
gibi daldık. Bir müddet sonra gelen Atila abi tüm ısrarlarımıza ragmen beni eve
götürdü.
Zili çalınca ev sahiplerinden inen Fatoş, Ankara’dan
müsafirlerimizin olduğunu ve ev sahipleri, yukarıda konuk ettiklerini söyledi.
Hemen yukarıya çıkmaya kalkınca Fatoş üzerimi değgiştirmemi önerdi. Ama ben arkadaşları
hemen görmek istedigimi belirterek üst kata yönelince, çık da Güner Hanım teyze
evi kirlettecegin için seni bir güzel dövsün deyince, durumumu fark edip
elbiselerimi degiştirdim.
Daha sonra ev sahibinin kızı ve oglunuda alarak “kulübe”
gittik.
Bir hafta sonra görevli gittiği Zonguldak’dan dönen Mehmet,
bana Ahmet ustadan bizi kim getirdi diye sorunca ne büyük tehlike yaşadıgımızın
farkına vardık.
1 MAYIS 1977:
Her ay Ankara’da yapılan Kimya Mühendisleri Odası danışma
kurulu toplantısı bu sefer, ertesi gün “ 1 Mayıs işçi bayramı”’na katılmak için
İstanbul’a alındı. Şube adına ben katılacaktım. Fatoş’la birlikte gittik.
Sabah Şeref’le beraber odanın Beşiktaş’da bildirdigi yere
gittik. Hava bir bayram için olabileceğinin en güzeliydi. Degişik sivil toplum
örğütleri; flamaları ile belirlenen yerlerde konuşlanmış, bol bol slagon
atıyorlardı. Çok hoş, anlatılmaz bir ortam vardı. Bu güzelligi Fatoş’da görsün
istedik. Tam telefon edip gelmesini isteyecektiki, hamileligi aklımıza gelince
vaz geçtik. Ögleye kadar bekledik kortej bir adım bile ilerlemedi. Gelen haberler
“Taksim Alanı”’nın doldugu yönündeydi. Şeref’le kortejden ayrılıp Taksim’e
vardıgımızda alanın tıklım tıklım doldugunu gördük. Bir müddet “İnter
Contünoltel” oteli önünde bekledik. Hiç birşey göremediğimiz için Sular İdaresi
bölgesinde, yüksekce bir yere çıktık. Alan komple görülüyordu. Rengarenk
bayraklar dalgalanırken, deşik sloganlar alanı dolduruyordu. Davullar çalıp,
halaylar çekilirken, tüm yüzler bayram çocugunun yüzü gibi gülüyordu.
Mitingin sonu yaklaşıyor, günün anlamını belirten konuşmalar
yapılırken alanın bize göre solundaki “Mao”’cu grup sürekli slagon atıyordu.
“DİSK” Başkanı Kemal Türkler’in saygı duruşu çagrısı bile, bu gurubun sloganlarını
susturmadı.
Tam bu sırada tabanca sesleri duyulmaya başladı, bir anda
ortalık cehendeme dönmüştü. Şeref’le elele tutuşarak panik içersinde kaçmaya
başladık. “DİSK” görevlilerinin uyarısına uyarak biran durakladıgımızda, kulagımızım
dibinden geçen kurşunlar, bizim tekrar koşarak kaçmamıza neden oldu.
Büyük bir moral bozukluğu ile eve geldiğimizde, ikimizinde
agzını bıçak açmıyordu. Uzun süre sonra kendimizi toparlayıp, Şeref bizi
“Harem”’den otobüse bindirdi. Yolda otobüsün radyosundaki kısa haberlerde;
otuzdört kişinin öldüğünü ögrenmek, bayramı kabusa dönüştürdü.
KIZIMIZ ÖVÜL’ÜN DOĞUMU:
Fatoş ilk hamileliğinin son günlerindeydi. Eve yakın ve Karabük’ün en iyi hastanesi olan
“SSK Hastanesi” o günlerde çok doluydu. Dogum hanede çalışan ev sahiplerimizin
akrabası “ebe Naime” hanım, hastaneye yatmasını uygun bulmadıgından, Fatoş, sık
sık Güner hanım teyzeyle hastaneye gidip, daha zamanı var diye geri
geliyorlardı. İki üç gün böyle hastaneye gidip gelerek geçti. O akşam Fatoş
oldukca rahattı, ev sahiplerine oturmaya çıktık, saat yimi dörte eve inerken
çalan zilden; Fatoş’un annesi, abileri Şeref, Mehmet ve kardeşi Ertuğrul’un
geldiklerini öğrendik. Onlarla birlikte, ev sahiplerimizde bize geldiler, hoş
beş derken biz dogumu unuttuk. Saat ikiye doğru Fatoş sancılaşmaya başlayınca
teleşlanan Cemal amca, pijamayla ebe hanımı almaya gitti.
Ebe hanım; hastanenin durumunun uygun olmadıgını, evde dogum
yaptırmanın uygun olacagını, ama her ihtimale karşın bir arabanın hazır
bekletilmesini söyledi. Acil durumda hangi saatte olursa olsun kendisini çagırabileceğimizi
söyleyen Halit’i uyarmaya gittim. Ben biraz gecikince, Mehmet’in uzaktaki sokak
elekttirigini araba zandederek koşması, sonradan bizleri hayli güldürdü.
Sokakta Halit
arabanın içinde beklerken, ben ve Mehmet dokuz doguruyor, Şeref balkondaki
şezlong da uyuyodu.
12-Temmuz-1977 Salı sabahı saat 6,35 de Övül’ün aglayan
sesi, yatak odasından duyuldu. Artık kızımız “Övül” bizleydi. Sevinçden
uçuyorduk.
ÖVÜL’ÜN DÜŞMESİ:
Henüz kırk günlüktü, kundak yapmıyorduk. Karnını doyurarak
odasındaki divana bırakıp, salanda Fatoş’la sohbete başladık. Sohbet, bir süre
sonra tartışmaya dönüştü, seslerin yükseldigi sırada Övül’ün odasından pat diye
bir ses duyduk. Hemen tartışmayı kesip, odaya koştugumuzda, Övül divandan yere
düşmüştü. Kırk günlük çocuğun hareket etmesine ne biz nede tanıdıklar akıl
erdirebildik.
ÖVÜL’LE İLK YILBAŞI:
Övül ilk günler hariç çok uysal bir bebekti. Annesinin sütü
gelmedigi için mama ile beslenen Övül; kısa sürede, belirli saatlerde
beslenmeye başladı. İş yerinde kızakta oldugum için gündüz çok yorulan Fatoşu
dinlendirmek için geceleri Övül’e ben bakıyordum. Bakımı o kadar kolaydı ki;
saati geldiginde, mamasını hazırlar, o biborondan beslenirken, ben altını degiştirirdim.
Mama saatleri dışında düzenli bir uykusu vardı.
O yılbaşını evde geçirecektik. Ev sahiplerimizin ısrarı
üzerine Övül’ü evde bırakıp onlara çıktık. belirli aralıklarla inip kontrol
edererek sanki bir bebeğimiz yokmuş gibi rahat yılbaşı geçirdik.
NAZLI’NIN NİŞANI:
Nazlı’nın nişanlandıgı gün, evi damadın ailesi ile paylaştıgımız
için biz Övül’ün odasında konuktuk. Altını degiştirip, karnını doyurduktan
sonra odadaki divana yattık. Kısa sürede uyuyan Övül, ilerleyen saatlerde uyandı.
Karyolasına tutunarak oyuncak dolabından oyuncaklarını aldı, degişik sesler
çıkararak onlarla oynadı. Daha sonra tekrar uyumaya daldı. O gün tesadüfen,
sabaha kadar deliksiz uyudugunu sandığımız Övül’ün, geceleri kendi kendine
oyuncakları ile oynadıgını öğrendik.
FATOŞ’UN LOGUSA OLARAK MERDİVEN YIKAMASI:
Oturduğumuz ev üç katlı bir apartımandı. Giriş katının
kapısı ayrı, birinci ve ikinci katlar ortak bir dış kapıyı kullanıyordu.
Hastalık derecesinde temizlige dikkat eden Güner hanım teyze, ayakkabıları
girişte çıkartır, merdivenlerde, aşagıdan yukarıya kadar yolluk seriliydi.
Arkadaşlarımız Metin- Sema Kurt birlikte çalıştıkları için
sütlerini biz alıyor, iş dönüşü sütü bizden götürüyorlardı. O gün süt almaya
gelen Metin aşagıdan zili çaldı ve zaman dar oldugundan, ayakkablarını
çıkarmaması için sütü ben aşagıya indirmiştim.
Bir süre sonra bir anlam veremedigimiz Güner hanım teyzenin
şu bagırmalarını duyduk: kim olursa olsun benim merdivenlerimden ayakkabı ile
çıkamaz, ben mühendis falan dinlemem gibi anlamsız lakırtılar.
Evinde yaptıgı bu sözleri ciddiye almadan ben çarşıya
gittigimde, logusa yatagından kalkan Fatoş’un merdivenleri yıkadıgını akşam
gelince duydugumda Fatoş’a çok kızdım.
ALİ SELVİ’NİN VEDASI:
Ali, uşaklı bir makine mühendisi bir arkadaşımızdı.TMMOB İş
yeri temsilciligini yürütüyordu. Girdiği sınavı kazanarak Amerika’da eğitime
gidecekti. Bu nedenle değişik arkadaş grupları ile akşamları veda yemekleri
yiyordu.
O sabah erken saate;bir iki gün önce bizimle vedalaştıgını
unutarak, otobüsünün kalkmasına çok az bir zaman kala, bize vedaya geldi. Her
halinden akşamdan kaldıgı belliydi. Fatoş’un kahve önerisine; boşver kahveyi,
sen bana bir kase yogurt ver dedi. Peş, peşe buz gibi üç kase yogurdu yiyince
aklı başına gelen Ali, önceden vedalaştıgını anımsadı.
BİRİKTİRME YARDIM SANDIGI SEÇİMİ:
Biriktirme yardım sandıgı; demir-Çelik’te çalışan memur ve
işçilerin gönüllü olarak maaşlarından tasaruf amacı ile para kestirdikleri,
borç alabildikleri, dayanıklı tüketim malları gibi emtiaları taksitle, tütcara
muhtaç kalmadan almalarına yardımcı olan, yararlı bir yardımlaşma kurumuydu.
Yönetim kurulu başkanlığını Teknik Emniyet Müdürü Ömer Beyenir yürütüyordu.
Üyeler arasında sandıkta büyük yolsuzluklar olduğu,
senelerdir çöreklenmiş bu kadro; üyelerin kanını emdiği görüşü yaygındı.
Sol çevre; Ali İhsan Karacaoğlu ve liderliginde
hazırlanıyordu. CHP’nin yükselişde olduğu dönemde yapılacak olan genel kurulun
tansiyonu çok yüksekti.
Agır Sanayi Çelik Konsruksiyon Fabrikaları yemekhanesinde
kongre başladı. Divan başkanlığı seçiminin gizli oyla yapılması istgi, Ömer bey
tarafından ciddiye alınmadan oldu bittiye getirildi. Bu durum yüzlerce kişinin
birbirinne girmesine neden oldu. Olaya jandarma el koydu. Seçim mahkemelik
oldu.
Mahkeme safhası iyi takip edilmediginden, büyük farkla
alınacak seçim kayp edildi.
RAMAZAN DAVULCUSUNDAN HARMANDALI İSTEĞİ:
Ramazan ayıydı. Halil kulüb de kafayı çekip gece geç saatte
bize geldi. Hava sıcak oldugu için balkonda oturuyorduk. Sohbet sohbeti açtı,
üç yıllık İngiltere’de eğitime gitmek; Halil’li bir tarafdan sevindiriyor, diger
yandan ünüversite döneminde bile ablasığille kaldıgından, sosyal binanın yemeklerine alışmaktaki
zorlugu düşünerek, orada karşılaşacaı yemek sorunundan ürküyordu. Biz bu
konular da konuşurken, ramazan davulcusu sokaktan geçiyordu. Halil, bu günleri
özleyecegim diyerek davulcudan harman dalı çalmasını istedi. Davulcudan olumsuz
yanıt gelince, balkonda oturan Cemal amcadan kinayeli olarak ben çalayım
önerisi geldi. Bu saatte yaptığımız gürültüden utanarak hemen içeri geçtik.
ÖVÜL’ÜN TÜM BALKONU YAĞLAMASI:
Övül, sessiz ama yaramaz bir çocuktu. Uzun süre biryerlerde
yalnız kalıp, yanımıza gelmiyorsa bilki bir yaramazlık yapıyordur. O gün Pazar
olduğundan geç kalkıp, Fatoş’la kahvaltıda geyik muhapbeti yapıyoprduk.
Söyleşiye öyle kendimizi kaptırmışızki, Övül’ün nerde, ne yaptıgını unuttuk.
Fatoş’un, mutfaga gidip her yer yağ olmuş diyen sesiyle mutfağa koştugumda:
Örümceginde dolaşan Övül, eline geçirdiği yağ şişesi ile mutfagı, balkonu ve kendini
bir güzel yaglamış oldugunu gördüm. Ne yaptın kızım sorumuzu ciddiye almadan, o
köşeden öteki köşeye çıglıklar atarak büyük bir şey başarmışçasına dolaşıyordu.
İSKENDERUN TEKNİK GEZİSİ VE ŞEREF’İN NİŞANI:
1977seçimleri sonucu görevden alınacagını düşünen Müdür
Ahmet bey, kayınpederinin iş yerinde çalışacagını gerekçe göstererek istifa
etdi. Yerine atanan Ayteki Temizer, mühendisler arasında yapılan ayrımcılıga
son vererek tüm arakadaşları göreve çagırdı. Metin Kurt’un İskenderun demir- çelik teknik gezisini
Denizli’den dolaşmak kaydı ile kabul ettim.
Övül’ün Uzun Süre aglaması:
Metin, Mustafa Özyurt, ben, Fatoş ve Övül Mart ayında üç
mevsimi yaşayarak Metin’in “Anadol” marka arabasıyla köye geldik. Önceden
haberli olan babamlar büyük bir hazırlık yapmışlar. Halam, Anaannem ve
kayınpederler bizi köyde karşıladılar. O güne kadar bu kadar kalabalık beyaz
başörtülü kadının aşırı ilgisini görmeyen Övül, birden aglamaya başladı. Ne
yaptıysak susturamadık, bir tarafadan konuklarımıza akşam yemigi yedirmeye
çalışırken bir tarafdan da Övül’ü teskin etmeye ugraştık. Uzun ugraşlardan
sonra ortama alışan Övül, normale döndü.
Turfanda dometes, biber, çagla, yeşil sovanla yapılan
dürümler, Metin ve Mustafa’nın büyük begenilerini kazandı...
İskenderun Teknik Gezisi:
Ertesi gün Denizli’yi dolaştıktan sonra Fatoş ve Övül’ü
Denizli’de bırakarak, biz İskendurun’a doğru yola çıktık. Burdur’da Mehmet’le
öğle yemeği yiyip, yoldaki karları temizleyerek gidebildiğimiz “İn Suyu
Mağarası”’nı uzun süreli programlı elekttirik kesintisi nedeni ile gezemedik.
Antalya’da “Düden” şelalesini gezerek, akşamı Alanya’da
otelde geçirdik. Ertesi ğün “Damlataş Mağarası ve Alanya Kalesi”’ni gezerek,
bol virajlı ama yeşillikler arasından Akdeniz’in muhteşem maviligini izleyerek
Mersin’e doğru yol alırken, Kayın pederin kamyonunu kullanan şoför Ümmet abiyle
karşılaşmamız günün sürpriziydi.
Mersin’de “Cennet, Cehemden”’ide gezerek
geç saatlerde Demir- Çelik musafir hanesine ulaştık. Alanya’da Benzin
alırken; Karabük’de saksıda çicek olarak, binbir güçlükle yetiştirmeye
çalıştığımız kauçuk ağacına eşeğin baglanmasını görmemiz, bizi hayrete düşürdü.
Üç gün boyunca herbirimiz, kendi alanındaki teknik
araştırmayı yaptı. Cuma günü alışveriş yapmak amacıyla “Kilis”’e gittik.
Cumartesi Karabük’e döndük.
Şeref’in Sözlenmesi:
Benim İskenderun’dan döndüğüm günlerde, Fatoş’da Karabük’ke
dönecekti. Günler haftaları, haftalar ayı kovaladı. Ama Fatoş ve Övül
dönmediler. Fatoş’larda telefonun olmaması nedeni ilede sık sık görüşemiyorduk.
O akşam Uğur Mumcu’nun “Sakıncalı Piyade” oyununu izleyip eve geldigimde;
babam, Övül ve Fatoş’la karşılaşmam hayatımın engüzel anlarından biriydi. Hele
Övül’ün baba demesini öğrenmesi sevincimi ve mutluluğumu bir kat daha artırdı.
Fatoş, gecikmenin nedenini Şeref’i sözlemek olduğunu,
gelişmeleri anlatarak açıkladı.
ÖVÜL’ÜN BURNU KIRILDI:
Fatoş, Nazlı ile balkonda dut agacındna dut yerlerken, Övül
örümceginde çok geniş balkonda oynarken düşmüş ve burnu kırılmış. Bana haber
vermeden hastaneye götürüp, dayak yemiş boksör gibi burnunu tamponlatmışlar.
Eve geldigim de Övül’ü böyle görmem beni çok üzmüştü.
İÇKİLİYKEN YOLDA UYUMA İSTEĞİ:
Kulüb de kalabalık bir arkadaş grubu ile ailecek yemek
yedik. Arkadaşlarla vedalaşıp iki yüz evlerdeki evimize gitmek için ayrıldık.
Övül puset de Fatoş’la kolkola girmiş gidiyorduk ki, hava çiselemeye başladı.
Daha çabuk eve ulaşmak için ara yoldan gitmeye karar verdik. Yol çok kötüydü,
kesekler arasında puseti sürmek zorlaştıkca, şarhoşlukta uyuma istegini
artırıyordu. Öyle bir an geldiki; Fatoş’a, siz gidin ben, burada biraz
kestireyim diyorum, Fatoş bir tarafdan Övül ıslanmasın diye şemsiyeyi tutmaya
çalışarak puseti sürmeye çalışırken, benimde yere yatmamı önleyerek, eve
götürmeye çalışıyordu.
TMMOB KARABÜK DEMİR- ÇELİK İŞYERİ TEMSİLCİSİ ŞEÇİLMEM:
Ali Selvi’nin Amerika’ya eğitim amacı ile boşalan TMMOB iş
yeri temsilciliğine başkan olarak ben seçilirken İhsan Birinci yardımcı
seçildi.
DEMİR ÇELİKDE CİNAYET:
Asit fabrikaları kimya laboratuvarında Baş mühesdis olarak
çalışan Mehmet bey, içine kapanık, işle ilgili görüşmelerde bile çok az konuşan
biriydi. Akşamları kulüb de biriç oynarken farklı bir kişilige bürünür, oyun
sonrası eski durgun halinede girer,
selamı bile zor alıp veren biri olurdu.
İşletme baş mühendisi Mesut Sanlı ve labaratuvardaki
tekniksiyenlerle düştügü anlaşmazlık sonunda, Kok fabrikaları kimya
Laboratuvarına Mühendis olarak transfer edildi. Baş Mühendis Ereli Özbozkurt;
Mehmet beyle iyi diyalog kurarak onu daha canlı bir kişiliğe girmemsini
saglamıştı. Oda adına çıkardıgımız “Haber Bülteni”’nin teksir sayfalarının
düzenlenmesinde bize katılıp, yardım bile ediyordu...
Bir öğle yemegi dönüşünde yüzüne maske geçirip laboratuara
dalan Mehmet bey; iki labarantı öldürüp, birinide yaralayıp, üst kat kok müdürlügüne çıkar. Kemal Tuğcu’dan
arabasının anahtarını alır. Ne oluyor diye odasından çıkmaya çalışan Müdür
Sabri Zaman’ı yaralayıp Asit fabrikasına arabayla gider. Oradada bir laborantı
öldürüp, iki laborantı yaraladıktan sonra kaçarken, şehirler arası yolda
askeriye nizamnamesi bölgesinde arabayı şarampola kaçırınca jandarma tarafından
yakalanır.
TDÇİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE
HÜSNÜ ORAL’IN ATANMASI:
Birinci “MC” hükümetinden görev Ecevit hükümetine geçince
MSP’nin atadığı Genel Müdür görevinden ayrıldı. Yerine aynı ekolden gelen İşletmeler
genel Müdür yardımcısı Halit bey dokuz ay vekalet etti. Dokuz ay boyunca CHP
kendi içinde kimi genel Müdür atayacagını saptayamadıgı için, MSP’nin vekalet
müdürü Demir- Çeligi yönetti.
Hüsnü Oral, Genel Müdür olarak Karabük’e geldiğinde ilk ve
son yararlı işi fabrikadaki sivil toplum örğütleri yöneticileri ile bir kez
göstermelik toplantı yaptı.
Daha sonraki günlerini, CHP ikdidardan gidinceye kadar bölgenin
etkili birkaç CHP yandaşlarıyla hamam sefalarında geçirdi.
ZONGULDAK KÖMÜR MADENLERİNE TEKNİK GEZİSİ, ÖVÜL’ÜN
HASTALIĞI:
Oda olarak taş kömürü madenlerine bir teknik gezi
düzenlemeye karar verdik. Gerekli iznin alınmasında; yeni atanan işletmeler
müessese müdür yardımcısı Memiş ali Usta’nın zorluk çıkarabileceğini
düşünüyorduk. Ama zorlugu ondan degil, bizi çok iyi tanıyan diger yardımcı
Kenan Turan’dan gördük. Zorda olsa gerekli izinleri, radevuları alıp geziyi
gerçekleştirdik.
Övül’ün Rahatsızlığı:
Zonguldak’a hareket etmeye çoz az zaman kalmıştıki,
Fatoş’dan Övül rahatsız diye telefon geldi. Geziyi iptal edip, Övül’ü hemen
doktora götürdük. Karabük’ün en iyi çocuk doktoru bayan, Övül’ü tepeden tırnağa
muayene etti. Sonuç: hiç bir rahatsızlığı yoktu. Sıcaktan kaynaklanan önemsiz
kızarıklarmış.
Övül’e çok bilinçli baktıgı için, Fatoş doktor hanımdan epeyce
övğü aldı. Hiçbir rahatsızlıgının olmadıgını söyleyen doktor, beş altı ilaç
yazmayıda ihmal etmedi.
FATOŞ’UN LİKEN HASTALIĞI:
Övül, saatle yemek yiyip, saatle yatıp kalkıyor ama komşudaki diger çocuklara göre; daha az yemek yediğinden, zayıfdı. Bu durum Fatoş’u hayli rahatsız ediyordu. Daha fazla yemek yedirmek için yaptıgımız degişik uygulamalardan sonuç alamıyorduk. Bu sıkıntı; Fatoş’da, ayak bileklerinden başlayan sonra tüm vücudunu kablayan kaşıntı ve düküntülerin oluşmasına neden oldu.
Övül, saatle yemek yiyip, saatle yatıp kalkıyor ama komşudaki diger çocuklara göre; daha az yemek yediğinden, zayıfdı. Bu durum Fatoş’u hayli rahatsız ediyordu. Daha fazla yemek yedirmek için yaptıgımız degişik uygulamalardan sonuç alamıyorduk. Bu sıkıntı; Fatoş’da, ayak bileklerinden başlayan sonra tüm vücudunu kablayan kaşıntı ve düküntülerin oluşmasına neden oldu.
Karabük Demir –Çelik özel hastanesinde çocuk ve cildiye
uzmanı Sezer hanımın tüm tedavi yöntemlerinden sonuç alamadık. Hastanede
yapılan konsültasyonda: İ.Ü. Cerrahpaşa TIP Fakültesine havele edilmesine karar
verildi. uzun araştırmaların sonunda Prof. Dr. Türkan Saylam “liken” teşhisi
koydu. Herhang bir ilaçlı tedavi yerine kafasını boş tutmasını, ocakta yemegi
yanıyor olsa bile, gerekiyorsa umursamadan kapıyı çekip çıkmasını öğütledi...
Kafasını boşaltamadıgı için artan döküntü ve kaşıntıya çare
bulmak için Askeri doktorluktan emekli olan komşumuz Burhan beye, tavsiye
üzerine gittik. Elindeki büyüteçle yaptıgı muayeneyle, hemen liken teşhisini
koydu. Çok agır ilaç tedavisi ile döküntü ve kaşıntıyı minimuma indirdi.
KÖYDE ANLAMSIZ KAVGA:
Yıllık izin nedeniyle köydeydik. Kayınpederler yüklü
kamyonla ailecek bizi ziyarete gelmişlerdi. Ziyaret sonrası Denizli’ye dönerken
hızlı gittiği gerekçesi ile el kol hareketi yapan Kamberin yetim oğlu ile Şeref
ve Mehmet’in arasında sözlü tartışma başlamış. Bu olay, Hacalı babasından dönen
kayınpederin fiziki müdahalesi ile büyür. Dayak yiyen genç, daha sonra jandarma
marifetiyle kararkola götürülmek üzere köyde ve evinde arandı. Genci bulamayan
jandarma Baklan’a geri döndü. Hıncını alamayan kayınpeder; bu işin arkasını bırakmayacaıı
tehdidini savurup, teğmen olan oğlu Mehmet’ide bir işe yaramadıgı için
azarlayarak Denizli’ye döndüler.
Akşam davadan vazgeçirmesi için bize gelip, yardım isteyen
gözü yaşlı anneyi rahatlatmak için hayli uğraştım.
DELİ ZEKİ:
Seçimlerden %42’lik oy almasına karşın yeterli milletvekili
sayısına ulaşamayan CHP,AP’sinden on beş hırsız milletvekilini bakan yaparak
transefer etti ve hükümet kurdu. Hükümetin kurulması ile hemen CHP’li
militanlar Demir- Çelik kadrolarını kağıt üzerinde oluşturmaya başladılar.
Selamet döneminin sosyal tesislerdeki içki yasagı; boş Genel
Müdürlüğe hala atama yapılmadıgında, devam etmekteydi. Bu nedenle, bir grup
arkadaş şehirdeki lokantaya içmeye gitmiştik. Yüksek fırınlarda İşçi olarak
çalışan “Deli Zeki” ilerleyen saatlerde tesadüfen bizlere katıldı. Yemek
sonrası geceyarısına doğru dagılıp,
Ferit’le beraber bize giderken Zeki’de bize refakat etti. İki saati bulan yol
sohbetinde genelde tüm demir-çelik, özelde yüksek fırınlarda kimin müdür,
kimlerin baş mühendis olacağını tartıştık.
FATOŞ’UN EGİTİM ENİSTÜTÜSÜNDEN MEZUNUYETİ:
Balıkesir Necati Bey
Eğitim Enstitüsünün mektubla açık öğretim bölümüne devam eden Fatoş, Övül’ün
dogması ile ara verdi. “MC” hükümeti sırasında, mektubla öğretim sulandırıldı,
kendi yandaşlarına büyük kolaylıklar saglanırken, solcu öğrenciler magdur
edildi. İktidara gelen CHP, magdur edilen öğrencilerin durumunu düzeltmek için,
hızlandırılmış yaz uygulamaları yaptı.
Buca Eğitimde yaz uygulaması:
İkinci sınıfda ara verdiği eğitimi tamamlamak için, İzmir-
Buca’da, hızlandırılmış eğitime katılan
Fatoş, bir buçuk ay süren bu eğitimde, başarılı olarak üçüncü sınıfa
geçti
Övül Köyde:
Fatoş eğitime devam ettigi süre içersinde mecburen Övül’ü
köyde babamlara bıraktık. İlk sabah annem; Övül’e kahvaltı yaptırırken ısrarcı
olmadan ne? Yemek istediğini sırdu. Oda birşey istemeyince, sırtına bindirip,
sen kahfaltını bitir, biz kızımla dolaşacagız dedi. Anne, Övül kahvaltı yapmadı
dememe aldırmadan çıkıp gittiler. Kahvaltı sonrası babamla bu konuyu konuşmak
için dükkana gittim. Durumu babama anlatıp, ben ilgilenirim demesini beklerken,
benim için sürpriz olan: seni annen büyüttü hiç korkma torununu aç bırakmaz
diyerek beni tersledi.
Köyde Parasız Kalmam:
Fatoş Buca’da eğitimini sürdürürken, ben birkaç gün köyde
kalıp Karabük’e dönecektim. Tüm paramızı Fatoş’a bıraktıgımdan yol param bile
yoktu. Evlenmeden önce babamdan çok rahat para isteyen ben, her para isteme
girişimimde, başaramıyordum.
Artık son güne gelmiştik Parkta oturmakta olduğumuz
arkadaşlardan Raşit Aydoğmuş; ben ayrılıyorum bir isteginiz varmı deyince, bana
biraz borç verebilirmisin deyiverdim. Pek ciddiye almadan tabi diyerek ayrıldı.
Bir iki dakika sonra geri gelip beni gurupdan çağırdı. Söyledigimin ciddi olup
olmadıgını, bugüne kadar hep onların benden borç aldıgını, babam varken neden
ondan istediğimi sorguladı. Ben, içinde bulundugum piskolojik durumu anlatarak
ciddi oldugumu, Karabük’e döner dönmez parayı göndereceğimi ve ihtiyacım olan
miktarı söyledim. Yanında o kadar para olmadıgını, ögleden sonra kahveye
gelirken bu parayı getirecegini söyleyerek ayrıldı.
Ögle yemeği dönüşü dükkana ugradım, babamla dereden tepeden
konuşup parka gitmek üzere ayrılırken babam; Mesut kaç gündür soracagım ama her
seferinde unutuyorum, senin paraya falan ihtiyacın varmı dedi. Nazlanarak yok
degişimden anlayarak daha öncaden ayırdıgı parayı bana uzattı.
Fatoş Hızlandırılmış Üçüncü Sınıfı Ankara’da Tamamladı:
Buca’daki eğitimi başarı ile tamamlayan Fatoş, Övül’le
Karabük’e döndü. On beş yirmi gün sora hızlandırılmış eğitimin ikincisi
Ankara’da açıldıgı haberi geldi. Apar topar Ankara’da bir özel ögrenci yurdu
ayarlayıp, kayıt yaptırdık.
Övül’e köy yolu yine göründü. Fatoş’un okul işlemlerini
bitirdik. Bizim, Denizli’li otobüs saatini beklemek için “Gençlik Parkı”’na
gittik. epey dolaştıktan sonra bir şeyler içmek amacıyla bir bahçeye oturduk.
Kendimize birer bira söylerken, Övül’ede mama yapmak için sıcak su söyledik. Fatoş
mamayı hazırlarken susadıgını fark etmediğimiz Övül biraya yöneldi. Biraz verip
içince hoşumuza gitti, bir böbek için hayli fazla olan miktarı içmesine göz
yumduk.
Övül’ün Kusması:
Araba saati yaklaşınca garaja geldik, oradaki otelin
restoranttına veda yemegi yemek için çıktık. Siparişlerimizi beklerken otobüs de
sorun olmasın diye Övül’ün altını degiştirmeye başlarken, içtigi birayı
çıkarmaya başladı. Ne masa ne de çevre kaldı kirlenmedik. Hemen garsonlar
imdadımıza yetişti. Restorantın o saatde kalabalık olmaması bizim için bir şanstı.
Başka masaya geçerek yemegimizi yiyebildik.
Övül’ün Köyden Dönmesi:
Fatoş eğimini tamamlayıp mezun oldu. Övül’ü almak için köye
geldik. Bizim sıska kızımız, öyle tombişleşmişti ki şaşırdık. Karabük’te Leyla
hanım “bal arısı tombik” adını taktı.
AMASRA’DA CANLI BALIK:
Şeref evlendikten sonra Hatice’yle beraber Karabük’e bize
ziyarete geldiler. Birlikte Amasraya gittik. ögle yemeği için “Canlı Balık”
lokantasına yönelince Fatoş’un suratı asıldı. Çünkü abilerini daha lüks bir
yere götürmemizi istiyordu.
Kızgınlıgını dikkate almadan girdiğimiz lokanta; sıcaklıgı,
buraya özgü salata ve balıklarıyla hepsini büyüledi.
70 EVLERDE LOJMAM TAHSİSİ:
Kok Fabrikaları ve sülfirik Asit fabrikalarında işlenen
cinayetler sonrası, TMMOB işyeri temsilcisi olarak, Genel Müdürlüğe Vekalet
eden Halit beyle birkaç kez görüştüm. Bu görüşmeler esnasında beni yakından
tanıma olanağı bulan Halit bey; Müdürüm Aytekin beyinde bastırmasıyla, bana
kaloriferli evde tahsisinde yardımcı olamayacagını, eger istersem kalorifersiz
ev tahsisi yapabilecegini söyledi. Kaloriferli evlerin rastgele dagıtılması
sonucu uzun süre kaloriferli ev alma olanağım olmadığından hemen kabul ettim.
Çünkü maaşımın üçde birini kalorifersiz eve, kira olarak veriyordum.
YETMİŞ EVLERDEKİ LOJMANA TAŞINMA, ABLAMLARIN ZİYARETİ:
Fatoş Ankara’da ögrenimdeyken çıkan lojmanın bakım ve onarım
işlerini hızlı bir şekilde yaptırıyordum. Ablamlar Almanya’ya dönerken
Karabük’e ziyaret ettiler. Birlikte bir kaç gün güzel günler geçirip, hafta
sonu “Amasra”’ya gittik.
Ablamlar gelirken Ankara’da Fatoş’a uğramışlar, kaza geçiren
babaları hakında, onların isteği üzerine hiç konuşmadıklarını, bana anlattılar.
Evim bakım ve onarım işleri biter bitmez Fatoş okuldan
dönmeden, arkadaşların katkılarıyla taşındık.
Fatoş çok Üzüldü ve Bana Kızdı:
Dersleri biten Fatoş’la, Denizli’ye gitmek için Ankara’ya
geldim. Ev çıktı ve taşındıgımız sürpriz haberime çok sevindi. Denizli’de
karşılaştığı manzara karşısında: annesi uzun süre komada kalmış, şu anda her
gün hastaneye kontrole gidiyor, babası topallıyordu. Kendisine haber vermedigim
için haklı olarak bana çok kızdı.
ÖVÜL MASA ÖRTÜSÜNÜ YILDIZ YAPTI:
Fatoş’un konukların olduğu zamanlarda kullandığı parlak
kumaştan yapılan masa örtüsü, o akşam yemekli müsafirler geç gittiği için
masanın üzerinde kalmıştı. Sabah erken
saate yatak odamıza gelen Övül’e, gece geç yattık biraz daha uymak
istiyoruz deyince, aramıza girip, yattı.Daha sonra sıkılıp odasına gitti,
aradan epey zaman geçmiştiki, Övül’den ses çıkmıyordu. Bir haltlar
karıştırdıgını düşünerek kaktıgımda, Övül müsafir odasındaydı. Elinde makas
dilberim masa örtüsünü kesiyordu. Ne yapıyorsun? kızım soruma, yıdız yapıyorum
baba dedi.
ÖVÜL’ÜN İLK CÜMLESİ:
Halil gurbete dayanamıyarak eğitimini yarıda kesip Karabük’e
döndü. Yalnız kalmaktan piskolojik olarak rahatsız olduğundan lojman yerine bizde
kalıyordu. Övül henüz birbuçuk yaşlarında, yemeklerde mama sandeayesine
oturarak bize katılıyordu. Halil’le beraber yemek için masaya oturduk, Fatoş
yemekleri servis yaparken, Övül birden “baba çatal ver” diye cümle kurması
hepimizi çok şaşırttı.
FATOŞ’UN TAYİNİ:
Mezun olduğu yıl Övül’ün ana okulu çagına gelmesi için tayin
istemedik. Ertesi yıl eş durumundan yararlanarak tayin edilmek için başvuru
yaptık. İlk defa o yıl bilgisayarla tayin yapılacağından, iki üç ay beklememiz
gerekti.
Avni Ayten abinin aracılıgı ile tayin işleri Genel Müdürü
yakından ilgilendi. Yaz tatili dönüşü Övül’ünde çok istemesi ve çalışmanın ilk
günlerinde Fatoş rahat olsun diye, Övül’ü köyde bıraktık.
Tayinler yapıldı Fatoş’un tayini; ne eş durumunda, nede
normal tayin listesinde yoktu. Genel Müdür; bir kaç gün sonra biraz
rahatlayacagını söyleyerek beklememizi istedi. Aralıklarla yaptıgımız
başvurulardan ve Avni abinin girişimlerinde sonuç alamadık. Ümitsizlige
kapılıp, hiç olmazsa Övül’ün hasretini çekmemek için onu almak için Denizli'ye
gitmeye karar verdik.
Denizli’ye geçmek
amacı ile Ankara’ya geldim. Ancak saat 19 arabasında yer buldum. Vakit geçirmek
için Kızılaya doğu yürüdüm. Araba saatine hayli vardı. Kızılay’a gelmişken
birkez daha Bakanlığa ugradım. Genel Müdür, yanıma bir memur vererek depoda
gerekli araştırmayı yapmamızı istedi. Depoya geldigimizde manzara; samanlıkta
iğne aramaya benziyordu... O sırada memur başka bir kişiye birşeyler anlatırken,
küçük masanın üzerinde bilgisayar çıktısı, onlarca sayfadan oluşan normal tayin
listesi açık olarak duruyordu. Sıkıntıdan listeye şöyle bir göz atınca Fatoş’un
tayininin Kahraman Maraş’a çıktığını gördüm. Daha önce, asılan bilanda ki bu listeyi defalarca taradıgımdan
gözlerime inanamadım. Tekrar tekrar baktım dogruydu. İşi biten memura gösterdigimde
oda çok sevindi. Çünkü Genel Müdür onuda bulması için çok sıkıştırmış.
Bizzat Genel Müdür takip ederek yapılan yanlışlıktaki
gerekli düzeletmeler yapılarak, tayin Zonguldak’a çevrildi.
Denizli biletini iptal ettirerek Karabük’e geldim, gece
yarısı önce geri dönüşüme bir anlam veremeyen Fatoş; müjdeyi duyunca, havalara
uçtu, sabah erken saatte tirenle Zonguldak’a geldik. Denizli, Honaz ilçesinden
olan Müdür yardımcısının yardımları ile, eksik belgere ragmen “Merkez Orta
Okulu”’na sosyal bilğiler öğretmeni olarak tayini yapıldı.
NE ÇOK ARABA VAR BE!..:
Fatoş çalışmaya başladıktan kısa bir süre sonra, on üç
yaşlarında Övül’e ablalık yapabilecek Zemine’yi bulduk. Zemine’yi bakıcı olarak
almak; zor durumda olan ailesine katkıda bulunma isteginden kaynaklanıyordu.
Bakıcı bulunca ilk fırsatta Övül’ü köyden getirmeye gittik.
Gece yarısı Denizli’den otobüse binip, sabah Ankara’ya girmek üzereyken yol
boyunca uyuyan Övül uyandı. Camdan dışarı bakınca köy şivesiyle: “ne çok araba
var bee!...” diye bagırması, tüm otobüstekinlerin kahkaha atmasına neden oldu.
ÖVÜL’ÜN ÇENE ALTINA DİKİŞ:
Övül yaramaz bir çocuk olmamasına karşın her olumsuzlukdan
sonra mutlaka bir iz kaldı. Ferit’ler, Pazar günü gündüz yetmiş evlerdeki
evimize ziyarete gelmişlerdi. Onlarla biz çardakda otururken çocuklarda binanın
ana girşindeki merdivende oynuyorlardı.
Kıymet, birden Övül düştü diyerek eve dogru koşmaya başladı.
Arkasından hepimiz Övül’ün düştüğü yerdeydik. Çenesinin altı kanıyordu, hemen
hastaneye götürdük. Pazar günü oldugundan hastanede doktor yoktu, görevli
önemli birşey yok biriki dikişle ben hallederim dedi. Kötü dikiş nedeniyle
Övül’ün çenesinde kalan bu izi gördügümde, kendime kızarım: neden doktoru
çağırmasında ısrarcı olmadım diye.
ÖVÜL BOGULUYORDU:
O gün Övül’ün dördüncü yaş günüydü. Ali Bozbıyık’larla
beraber piknige gitmeye karar verdik. Ali, bizi degişik bir piknik yerine
götürmeye çalıştı ama yolu bulamayınca Bartın yolu üzerindeki “Gürlek”piknik
yerine gittik. Gürlek çeşitli asırlık ağaç türlerini ve bitki örtüsünü
bünyesinde bulunduran, yazın bunaltıcı sıcaklarında bizleri serinleten çok
güzel bir piknik alanıydı. Kendimize
suya yakın bir yerde yer ayarladık. Diger piknik alanını ararken hayli zaman
kayıp ettigimizden, hemen yemek hazırlıklarına başladık.
Bu telaş arasında kaynamış yumurtayı bütünüyle agzına alan Övül
mosmor oldu. Ne yapacağımızı bilemedigimiz biranda Fatoş, Övül’ün bogazına
parmak atarak yumurtayı çıkardı. Normal soluk alıp vermeye başlayan Övül’ün
rengi kısa sürede yerine gelip, şekerlik yapmaya yeniden başladı ama bizim
kendimize gelmemiz saatler aldı.
AMASRA DEMİR- ÇELİK KAMPI:
Amasra Demir-Çelik kampı; Türkiye’de ilk kurulan kamu
kuruluşu kamplarındandı. Denize sıfır, geniş bir alanda kurulan kamp, iki
bölümden oluşuyordu. Birinci bölüm; otel diye tabir edilen çok katlı binada,
apart otel şeklindeydi. İkinci bölüm; bu binanın arkasından dağa doğru uzanan
orman içersinde, barakalardı. Tepedeki çay bahçesinde kendi çayını kendin
demleyerek, yeşilin ter tonu arasında Karadenizin mavilginin seyrine doyum
olmuyor.
Otelde resmiyet
hakimken, barakalarda komşular arası samimiyet vardı. Kampda kurulan dosluklar
yıllarca sürerdi. O yıl kampa dostlarımız Ali, Safiye Bozbıyık’larla gittik.
onların çocukları olmadığı için Övül her
iki aileninde çocuguydu.
Fatoş’un Kavgaya Müdahalesi:
Övül çok sık anjin olduğu için doktorların tavsiyesi üzerine
dondurma yedirmiyorduk. Tabi bizde onun canı çekmemesi için bu zevkten
mahrumduk. Amasra o yıllar “Dev- Sol”’un kurtarırmış bölgesiydi. Şehre onlar
hakimdi, başka grup olmadıgından, hiç kavga, gürültü çıkmıyordu. Çok güvenli
ortada; gece yarılarına kadar şehirde, dükkanlar ve eglence yerleri açıkdı. O
gece Övül uyuduktan sonra, onu arkadaşların gözetimine bırakarak dondurma yemek
için çarşıya gidiyorduk. Kamp ile şehir arasında 15-20 metrelik bir bölğe
karanlıktı, bu bölgeden geçerken sekiz on kişilik bir grup yüksek sesli siyasi
tartışma yapıyordu. Fatoş’a hızlanmasını söylerken, tartışma kavgaya dönüştü,
yere yıkılan bir gence beş altı kişi tepmeye başladı. Yerdeki gençde: sizin bu
yaptığınızı “Faşistler” yapmaz diye bagırıyordu.
Bir anda yanımdan kayıp
olan Fatoş; kavgaya müdahale edip, onları ayırmaya başladı. Allah’tan onlar
tepki göstermeden ayrıldıkları için başımız belaya girmedi.
Ablamların Sürprizi:
Kampın ikinci haftasına girdiğimiz günlerde, sürpriz olarak
ablamlar kampa geldi. Bu sürpriz bizleri çok sevindirdi. Yegenlerim Kamuran,
Nurhan Övül’e arkadaşlık yaparken, bizlerde hasret giderdik. Ablamlar o yıl
minibüsle tatile geldikleri için İnkum
ve Çakraz’ı birlikte dolaşmak daha zevkli oldu.
DÜGÜN TAKILARININ ÇALINMASI:
Dügünde babamların taktığı takılara davetlilerin takılarıda
ilave edilince önemli miktarda altın, bilezigimiz olmuştu. Bir ara bu altınları
bozdurup sıfır bir “Murat” otomobil bile alabilecektik. Fatoş; bunları, tosbaga”
kablumbağ”’nın evini hep yanında taşıdığı gibi sürekli yanında taşırdı.
İlk evliliğimiz sıralarında çok kıymetli bu altınlarında
içinde bulunduğu çantayı, kylüb de unuttuk. 200 evlerde oturduğumuz dönemde, eve
varmak üzereyken çantayı unuttuğumuzu fark edip geri döndük. Garsonların
emanete aldıklarını görüp çok sevindik.
Bir akşam üzeri apar topar Ereli ve Atilla’larla “Ahmet
ustaya” yemeğe gittiğimizde, Fatoş’un aklı hep evdeydi: pencereleri kapattım mı?
diye, yemek onumu o yemegimi yedi bilemedi.Fatoş’daki altınların çaldırılma
korkusu, her gündeme geldiginde, şu altınlar çalınsada birkere üzülüp kurtulsak
diyordum...
Henüz çalışmaya başlamadıgı dönemlerde, Fatoş Övül’le
Denizli’deydi. İşletmeden henüz büroma gelmiştimki büro Şefi Ali Kaplan “Ali baba”
Denizli’den aranmakta oldugumu haber verdi. sevinçle onun odasına koştum.
Telefonda Fatoş aglıyordu. Önce Övül’e
bir şey oldugunu düşünerek çok korktum, altınların çalındıgını duyunca
neredeyse sevinçten oynayacaktım. Fatoş’a üzülmemesinin gerektiğini anlatarak,
izin alıp onu teselli etmek için hemen Denizli’ye hareket ettim.
Fatoş’un babasının evinde çalınan altınlara, hiçbir zaman
üzülmedim. Fatoş’unda üzülmemesi için çok gayret sarf ettim.
ZİYARET DÖNÜŞÜ TABANCA SESLERİ ARASINDA ŞAŞIRMA:
Büyük kentlerde
hızını artıran anarşi artık küçük kentlerdede kendini hayli gösteriyordu. Uzun zamandır
ziyaretlerine gidemedigimiz ev sahiplerinden,
o akşam anarşi korkusu yüzünden, saat yirmi iki gibi kalktık. Korkudan daha
kısa olan arayol yerine, ana yoldan eve gitmeye karar verdik.
“Elli evler” bölgesine geldiğgmizde, “çamlık” bölgesinden
mısır patlar gibi silah sesleri gelmeye başladı. Ne oluyor diye Fatoş’la
birbirimize bakarken, bir kadın feryadı başladı. Silah sesleri dahada arttı.
Ne yapacağımızı şaşırmış vaziyette kendimizi ara yoldan eve
attık. Gece yarınına kadar kendimize gelemedik. Ertesi gün herkesin silah
seslerini duydugunu ama ne olduğunu öğrenemedik.
MEHMET TAVAS’LA SÜPRİZ KARŞILAŞMA:
Fatoş’un Çağrı’ya hamile
olduğu dönemde, yaz tatil için Marmaris’e gittik. Övül, Fatoş ve ben kumsalda
güneşlenip, denize girerek vakit geçiriyorduk. Övül’ün istegini almak için
caddeye dogru giderken, terliklerimi giymedigimden, seke seke etrafdaki
kişilere dikkat etmeden yürüyordum.
Geri dönüşde güneşleyen bir genç: af edersiniz sizin adınız
Mesut Eski’mi? diye sordu. evet yanıtı alınca kendisini, Denizli Lisesi
pansiyonundan biz lisedeyken orta okul öğrencisi olan Merhmet Tavas diye
tanıtdı. Nerdeyse on yıldan fazla zaman geçmişti. Üniversiteyi bitirip doktor
olmuş, tayin bekliyordu.
Bizim konuşmamızı
endişeyle izleyen Fatoş’la Övül’ün yanına geldigimde, Fatoş; endişelendigini
söyledi. Çünkü bana birşey dememiş ama, uzun süredir Mehmet’in dikkatle bizi
izledigini fark etmiş...
RAĞIP DEMİRBAŞ’IN MİLLİYETCİLİĞİ:
Amasra dönüşü ablamlarla birlikte bayram için Denizli’ye gelecektik.
Eniştemin izni bittigi için ablamlar bizde kalırken, eniştem Almanya’ya
dönmüştü. Ankara ve Denizli biletlerini önceden aldık gün sayıyorduk. 3 nolu
yüksek fırın da beklenmedik ciddi bir arıza çıktı. Söz konusu Yüksek fırın
Karabük ve Türkiye için çok önenliydi. Müdür Aytekin bey, tüm bayram izinlerini
iptal etti. Benim gibi şehir dışına çıkma hazırlıkları yapan tüm arkadaşlar
planlarını iptal edip yüksek fırının arızasını bir an önce gidermeye seferber
olurken; konuşmalarında milliyetciligi kimseye bırakmayan yüksek fırın işletme
mühendislerinden Rağıp Demirbaş, sessiz sedasız rapor alarak Kırıkkale’nin
yolunu tuttu.
Bu davranışı, tatil dönüşü ona epey eleştiri getirdi. Siyasi
yönü olmayan Aytekin bey; Ailesi iştir kişinin söze bakılmaz diyerek, noktayı
koydu.
MEMİŞ ALİ USTA’NIN HAKSIZ FIRÇASI:
Günlerden pazar dı, babam ziyaretimize gelmişti. Akşam
üzerine dogru piknige gitmeyi planlıyorduk ki, gelen telofon, fabrikaya gitmemi
söylüyordu. Babamdan özür dileyerek zorunlu olarak fabrikaya gittim. Müdür
dahil tüm yüksek fırınlar ve sinter müdürlüğünün mühendisleri oradaydı.bu
saatte niçin çagrıldığımızın yanıtı: tepeden inme, hiçbir demir çelik deneyimi
olmadan, işletmeler müessese müdür yardımcılığına torpille atanan Memiş Ali
Usta’nın çagırmasıydı. Rize’li olan Memiş bey; Trabzon Spor’un Cumhurbaşkanlığı
kupası maçı uzatmaya kaldıgından, kendi belirlediği randevu saatinden, bir saat
sonra geldi
3 nolu Yüksek Fırın revartmandaydı. Bu fırın, bakım ve
onarım grubuna teslim edilmeden önce işletme mühendisleri; vardiyaya girerek,
asıl görevlerini aksatmadan, buradaki işlerinde düzenli gitmesini sagladılar.
Fırın revartman için ilgili gruplara teslim edildikten sonra, rutin işlerine
döndüler.
Toplantıda Memiş bey; gerekçesini net olarak açıklamadan,
ben Aytekin beyi sizlere ezdirmem diyerek başladıgı fırçayı yarım saat
sürdürdü... konuşması bitiminde herkes başını öne eymiş vaziyet de beklerkenben
söz aldım. Tabiri caizse siz, bizleri yarım saattir fırçalıyorsunuz, suçumuzu
öğrenebilirmiyim dedim. Herkes hafta tatili yaparken müdür Aytekin bey işçilere
temizlik yaptırıyordu yanıtı aldım. Onun üzerine; müdürlügümüz çalışma düzeni
hakkında kısa bilgi vererek, her arkadaşın sorumlu olduğu bölümler
olduğunu, normal zamanlarda bu işlerle
meşgul olduğumuzu, eksra bir iş oldugunda da, yapılan programa göre o işe de
katkı sagladığımızı anlattım. Bu Pazar günü için kimse bize bir görev vermedi
dedim.
Bunun üzerine Aytekin beye dönerek sen kimseyi bu eksra göreve çağ
gırmadın mı? dedi. Aytekin bey, müdür muavini Enver
Bostancı’dan Pazar günü bir arkadaşı görevlendirmesini istedigini söyledi. Söz
alan Enver bey; Rağıp Demirbaş’ı görevlendirdigini söyledi. Rağıp bey ipe un
sererek görevine gelmeyişini anlattı.
Rağıp’ın sorumsuzlugundan; 12 mühendisin Pazar günleri zehir
olurken, ayrıca haksız yere fırça yemeleri yanlarında kar kaldı.
Bu suçluların belirlenip, gerekli cazaların verilmemesi,
herkesin herşeyi sineye çekmesi davranışı; böyle devasa tesislerin çökmesinin
ana nedenlerinden birini oluşturdu.
ENTEGRE TESİSSLERİN SORUNLARININ TARTIŞILDIĞI TOPLANTI:
KASMD Karabük Ağır sanayi Mühendisleri Derneginin Müessese
Müdürlüğüyle ortaklaşa organize ettiği toplantıda; Kok Fabrikaları, Yüksek Fırınlar ve Sinter,
Çelikhane ve Haddehanelerin sorunları masaya yatırılacaktı. Bu amaçla bizim
müdürlük adına sunulacak bildiryi benim hazırlamam istendi.
Tüm birim yetkilisi arkadaşların görüşü alınarak, o günkü
koşullara göre sivri gelecek bir metin ortaya çıkarıldı. Bildiriyi normal
olarak müdür Aytekin beyin sunması gerekiyordu. Toplantı günü izin alarak şehir
dışına çıktı. Ne müdür muavini Enver bey nede baş mühendisler Ferit ve Metin
bey bildiriyi toplantıda okumaya talip oldu.
Zurnanın son deliği
olarak ben, sunumu yapmak zorunda kaldım. Bildiride sundugumuz sorunlar ve
çözüm önerilerimiz bizim tahmin ettiğimiz gibi ilgi görüp, büyük tartışmalara
neden olmadı.
Toplantıda bu öneriler yapılmamışcasına, eski hamam eski tasla
işler devam etti.
OLAYLI OLAGANÜSTÜ KASMD GENEL KURULU:
KASMD Karabük Ağır Sanayi Mühendisler Dernegi neredeyse
Demir- Çelik fabrikaları’yla yaşıttı. Son yıllara kadar, Fabrika müdürlükleri KASMD’dan geçiyordu. Bu
yıllardaki politize olmak, dernegin etkinligini hayli azalttığı için, üyelerin
pek ilgisini pek çekmiyordu. Aylık çıkardığı bilimsel “Demir- Çelik” dergisini
bile çıkarmakta zorlanıyordu. Kapatılması gerektigi düşüncesi üyeler arasında
giderek yaygınlaşıyordu.
Böyle bir ortamda yapılan Genel kurulda, divan başkanlığını
ben yapıyordum. Organlara şeçilecek sayıda üye olmadığı için bazı arkadaşları telefonla çagırarak şeçimi
tamamladık.
Dernegin mutaat görevlerinden biride Demir-Çelik’in kuruluş yıldönümü olan 3 Nisan’da Balo
düzenlemekti.
Tüm hazırlıkların yapıldığı balo gününe birkaç gün kalmıştı ki,
İskenderun Demir- Çelik’de mühendis
arkadaşların dövüldügü haberi geldi. Haber üzerine bazı arkadaşların baloyu
iptal etme önerileri; başta Başkan Mehmeteli Özbozkurt ve yönetim tarfından,
her gün beş on kişi siyasi nedenlerle ölüyor, ayrıca yapılan hazırlıklardan
geri dönülecek yerde olunmadıgı gerekçesi ile öneri dikkate alınmıyor.
Yeni Genel Müdürün örgüt yöneticileri ile toplantı yapması,
önceden dernege ilği göstermeyen bazı arkadaşların iştahını kabarttıgı için, bu
durum gerekçe gösrerilerek, mevcut yönetimi olagan üstü genel kurula zorladı.
Olagan genel kurullarda, seçim yapılabilmesi için minimum
sayıya telefonlarla ulaşılabilirken, olagan üstü genel kurul da salonda
nerdeyse ikiyüz kişi vardı. Mevcut yönetimin solculugunu yeterli bulmayan yeni
ekip, büyük tartışmalar sonunda Süleyman Altun Başkanlıgında yönetime geldi.
HAKLARIMIZI, KULLANMAYARAK PROTESTO:
Büyük umutlar beklediğimiz CHP iktidarından, memurlar lehine
hiç bir iyileştirme olmazken, “MC”
hükümeti döneminde Erbakan tarafından verilen ikramiyede yasal olmadıgı için
taksitle geri alındı.
Dr.Mehmet Çelen’in başkanı olduğu Memurlar Derneği; sesimizi
duyurmak için nasıl bir tepki gösterelim konulu toplantıyı “Memurlar Kulübün”’de
yaptı.
Bol eleştirilerin yapıldığı toplantıda, hiçbir ses getirecek
somut öneri gelmiyordu. Söz alarak şu öneriyi yaptım: servis otobüslerine
binme, fabrika da yemek yeme gibi kazanılmış haklarımızı kullanmayarak
tepkimizi gösterelim dedim.
Önerim büyük ilgi gördü, gerekli hazırlıklar yapılarak
uygulandıgında; yerel ve ulusal basında geniş yer aldı. Dernek yöneticileri
Demir- Çelik yönetimi tarafından kabul edilerek, görüşmeler başladı.
KARABÜK TÜTED ŞUBESİ KURULMA ÇALIŞMALARI:
Tüm teknik elamanlar derneği “TÜTED” teknik elamanların
sendikalaşması konusunda yogun çalışma yapıyordu. Demir-Çelik bünyesindeki tüm
tekknik elamanlar dernekleri; söz konusu derneğin şubesini kurma çalışmaları
dogrultusunda, “Yenişehir Mühendisler Kuübü”’de 450, 500 kişinin katıldığı bir toplantı
yaptı. Oturum başkanlıgına ben getirildim. Saatler süren toplantı sonunda,
benim başkanlıgımda bir yürütme kurulu önerildi. Öneri oybirliğ ile kabul
edildi. Sanat okulu mezunlarından başlayıp tüm teknik elaman derneklerinden üye
bulunan kurul yedi kişiden oluşuyordu.
Kurul sık sık bir araya geliyor ama bir arpa boyu
ilerleyemiyoruz. Zaman zaman sabrımın tükenip bu görevden ayrılma istegimde
kabul görmüyordu. Bu güne kadar çalıştıgım hiç bir örğütte böyle başarısız
olmamışdım. 12 Eylül darbesiyle görev kendiliginden son buldu.
TEKNİK PERSONEL YASA TASARISI:
CHP Hükümetinde Bayındırlık Bakanı olan Şerafettin
Elçi; bir teknik eleman personel yasa
taslağı hazırlayarak, teknik elemanlardan taslakla ilğili eleştiri ve
önerilerini istedi. Bu kapsamda Demir- Çelik’te
çalışan mühendislerin öneri ve eleştirilerini belirlemek için TMMOB İş yeri
temsilcisi olarak bir toplantı yapmam gerekiyordu. Tüm mühendislerin dernegi
olan KASMD ile bu konuda işbirliği yapmam; hem dostlarım hemde KMO Ağır Sanayi Bölğesi Şube yönetiminde
birlikte çalıştıgım arkadaşlarımın, büyük tepkisini çekti. Toplantıyı boykot
etdiler.
D.Ç Eğitim müdürlüğü toplantı salonunda; üyelerin büyük
ilğisiyle ve İşletmeler Genel Müdür muavinininde katıldıgı verimli bir toplantı
yapıldı. Taslagın tüm maddeleri tek tek ele alınarak, belirlenen eleştiri ve
öneriler rapor olarak TMMOB’ne gönderildi.
MESLEK YÜKSEK OKULUNDA ÖĞRETMENLİK:
O yıllarda Meslek yüksek okullarını açılması modaydı.
Açıldığı yerde böyle bir okula gereksinme duyulup duyulmadıgına bakılmadan,
yeterli okul binası, öğretmen ve diğer gereksinmelerin karşılanıp
karşılanmayacağı dikkate alınmadan, siyasi nedenlerle her il ve ilçede mantar
gibi yüksek okullar doguyordu.
Karabük Meslek Okulu, bu okulların şanslılarındandı. Hem
bina hemde atölye, laboratuvar, öğretmen açısından Demir-Çelik büyük kaynaktı.
Oda olarak nasıl? yardımcı olabileceğimiz konulu ziyarette,
bizden Kimya bölümü için öğretmen yardımı istediler. Benimle beraber dört
arkadaş iki yıl öğretmenlik yaptık.
SAİME, İHSAN BİRİNCİ’LERİN RABALARINI UNUTMASI:
Her ikiside Trabzon’lu olan çift arabalarını yeni
almışlardı. Hafta sonu karı, koca alış veriş yapmak için çarşıya inmişler.
Elleri paketlerle dolu, benim de bindiğim dolmuşa geldiler. Dolmuş “Sosyal
Bina”’nın yanına gelince İhsan, keşke arabayla inseydik dedi. Saime, biz
arabayla inmedik mi? diye sordu. İhsan dolmuşu durdurup, arabayı almaya
giderken, Saime yola devam etti.
YÜKSEK FIRINLARDA YARDIMLAŞMA:
Yüksek Fırınlar ve Sinter müdürlüğün de çalışan mühendis,
ideri pğersonel ve bir kısım işçilerin katılımıyla, ay sonlarında parasız kalan
arkadaşlara katkıda bulunmak amacıyla bir yardımlaşma sandıgı oluşturduk.Üyeler
sandığa her ay 50 tl. yatıracak, biriken para; ihtiyacı olan üyelere, saptanan
kurallara göre borç verilecek. Başlangıç da alınan borç; aybaşında tamamı
ödenecek, kasada yeterli miktara ulaşıldıgın da, taksitle ödemeye
geçileşecekti.
Üye sayısı giderek artarken, kasada fazla para kalmaya
başladı. Üyelerin memleketlerinde yetişen, üretilen emtialar getirilip üyelere
karsız satılmaya başladı. Üç yıl kadar benim yönetimimde devam eden sandıkta
hayli para birikmiş, üyeler ihtiyaç duydukları paraları başkasından yüz
kızdırak isteme, yerine sandıga başvuruyordu.
O yıldaki genel kurulda Metin Kurt; kuruldugundan beri Mesut
arkadaşımıza yük oluyor, yürütmeyi başka arkadaş alsın dedi. Bir şikayetimin
olmadıgını ama gönüllü varsa devretmeye hazı oldugumu söyledim. Metin,
kendisinin gönüllü oldugunu söyledi ve yürütme ona geçti.
O işi ticarete döktü. Birkaç kez değişik emtia getirip kerla
üye ve üye dışı kişilere satış yaptı. Yıl ortasında sandıkta hatırı sayılır
para oluştu. Biriken paranın burada atıl kaldıgını, sandığı fes ederek paraları
herkes kendi degerlendirsin önerisiyle olağan üstü genel kurulu topladı. Bu
önerisi ilk anda üyelere cazip geldi. Bu güzelim kuruluş böylece dagıldı.
DEÇ- KOP’UN KURULMASI:
Kok fabrikaları işletme ve bakım elamanları arasında gayri
resmi bir yardımlaşma kurumu vardı. Bu kurumu resmileştirip, tüm Demir- Çelik’i
kapsaması düşüncesi oluştu. Bu düşünce ilgi görünce, beş kişiden oluşan bir
kurucu yönetim oluşturularak çalışmalara başlandı.
Kurcu yönetim şu kişilerden oluştu:
Başkan: Mehmet Eli Özbozkurt
Yazman:Mesut Eski
Sayman: Hamza Öden
Üye :Mustafa
Çakır
Üye : Osman
Ekşioğlu
İlk iş Demir- Çelik çalışanları tüketim kooperatifinin “DEÇ-KOP”
resmiyet kazanması saglandı. Demir- Çelik Yönetimi ile görüşerek kullanılmayan, harabe durumundaki küçük bir
binanın bize tahsisi temin edildi. Bina,
Demir- Çelik’in malzemeleri ve elamanları ile genişletildi ve onarıldı.
DEÇ-KOP’un iki ana görevi vardı: biri, üyelerin belirlediği
kesintilerden oluşan parayı cüzi faizle üyelere borç vermek. İkincisi, toptan
ana gıda maddeleri, giysi, ayakkabı, ziynet,v.s. tüketim emtiaları ile
dayanıklı tüketim emtiaları getirip üyelere satmaktı.
Mevsime göre; çuvalla toz şeker, patetes, soğan gibi gıda
maddeleri üreticiden direk üyelere ulaştırıldı.
Televizyon, çamaşır makinası, buz dolabı gibi dayanıklı
tüketim malları kampanyaları düzenlendi
Renaunt, Lada marka araba kampanyaları düzenlendi.
Demir- çelik’in tüm çalışanlarına yılda bir verdigi elbise
organizasyonlar yapıldı.
DEÇ-KOP’da üç yıl sekreter, iki yılda Başkan olarak görev
yaptım. Sinterdeki modernizasyon nedeniyle işlerimin yogunlaşması; yönetimden
ayrılmak zorunda kaldım.
DEÇ- KOP Grev zamanında, bine yaklaşan işçi üyesine büyük
desdek sagladı. İlerleyen yıllarda toptancılıgı yanında, süper marketcilige de
başladı.
HASAN ÇAĞRI’NIN DOGUMU:
Fatoş, hamileliginin sekizinci ayındaydı. Pazar akşamı
Birsin beylerden dönünce, Fatoş rahatsızlandı. Yürüyerek SSK Hastanesine
gittik. Nöbetci ebe- hemşire; su kesesi patlamış, şu anda yapılacak bir şey
yok, eğer sancın sabah devam ederse yine gel diyerek bizi geri gönderdi.
O zamanlar her ay bir
bilezik alarak tasarruf etmeye çalışıyorduk. Pazartesi günü maaş alacağımızdan,
doğum için ayırdıgımız paranın son kuruşunuda harcıyarak, Cumartesi günü
bilezik aldığımızdan hiç paramız yoktu.
Sabah Birsin beylerden 500 tl. borç alarak yine yürüyerek
hastaneye gittik. Övül’ünde ebesi olan Naime abla; Fatoş’un durumunu ögrenir
öğrenmez, bir tarafdan nöbetci hemşireyi böyle bir hastayı nasıl? eve
gönderirsin diye haşlarken, diğer tarafdan doktoru bulmaya çalışıyordu. Böbek
ve annenin hayati tehlike içersinde olduklarından çok heyacanmışdı. Uygun yatak
bulup, Fatoş’u yatırılıp, doktorun müdehalesi sağladıktan sonra Naime abla
rahatladı.
Ben büroklatik işleri yapmak için Fatoş’u Naime ablaya
emanet edip ayrıldım.
Memur statüsünde olduğumdan daha sonra geri alacağım
7500tl., işlemleri tamamlamam içi gerekiyordu.
Aklıma ilk Halit geldi, magazaya henüz gelmemişti, Fatoş’un okuluna ugradım
maaşını almak için, en erken saat on bir de verebileceklerini söylediler.
Mustafa Özyurt’a telefon ettim. Gece fırında nöbetci oldugunu, yarım saate kader
evde olacagını ve parayı verebileceğini söyledi.
Resmi işleri tamamlayıp evde haber beklemeye başladım. 1
Aralık 1981 Pazartesi günü Saat 14.30 da Naime abladan saglıklı oğlumun oldunu
öğrendim. Sorum üzerine Fatoş’unda sağlıgının çok iyi olduğunu söyledi.
Sevinçten uçarak hastaneye gittim.
HASAN ÇAĞRI ADI NASIL KONDU:
Doğumdan önce, dürüstlüge, adelete, iyilige, yani insanlıga
çağrı düşüncesiyle kız da olsa oglan da olsa çoğumuzun adına “Çağrı” vermeyi
kararlaştırmıştık. Fatoş’un babası, Babamın adının konulmasının daha uygun
olacağı önerince, Hasan Çağrı vermeye karar verdik.
ÇAĞRI’NIN SAKATLIĞI:
Sabah hastaneden almak için gittigim de Fatoş’un moralinin
bozuk olduğu gördüm. Nedenini, Çağrı’nın ayaklarının içe dönük olduğu söyledi.
Doktor; büyük sorun olmadıgını söyleyerek, bir ay sonraki
kontrolde daha doğru teşhis koyulabilecegini anlattı.
Bir ay sonraki kontrolde durumun ciddi oldugunu, topal
kalmaması için ancak bir üniversite hastanesinde tedavi olması gerektiğini
belirtti.
ÇAĞRI’NIN ALTI AYLIKKEN OLDUĞU AMELİYAT:
Bir aylıkken başladımız A.Ü. Tıp fakültesi Ortapedi
servisindeki tedavinin altıncı ayın da sona yaklaştıgımızı beklerken,
amaliyatla karşı karşıya kaldık. Haftanın her Çarşamba günü Çağrı’nın
tedavisini yapan Dr. Tayfun Açıkgöz’de iyileşmenin ameliyata kalmasına çok
üzüldü. Doktorun büyük yardımları ve Allah’ın izniyle ameliyat sonrası Çağrı
saglığına kavuştu.
Çağrı ameliyat olabilmesi için önceden bazı testler
yapılması gerekiyordu. Dr. Tayfun beyin yardımları ile hızlı bir şekilde
testleri yaptırdık. Son olarak kan testi gerekiyordu. Bu da çocuk bölümünde
olacaktı. Doktor beyin aracılığı ile gittiğimiz bu bölümde, yemek saati
gelmişti. Bizimde işimiz aceleydi. Çağrı’yı gören doktor hanım bu çok küçük
damarını bulamayız diyerek, hazırladığı iğneyi boynunda ki damara ilk batırdıgında
sonuç alması, hem onu hemde bizi çok sevindirdi.
YAŞAMIMIZIZ İLK RÜŞFETİNİ VERDİK:
Her Çarşamba günü Fatoş ve ben işyerlerimizden idari izin
alıp Çağrı’yı hastaneye götürüyorduk. Doktor bir hafta önceden film çekilme
kagıdı veriyor ama rötgen de filmin çekilmesi ögleden sonraya kalıyordu. Bu da
bizim; Hava kirliligi nedeni ile kaloriferler yakılamadıgından, soğuk hastanade
boş yere beklememizi ve Karabük son arabasına yetişmemizi zorlaştırıyordu.
Ankara içersinden gelen aynı soruna sahip aile hiç
beklemeden filmlerini çektirip, sıranın sonunda olmalarına ragmen filmleri
hazır oldugundan öne geçip, işlerini çabuk bitiriyorlardı. Birkaç hafta
içersinde bu aile ile dost olduk. Durumumuzu anlatarak tanıdıklarından bizim de
yararlandırmalarını istedik. Tanıdıkları olmadıgını, her seferin de film kagıdı
altına 50 veya 100 tl. koyduğunu söyledi.
Ertesi hafta onlarca kişinin baktıgı yere, iki yüz tl. kagıdın
altına koyarak uzattım. Görevli kagıdı alırken parayı alamadı. Karanlık odada
filmmi teslim alırken de ben parayı vermeyi beceremedim. O hafta işlerimiz
filmin erken çıkması ile çabuk bitti. Ertesi hafda bu parayı veremedigimiz için
zornalacaktık
Fatoş; parayı benden aldı, ilgiliye yaklaşıp, filmmi erken
çıkardığı için teşekkür edip, bizim için küçük birşeyler almasını söyleyerek
bakanlara aldırmadan uzattı. Görevli; sanki resmi bir iş yapıyormuşcasına,
çekinmeden parayı aldı. Bundan sonra her hafta rüşfet vererek, film işini
çözdük.
ÇAĞRI BOGULUYORDU:
Bir Cumartesi öğleden sonraydı. Yetmiş evlerde, Çağrı’ya
mama yidiriyorduk. Nasıl olduğunu anlayamadık, mama çağrının genzine kaçtı.
Çağrı nefes alamayıp, morarırken, Fatoş’la ben ne yapacağımızı şaşırmış
vaziyetde etrafın da dolanıyorduk.Bakıcı kız Zemine, üst kat komşumuz Perihan
hanımı çagırdı. Perihan hanımın müdahalesiyle Çağrı, rahat nefes almaya
başladı.
ZEMİNE’NİN BABASI:
Zemine’nin ailesi, Çankırı’dan Karbük’e göçmüş işsiz bir
aileydi. Bir abisi ve birde küçük kız kardeşi vardı. Övül üç yaşlarındayken ona
ablalık yapması ve ailelerinede katkı olması için Zemine’yi işe almıştık.
Babası, Demir Çelik’e geçici işçi sağlayan bir mütahit
kanalıyla Demir Çelik’te asgari ücretle geçici işçi olarak işe başladı. Keçinin
bile zor inip çıkabildiği ve şehrin en dışındaki bir yer de gece konduyu
andıran basit bir eve sahip oldular. Abisi basit bir fırın yaparak simit üretip
sokak aralarında satıyor du. Karabük’e geldikleri ilk günlerle karşılaştırıldıgında,
baya iyi duruma gelmişlerdi. Övül, bize ziyarete gelen dedesi ile köye gitmek
isteyince, Zemine’de ayrılmak zorunda kaldı.
Zemine’nin ayrılmasına karşın ilişkilerimiz aileyle giderek
sıklaştı. Babasının geçici işçilikten, daimi işçilige geçebilmesi için gerekli
okur yazarlık belğesini almasında Fatoş’un büyük katkısı oldu. Çalıştıgı
Çelikhanede vardiya işçisi olması için arkadaşım olan müdür Asil Savran’dan
rica da bulundum.
Çağrı’nın doğumu yaklaşırken, aileyle görüşüp kızlarını biz de
çalıştırıp çalıştırmayacaklarını sormak için evlerine gittik. Kızlarının
büyüdügünü, gelip giderken sorun çıkabilecegini gerekçe göstererek kabul
etmediler. Bu mahalle ile bizim kaldığımız mahalle arasında boşluk vardı. Sabah
erken saatlerde ve akşamları çok tehna oluyordu. Bu nedenle çevrelerinde çocuk
bakmak isteyen tanıdıkları varsa, sürekli bizde kalabileceğini ve ayda vermeyi
düşündüğümüz maaşı söyleyerek bize yardımcı olmalarını isteyip, ayrıldık.
Ertesi gün, sürekli bizde kalması kaydıyla kızları
Zemine’nin çalışabilecegini bildirdiler ve çalışmaya başladı.
Şubat tatilinde Zemine’ye izin verdik. Tatil ortasında
Fatoş’un Denizli’den samimi arkadaşı, Karabük spor futbolcusu Yasin’in eşinin
annesi Karabük’e gelmişti. Bunları kulube yemeğe davet ettik. Akşam çocuklarla
kalması içinde Zemine’yi bir günlügüne eve çağırdık.
İş çıkışı bize uğrayan babası, akşama doğru ayrılırken
Zemine’yide götürmek istedi. Zemine’nin geliş nedenini anlatarak bu gece bizde
kalacağını söyleyince, babadan beklemediğim bir itiraz geldi. Akşam kulübe
gideceğgmizi söylediğim için itiraz ettiğini düşünerek kulübü anlatmaya
çalıştım. Sen beni cahil mi sanıyorsun? ben kulübün ne olduğunu biliyorum,
kızımı çocuk bakımı için size verdim, hizmetçi olarak degil deyince nevrim
döndü. Baba kız her ikisinide kovdum. Günahsız Zemine’nin aglayarak
ayrılmasının etkisini aylarca üzerimden atamadım.
Yeni bir bakıcı buluncaya kadar Fatoş’un annesi, sag olsun
onbeş gün bizi idare etti.
BİRSİN BEYİN ÇİCEGİ:
Birsin bey ve eşi gerçekten İstanbul beyfendisi ve hanımefendisi
olan İstanbul’lu bir aileydi. Noyan, Gülbiz adlarında çok şeker iki genç
çocukları vardı. Çekirdek ailerinde pek etliye sütlüye karışmadan mutlu bir
yaşam sürüyorlardı.
Birsin bey; boş zamanlarında çok güzel elsanatı işler yapar,
İstanbul’dan getirdiği nadide çiçekleri gözleri gibi korur, başkalarına üretmek
için vermede çok cimriydi.
Konuk olarak onlarda olduğumuz bir gün; bir çicek dikkatimi
çektiğinden ve sohbet olsun diye bazı sorular sordum. Ayrılırken çiçekten bana
bir kök verdi. Çok dikkat etmeme rağmen
eve gelirken fide kırıldı. Çok üzüldüm, Birsin beye söyleyemezdim. Var
olan hazır saksıya o gece fideyi diktim. Çok zor yetiştirilebildigini söyleyen
Birsin beyi yalancı çıkarılcasına çicek öyle geliştiki, Birsin bey kıskandıgını
söylemekten kendini alamadı.
İLK ARABAMIZI ALDIK:
Dügün takıları ile araba alma girişimimiz ailelerin sıcak
bakmaması nedeniyle olumlu gelişmedi. Aradan epey zaman geçti. Komşumuz olan
Yenişehir Orta Okulu Müdürü Osman Bey ikinci el “murat-124” almıştı. Fiatını
duyunca, birikimimiz olan parayla bizde, böyle bir araba alabileceğimizi
düşünmeye başladık.
Babam ziyaretimize geldiginde, komşunun arabasına benzer bir
araba almayı düşündüğümüzü söyledik. Babam böyle bir arabayla ben sizi köye
sokmam dedi. Daha iyisine gücümüz yetmeyecegini söyleyince; iyi bir araba alın,
üzerini ben tamamlarım dedi.
500.000tl.si babamdan, 850.000tl.ye şiteyşın Renaut marka
araba aldık.
ZONGULDAK VALİLİĞİNDE ÖVÜL ŞİİR OKUDU:
Övül ana okulun gözde öğrencilerindendi. Yeni okula başlayan
öğrencilerin okula uyum saglamasın da, öğretmenler Övül’den yararlanırlardı.
23 Nisan Milli Eğemenlik ve Çocuk Bayramında ana okulları
adına bir çocuk şiir okuyacaktı. Buna Övül şeçilmişti. Kortej halinde stadyuma
giderken Övül okulun flamasını taşıması gerekirken, Kız Meslek Lisesi beden
öğretmeninin kendi kızı lehine öğretmenleri zorlaması, Övül’ü magdur etti.
Şiiri onun okuyacağını söyleyerek, onu motife ettim. Ne
yazıkki orada da; Milli Eğitim Müdürünün akrabası olan Demir- Çelik Ana okulu
Müdüresinin kabrisine, Övül’ün şiir okuma hakkı feda edildi.
Bu olumsuzluklar karşısında Övül, neredeyse hiç etkilenmemiş
gibi davrandı.
Fatoş okul değiştirmek için başvuruda bulundu. Denizli’den
aile dostları olan Vali Muavini ziyaret
etmek istegine; ehliyet sınafı için
Zongul’dakta bulunduğumuz sırada Halil’in isteği üzerine ugradığımızda,
soguk davrandıgı gerekçesi ile sıcak bakmıyordum. Zonguldak’a gider ama ben
vali muavinine ugramam koşuluma, Fatoş uyunca hem gezi hemde tayinini takip
için Zonğuldak’a gittik.
Fatoş; vali muavininin odasına girdigin de, Övül ve ben
koridorda beklemeye başladık. Kısa bir süre sonra kapıcı bizi içeriye davet
etti. Çok sıcak bir ortam vardı, anılar tazeleniyor, sohbet sohbeti açıyordu ki,
Övül birden ben size Kaymakam amcayı şikayet edecem dedi. Neden? sorusuna:
Kaymakam amca bana bayramda şiir okutmadı dedi.
Vali muavininden, Kaymakam okutmadı ise burada okuyabilirsin
yanıtını alan Övül, altı kıtalık oldukca uzun şiiri bir çırpıda okudu.
TRENDE KALMA:
Ehliyet almak için sık sık trenle Zonguldak’a Halil’e
beraber gidip geliyorduk. O gün dönüşde tünelde çökme olması nedeniyle yolda
kaldık. Yolun açılmasının uzun sürecegi anlaşılması üzerine küçük bir yerleşim
alanı olan halkı yolcular
için seferber oldu: kapanan kahvehene, bakkal açıldı. Fırınnın ekmek çıkarması
saglandı. Ekstre yapılan bu işlerden hiçbir faiş ücret alınmadı. Sabaha kadar
açık kalan kahvehane de kahveci, sürekli sobayı yanık tutarken, hiç kimseyi
ikide bir çay içermisin? diye rahatsız etmedi.
Gördüğümüz bu olagan üstü insanlık davranışlarına; zaman zaman
yazdığım “Pota” sanat dergisinde teşekkür yazısı yazmayı ihmal etmedim.
RÜŞVETLE EHLİYET ALDIM:
İki ayda bir sınav günü verildiği bu zamanlarda, kendi arabamı rahatlıkla kullandığım halde, sınavlarda başarılı olamıyordum. Bütçeye konan yüksek trafik cezaları geliri nedeniyle; site içersinde bile arabamı kullanamıyordum ki, pratatigimi artırabileyim. Bir pazargünü cesaret edip bindiğimizde, 3000tl. ceza öderken, polisden korkan Övül saatlerce agladı.
İki ayda bir sınav günü verildiği bu zamanlarda, kendi arabamı rahatlıkla kullandığım halde, sınavlarda başarılı olamıyordum. Bütçeye konan yüksek trafik cezaları geliri nedeniyle; site içersinde bile arabamı kullanamıyordum ki, pratatigimi artırabileyim. Bir pazargünü cesaret edip bindiğimizde, 3000tl. ceza öderken, polisden korkan Övül saatlerce agladı.
İlk rüşvet verme girişimim, ortalığın karışıklıgı nedeni ile
hedefe ulaşamadı. İkinci girişimim; “Çelik-İş” sendikasının bir yönetici
aracılıgı ile, yerel gazete sahibinin yardımıyla 20.000tl. mal oldu.
İLK EVİMİZİ ALDIK:
Kayın pederler evlerinin üzerine iki kat dört daire daha çıkmışlardı.
Beton arması ve tuglası örülen bu dairelerin içersinin işlenmesi için para
kalmamıştı. Tüm malvarlıgını buraya baglayan kayın peder kamyonlarınıda sattığı
için gelir kaynagı da kalmamıştı.
Bu daireleri dört çocuğuna, şu andaki maliyeti üzerinden
satma fikri gelişti. Dairelerin iç işlerini herkes kendi yaptırması kaydıyla bu
düşüncede herkes hemfikir oldu., Benim organize ettiğim kura çekimiyle daireler
sahiplerini buldu.
Maliyete arsa payı sokulmadan belirlenen miktar, taksitler
halinde kayın peder ödenecekti. Bu şekilde sahip olduğumuz evi, Karabük
çevremize hava atmak için kayın pederlerin hibesi olarak lanse ettik. İlk yıl
taksitlerini ödedigimiz bu evin ikinci yıl yine taksitle tüm ahşap işlerini
yaptırdık. Geri kalan işleri, kiracı yaptırarak kiradan kesti.
1985 yılında kiraya verilen bu evimizden ilk kirayı
temmuz-1995de almaya başladık.
POTA SANAT DERĞİSİ:
Karabük Demir –Çelik’te sanatla uğraşan hayli arkadaş vardı.
Değişik sanat dergilerinde şiir ve düz yazıları yayınlanan bu arkadaşlar;
birikimlerini daha geniş yansıtabilecekleri bir sanat derğisi çıkarmaya karar
verdiler. Derginin adınıda “POTA” koydular.
Bu dergi için bendende yazı yazmamı istediler. Benim bu
konuda herhanği bir deneyimimin olmadığını söyleyince Mesut Sanlı; Kimya
Mühendisleri şube haber bültenini kimin hazırladıgını biliyoruz, diyerek beni
yazmaya yüreklendirdi.
Aylık çıkan bu dergi üç yıl kadar yazın hayatını sürdürdü.
Bende beş altı makaleyle katıldım. Hatta bir yazımın; Yoğoslavya’da yayınlanan
bir dergide, “pota”’dan alıntı yapılarak yayınlandığı bilgisi bana geldi ama o
sayıya ulaşamadık.
ŞERHOŞ, ERDOĞAN’NIN LOJMANININ KAPISINI ÇALMAM:
Fatoş çocuklarla beraber Denizli’de, ben yaz bekarıydım. Kulübde
arkadaşlarla kafa çekip, kalkacağımız sırada gaza gelip guruba bir büyük rakı
ısmarladım. Bazı arkadaşlar geç olduğu gerekçesiyle ayrılınca, şişeyi daha az
kişi bitirmek zorunda kaldık.
Çorba içmek için Safronbolu’ya gittik, dönüşde anahtarım
olmasına karşın kapıyı açamadım. Uzun süre bahçedeki çardak da oturdum,
çıkardım. Sabaha karşı son kez bir daha kapıyı denedim ama olmadı.
Mecburen akşam beraber nolduğum Erdoğan Tolan’ın lojmanına
gittim. Onu uyarmak çok zor oldu. Çünkü oda sızmıştı.
İZMİR- .ÇEŞME’DE ARSA ALIMI:
Teknik Emniyet Müdürü Taner Seyhan abi, Çeşme’de yazlık ev
maketlerinide göstererek arsa şatışları yapıyordu. İlk furyada paramız
olmadıgından ve kirada oturduğumuz için hiç ilgilenmemiştik. Lojmana çıktığımız
günlerde Metin Kurt; kaçırdığımız
fırsatdan tekrar yararlanma imkanı doğduğunu söyleyince, peşinat için gerekli
parayı Kayın validenin Övül’ün doğumunda taktığı bileziği bozdurarak, bizde bir
hisse aldık.
İZMİR- ÇEŞME ALTINDA ARSA ALIMLARI:
Büyük umutlarla aldığımız Çeşme’deki arsanın sit alanı
içersinde olduğu ortaya çıkması yazlık ev hayalimizi suya düşürdü. Demir- Çelik
sanayi kongresi nedeni ile sık sık görüştüğümüm Metallurji Odası başkanı Yüksel
Atalay’ında yönetim kurulunda olduğu “ Eğe- Örnek Tatil Köyü” kooperatifine üye
oldum.
Beş altı ay sonra Fatoş için Emekli Sandığından çektiğimiz
paryı yatıracak yer bulamayınca ve kooperatifden gelen yazının reklamına
kanarak, Fatoş’da ayrı bir pay alarak ortak oldu.
GECE YARISI EVİN ARKASINDAN GELEN SİLAH SESLERİ:
Anarşi tüm hızıyla bütün yurdu kapsamıştı. Akşamları evden
çıkamaz olduk, hergün on on beş kişi siyasi nedenle öldürülüyordu.
Kaldığımız lojmanın arkasınde geniş bir boşluk vardı. Yatak
odamız buraya bakıyordu. Gece yarısı sekiz on el atılan silah sesiyle uyandık.
Yatakdan kendimizi yere attık, Çağrı’nın karyolası tam karşıdaydı. Sürünerek
onu alıp, müsafir odasına geçtik. Bir iki saat heyacanla bekledik, arkası
gelmeyince müsafir odasına yer yatağı yaparak yattık.
ENVER BOSTANCI’NIN SİNAN’I KORUMASI:
Sinan; AP Karabük ilçe gençlik kolu başkanı ve bizde
demirhanede alt kademede işçi olarak çalışıyordu.
İlerleme sınavında takdir puanı düşük olduğu halde, sendika
yetkilisi; komisyondaki diğer üyelerin iyi niyetini suistimal ederek, önceden
hazırladığı, sonradan bu kademe için çok ağır olduğu ortaya çıkan matamatik
sorusunu sorarak, hak etmediği kademeyi almasını sağladı.
Parti çalışmalarından işleri aksatıyor, onun yapması gereken
işleri hakkı yenen, alt kademedeki kişi yapmak zorunda kalıyordu.
Aynı siyasi düşünceye sahip ustabaşısı şikayeti üzerine
habersiz gelmediği günleri devamsız yazmasını söyledim.
Dört gün üstüste devamsızlık yapınca, disiplin kuruluna iş
aktinin feshi için sevk edildi. Bu arada giriş çıkış kartlarının başkası
tarafından basıldığı ortaya çıktı.
İş ciddiye binip, müdür Aytekin bey ben birşey yapamam
deyince, bana yalvarmaya geldi. Bende; çoluğunu çocuğunu düşünerek, bundan
sonra kurallara uyacağını söz verip, ustasından af dilemesini, eğer ustası af
ederse, bende af edeceğimi söyledim. Ustabaşısını o kadar bıktırmıştıki, af
etmedi.
Aytekin bey görevli olarak şehir dışına çıkınca yerine
vekalet eden Enver Bey tüm devamsızları silerek, hiç bir ceza almamasını
sağladı.
Karşılığını Divri Madenleri Müessese müdürlüğüne atanarak
aldı.
LİSEDE İNGİLİZCE DERSİ:
Dostumuz olan resim öğretmeni Şükran Şahin’in ısrarlı ricası
üzerine; lise birlerin, ingilizce dersine girmeyi kabul ettim. Gerekli izinleri
alıp öğretnmenliğe başlayacağım gün, sürprizle karşılaştım. Lise birlere değil,
ders son sınıflaraydı. Bu noktada geri dönemezdim, mecburen kabul ettim.
Ayni siyasi partinin farklı Milli Eğitim Bakanlarının
aldıkları farklı kararlar gereği, sınıfda iki gurup vardı. Bir kısm öğrenci
ingilizceden sorunlu değildi. Uygulanacak müfradat ve kitap da yoktu.
Üniversite sınvı heyacanı içersindeki bu sınıfa hakim olma
sorunu vardı.
Öğrencilere hiç birinin kalmayacağı sözü vererek; sadece
öğrenmek isteyenler benim derslerimde pencere kenarına oturmalarını, diğerlerin
gürültü etmemelei kaydı ile duvar tarafında başka derslerine
çalışabileceklerini söyledim. Bu önerim öğrenciler tarafında kabul gördü. Kurda
gördüğüm bir yöntemi uygulayarak seneyi sorunsuz tamamladık.
RECEP ERAKÇA SORUNU:
Recep işçi statüsünde büroda başarılı çalışan biriydi. Müdür
Güven bey zamanında kağıt üstünde gaz temizlemenin kadrosundaki onikinci
kademeye atamasını yaptırmış. Büroda huzuru kaçıp, ben iş yerine gitmek
istiyorum deyince, kadronun benim bölümümde olduğu ortaya çıktı. Yapacak bir
şey yoktu, bu bölüm hakkında hiç deneyime sahip olmadan, çalışanların hakkını
gaps ederek, gelip gitmeye başladı.
Haksız buraya gelmesi yetmiyormuş gibi, ziyaretçilerle
kumanda odasını doldurup, çalışmalarıda enğellemeye başladı. 12 Eylül darbesi
olunca sünğüsü düştü.
12 EYLÜL 1980 DARBESİ:
Sabaha karşı Mehmet Eli Özbozkurt, telefonla darbenin
olduğunu bildirdi. Heyacanla radyoyu açtık. Cuntanın bildirisi sık sık
tekrarlanıyordu.
Ne yapacağımızı bilmeden sabahı bekledik. İşe gidilip
gidilmeyeceği belli değildi, servis geldiğinde işe gittik. arkadaşların çoğu
gelmememişti. Vardiya değişimi olmadan gecedeki işçiler görevlerine devam
ediyordu. Kimin ne yaptığı belli değildi. Aytekin bey kendisinin fabrikada
kalacağını belirterek bizleri eve gönderdi.
12 EYLÜL’ÜN TEK YARARI:
12 eylül özellikle solcuların üzerine karabasan gibi çöktü.
Kitaplar yakıldı, işçi hakları gasp edildi, İŞ ARAMA
GİRİŞİMİM
1973 Yılının Eylül döneminde
E. Ü. Kimya Mühendisliği Yüksek okulundan Kimya Mühendisi olarak mezun
oldum. Her dönemde olduğu gibi işsizlik sorunu zirvedeydi. Gazetelerde,
Kimya Mühendisleri kokereşçilik yapıyor
gibi haberler manşetten veriliyordu.
Mezun olmanın sevincini, işsizlik korkusu ile yeteri kadar çıkaramadıgım
günlerde, Bayram nedeni ile köye geldim.
Ailemin, okulu
kasasız belasız bitirirse mevlit okuma kararı nedeni ile, köyde kalacagım gün
birkaç gün uzayacaktı. Bizim mevlit
okutacağımız Cuma gününe dayım talip oluca, bizim gün, bir hafta ertelendi.
Bayram sonrası tüm arkadaşların köyden ayrılması ile suyu çekilen değirmene
dönen köyde kalmam çok sıkıcı olacaktı. İzmir’e gidip geleyim önerisinmin bir
mantıgı yoktu. İş aramak bahanesi ile Ankara’ya gitme düşüncemi babam olumlu
karşıladı.
Dayımın mevlidi sonrası Ankara’ya gitmeye karar verdim ama
Ankara’yı hiç bilmiyordum. Harbiye’de
okuyan teyze oğlu Mehmet’le buluşmam bu sorunu çözecekti.
Cumartesi gece yarısı
Ankara’ya gidecek otobüse binmek için Çınar’a giderken, liseden, dört senedir
hiç görmediğin ve adını hatırlayamadığım arkadaşla kapalı spor salonu yanında
karşılaştım. Onun bu saatte nereye böyle
diye laf atması ile ayak üstü sohbete başladık: iş aramak için Ankara’ya
gideceğimi söyleyice, bir torpilimim olup, olmadığını sordu. Yok diye cevap
verdim. O zaman Denizli CHP Senatörü Hüseyin Atmaca’yı görmemi önerdi.
Heyecanlanarak, tanışıklıgı varsa bir mektup yazması isteğime, gerek yok kendini
tanıt, sorunu söyle mutlaka yardımcı olur dedi. Hayal kırıklığı ile vedalaştım.
Harbiyenin çıkış kapısında Mehmet ve arkadaşı Avni ile buluştuk. Onlar, hem Ankara’yı gezdirdiler
hemde Kimya Mühendisi olarak
çalışabileceğim iş yerlerini gösterdiler. Ayrıca, Üniversitede okuyan
arkadaşları Mustafa, Galip ve Musaletin ile tanıştırarak evlerinde kalmamı sagladılar.
SENATÖR HÜSEYİN ATMACA:
Pazartsi günü çalışabilecegim dört genel müdürlüğe yatıgım
başvurlara; ya başvuru formmunun
kalmadıgı, yada uygun iş olmadıgı yanıtları aldım. Arsızlık yapıp düz kagıda
yazdıgım dilekçelerime de, anında, şu anda uygun iş yok, oldugunda sizi
arayacağız yazıp, hemen postaya verilmek üzere sekretre verildi.
Umudumu keserek, Ankara’ya gelmişken meclisi göreyim
düşüncesi ile ögleden sonra meclise gittim. Meclisi gezerken Hüseyin beyi
göreyim dedim. Şansım yardım etti. CHP Seneto grubu başkanı olan Hüseyin beyle
görüşebildim. Geniş bir odada benden
öncekilerle yaptıgı görüşmelerden, bir tanıdıga gerek olmadan yardımcı olduğunu
gözledim.
Sıram gelince; Denizli’li, yeni mezun Kimya mühendisi
olduğumu, iş aradığımı, yaptığım başvurularda karşılaştıklarımı anlattım.
Benden; ismini verdigi üç iş yerine müracat edip, müracatımı belgeleyen kayıt numaralarını
getirmemi istedi. Uçarak gidip geldim. Yetkilileri ile yaptıgı telefon
görüşmelerinden olumlu sonuç alamayınca, TDÇİ Genel Müdürüne
mektup yazarak, Karabük’e yoracagını söyledi. Karabük
neydiki, Hakkari’ye gitmeye hazırdım.
KARABÜK’TE:
Mektubu alır almaz konuk olduğum arkadaşlara bir not bırakıp
çantamı alıp, Karabük’ün yolunu tutdum. Yamur yaışlı bir gecede taksicinin
götürdügü bir otelde kaldım. Küçük bir kasaba görünümlü Karabük’te iş müracatı
yapmak için taksi ile Demir- Çelik Genel
Müdürlüğüne gittim. Danışmada genel Müdürlükle
görüşme istegim olumsuz karşılanınca, mektup getirtiğimi söyledim. Genel Müdür
saat on ikide beni kabul edecekti, tekrar giremem korkusu ile bir yere
ayrılmadan binanın çevresinde bekledim.
Genel Müdür; beni kapıda karşıladı, mektubu okudu ve bana,
bazı deniz kenarındaki şehirlerde yeni açılmakta olan şatış deposu şefliklerinden
birini önerdi. Meslegimle ilgili bir
yerde çalışmak istediğimi söyleyince, buradada kimse meslegini yapmıyor diye
mırıldandı sonra İşletmeler Genel Müdür yardımcısı Ulvi Gedik’e gönderdi. Ulvi
bey, personele gidip müracat formunu
doldurup getirmemi istedi. Personel müdürünün odası kalabalıktı, uzun süre
bekledim, boşalmayınca tüm cesaretimi toplayıp form istemek için içeriye
girdim. Müracat formmunun kalmadığını
yanıtını aldım. Ulvi beyin gönderdigini söyleyice, anlayamadıgım birşeyler
söyleyerek, atar gibi formu verdi.
Ulvi bey personel müdürü ile görüşüp “yüksek fırınlar ve
sinter” müdürlüğünde boş katronun olduğunu tespit ederek, formmuma, oraya
atanmam için gerekli işlemlerin yapılması emrini yazdı
HEYACANLI BEKLEYİŞ:
Personel Müdürlüğünden işlemlerin tamamlandıktan sonra
telgrafla çarılacağımı öğrenip, sevinçle köye döndüm. Günler geçmek bilmiyor,
her geçen gün umutsuzluk yaratıyordu. Başvuru formuna İzmir’deki adresi yazdığımdan, sınıf
arkadaşım Mesut’dan hazırlamam gereken evrakların listesi olan bir telgraf
aldım. Köyden; evraklarımı hazırlamak ve arkadaşlarımla vedalaşmak için önce
İzmir’e sonra işe başlamak üzere Karabük’e hareket ettim. İzmir’de işe başlayacak
genç bir mühendis edası ile bir iki gün dolaşıp, arkadaşlarımın büyük çoğunluğu
mezun olmadıgından hepsini görme olanağı buldum. Evraklarımı tamamlayıp
Karabük’ke geldim. Evrakları Savunma Sekreteliğine vermen istendi oradan aldıgım
yanıt beni hayal kırıklığına ugrattı çünkü birbuçuk iki aya sürecek güvenlik
soruşturmasının yapılacagını öğrendim. Kös kös köye döndüm, arkadaşlarıma ne
diyecegimi bilemedigim için İzmir’ede
gidemiyordum.
YILBAŞI GECESİ:
Umutsuz bekleyiş sürereken yılbaşı geldi. Köyde olan birkaç
arkadaşla yılbaşı akşamını kutlamak için akşam kahvede buluşmayı
kararlaştırdık. Evimde toplanacağımız arkadaş gelmediginden saat dokuz
gibi dükkana döndüm. Babam yatsı
namazından çıkmış dükkanı kapatmak üzereydi. Beni görünce annemin Sarallarda
oldugunu, kendisininde oraya gideceğini benimde gelmemi istedi. Babamın yanında
olan cami hocasıda bize katıldı. Gaz lambası ile aydınlanan odada saat on ikide yayınlanacak yılbaşı biletleri
çekilişini bekleyen kadınlı erkekli hayli insan vardı.
Yılbaşında yenmek üzere saklanmış yaş üzüm, armut turşusu,
kavurga ve mısır patlağı yenirken, kahramanlık türküleri söylemesi ilşe ünlü ev
sahibi Hüsem amca, damadı Ali Osman abi türkü söylüyorlardı. Bir ara sezsizlik
oldu, erken uyumaya alışık olan bu insanlar uyuklamaya başladı. Tam bu sırada
coşan imam ilahi okumaya başladı. Babamın yanında oturan Almanya’da çalışan
damat Osman abinin uyuması üzerine, horlayacagını düşünen annem; babama, Osman abiyi uyarmasını işaret etti.
Babam biraz fazlaca dürtünce, Osman abi garip davranışlarla fırladı. Herkesi
bir gülmek tutdu ama, benim gülmem krize dönüştü.
MUTLU SON:
Yılbaşının ikici
haftası umutsuzluk içinde sonucu öğrenmek için tekrar Karabük’e gittim.
Personel Müdürlüğnde ki ilğili kişiye
tayinimin ne olduğunu sordugumda, size telgraf gelmedimi dedi ve masasının
üstündeki evrakları karıştırmaya başladı. Benim dosyam yoktu, duvar kenarındaki
etejeri biraz kendine çekince birkaç dosyayla birlikte benim dosyamda oraya
düşmüş olduğu ortaya çıktı.
Bana bilği verilmedigi için başlama sürem dolmak üzereydi.
Hemen ogün 15-Oack-1974 de işbaşı yapmak zorunda kaldım.
YÜKSEK
FIRINLAR
İŞ HAYATIMIN İLK SAATİ:
Personel Müdürlügünden ayrılıp, tarife göre Müdürler bloguna
giderken, fabrikanın büyük olduğunu düşüniyordum ama ilk
gördüklerim,tahminlerimin çok üzerindeydi...
Sorarak müdürler blogunun ikinci katında olan Yüksek
Fırınlar ve Sinter müdürlüğünü buldum. İşletme müdürü çok şişman
biri olan Osman beydi. Kısa bir tanışmadan sonra, yüksek fırınlar Baş mühendisi
Lütfi beyle tanıştırdı. Lütfi bey mühendislik eğitimini İngiltere’de yapmış,
ilk anda güven veren biriydi.
Osman bey masasıda oturuyor, masanın solunda ben sagında
Lütfi bey oturuyordu, tanışma söyleşisi içersindeydik. Gözüm dışarda gördüğüm;
sonradan vinç olduğunu öğrendiğim, devasa bir kütle çok yavaş hareket ediyordu.
Bu kadar büyük bir kütlenin hareket edebileceğini düşünemedigimden, heyacandan
hayea mi görüyorum diye kendimi cimcikledim...
Personel, işe başlamam için haber vermediginden, durumu
öğrenmek için geldigim bu gün, hemen işe başlamak zorunda kaldıgımı anlatım. Pratik
zekalı olan Lütfi bey; bu gün işe başladın, sen bir iki günde eşyalarını alır
gelirsin dedi.
PANÇO VİLLADA İLK GÜN:
Torpilini bulan adama göre iş yaratılan kamu kuruluşlarında
aşırı şişme nedeniyle, bekar mühendisler için olan lojmanlar yetesiz geldiginden,
müdür lojmanı olarak kullanılan dubleks bir ev, bekar mühendiler için ayrılmış.
Her odada iki, üç kişi olmak üzere toplam dokuz on mühendisin kaldıgı “panço
villa”’da ortak kullanılan banyo, mutfak ve tuvalet, yirmi dört saat akan sıcak
su vardı. Çim kaplı bahçesinde çeşitli meyve ve süs ağaçları vardı.
Akşam üstü bir görevlinin getirip gösterdiği kalacağım odada
iki yatak, iki kapılı bir gardolap, bir masa iki sandelye vardı. Oda arkadaşım
gelinceye kadar valizimi açmadan, sandalyede oturarak bekledim.
Sonradan adının Bahri Öztürk olduğunu ögrendiğim Metallurji
yüksek mühendisi, zoraki arkadaş; eve
gelip, beni görüce, memnuniyetsizligini belli ederek, seni burayamı verdiler?
diye sordu. Hangi yatagın kendisine ait olduğunu söyleyerek odadan ayrıldı.
Yatagım belli olmuştu ama dolabı nasıl
kullanacaktım bilmiyordum, bu yüzden valizimi aşmadan arkadaşın tekrar gelmesini bekledim.
Akşam yemeğimi ve kahvaltımı sosyal binada yiyerek ilk iş
günüme başlıyordum.
FİİLİ İLK İŞ GÜNÜM:
Servisele, iş yerine geldiğimde ilk önce büro şefi, Ali
kaplan’la tanıştırıldım. Ali bey, babacan gün görmüş, kendi deyimiyle “yirmi
müdüre” geçirmiş, deneyimli bir devlet memuruydu. Ali bey, baret, önlük, kalem,
kalem traş, silği ve bir blok not vererek beni,
çalışacagım büroya odacı ile gönderdi.
Büronun olduu yer;
Türkiye’nin ilk yüksek fırını olan “Fatma”nın karşısındaki tek katlı
binaydı. Bu yapı, fabrikanın inşası sırasında yapılmış, Müdürler Bloğu yapılıncaya
kadar müdürlük binası olarak kullanılmış, şu anda sadece işletme mühendislerine
hizmet veriyordu. Birçok odası olmasına
karşın üç odası kullanıyordu. Benimde çalışacagım odada dört, diğer
odada üç mühendis kalırken üçüncü odada
yaşlı eski fırın ustalarından Nevzat usta kalıyordu.
Çay, temizlik işlerini yapan İsmet adında bir odacımız
vardı. Birlikte kaldığımız odada; ikisi “İTÜ” biri Almanya’dan mezun; yaşdaşım
sayılacak metallurji yüksek mühendi olan Ferit Tirenğ, Metin Kurt ve Ali Haydar
Karağöz kalıyordu.
Diğer odada; sekiz, on yıllık deneyimli Ameraka’dan mezun
Metallurji y. Müh. Aytekin Temizer, İTÜ mezunu metallurji müh. Ahmet Günden ve
Maden Müh. Enver Bostancı vardı. Sorumlu oldukları işyerlerindeki fiili
çalışmalarını tamamlayıp gelen bu arkadaşlarla tek tek tanıştım.
Öğleye doğru sorumlu
olacağım üniteyi bildirmek üzere müdür Osman Ayhan çagırdı. Uzun zamandır
ihtiyaç duydukları kimya mühendisine kavuştuklarını belirterek, görev yerimin
“Su ve Gaz temizleme” ünitesi olduğunu söyledi.
Normalde müdürün; ya beni işyerine götürerek, yada bölüm
ustabaşısını çagırarak tanıştırması gerekirken, bu işi kendin yapmak zorunda
kaldım. İşde karşılaştığım ilk olumsuzluktu. İkinci olumsuzluk buranın işletme
mühehdisliğini yapan Ahmet Günğen’in var olan teknik bilğileri saklaması
idiydi.
ORYANTASYON STAJI:
Kendi işyerimde, tanıtım ve tanıştırma yapılmadan işe
başlatılmam olumsuzlugunun aksine güzel uygulama oryatasyon stajına başladım.
Oryantasyon stajı: cevherden mamul demir- çelik üreten entegre
tesisler, “kok fabrikası, yüksek fırınlar ve sinter resisleri, çelik hane,
haddehaneler”. Makine fabrikaları,
dökümhaneler, ağır teçhizat fabrikaları, kuvvet sanralı, oksijen fabrikası v.s.
gibi bagımsız fabrikalar ve teknik, idari müdürlükleri ile toplam müdürlük
sayısı yirmiyi bulan üniteleri ve çalışanları, yeni işe başlayan kişiye, tanıma
fırsatı veren bir uygulama.
İş yerinin özelliklerine göre bir aydan altı aya kadar degişik
sürelerde yapılan bu stajda: yeni işe başlayan kişi; kendi işyerine ısınırken,
diğer ünitelerde neler, kimlerle yapıldıgını öğreniyor. İleride, işinde
karşılacağı sorunların çözümünde; nerede ve kiminle ilişki kuracagının acemiligi
çekmiyor.
RIZA ALP’LE TANIŞMA:
İşe başladığım günlerde özellikle fabrika dışında yalnızlık
çekiyordum. İskenderun Demir- Çelik’ten staj yapan Denizli’li bir tekniksiyen
yardımı ile hemşehrim Çelikhane ocak ustabaşısı Rıza Alp’le tanışdım. Sendika
başkanlığına aday olmuş, AP’den CHP’ye geçmiş geniş çevresi olan sempatik,
hızlı biriydi. İş yerime ziyarete geliyor, benim yabancılık çekmemem için
akşamları genellikle içkili olan arkadaş toplantılarına davet ediyordu.
Akşam üzeri, iş çıkışı alış veriş merkezindeki işkisiz
köftecide buluşmayı kararlaştırdık. O işten erken çıktığı için bir iki ardadaşı
ile oradaydı. Beni arkadaşları ile tanıştırıp, köfteciye işaret etti. Köfteler
gelirken, masa altından çay bardagına susuz rakı koydu.
Deniz Eczanenin sahibi Mustafa beyle buluşmak için içkili
lokantaya gittik. Mustafa bey partili arkadaşlarının sorunları ile yakından ilgilenen
iyi bir CHP’liydi. CHP’li Çelikhane Mutemedi arkadaşın, mesaiyi bittigi için
dagıtamadığı işçi maaşlarını; fabrika veznesine geri teslim etme yerine,
pavyonda kaptırma sorununa çözüm aranacaktı. Bu kişisel bir sorun ve benim gücümü
aşıyor gerekçesi ile Mustafa bey yemekten ayrılınca, pavyona gidip patronla
görüşmeye karar verdik.
Yeteri kadar alkollü olmamıza ragmen bir büyük rakı istendi,
ilerliyen saatlerde patronla yapılan görüşmeden sonuç alınamadı. Sabah dörtte
Rıza’nın evindeydik.
Öğretmen olan eşi Rıza’nın bu davranışlarından bıkmış olacak
ki, niye kahvaltı hazırlamadın sorusuna, kahvaltılık ne getirdin ki birşey
istiyorsun dedi.
Yer yarılsa içine girecek durumdaydım.
İLK EREĞLİ DEMİR- ÇELİK TEKNİK GEZİSİ:
Haydar bey araştırmayı seven biriydi, gerçekten mühendislik
hizmeti yapmaya çalışıyordu. Bazı deneyler yapabilmek için pilot yüksek fırın
modeli yaptırdı, gaz temizlemedede bana yardımcı oluyordu. Kafasındaki
sorunları çözmek için Ereğli Demir- Çelik’e gitmek istedi. İşçi statüsünde
olmasına rağmen büroda çalışan Rıdvan Aldoğan’da geziye katılmaya kalkınca,
Haydar bey benide ilave ettiriyor.
Bir haftalığına
gittiğimiz Ereğli’de, Demir-Çelik’in lüks müsafirhanesinde kaldık.
Gündüzleri, ben ve Haydar konularımızla ilgili bilgi alırken, Rıdvan
arkadaşlarını ziyaret ediyordu, akşamları ise beraber, deniz manzaralı taraçada
birkaç kadeh atarak süreyi doldurduk.
Dönüşte biz direk Karabük’e dönecekken, Rıdvan İzmit’teki
nişanlısına ugrayacaktı. Bende biraz fazla para vardı, Rıdvan’a verdim. Hesap
öderken Haydar’ın parası çıkışmadı, Rıdvan’dan İzmit ziyaretini erteleme istegimiz
kabul görmedi.
Çok girişken olan Haydar; toplantıda olan Yüksek Fırınlar
müdüründen, bizim hesabın tamamı, müdürlük hesabına aktarılmasını sagladı.
RECEP ERAKÇAOĞLU’NUN DAVETİ:
Recep, giriş işçisi kademesinde, normalde sahada çalışması
gerekirden, Osman beye torpil yaparak büroda memur olarak çalışmaya başladı.
Diyeti ödemek için, Yüksek Fırınlar bürosunda çalışan memur ve mühendisleri
Sarı Çicek yaylasında yemege davet etti. Sarı Çicek; doga harikası bir yer,
“Karabük'te sıcakdan bunalırken burada hırka giymek zorunda kalıyosun, yazın
ortasında; yem yeşil çok geniş bir çayırlık alan çam ağaçları ile çevrilmiş,
her renkde, onlarca kır çiceği, kelebek. Hele bir, birbuçuk kilometre
uzaklıktaki orman denizi manzarasını anlatmaya kelimeler yetmez.”
Almanya’dan gelmiş viski, rakı, şarap bollugunda her çeşit
yiyecegin var olduğu mükemmel bir ziyafet sofrası.
Alışık olmadıgım böyle bol içkili sofrada ipin ucunu kaçırarak,
çogunluğun sagcı olduğu guruba uzun süre devrimcilik nutku attım.
RIDVAN’A ZORAKİ YEMEK:
Rıdvan’da, CHP’nin ileri gelenlerinden olan babasının
torpili ile işçi statüsünde olmasına karşın büroda memur olarak çalışan
sempatik bir arkadaştı. Lise son sınıfda olan kız kardeşi kimyadan tek ders
sınavına kalmış. Sınava bir hafta kala, Müdürden izin alarak kardeşine ders
vermemi istedi.
Sınav akşamı amerikan barda yalnız yemek yiyiyordum, Rıdvan,
kardeşi ile birlikte liseyi bitirme kutlaması için kulübe geldiler. Sevinçlerini
paylaşmak için yemege davet etmek zorunda kaldım.
RIDVAN’LA MEMURLAR KLÜBÜMDE YEMEK:
Rıdvan’la, aynı yaşlarda olmam ve politik görüşlerimiz
örtüştüğü için iyi arkadaş olmuştum. Beni memurlar klübüne yemeğe davet etti.
Sandika seçimleri yeni bitmiş gruplar arasındadi sürtüşmeler sıcaklıgını
koruyordu.
Birkaç masanın birleştirildiği kalabalık masanın uzagında
bir masada, sohbet edip yemeğimizi yiyorduk. Gecenin ilerliyen saatlerinde
kalabalık masada sesler zaman zaman yükseliyor, nezih bu klübe yakışmayan
davranışlar oluyordu. Rıdvan, böyle davranışlar burada olmazdı, bu senin
şansından, ben nerdeyse her akşam buraya gelirim böyle durumla ilk
karşılaşıyorum diyerek üzüntüsünü anlatırken, burnunun ucundan bira şişesi
geçti.
Hemen kalabalık masadan bir arkadaş geldi. Bize karşı
yapılan bir hareket olmadığını, şarhoş olan bir arkadaşın densizliği diyerek
özür diledi.
APANDİS AMALİYATI :
Oryantasyon stajı, işyeri tanıma sürem bitti. İyi anlaştıgım
ustabaşı Mahmut ustayla ihmal edilen sorunların çözümü ve yeni montajı yapılan
“Elektro Filtre”’nin ufak tefek eksiklerini tamamlama yollarını aramaya
başladıgımız günlerde, ögle yemeginden sonra midemde çok büyük bir agrı
başladı.
İşyeri Sağlık Müdürlüğüne gittim, ilaç yazmaktan başka bir
işe yaramayan hekim bana hangi ilacı istiyorsun diye sordu. Sıkıntımı anlattım,
önceden kullandıgım bir ilacın olmadığını rahatsızlıma uygun ilacı onun verecegini
söyledim. Ezberi bozulan doktor ne yazacagını uzun süre düşündü, hapınımı
şurubunumu yazayım diye yine bana sordu.
İş saatini zaman zaman azalıp artan agrıyla doldurdum.
Reçeteyi, doktorun davranışı güven vermedigi için yaptırmadım.
Akşam sıkıntımın artması üzerine Kok Fabrikalarında çalışan,
meslektaşım ve ev arkadaşım Nazım Günaydın’nın refakatı ile SSK hastenesine gittik.
Agrı kesici ignenin etkisi sabaha karşı bitince, sabah tekrar hasteneye
Nazıml’a beraber gittik. Yapılan tahliller apandisi gösteriyordu. Cerrahın
ameliyatının bitmesini beklemem
gerekiyordu. Nazım’dan rahatsızlığımı öğrenen iş arkadaşım Haydar yanıma geldi.
Tanıdık doktorları araya sokmasına karşın ameliyattan çıkan Operatörle uzun
süre görüşmemiz mümkün olmadı. Benim ızdırabıma dayanamayan Haydar doktorla
tartışdı. Sonunda acil olarak ameliyat olamam gerelliligi ortaya çıktı.
Ameliyat sonrası bizim müdürlükde işçi olarak çalışan, kaza
sonucu hastanede yatan Şükrü’nün küçük kardeşi Ahmet’in büyük yardımlarını
gördüm.
Hastane sonrası bir aylıklık istirat süresinde Denizli’de,
İzmir’de ve Bursa’da Güzel tatil yaptım.
AHMET BEYLE TAKIŞMA:
Raporum bittiginde işime geri döndüm. Yolsuzluk iddiası ile
müdürlük görevinden alınan Osman beyin yerine Cevher hazırlama ve Sinter baş
mühendisi Güven Ergun atanmıştı.
Müdürlükte, mühendisler arasında iki grup vardı. Biri müdüre yakın olanlar digeri
uzak olanlardı. Ben raporlu iken, Ali Haydar, altı aylığına egitim için
Rusya’ya gitmiş, müdüre yakın olan Ferit ve Metin müdürler blogunda boşalan bir
odaya taşınmışlar. Müdüre uzak olan Ahmet bey, Aytekin bey ve Enver bey’de
benim kaldıgım odaya taşınıp, benim masamıda eski odalarına taşımışlar. İş
yerine geldigimde, odacı İsmet odamın degiştigini söyleyerek odamı gösterdi.
Haberim olmadan oda degişikligine, hiç tepki göstermeden
kabullendim çünkü en yeni elaman bendim. Daha önce her iki odada parelel
kullanılan birer telefon vardı, taşınma sırasında ikiside onlar kendi odalarına almışlar. Onlar odada olmadıkları
zaman telofon çaldığında benim, o odaya koşmam gerekiyor, bunu gidermek için
eskiden olduğu gibi birinin benim odama almayı önerince Ahmet bey; müdürlükte
boş telefonun olduğunu, o numuranın bana verilmesinin daha dogru oldugunu söyleyerek, müdürle görüşmemi önerdi. Müdür,
boş telefonun olmadıgını söyleyerek, parelel telefonun birini almamı söyledi.
Ahmet beye durumu aktardım. Ahmet bey, müdürle görüşüp sorunu çözeceğini
söyledi.
Aradan bir haftadan fazla zaman geçti, ben her telefon
geldiğinde onların odasına koşuyor, telefon bana degilse geri dönüyordum. O gün
yarım saat içersinde dört kez telefon geldi, dördü de bana degildi. Beşinci
telefona gitmedim, oda müdürlükte yapılan toplantıya beni çagıran telefonmuş.
Müdürün bilgisi dahilinde, onlar odada yokken telefonu
taşımama, Ahmet bey çok bozuldu.
İşletme koşulları zor olan yerlerden torpilini bulan benim
bölümüme gelmiş. İş yapılacağı sıra herkes rahatsızlığını dile getirerek, zor
işlere girmiyor. İşleri aksatan bu durumu önleyecek çalışmalar yaptıgım sırada,
haberim olmadan aynı gerekçelerle bir işçi geldi. Nasıl geldiğini sorunca,
Ahmet beyin gönderdigini söyledi. Bende geri gönderdim. Ahmet bey, beninle
görüştükten sonra gönderseydin deyince, siz beninle görüşerek mi? gönderdiniz
diye cevap verdim. Bu da Ahmet beyle ikinci takışmamızdı.
ELEKTROFİLTRENİN DEVREYE ALINMASI:
Elekrofiltre: yüksek fırınlardan 150-200 santigrat derece sıcaklıkda ve tozla çıkan
gazın; sogutulup, tamamen temizlendigi, yıkama kulesi ve kırk bin volt yüksek
gerilim uygulanan elektro filtreden oluşan bir
tesisdir.
Mevcut dört elektrofiltre ve yıkama kulesinin kapasitesi
yeterliydi. Ancak bu elektro filtrelerden biri bakım veye arıza nedeni ile
devre dışı kalırsa, yük diğer filtrelerin kapasitesini aşıyordu. Gazın
kirliliginin etkisi günlük olarak gözle görülmüyor ama uzun zamanda yakıt
olarak kullanılan ünitelerde büyük sorun yaratıyor. Örneğin iyi işletmecik koşullarında kırk yılık ömrü olan
kok fırınlarının ömrünü yarıya indiriyordu.
Arıza ve/ veya bakım süresinde yetersiz kapasite nedeni ile
ilave olarak yeni tesisin montajı tamamlanmış ufak tefek eksiklikler, ilgisizlik
nedeni ile bu kadar önemli tesis bir yıldır devreye sokulamamış.
Bu bölümde göreve başladıgım ilk günlerde önümde duran en
önemli sorun buydu. Mahmut ustayla elele
vererek tüm eksikliklerini tamamlayıp devreye sokacak duruma getirdik. Tek
eksigi personel yetersizligi idi.
PERSONEL EKSİKLİĞİNİN GİDERİLMESİ:
Bir gecede yüzlerce kişinin işçi olarak alınabildigi bu
kurumda hayati derecede önemli bir yere
kadro açma sorunu vardı. Müdüre, sık sık burayı revir olmaktan
kurtaracak yeni bir kadrolaşma önerimi dile getiriyor, yeni kadro oluşturmak
deveyi hendekten atlatmaktan zor yanıtını alıyordum. Zaman kayp etmeden mevcut
sisteme, yedi sekiz kişi diğer bölümlerdem kaydırarak halledelim diyordu. Bu
uygulamanın, sistemin istedigi hassasiyeti karşılamayacağını, yapılan yatırımın
boşa gideceğini düşündügüm için önerimde ısrar ediyordum.
Müdür,gerekçeleri ile birlikte hazırladıgım raporu; fikir
olarak destekleyecegini, ancak geçirilmesi için ugraşmayacagını söyleyerek,
Organizasyon ve metod Müdürlüğüne göndermeme izin verdi.
Kurumumuz da,bürokratik işler ya yakın arkadaşlıkla yada politik
yakınlıkla çözülebiliyordu. Söz konusu müdürlük de ne yakın arkadaşım vardı, nede
politik düşüncem onların yöneticelerine uyuyordu. Onlarla aynı politik
düşüncede olan müdürümde, sonucun olumsuz olacagına inandıgı için yardımcı
olmuyordu.
Müdürden randevu alarak raporu kendim götürdüm. Olayın
önemini rakamlarla açıkladıgım raporun özetini sözlü olarak anlatıp, işletme
için ne kadar gerekliligini vurguladım.
Kendilerine bu tür geniş bir raporla ilk defa bir müracat
olduğunu, iki satır yazı ile yapılan tüm başvuruları geri çevirdiklerini
anlatarak, benim girişimimden çok etkilendigini söyledi. Ben orada iken ilğgli
şefi çağırıp, en hızlı bir şekilde sonuçlandırma talimatını verdi.
Artık ihmalden bir
yıldır bitmiş olarak bekleyen tesis devreye sokuluyordu. Elle tutulur ilk
başarım beni çok mutlu etti.
KARADENİZ GEZİSİ:
Yeni elektro filtre ve yıkama kulesi, yeni kadro ile devreye
sokuldu. Düşük kademe açıldığı için diger bölümlerden buraya torpille işçilerin
gelmesi büyük ölçüde engellendi. Kapasite artıgından, arıza beklenmeden, bakım
sırası gelen elektro fitre, yıkama kulesi bakıma alınıyor, zamanla yarışmadan
gerekli bekım ve onarımlar yapılıyordu.
Otuz Agustos bayramı hafta sonu tatili ile birleştigi için
üç günlük tatil vardı. Mahmut usta tatilde ne yapmayı düşünüyorsun? deyince,
bir planım yok dedim. Bu yıl bende henüz izin yapmadım, eger istersen seni
bizim Trabzon'daki köye götüreyim, hemde Karadeniz’i gezdireyim dedi. Cazip
gelen teklife balıklama daldım, işleri organize edip Ankara üzerinden yola çıktık.
mahmut ustanın arabasında, üniversidede
okuyan oglu ve torunuda vardı. Gecelediğimiz Samsun’da fuarı dolaştık, ertesi
gün Ordu, Giresun’u dolaşarak akşama Trabzon’daydık
Dayı oğlum Necip abinin askerde olduğunu ancak eşinin bura
olduğunu biliyordum. Çalıştığı Ticaret Lisesine giderek evini bulduk. Eşini ve oğlunu alarak birlikte Trabzon
fuarını gezdik, Top yatagından tüm Trabzon’nun gece manzarasını seyrettik.
Ertesi gün Sürmene manastırını ve Mahmut ustanın köyünü
ziyaret ederek, çok dağınık olan buralara nasıl hizmet getireleceğini tartıştık
çünkü evler birbirinden çok uzak, aralarından dere yatakları geçiyordu.
Telefonun yayğın olmadığı bu dönemde haberleşme; ıslıkla, ateşle, ağaçlara
değişik renkte birşeyler asılarak v.s. ile yapılabiliyordu.
İlk defa çay bahçelerini ve hasatın nasıl yapıldığını
gördüm.
Erzurum üzerinden dönmek olan proğramımızı değiştirerek,
Rize’den geri dönüp, Sinop, Kastamonu üzerinden Karabük’e geldik.
Çok yorucu olan bu seyahatta, merak ettiğim Karadeniz
bölğesini gezerek büyük keyf aldım. huzurlu bir uykudan sonra büyük bir moralle
tekrar işe koyuldum.
VALFLERİN ZİNCİRLE HAREKET ETTİRİLMESİ:
İlk yüksek fırın inşası sırasında kurulan, iki adet yıkama
kulesinin açıp kapatılmasında kullanılan valflerin tahriki; yerden altı, yedi
metre yükseklikteki daracık platfonda yapılıyordu.
Zehirli, yogun gazlı ortamda yapılmak zorunda olan bu
çalışmayı, işçiler yerdeki hava motorlarına, hortumla baglı maskelerle yapmak
durumundaydılar. Uzun aralıklarla açılıp, kapatılan valfler, her seferinde tozla
sıkışmış durumda oluyordu. Zaman zaman, kısa sürede yapılmak durumunda olan bu
iş de, rahat çalışamayan işçiler, maskelerini çıkarmak zorunda kalıyorlardı. Bu
durum ise hayati tehlike yaratıyordu.
Daha sonra işletmeye alınan yıkama kulelerinde; bu işlemler,
yerden zincirler aracılığı ile yapılıyordu. Her yıkama kulesinin devreye
alınıp, çıkarılmasında yaşanan sorun işçilerin haklı şikayetlerine neden
oluyordu.
İşçiler ve Mahmut ustayla sorunun çözümü için yaptığımız görüşmeler sonunda, bunlarında
yeni kulelerinki gibi zincirli tahrike dönüştürülerek çözüleşegi ortaya çıktı.
Bunun Proje Konsrüksiyon Müdürlüğü kanalı ile yapılması seneleri alırdı. Onun
için resmi başvuru yapmadan, arkadaşım olan boru işleri baş mühendisi İlhami
Balcıoğlu ile görüştüm. Ustabaşısınında
görüşünü alarak, mevcutların yedekleri ile, senelerin sorunu, hemen gerekli degişiklikler
yapılarak çözüldü.
SUYUN SICAKLIK SORUNU:
Bir ve iki nolu kulelerde kullanılan sogutma suyu şebekeden alınırken, üç, dört ve beş nolu
kulelerin suyu ise devridaimdi. İlk
kulelerden çıkan su; kanalizasyona, en sıcak günlede bile yimi beş dereceyi
geçmeden verilirken, devridaim suyu,
hava sıcaklığının en düşük olduğu günlerde bile, kullanmadan önce, yirmi yedi,
yirmi sekiz derecenin altına düşmüyordu.
Elektro filtreye
gelen gazın sıcaklıgı ne kadar düşük ise, tamizlenmesi o kadar iyi olurdu.
Mevcut cebri sogutma kulesi yetersiz kalıyor ama yenisini yapmak için ne müsait
yer nede ona ayrılacak para var.
Gözümüzün önünde soguk su, atık su kanalına veriliyorken, sıcak
devridaim suyu, yetersiz sotutma ile kullanılıyordu.
Aşırı ısınan devridaim suyunun, bir ve iki nolu kulelerden
gelen su miktarı kadarı atık su kanalına verip, soğuk suyu devridaim suyuna
karıştırabilsek, sorun önemli ölçüde çözülecekti. Ama iki sorun vardı. Biri
yagışlı havalarda soguk suyun kirli olması, ikinciside söz konusu baglantının
yapılmasıydı.
Birincinin sorunun çözümü kolaydı, sistem kurulurken, yagışlı
havalarda, eski sisteme dönülebilecek şekilde yapılabilirdi.
İkinci sorunun çözümü, projelendirilerek yapılması ipe un sermek
olacaktı. Onun için buldugumuz ilk pratik çözüm ise; yol güzargahı üzerinde, yüksek gerilim kablosunun geçmesi
nedeni ile geçersiz oldu. Uzun kanallar yapılarak gerçekleştirilebilecek
çözümde, İnşaat müdürlüğünde kazma ile kanal kazacak eleman olmadıgından
yapılamıyordu. “ tüm işyerleride toplam beş, altı bin kişinin çalışması gereken
Demir- Çelikde o günlerde on iki bin kişi çalışıyordu”
İnşaat bakım baş mühendisi Atilla Moral ile kazı işini,
benim yaptırman koşulu ile anlaştık. Gaz, su temizleme personeline; iş
tariflerinde olmamasına ragmen, fazla masai ile, kanal kazma işi yaptırılarak ,
inşaatı bitirtip, sistemi devreye sokarak, devridaim suyunun sıcaklıgını, en kötü koşullarda bile yirmi dört derceye
düşürdük. Uzun vadede yüksek fırın gazını yakıt olarak kullanan tüm birimlere
çok büyük yararlar saglayan bu çalışma; üst makamların hiç bir katkısı olmadan,
tamamen söz konusu işyeri personelinin fedakarlıgı ile gerçekleştirildi.
GİYİNME SOYUNMA YERİ İNŞASI:
İşçiler iş kıyafetlerini; elekttirikci görevlilerden
başkasının girmesinin yasak olduğu kırk bin voltluk yüksek gerilimin odalarda
degiştiriyorlardı. Bu durum; işçilerin hayatlarını tehlikeye atmasına karşın,
soyunup, giyinecek yer gösterilmediginden devam ediyordu.
İşçiler ve Mahmut ustayla kafa yorarak, basit bir çelik konsrüksiyon
yapının, bulduğumuz uygun yere yapılabilecegini tespit ettik. Mahmut ustanın hemşehrisi olan Makine Bakım
Müdürlüğünün montaj Ustabaşısı Hakkı Saka’ya
projemizi anlattık. Eğer müdürlükten bir tamir şiparişi geçirebilirsek,
siparişe dayanarak gerekli malzemeyi temin edip, söz konusu işi yapabilecegni
söyledi. Müdürüm Güven beyi kolay ikna ederek
yazdırdıgım tamir siparişini, Makina Bakım müdürü Ünal beyden geçirmek
pek kolay olmadı.
Gece kondu örnegi yapılan çelik yapı için tugla gerekiyordu.
Resmi kanaldan tugla temin etmem proje olmadıgı için mümkün degildi.
İlave Makine Fabrikaları inşatı yapılıyordu, buranın inşaat
ustabaşısından, sorunumu ve gerekçelerini anlatarak tugla yardımı istedim.
çünkü büyük bir inşaatta, bu kadarcık tugla yedirilebilirdi.
Ustabaşı; bunu yapmasının mümkün olmadıgını, geceleri onun
haberi olmadan alabileceğimizi ima etti. Demir- Çeligin başka bir yeri için
kullanılacak tuglalarını çalarak minik inşatımızı tamamlayıp,işçileri yüksek
gerilim odalarında soyunup giyinmelerini önledik.
SOGAN- KARA CEVAT;
Kara Cevat lakaplı memur arkadaş; bir yosuzlık soruşturması
sonucu Yüksek Fırınlar ve Sinter Müdürlüğüne sürgün gönderildi. Hoş sohbet olan
bu arkadaşın, sogan kelimesine karşı tiki vardı. Her nerede olursa olsun sogan
kelimesini duyunca küfürü basıyordu.
İlk geldigi günlerdi, büroda bir iş için bulunuyordum. Eski
ustalardan yaşına ve deneyimine saygı gösterilen, bir iş yapmadan dolaşan
Nevzat Usta da büroda sohbet ediyordu.
Acil bir bilgi almak için büroya gelen Müdür Osman Ayhan’a,
Nevzat usta; Osman bey fabrika iki nehir arasında, biri araç çayı digerinin
adını anımsayamadık, siz biliyormusunuz? dedi. Osman bey daha cevap vermeden,
yerinden kalkan Cavat bey; Osman beyin Soganlı Çayı demesi üzerine, anan amı
çayı deyip, mosmor olarak odayı terk etti.
Odada bulunan dörtbeş kişi gülmekten yerlere yatarken, Osman
bey neye ugradığını anlamaya çalışıyordu.
KİKYA MÜHENDİSLERİ ŞÜBESİNİN AÇILMASI:
Kimya mühendisleri odası o yılki genel kurlda; İstanbul,
İzmir şubelerine ilave olarak, merkezi Adana olan “çukur ova bölgesi”, “İzmit”,
merkezi Karabük olan “ batı karadeniz agır sanayi bölğesi” şubelerinin
açılmasına karar verdi. Bu karar, o yıllarda mühendis odaların Anadolu’ya
yayılmasının öncüsüydü.
Bizim şubemiz, Zonguldak, Kastamonu, Sinop’u kapsıyordu.
Benimde içinde bulunduğum kurucu yönetim kurulu, koalisyon hükümetinin izlerini
taşıyordu yani CHP, MSP.
Başkan: Ali İhsan Karacaoğlu
Sekreter: Ereli Özbozkurt
Sayman: Sıtkı Evren
Üyeler: Nazım Günaydın, Mesut Eski
Hızlı bir şekilde, bürokratik işleri tamamlayıp, çarşıda bir
oda kiraladık. Üyeler arasında iletişimi saglamak amacı ile benim başkanlığını
yapacagım, Fernap Sezğin, Necmi Maden’in üye olduğu haber bülteni komisyonu
oluşturuldu.
Haber bülteni ayda bir çıkarılacak, üyeler arası
haberleşmeyi saglarken, teknik gelişmelerdende üyeler bilgilenecekti. Şube
kapanıncaya, kadar tüm zorluklara karşın hiç aksamadan her ay çıktı.
ULUSAL DEMİR- ÇELİK KONGERELERİ:
Üniversite, Sanayi kuruluşları arasında büyük kopukluk
olduğu her söyleşide dile geliyor ama bunu gidermek için herhangi bir adım
atılmıyordu.
Şubemiz kurulduktan hemen sonra, Ankara
Üniversitesinden, bir Proföser; bu
konuda “nelerin yapılabilecegi” konusunda konferans vermek üzere davet edildi.
Konferansdan çıkan bilgiler dorultusunda; Kimya Mühendisleri
şubesi, Karabük Ağır Sanayi Mühendisler Derneği “KASMD” ve Metallurji
Mühendisleri Odası temsilcileri bir
araya gelerek; iki yılda bir tekrarlanacak, üç gün sürecek, Karabük’te,
Demir-Çelik kongreleri düzenlenmesine karar verdi.
- Demir- Çelik Kongresi:
Yukarıda adı geçen örğütlerin temsilcilerinden birer üyenin
katılımı ile, benim başkanlıgımda yürütme kurulu oluşturuldu. Tamamen amatörce,
kendi kıt kaynaklarımızdan yararlanarak gerekli çalışmaları başlattık. Büyük
ilgi gördü. Başta İTÜ, ODTÜ, olmak üzere birçok üniversiteden ve ilgili sanayi kuruluşlarından bildiri
geldi.
1975 Kasım ayının ilk haftasında üç gün sürecek kongreye
sunulmak üzere yirmi beş bildiri seçildi. Bu büyük ilgiye TDÇİ Genel Müdürlüğü
ilgisiz kalmayarak büyük destek verdi. tüm bildiriler Demir-Çelik olanakları
ile çogaltılıp tüm katılamcılara dagıtıldı. Hem bildiri sunanlar hemde
dinleyici olarak katılanların yeme ve yatma sorunu kurumca karşılandı.
Böyle yogun katılıma alışık olmayan Sosyal İç Hizmetler
Müdürü çok telaşlandı, nasıl başa çıkacagım diye feryat ederken, yardımcı
olabilirmiyim? soruma, sizin otelcilikte
deneyiminiz varmı diye heyacanla! sordu. Olmadıgını, ancak gelen kişilerden
fazla yatağımız var oldugunu söyledim. Bildiri sunacakları, Sosyal Binadaki tek kişilik odalara, digerlerini önen
sırasına göre, hastene olarak düzenlenmiş henüz açılmamış binaya, arta
kalanları Cumayanı Kireç Ocagı Tesislerindeki Kaloriferli müsafir haneye
yerleştirdim.müdür nasıl dua etti anlatamam.
Çok başarılı geçen kongreye, tek TV. kanalı olan TRT yakın
ilği gösterdi. Açılış ve kapanış konuşmalarını ve kongreden izleminleri üç gün
boyunca verdi.
- Demir- Çelik kongeresi:
İki yıl sonra aynı örgütleri katılımı ve Genel Müdürlüğün
katkıları ile tekrarlanan kongereye ilgi artarak sürdü. Birincisi Mühendisler Kulübünde
yapılan kongre, bu sefer yeni açılan
Yeni şehirdeki,Eğitim Müdürlügünün konferans salonunda yapıldı.
Her şeyin güzel gittigi bu kongrede açılış ve kapanış
konuşmalarını kimin yapacağı tartışmaları kabak tatı verdi.
- Demir- Çelik kongeresi:
Heriki başarı geçen kongerelerden sonra üçüncü kongrede, devreye politika girdi.
Solcu örgütler Demir- Çeligin sırtından prim kazanıyor diyerek, bizim kongre
öncesi, Genel Müdürlük; Endüstri Mühendisliği Müdürlüğü kanalı ile ısmarlama
kongre düzenledi. Bizim kongereden destegini çekti.
Bu olumsuzluklar ve ülkenin içinde bulundugu can
güvenliğinin kalmaması sorunu; çok iyi niyetlerle başlayan, Üniversitelerle
Sanayi arsında ciddi organik bağ kuran bu güzel çalışma, birdaha yapılamamak
üzere ertelendi.
PANÇO VİLLA’DA DEĞİŞİKLİK:
Başlanğıçda kötü davranan, sonra ise iyi arkadaş olduğum
Bahri, normal bekar lojmanına taşındı. Kalması gereken odadaki arkadaşları
sevmediği için sınıf arkadaşları Leyla, Ereli Özbozkurt’larda kalan Memik Kurtgözü benin kaldıgım odaya taşındı.
Memik’le hem bıranştaş hemde dünya görüşlerimiz uyuştugu
için kısa sürede kaynaştık. Bitişik odayada; yeni işe başlayan, hemşehrim, bıranştaşım
ve ortak dünya görüşümüz olan Halil Örs geldi. Halil ve Memik Kok
fabrikalerında çalışıyorlardı.
Akşam yemeklerimizi Mühendisler Kulübün de bir iki duble
atarak yiyiyorduk. O akşam Nazım şehir dışında oldugundan, lisede okuyan
kardeşi Fevzi ile kulüpde, içki içmeden yemek yiyip, sohbet için pançoya
geldik. Politik konularda konuşurken hayli içkili olarak Memik’te odaya geldi.
Söyleşinin ilerledigi saatlerde içkininde tesiri ile
Memik’le görüş ayrıgına düştük, hiç beklemediğim bir anda Memik yanıma
yanaşarak tokatı patlattı.Gece ilerlemişti, bizden başka on kişi daha burada
kalıyordu. Karşılık versem; lise öğrenci konuguma kötü örnek olurken, evde
kalan diğer arkadaşlarında gece yarısı gürültü ile uykularını bölecektim.
Sineye çekmek daha doğru olacagını düşünerek karşılık vermedim. Sabah Memik
olayı anımsamadıgını, yaptıgından pişmanlık duydugunu belirterek özür diledi.
GAZİANTEPLİ NECDET:
Necdet; Memik’kin çocukluk arkadaşı, Bartın’daki deniz altı
bakım onarım tesislerinde yedek subay olarak askerliğini yapıyordu. İnşaat
mühendisi olan Necdet hiç serhoş olmaması ile ünlüydü.
O gün Ankara’dan Bartın’a giderken saat on beş civarında
bikaç saatliğine Memik’i görmek amacıyla otobüsten Karabük’te iniyor. Haber
alan Memik de izin alıp Panço’da buluşuyorlar.
Akşam yemeğine kadar bu iki kafadar altlık olarak, çerezle bir büyük yeni
rakıyı bitiriyorlar.
Akşam, diğer arakadaşlarla birlikte içkili yemek için kulübde
buluştuk. Kulüp kapanıncaya kadar yiyip içip sohbet ettik, çıkışda artan
rakıları toplayarak Necdet, Memik, Halil ve ben pançoya geldik. Halil’le benim
içmeden eşlik ettiğimiz söyleşide saat ikiye geldiginde, içki bitti. Karabük’te
o saatde içki alınabilecek yer olmadıgından, Ereli’ye gidip, buz dolabında
bulduğumuz şarap, bira ve yarım şişe rakıyı alarak Memik’le döndük. Halil’le
ben işe gideceğimiz gerekçesi ile yatarken onlar sohbete devam ettiler.
Sabah Memik bir büyük
rakı şişesi ile Necdet’i uyandırdı. Onlar masayı kurarken biz işe gittik. Akşam
eve geldiğimizde üç adet boş büyük rakı şişesini sıralayan Necdet, yataktaki Memiği göstererek nalet biraz işki
ile sızdı dedi.
Halil’le, oldukca
uzun boylu olan Necdet’i korumak amacıyla bardak gibi asılarak koluna girdik. Garaja
götürürken içki anılarını anlatan Necdet, kaldırımdan indiginini fark etmedigi
için sendeledi. Güya biz onu korurken Necdet, bizi düşmekten kurtarmak için kollarımızdan havaya kaldırdı.
Otobüse bindiğinde ilk defa karşılaştığı yol arkadaşı ile
hemen sohbete koyuldu.
HALİL’LE TARTIŞMA:
Halil’le Ankara’ya hovardalık yapmaya gittik. Önceden
adresini aldığımız otele yerleşmek için, asansörle odaya çıkarken, görevliye
rüşvet vererek kadın olup olmadığını sorduk. Olumlu cevap alınca, yardımcı
olmasını istedik. Gece saat yirmi ikiden sonra olacağını söyledi. Otelin Amerikan
barında bir iki duble attıktan sonra
odalarımıza geçtik. Saat hayli ilerlemesine rağmen kadınlar gelmeyince,
görevli ile temasa geçtigimizde, bir aksilik oldugunu, ancak sabah mümkün
olabileceğini öğrendik.
Sabahda tek kadın geldi. Mecburen aynı kadınla her ikimizde
ilişki kuracaktık. Önce benim odamda kalan kadın, beş dakika gibi bir sürede
işi bitirmeye kalkınca tartışma başladı. Odaya Halil ve görevli geldi. Halil
de, onların yanında yer alınca, Halil’i orada bırakıp ayrıldım.
Ankara’da aşırı şerhoşluğum:
İş ararken tanıştığım arkadaşların evine gittigimde Mehmet
ve Avni’de oradaydılar. Hep beraber Ankara’yı dolaşmaya çıktık. Gençlik
Park’ında bir restorantta yemek yemeye girdik. Kafam; arkadaşım olan Halil’in,
çok haklı olduğumu düşündügüm bir konuda, hiç tanımadığı kimselerin yanında
yeralmasını, birtürlü hazmedemiyordum. Bu düşüncelerle ve verdiğimiz içki
siparişini arkadaşlar bitiremeyince; kendime güvendiğimden, araba saatine
yetişmek için hızlı bir şekilde içtim. Lokantatan hesabı ödeyip çıktıgımda,
sallanıyordum ama otobüse taksi ile
geldiğimizi, otobüs de Halil’le hakaret ettiğimi, Karabük’e geldiğimizde camdan
dışarıya çıkmaya çalıştığımı sonradan arkadaşlardan öğrendim.
KIBRIS BARIŞ HARAKATI:
CHP- MSP koolasyon hükümeti sırasında, Kıbrıs Cumhur başkanı Makaryos’a karşı yapılan devirme girişimi nedeni ile, Zamanın Başbakanı Bülent Ecevit hükümeti; Guvörnörlük haklarını kullanarak, Kıbrıs’a barış harekatını başlattı.
CHP- MSP koolasyon hükümeti sırasında, Kıbrıs Cumhur başkanı Makaryos’a karşı yapılan devirme girişimi nedeni ile, Zamanın Başbakanı Bülent Ecevit hükümeti; Guvörnörlük haklarını kullanarak, Kıbrıs’a barış harekatını başlattı.
Hepimizin milli duyguları kabartdıgı bu olay;
milliyetsizlikle suçlanan Sosyal Demokrat düşüncenin, ne kadar vatansefer oldugunuda
kanıtladı.
Kulüp de yaptığımız söyleşilerde, hemen askere gitme
arzularını belirten arkadaşlara, bizlerin burada kalarak, üretim yapmamızın
daha yararlı olacagı açıklamam hayli tartışma yarattı.
Bu olay sonrası ABD’nin koyduğu amborgo; Ülkenin
ekonomisinde uzun yıllar olumsuz etki yaparken, Kıbrıs sorunu çözümsüzlügü
yıllar aldı.
HALİL’LİN SERHOŞLUĞU:
Ankara’daki olaydan sonra Halil’le konuşmuyordum. Aradan on
onbeş gün geçmiştiki, Halil Panço’ya sarhoş geldi. İki odayı cam kabı ayırdıgından
Memik’le yapyığı konuşmaları rahatlıkla duyuyordum. Anladıgım kadarı ile;
İstanbul’da Eğitim Enistütüsünde okuyan kız, Halil’lin arkadaşlık teklifini
kabul etmemiş, buna bozulan Halil kendini rakıya vurmuş. Fazla içkiye dayanıklı
olmadıgından, kulüpte bozulunca Memik eve getirmiş.
Bir mütdet sonra Halil hemşerim ne olur gel buraya diye çagırınca,
dayanamayıp odasına gittim. Ben oraya gidince, arkadaşlarını masada bıraktıgı
için Memik tekrar klübe gitti. Bir süre Halil konuştu ben dinledim, sızınca
odama geçtim.
Pançoda kalan birkaç arkadaş; ana kapıyı açıp, burada acaip
rakı kokuyor deyince, Halil’in odasına gittim. Ortalık berbattı. Halil’lin üzerini degiştirip, benim
odaya taşıdım, oda arkadaşı gelmeden odayı temizledim.
Böylece Halil’le barıştık.
EN SON CANLI SEYRETTİĞİM FUTBOL MAÇI:
O yıl ikinci ligde oynayan Denizli Spor, lig maçı için
Karabük’e geldi. Halil’le maça gitik. Güzel bir ilk bahar gününde, iddiası
olmayan iki takım, vasat bir oyun sergiliyordu.
Normal yaşantısında çok sezsiz olan “Sayın Bay” Maden
Mühendisi Faruk beyin agza alınmıyacak küfürlü tezahuratı da olamasa, sanki bir
antraman maçı havası vardı.
Kapalı tribünden seyrettiğimiz maçın son on onbeş dakikalık
bölümünde, bizim bulunduğumuz bölgede bir grup Karabük Spor tarafdarı; Denizli
Sporu alkışlamaya başladı. Aynı zamanda Karabük Spor’lu sporcular alehine
çirkin tezahuırata başladılar.
Tam bu sırada Denizli kalesi önünde bir karambol oluştu, top
ona buna çarparak kaleye girdi. Tüm seyirciyle beraber çevremizdeki kızgın
tarafdarlarda Karabük Sporu alkışlamaya başladılar... Halil’le, ben beklenmedik
gole üzülerek ayaga kalkıp Karabük Sporu alkışlamadık. Çevremizde az önce Karabük’lü
sporculara küfreden kızgın taraftarlar, bize sataşmaya başladı. Bir olaya
meydan vermemek için maçtan erken ayrıldık.
Bu olumsuzluk beni çok üzdü, bir daha sahaya maç izlemeye
gitmeyecegime kendi kendime söz verdim. Bu sözümü Karabük Spor birinci liğde
oynadıgı dönemlerde bile tutdum.
EGİTİM DİLİ TARTIŞMASI:
Kimya Mühendisleri şubesi olarak bir dizi ekkinlik
düzenliyorduk. Bunlardan biride Proföser Dr. Oktay Sinanoğlu’nun Cumhuriyet
gazetesinde çıkan “Egitim Dili Türk’çe olmalı” makalesiydi.
Mühendisler kulübünde düzenlediğimiz yaklaşık yüz kişinin katıldığı bu tartışma, saat yirmi üç
otuza kadar sürdü. Her branştan mühendis arkadaşın katıldığı toplantıda çok
sayıda arkadaş söz aldı. Tüm konuşmacıların, konuşmaları banda kayıt edilip,
daha sonra “Haber Bülteni”’nde peyder pey yayınlandı.
İLAÇ SORUNUNUN TARTIŞILMASI:
Yine şubemizin düzenlediği başka bir etkinlikte, ilaç
fiyatlarına yapılan aşırı zamların nedenlerini ortaya çıkarmak amacılı
düzenlenen konferansdı. Çok sayıda Doktorun, Eczacının, değişik branşda
mühendilerin dinleyici olarak katıldığı toplantıda bende bir bildiri sundum.
İlaç sanayisinin yapılanmasından, ilacın son kullanımına
kadar geçen evreler, bu evrelerde yaşanan olumsuzluklar ilgili konuşmacılar
tarafından sunulan bildirilerle ortaya konmaya çalışılarak, çözüm önerileri
üzerinde tartışıldı.
Konferansda sunulan bildiriler çogaltılarak ilğililere dagıtıldı.
İDARİ İZİNLE KÖYE GELMEM:
Henüz bir yılımı doldurmadıgım nedeni ile yıllık izin hakkım
yoktu. Almanya’dan izinli gelen ablamlarla görüşebilmek için üç gün idari izin
alarak köye geldim. Deneyimli arkadaşların yol göstermesi ile bir haftalık
rapor alacaktım. Eniştemle Çal’a giderek rapor alma girişimiz, dogruyu
söylediğim için başarısız oldu. Köye geldiğimizde, belediye çavuşluğu yapan
Hamza abi dükkandaydı. Babamın ne oldu? Sorusuna olmadı deyince Hamza abi niye
bana söylemediniz, ben alırdım dedi. Hemen arkasından zararı yok Baklan’dan
alırız dedi ve ögleden sonra ben gitmeden on günlük rapor getirdi.
EREĞLİ DEMİR- ÇELİK İŞ YERİ TEMSİLCİSİ SEÇİMİ:
Örğütsel etkinliği artırmak amacı ile Kimya
Mühendisleri odası iş yeri temsilcisini
belirlemek için Ereli Özbozkurt, Nazım Günaydın ve ben Ereğliye geldik. Demir-Çelikde meslektaşlarımızla yaptığımız
toplantıda Doğu Rodapman’ı şube temsilcisi olarak belirledik.
Aynı ekip; Zonguldak, Bartın ve Kastamonu’yada giderek şube
temsilcilerini saptadı.
TMMOB İŞ YERİ ŞEÇİMİ:
Karabük Demir- Çelik’de hemen hemen her branşdan olmak üzere
üçyüz civarında Mühendis görev yapıyordu. Değişik odalara bağlı mühendislerin
genel işletme ve mesleki sorunlarının dogrudan TMMOB’ne yansıtılması için, iş
yeri temşilcilikleri oluşturulması son TMMOB genel kurulunda karara baglanmıştı.
Bu balamda karabük TMMOB iş yeri temsilciliği seçimi; genel
Başkan Teoman Öztürk'ün katılımı ile Egitim Müdürlüğü toplantı salonunda yapıldı.
Tek aday Mimar Yavuz İnce’nin aday olacağı sanılan genel
kurulda, tüm başkanlıkları üzerinde toplayan Yavuz beye rakip çıktı.
İşyeri Temsilcisi: makina Müh. Veli Kahraman
İşyeri Temsilci yardımcısı: Ali Selvi seçildi.
TMMOB İŞYERİ TEMSİLCİSİ VELİ KAHRAMAN’NIN ÖLÜMÜ:
İş yeri temsilcisi seçilen Veli Kahraman; hemen çalışma grupları oluşturarak hızlı bir
şekilde çalışmaya koyuldugu sırada, soguk algınlıgı nedeni ile hastaneye yattı.
SSK Karabük hastanesinin olanakları daha iyi olmasına karşın, Devlet Hastanesi
Baş Hemşiresinin Divriğ’ den hemşerisi olduğu için orayı tercih etti.
Bir aya yakın grip tedavisi ile hastanede yatan Veli; biraz
iyileşince, raporlu olarak memleketi Divriğ’e gitti. Dönüşde, halsizliği tam
geçmeyen Veli, bikaç gün sonra SSK hastanesine tekrar yattı. Yapılan ilk
muayenede hastalığın grip değil “Kara Sarılık” olduğu ortaya çıktı. Tüm
sevenleri perişan olmuştu. Doktoru; ellerinden gelen her şeyi yaptıklarını,
ancak bu noktada tıpbi olarak yapılacak çok şeyin olmadığını, her şeye hazırlıklı
olmak gerektiğini söylüyordu.
Ankara’da TMMOB kanalı ile söz konusu hastalığın uzmanı
Profösörle irtibat kurduk. Oda, bizim telefonla anlattıklarımızı dinledikten
sonra, doktorun haklı olduğunu söyledi. Yinede organize edebilirsek, doktoruyla
telefonla görüşmek istedinini belirtti.
Kulüb de durum degerlendirilmesi yapıp, doktordan,
profesörle görüşmesini nasıl isteyebileceğimizi tartıştık. Sonunda her türlü
olumsuzlugu göze alarak doktola görüşmeye karar verdik. Beş altı arkadaş,
nöbetci olan Doktorla görüşmek üzere SSK hastanesine gittik.
Nöbetci odasına geldiğimizde, odada tek başıma kaldıgımı
fark ettim. Yapacak birşey kalmamıştı, Doktorun vereceği hertürlü tepkiyi, ölüm
döşeğinde yatan Veli için gögüslemeyi
göze alarak, Profösörün istegini ilettim.
Kendinden emin olan Doktor, gayet olumlu tepki verdi. o
zamanlar şehirler arası telefon görüşmeleri bir ızdıraptı, Demir- Çeligin direk
hattını kullanıp kullanamıyacağını sordu. Hastanede yapması gereken işleri
tamamladıktan sonra kulübe gelerek,
direk telefon hattıyla yapılan konuşma da; Allah’dan umudu kesmeden,
ölümü beklemek oldugunu tüm açıklığı ile ortaya koydu.
On, onbeş günlük bitkisel yaşamdan sonra altı yedi kardeşin
içersinde tek okuma olanağı bulabilen ve ailesinin ondan çok beklentisinin olduğunu
bilen Veli; acılı bir törenden sonra fakir babasını refakati ile, Demir-Çeliğin
tahsis ettiği bir pikapla, “büyük umutlarla çıktığı yolculukta, yaşama
doyamadan”, yoksul köyüne cansız döndü.
ASKERE GİTME:
Üniversite, yüksek okulu menzunları, askere gidebilmek için
yıllarca beklemek zorundaydılar. Bu durum askerligini yapmayanların iş
bulamamasında önemli bir etken oluyordu. Bu sorunu çözmek için kısa dönem yedek
subaylık formüle edildi: Biriken yedek subay adayları iki dönemde askere
gidecekler, dört aylık eğitim süresinden sonra astegmen olarak terhis edilecek,
İş yerlerinden ilişkileri kesilmeden ücretsiz izinli sayılacaklardı.
1975 yılındaki ilk uyğulamada, Balıkesir’e askerliğe gittim.
Onbeş gün geç başlayan askerlik, Ramazan, Kurban bayramlarında verilen izinler
ve onbeş gün erken terhisle toplam fiili olarak elli iki gün sürdü.
Babamların
Ziyareti:
Tabur komutanı hafta sonu birinci derece akrabası gelenlere
Cumartesi gecesi yatılı izin verilecegini açıkladı. Cuma akşam üzeri yapılan anosla
ziyaretcimin geldigini öğrendim. Nizamiye ile kaldığımız yerin mesafesi
nerdeyse üç kilometre olduğu için koşarak gittim. Babam, annem, ablam, eniştem
ve yeğenlerim gelmişti. Uzun yoldan geldikleri için özellikle yegenlerim bitkindi.
Yarın yatılı izin alabilecegimi söyleyerek onları otele gönderdim, ip çekerek
sabahın olmasını bekledim. Sabah, nöbetçi subaydan izin alabilmek için saat on
otuza kadar beklemek zorunda kaldım. Gelen ziyaretçilerin içinde eşim olmadıgı
gerekçesi ile tüm haklı nedenlerimi ısrarla anlatmama karşın, yatılı izin
alamadım. Eniştemle, babam boş yere
nizamiyede ağaç olurken, digerleride otelde aç beklediler.
Hapis
Cezası:
Komutanın yaptıgı haksızlıgı, babamlara söylemeden izin
almış gibi akşam beraber oldum.
Pazertesi günü üç günlük hapis cezası aldığımı ögrendim. Egitim sorası “beyaz
saray” diye adlandırılan hapishaneye diger cazalılarla birlikte götürüldük. Yer
olmadığı için geri geldik. Komutan bizi bir kez daha gönderdi. Yine aynı
gerekce ile ters yüz olduk. Hapisane görevlisine kızan komutan bizi azat etti.
Erken
Terhis Fırçası:
Tarihde görülmeyen bu kadar kısa süreli askerlikte;
geldiğimiz günden itibaren, hergün akla hayala gelmiyecek kaynaklardan, erken
terhis haberleri geliyordu.
Yemin töreninden sonra bazı akşamlar; yaklaşık beş
kilometrelik yolu yürüyerek, ovanın ortasındaki lokantaya kaçıyorduk.
Kaçtığımız gecelerin birinde, bahçede yer olmadığı için
mecburen içeriye oturduk. Daha siparişlerimiz gelmeden dışarda bir hareketlenme
oldu. Bizde kapıya yönelmiştikki, kapıda
tanıdığımız üst teğmen ve daha
yaşlı tanımadığımız bir kişi; bizim rahat olmamızı söyleyerek, bir masaya
oturdular. Bizim yemegimize devam ettigimizi gören arazi olmuş arkadaşlarda,masalarına geri
döndüler.
İlerleyen saatlerde,
yaşlı olan; üsttegmene tam çıkarken gelen yazı: bu hafta sonu kısa dönem
yedek subay adayı öğrencilerin terhis edileceğini yazdıgını, bizimde net
duyacağımız şekilde söyledi. Kısa bir süre sonra da ayrıldılar. Önce dışarıdaki arkadaşlar
merakla içeriye daldılar,gelişmeleri anlatınca hepsi keplerini havaya fırlattı.
İçkinin dozunu iyice kaçırdıktan sonra, dogrudan nizamiyeden geçerek “Hilton”
diye adlandırdıgımız üç katlı oldukca modern yapı olan binaya geldik. Tüm
arkadaşları uyararak sabaha kadar erken terhisi kutladık.
Sabah her gün olduğu gibi sıra olduk, eğitim alanına gitmek
için beklerken, gece boklu dereye düşen arkadaşlada dalga geçiyordukki,
tanımadıgımız bir albayla, tabur komutanı göründü. Fırça düzeni olarak bilinen
“u düzeni” al komutuna, okadar hızlı ve düzgün uyduk ki anlatamam. Çünkü erken
tershis müjdesi bekliyorduk.
Sonradan Garnizon komutanı olduğunu öğrendigimiz Albay; açtı
agzını, yumdu gözünü, askerligin içine ettigimizi, ne giyim kuşamımızla nede
davranışlarımızla cahil erlerin ellerine su dökemiyecegimizi örnekler vererk
anlattı. Kendimize çeki düzen vermessek askerligi zor bitireciğimizi söyleyerek
konuşmasını bitirdi.
Normal düzene geç komutunu aldıgımızda, eşekten düşmüş
karbuz gibiydik.
FATOŞ’LA NİŞANLANMA:
Asker dönüşü İzmir’de Mesut’a uğradım, Naci’yi de alarak
Aliağa’da eczane açan Selim’e gittik.
Akşama kadar gezdikten sonra yeni
evli olan Naci, Balçova’daki evine davet
etti. Ertesi gün nüfus sayım olduğunu unuttugum için bu davetede katıldım.
Babamların meraktan çaklayacaklarını hiç hesaba katmadım.
Sokakaga çıkma yasağı kaktıktan sonra ilk araba ile Denizli’ye
döndüm. Köye gitme olanagı olmadığı için teyzemlerde kaldım. Ertesi gün köy
arabasını beklerken Fatoş’a evlenme teklifi ettim, oda kabul etti.
Köyde babamlara bu müjdeyi verince, geç kaldıgım için kızgınlıklarını
unutarak büyük sevinç yaşadılar. Ertesi gün annem, Eniştemin annesinide alarak
Denizli’ye işi resmileştirmeye gitti.
Asker dönüşü Karabük’ke sözlü olarak döndüm.
Hastane olarak yapılan ancak bürokratik engellerele
açılamayan Demir- Çelik hastanesine, bekar mühendislerin taşınmasına karar
verildi. Bizim gibi degişik evlerde kalan tüm bekar mühendis arkadaşlar, “morğ”
adını taktığımız oldukca lüks döşenmiş, tek kişilik banyo, tufaleti içinde olan
odalara taşındılar.
Nikah:
Daha insanca yaşadığımız bu yerde; Talip Öncü, Ali Selvi,
İhsan Birinci, Necmi Yıldıran ve diğer arkadaşlarla oldukca eglenceli günler
geçiriyorduk.
Aşırı kadro şismesi sonucu, yetersiz kalan lojman sorununa,
birde torpiller nedeniyle lojman dagıtımında, kural dışına çıkmalar sorunu arap
şaçına döndürmüştü. Evlendiğimiz zaman karşılaşacağım lojman sorunu, zaman
zaman kafamı kurcalıyordu. Arkadaşların uyarısı ile hemen nikah yapıp, ev
istememim, bize önemli fırsat yaratacağı düşünceme, Fatoş’da sıcak bakınca: 6
Mart 1976 tarihinde köyde çok mütafazi bir ortamda nikahlandık.
Nişan:
Hiç nişan düşünmüyorduk, ancak annemin tek ogluna nişan
yapma istegi sonucu köyde basit bir nişan yapmaya karar verdik.
Güzel bir Mayıs günü köyde yapacagımız nişana Fatoş, güzel
bir nişan elbisesi ile hazırlandı ve kuaföre gitti. Bitiş saatinde almaya
gittiğimde çiceksiz geldiğim için Kuaförden fırça yedim.
Yakın akrabalar ve Fatoş’ların komşularının katılımı ile
köye gelindi. Dağ tarafından gelen gençler arasında olan Mehmet’in tabancasında
yaşanan sorun, Karabacak amcanın hünerli ellerinde büyümeden giderildi.
Nişan yeni yapılan belediye binasının alt salonunda köy
usulü ve modernite karışımı bir ortamda gayet güzel ve neşeli geçti.
Nişan sonrası eve gidilirken, Çamur lakaplı Aliihsan’ın
süpheli şekilde cami içersinde dolaşması, Dedeköylü öğey babaannenin bunu
Fatoş’un babasına söylemesi, neredeyse büyük bir kavgaya neden olacaktı.
Hüseyin dayımın araya girip, gencin orada dolaşmasının bizimle ilğili olmadıgını
anlatması ile önlendi
IŞIKLI BARAJI GEZİSİ:
Fatoş için saat alacaktım, Şeref’in önerisi ile İstanbul’dan
almaya karar vererek İstanbul’la gittim. Şeref , Mehmet’tin yaş günü oldugunu
söyleyerek evde parti düzenlemiş.
Biz şeref’le saat almaya giderken; Mehmet, Avni, Zeki, Adnan
parti hazırlıklarını tamamlayacaklardı.
Saati; Şeref’in tanıdıgı yereden, Olcay ablasının seçimi ile
aldık, başka yerde bu saati, üç katına fiatla alamıyacagım söyledikleri
için, kaliteli bir saati ucuza kapattıgımdan
çok sevinçle Şeref’in öğrenci evine döndük.
Ev partiye hazırlanmış diğer arkadaşların gelmesi
bekleniyordu. Gelen kızlara ayıp olmasın gerekçesiyle ve kimsenin haberi
olmayacağı sözü verilerek, zorla parmagımdaki nişan yüzüğünü çıkarttılar.
Ertesi hafda sonu sık sık yaptığım gibi Denizli’ye geldim.
Fatoş’un begeneceginden emin olarak saati verdim. Onun için hayal kırıklığı
oldu, onun beklediği başka saatmiş. Kısa bir tartışmadan sonra olayı tatlıya
bagladık.
Fatoş’ların arabası ile Çivril’deki Işıklı barajına balık yemege giderken babası;
ne adamlar var, bir hafta sonu İstanbul’da
partiye katılıp yüzügü çıkarıyor, öbür hafta nişanlısının yanına gelebiliyor
gibi laflar etmeye başladıgında Fatoş, boşuna ortaya yem atma baba, Mesut bana herşeyi anlattı dedi.
Su içersindeki masalara servis yapılan balıklarımızı yedik,
çevreyi gezdik. Yedek elbisesi olmayan Ertuğrul’u elbisesi ile suya attıgım
için, arabada pantolonu kuruttuk.
İHSAN BİRİNCİ’NİN MÜESSESE MÜDÜRÜNE DİKLENMESİ:
Öğrencilik havasından kurtulamamış, yeni iş hayatını
öğrendigimiz dönemlerde, birbririmize eşek şakaları yapıyorduk: bunun en yaygını
telefonla işletmeydi. İhasan çok şakaya giren Trabzon’lu bir arkadaşımızdı. İş
yerinde, kulübde, lojmanda o kadar telefonla işletildiki, artık kendi kendine
işlemeye karar verdigi bir gün: Müessese Müdürü İhsan bey, acil olarak Makina
Bakım Müdürü Ünal beyi arıyor. Ne Ünal beye ne de bürosuna ulaşabiliyor.
Çaresizlikten, Ünal beyin karşındaki odaya
telefon ediyor; telefonu açan İhsan; evladım ben Müeessese Müdürü İhsan
Sözünü duyar duymaz, bende Genel Müdür İhsan deyip telefonu kapatıyor. Tekrar
açtığında, İhsan bu sefer bende bakan İhsan deyip tekrar telefonu kapatıyor.
İhsan kendisi ile dalga geçenlere gereken cevabı verdiğinin
rahatlığı ile çalışmalarını sürdürürken, Ünal Beyin odasına gelerek, sen İhsan
beye niye ters davrandın demesi ile ne büyük pot kırdıgını anlıyor.
YATAK SORUNU:
Öğle yemeğinden sonra; çaylarımızı içerken, eskiden acil
durumlarda fabrikada kalındıgında kullanılan yatagın, tekrar faliyete
geçirilmesinin gerekliliği üzerine hayli sohbet ettik.
Kuvvet Santralının çok gürültülü bölgesinden geçerek iş
yerine giderken, Dökümhane Mühendisi Ali
Homurlu ve ustabaşısı ile karşılaştım. Çok gürültülü ortamda, söylediklerinden
sadece yatak sorununu anladım. Hemen bir işe yarayacağım düşüncesi ile onlarla
beraber büroya geri dönüp, yatağın bulundugu odaya onları götürdüm. Onlar yatagı
görüp, bizim sorunumuz bu yatak degil, Sinter’le ilgili deyince pot kırdığımı
anladım. Hemen onları ilgili arkadaşın odasını gösterip, iş yerine kaçtım.
Ali, bü tür hataları af etmeyen, çok küçük hatalardan bile
bol gırgır malzemesi çıkaran bir arkadaşdı. O akşam ve diger günlerde Ali’nin
beni tefe koymasını bekledim, kendi kendime savunmalar hazırladım. Ama Ali
nedense bu konuyu hiç kullanmadı.
Ali’den tepki gelmeyince ben, kendi komikligimi yeri
geldikce anlatmaya başladım.
NEDEN SAÇLARIN BEYAZLANMIŞ ARKADAŞ:
Oda çalışmaları nedeniyle sık sık Ankara’ya geldigimde,
Mehmet’tin arkadaşlarının evinde kalıyordum. O akşam içki masasını kurduk, hem
sohbet edip hem müzik dinliyorduk. Gecenin ilerliyen saatlerinde kapı çalındıgında Faşistler tarafından basılacağımızı düşünerek
önlem alarak kapıyı açtık. Yanılmamıştık,
beş kişilik bir ekip gelmişti. Kavga
niyetiyle degil, konuşmak için geldiklerini söylediler. Buyur ettik,
masayı onlara ikram edebilecek şekilde organize edip, Güray’la garaja içki
almaya gittik. gece geç satlere kadar siyasi söyleşi yaptık. Zaman zaman
sertleşen tartışma, kavgaya dönüşmeden dostca ayrıldık.
Onlar ayrıldıktan sonra sarhoş kafalarla durum degerlenmesi
yaparken, tüm gece boyunca dinlediğimiz “neden saçların beyazlamış arkadaş”
şarkısını, üç değişik şarkıcıdan doldurulan bant ve plaklarla dinlemeye devam
ettik.
Müzik seti salondaydı ama tüm odalarda aporle baglantısı
vardı. Sabaha karşı yatagın altından neden şaçların beyazlamış arkadaş diyen
bir ses kulagımı patlatırcasına bagırması ile uyanıp, ne oluyor? diye kapıya
koştugumda, Musalettin tuvalete giderken şuursuzca teybe bastıgını anlayıp geri
yataga döndüm.
KARDAN YOL KAPANDI:
Kimya Mühendisleri odasının yıllık olagan kongeresi için
Ankara’daydık. Pazar akşamı Karabük’e dönmek için garaja geldigimizde, Gerede
yolunun kapalı olduğunu öğrendik. İnşaat Mühendisleri genel kuruluna gelen
arkadaşlarla beraber, Karadeniz balık
lokantasına gidip yolun açılmasını bekleye karar verdik. Lokanta kapanma saati
geldiğinde yol açılmamıştı. Ankara’da kalacak yeri olan arkadaşlar ayrıldı.
Aliihsan Karacaoğlu, Necmi Maden, Vedat Oral, Ankara’lı arkadaşı ve ben garaja
geldik. Bir iki saate kadar yolun açılacağını öğrenice, Vedat’tın arkaşı bizi,
vakit geçirmek için pavyona götürdü. Sıcak ortamda içkiye devam ederken, Çelik
İş’in dindar, milliyetci yöneticileri, başta başkan Şükrü Korkmazğider olmak üzere
pavyona teşrif ettiler.
Kısa bir süre sonra yolun açıldıgı haberini alarak sabaha
karşı otobüse binebildik.
NECDET’Tİ BARTINDA ZİYARET:
Bir hafta sonu hem Necdet’i hemde Amasra, Bartını ziyaret
etmek için Bartın’na gittik. Cumartesi akşamı Bartın çayı kenarındaki nefis
rertorantta kafaları çekip, Necdet ve Memik’in içki anılarını Halil’e ağzımız
açık kalarak dinledik.
Pazar günü Necdet, bizi deniz altı bakım onarım tesislerini
ve bir deniz altınıyı en ince teknik noktalarını anlatarak gezdirdi.
Üzerinde taşımacılık yapılabilen Bartın çayı ile, Kara
Deniz’in aynı seviyede; yeşil, mavi ve beyazın kuçaklaşmasını seyredip
büyülenmişken, Amasra yolundaki yeşilden sarıya her rengin dansı, Amasranın kuş
bakışı görünüşündeki küçük, büyük liman ve kalenin renk cümbüşü içersindeki
görünümü de, cennettemiyiz kuşkusuna kapılmaktan kendimizi alamadık.
Pazar günü Karabük’ke dönerken Safronbolu’ya kadar ki yolda,
hiçde Amasra yolunu aratmadığını gördük.
BARTIN, ÇAYCUMA’YA TEKNİK GEZİ:
Kimya Mühendileri Odası şubesi aktifitelerinden biriside,
çevredeki sanayi tesislerine, teknik gezi düzenlemekti. Bu baglamda Mayıs ayı
başında Bartın Çimento ve Çaycuma Kağıt fabrikalarına, hem teknik hemde piknik
gezisi düzenledik.
Pazar sabahı saat sekizde Şapka’dan hareket edilecekti. Ben
oraya varırken, otobüs hareket etti. Islık çalıp, el kol haraketlerimle
uyaramadıgım için “Mork”’ka geri döndüm.
Yarım saat sonra Ereli kapımdaydı. Biz seni unutmuşuz,
arkadaşlar Safronbolu’da bekliyorlar, hemen hazırlan gidiyoruz dedi.
Ahmet ustada verdiğimiz kahvaltı molasında, Başta Memik,
Atilla Moral olmak üzere erkeklerin çogunlugu demlenmeye başladı. Çimento
fabrikasında meslektaşlarımız karşıladı, detaylı teknik geziden sonra, ögle
yemeği ikram ettiler. Çaycuma Kağıt fabrikasından sonra Bartın Liman
lokantasında hem piknik hemde akşam yemeği yedik. Arabaya binerken bir çogumuz
sarhoştu.
ODA ÇALIŞMALARI İÇİN BARTIN’DA:
Şubemizin alanında olan Bartın’da, temsilci belirlemek ve
teknik elamanların sendikalaşması konusunda görüş alışverişi yapmak için
geldik. İlgili arkadaş bir lokantanın salonunu önce konuşmak ,sonra yemek
verecek şekilde ayarlamıştı. Otuz, kırk
kişinin geleceğini tahmin eden arkadaş, birkaç kişinin katılımı ile hayal
kırıklığına ugrarken, üyelerimizin ülke ve kendi sorunlarına duyarsızlıgına hep
bereber hayıflandık.
SENDİKALAŞMA KONUSUNDA ZONGULDAK TOPLANTISI:
Hem mesleki hemde ülke sorunlarının çözümümde daha etkili
olunmak, teknik elamanların bir çatı altında sendikalaşması ile olacagı
inancıyla yogun çalışmalar yapılıyordu. Zonğuldak’taki teknik elaman örgütlerinin
düzenledigi toplantıya Karabük’ten temsilci olarak ben katıldım. Toplantı programın
da benim konuşma yapma gibi bir durum yoktu. oturum başkanının beni konuşma
yapmam için kürsüye çagrdıgında, biran ne yapacagımı şaşırdım. Kürsüye çıkınca;
kırk yılık hatipmişim gibi nutuk atıp, salondan yoğun alkış almama bende şaşırdım.
Konuşmamım geniş özeti “TMMOB BÜLTENİ”’de yayınlandı.
GECE YARISI VEDAT ORAL’A VOLTA:
Halil; kız kardeş Azime’nin eğitimi nedeni beraber kalmak zorunda
oldugundan, bekar lojmanlarından bir oda alabilmişti. Zaman zaman onlara
ziyarete gidiyordum. Yine böyle bir gece, saat yimi dört civarlarında onlardan
ayrılıp, “morg”a gidiyordum ki, “sosyal bina” kavşağında Vedat ile karşılaştım.
Vedat baya içmişti, bir süre ayak üstü vatanı kurtarmaya
başladık. Ayakda durmak bizi yordu, gündemde önemli, “şapka ile sinema”
arasında volta atarak vatanı kurtarmaya devam ettik. Saat iki buçuga dogru ben
ayrılırken, Vedat evine gitme yerine, bekar lojmanlarında kalan arkadaşlarına
dogru gitti.
Ertesi gün Kok Fabrikalarına ziyarete gittigimde, konu:
Vedat’tın gecesiydi. Gece epey ayak üstü ve volta atarak vatanı kırtardığımızı
söyleyince, Vedat’ın anımsadıgı olay sayısı altıya çıktı.
PİK MAKİNASAINDA GÖREVLENDİRİLME:
Gaz temizleme bölümünde yaptığım çalışmalar sonunda
sorunların minimuma indigini gören Baş Mühendis Lütfi Şahin; İkide bir yeni
arkadaş daha gelsede, Pik makinasınıda sahipsiz kalmakdan kurtarsak diyordu.
Toplantıda bu konu yine gündeme gelince, benim boş vaktimin oldugunu isterseniz
o bölümlede ilgilenebilecegmi söyledim. Lütfi bey sevinçle; bende bunu sana
söyleyip, söylememekte terettüt ediyordum, gönüllü olmana çok sevindim
dedi. müdüründe onayını alarak resmi
yazı yazıldı.
Pik makinasının idari ve teknik sorunları ile; eski yüksek
fırın ustalarından emekliliği gelmiş, yaşlılığı nedeni ile yüksek fırınlarda
çalıştırılamayan siyasi gücü yüksek olan Nevzat usta laf olsun diye ilgileniyordu.
Kapasitelerinin çok altında çalışan pik makinaları boş zamanlarda gerekli bakım
onarımları yaptırılmadıgından, çalışması gerektiği zamanlarda, sorunlar ortaya
çıkıyor. Potaların zamanında Yüksek Fırınlara geri dönmemesi, fırınlarda önemli
sorunlara neden oluyordu. Tüm sorunların kaynagı ilgisizlikti.
Genç bir mühendisin amiri olacağını Ali beyden alaylı bir
şekilde duyan Nevzat usta; tüm terbiyesizliğini eline alarak başta Müdüre, baş
Mühendise ve bana hertürlü küfürü gıyabımızda yaparak ortalıgı dagıtmış. Durumu
daha sonra öğrenen Lütfi bey bana telefon ederen, ertesi gün başlayacagım Pik
Makinaları sorumlulugumun ertelendigini, oranın eski hamam eski tas yönetimine
devam edeceğini buruk bir ifade ile söyledi.
Nede olsa,devlet fabrikalarında sorunların çözümümden
kişilerin keyfi daha önemliydi.
BEŞİBİRYERDE:
En geç iki haftada bir hafta sonları Karabük’ten Denizli’ye
geliyordum. O hafta sonu köyde akrabamızın kızı Fatma’nın dügünü oldugundan
annemde Fatoş’u köye götürmek için Denizli’ye gelmişti. Ailem güçlerinin
üzerinde takı takmıştı ama Fatoş illa beşibiryerde isitiyordu. Bunun
yanlışlığını anlatmaya çalıştıysamda kahvaltıta konuyu gündeme getirdi. Annemin
imkanımız yok demesi üzerine kahvaltı tepsisini yere çarptı. Annem bunu kendine
hakaret kabul ederek evden ayrıldı.
Ben arkasından gidip
bir süre sonra, parkta annemi ikna edip geri getirdim. Annem bozuk moralle köye
döndü. Daha sonra babam imkanlarını zorlayarak benim karşı çıkmama karşım
beşibiryerdeyi bozdu.
DÜDÜN TARİHİ SAPTANMASI VE DÜGÜN:
Beşibiyerde sorunu çözüldükten sonra, dügün tarihi ve yeri
konusunda anlaşmazlık çıktı. ablamların
Almanya’dan gelebilecekleri tarihde,
Sümerbank dügün salonunun dolu olması bahane edilerek dügün tarihi öne
alınmak isteniyor, başka salonda veye Cumartesi gecesi dışındaki önerilere; Mehmet’in
Kıbrıs’a tayin edilecegi ve konuklar için o günün uygun olduğu gibi
bahanelerele karşı çıkılıyordu.
Ev bulamama:
Tüm engeller aşıldı,
21 Ağustos’da, istenilen yerde dügün yapılacak. Erken nikah yapmama ragmen,
Demir- Çelik’ten lojman alma olanagı olmadıgından kiralık ev aramaya başladım.
Arkadaşlarımında tüm gayretlerine ragmen kiralık ev bulamadım. Artık umudumu
kesip ev buluncaya kadar bekar lojmanlarında kalmaya Fatoş’u ikna etmek için
Denizli’ye gitmeme birkaç saat kala, Bahri
Öztürk telefonda; Çok istedigim mahallede “ikişyüz evler”’de, kiralık ev
olduğunu söyledi.
Hemen Ereli Özbozkurt’un arabası ile söz konusu eve gidip
evi normal kiranın üzerindeki bir
fiaatla “900 tl”’ye. tutduk.
Eşyaların
Alımı:
Ev bulma sevinciyle geldiğim Denizli’de erkek tarafının
alacağı eşyaları Fatoş’un ailesi ve babamın katılımı ile aldık. Kız tarafının
alacağı eşyaları, onlar önceden almışlardı.
Eşyaların
Taşınması:
Fatoş okulda olduğu için eşyalar onun gıyabında Karabük’e
gönderilecekti. Tüm hazırlıklar tamamlandıktan sonra, kendileri nakliyecilik
yapmalarına rağmen arabalarının meşgul olduğunu söyleyerek, babamdan araba
bulmasını istemişler. Babam, Kalaycı Mehmet Ali amcanın arabasının programını
değişterek 2500 Tl. ayarladıgında, o bu işi düzgün yapamaz gerekçesi ile ve kendi
arabalarında boşluk yarattıklarını söyleyerek 3000Tl. ye taşıdılar.
Eşyaların
Eve Taşınması:
Şeref , Ertuğrul ve şöför sabah erken saatde Yenişehir’e
geldiler, kahvaltı sonrası eve gittik. Şeref’in uyarısı üzerine, şoföre iki yüz
elli lira bahşiş verdim. Taşımak için arkadaşları beklerken, Şoför Ümmet
abiden; geç kalındıgı, neden hamalları hazır bulundurmadıgım için fırça yerken,
sekiz on arkadaş gelip, hızlı bir şekilde kamyonu boşaltıp Şeref ve Ümmet abiyi
gönderdik.
Leyla hanımın büyük gayretleri ile badanası, temizliği
yapılmış eve; eşyalar ince işleri hariç arkadaşlar tarafından tamamen döşendi.
Düğün:
Ertuğrul’la, okulda olan Fatoş’u almak için Balıkesir’e
gittik. Oradan, üçümüz gelinlik almaya Bursa’ya geçtik. Dügünden üç gün önce
Denizli’ye geldiğimiz gece büyük maddi hasarlı dört kişinin ölümü ile
sonuçlanan deprem oldu.
Fatoş’ların bahçesine tüm komşuların taşındığı ortamda, dügün
hazılıklarına devem ettik.
Yalnızlığım:
Babamla, annem, ablam gönül yardımının dışında bana fiziki
yardımda bulunmaları olanaksızdı. Bana yardımcı olabilecek eniştem dayısının
sarhoşlugu ile ilgilenirken, amca oğlu Enver abi, eniştesiyle kafa çekmeye
çalıştıgından ortalarda yoktu. Denizli’deki arkadaşlarım kısa dönem askerde
gittiklerinden yapayalnızdım.
Salona gönderilecek çiçekleri ve arabanın süslemelerini v.s.
kendim yaptırmak zorunda kaldım.
Düğün:
Fatoş’ların evi, hem kız evi hemde oglan evi görevini yaptıgından
oldukca karışıktı. Normal kırafatımı bulamadıgımdan uygunsuz kırafat takmış
olarak salona geldik.
Çok çekingen olan İzmir’den gelen Mesut’la fazla ilgilendim
diye fatoş’un yaptığı kapristen başka
sorun olmadan güzel bir balo oldu.
Balo sonrası Fatoş’ların evinden
dedesini, halamı, yegenim Kamuran’ı
yanımıza alarak balayını köyde geçirmek için köyün yolunu tutduk.
Halamın Agdalanması:
Evligimizin tatlı geçmesi için hazırlanan
baklava tepsisi, arabanın süsü bozulmasın diye halam kucagına aldı. Günün
yorğunlugu ile uyukluyan halam, baklavanın agdasının hem kendi üzerine hemde
Fatoş’un gelinliginin üzerine dökülmesine neden oldu. Köy girişinde uyanan
Fatoş, ıslaklıgı fark edince önce halamın altına kaçırdıgını zandederek bana
fısıldadı. Sonra yapışaklıgı fark edince agdanın döküldüğünü anladık.
İmam Nikahı:
Köyün imamı babamın ricası üzerine
biz dönünceye kadar bizi bekleyerek imam, nikahı kıymak için eve geldi. Agdalı
gelinlikle nereye oturacağını bilemeden bekleyen Fatoş, altına konan bir
çarşafın üzerine oturdu.Gecenin en komik olayı hocanın, kız ve erkeği
karıştırmasıydı.
BALAYI:
Düğün ertesi köy geleneklerine göre el öpümü gerçekleştirip,
ballayı için İzmir’e gittik. Üniversite sınavı için geldiğimizde kaldıgım
sıradan bir otelde kaldık. İzmir Fuarı zamanı oldugu için tüm sanatçılar
oradaydı. Bülent Ersoy, Gönül Yazar’ın baş solist olarak çıktıgı “manolya”’da
bol bol sanatcı izliyerek hoş vakit geçirdik. Bülent Eersoy’un Gönül Yazar’ı
kuçaklayarak sahneye çıkmaları unutulmaz anlardı.
Fatoş’un Burdur’da görevli olan Mehmet abisini ziyaret istegi
nedeni ile İzmir ziyaretimizi kısa keserek Burdur'a geçtik.
Evlenme ve yıllık
izinin bitiminde Karabük’e geldik.
İLK KONUĞUMUZ:
Geç saatde evimize geldik. Yol yorgunu olarak yatıgımız ilk
gece sabahında kalkıp kahvaltı yaparken, ilk konuğumuz ev sahibinin beş altı
yaşlarındaki oğlu Nadir Ayağ ziyaretimize geldi. Sevimli, konuşkan sıcak kanlı
olan Nadir bizle beraber kahvaltı yaptı.
Bir ara evden kayıp
olan Nadir, elinde iki tane kül tablosu ile geri döndü. Bunlar ne? Sorumumuza:
kül tablonuz yok, siğaranın küllerini yumurta kabuklarına koyuyorsunuz onun
için bizim evden getirdim dedi.
DEMİRBAŞ HAFTA SONU KONUĞUMUZ:
Pazar günlerinin tatıdı geç saatlerde kalkarak çıkarıyorduk,
taki köyden Enver Kayhan’ın, Karabük’e askere gelmesine kadar. Hafta sonları
çarşı izinleri başladıgı günden itiberen, her Pazar erken saatte bize
geliyordu. Zil çaldıgında yatakdan kalkıyor, kapıyı açıp, onunla kahvaltı
ederek, güne başlıyorduk. İlk seferlerde, bizim içinde degişiklik olan bu olay;
aylarca sürünce baya sıktı.
On üç, on dört
yaşlarındayken; amcası ve abisinin, bir kavgada tabanca ile vurularak
öldürülmesi, onun piskolojisini hayli bozmuş:
bize geldiğinde çok az konuşuyor, hiç ara vermeden sigara içiyordu.
Fatoş, onunla yalnız kalmaktan çekiniyor, onu da yalnız
bırakıp, birlikte ne dışarıya ne de pazara çıkabilyorduk. Onu yanımıza alıp
çıkmak da; oturduğumuz mahalleye izinsiz erlerin girmesine yasak olduğundan,
mümkün olmuyordu. Bir ay kadar onu evde yalnız bırakmadık ama mutlaka pazara
gitmemiz gerektiği için daha sonları onu evde bırakıp, kısa süreligine pazara
gidip geliyorduk.
Bu durum ev sahibimiz Güner hanım teyzeyi rahatsız etti.
Yeni evli çift bu kadar rahatsız edilmez, siz söyleyemiyorsanız ben münasip
dille söylerim önerisine; kendisin çok yalnız hisseden birinin, dahada
yalnızlıga düşecegini düşünerek karşı çıktık.
Enver, Karabük’de acemiligini tamamlayıp, dagıtım oluncaya
kadar her Pazar konugumuz olmaya devam etti.
HESAPLAŞMA:
İşyeri arkadaşlarım ve komşular hoş geldin ziyaretleri
yapıyorlardı. Evimizin eşyalarını çok beğenen konuklarımıza; sadece yatak odası
takımının erkek tarafının aldığını, Denizli adetlerine göre, geri kalan
eşyaların tamamının babasıgil tarafından alındıgını Fatoş, her fırsatta
söylemeyi ihmal edmiyordu. Bende bunun üzerinde hiçde durmuyordum. Gün geçtikce
Fatoş, bu gerçek olmayan düşüncesini yalnız oldugumuzda bana da tekrarlamaya
başlayınca dayanamadım. Eline bir kağıt almasını söyleyerek, babalarının aldığı
tüm eşyaların listesini ve fiatlarını tek tek yazdırıp toplattım. Çıkan rakam:
110000tl.di.
Bizim yaptığımız masrafları, aldığımız eşyaların fiatlarını,
nakliye ücreti için babasına ödenen ve şoföre verilen bahşişleri yazıp, toplayınca çıkan toplam
ise: 105000tl.di.
Müsafirlerin yanında kendi aileni yükseltmen için yaptıgın
abartmayı sineye çekiyorum ama gözümün içine baka baka bana hava atmana artık
tahammülüm yok dedim.
BALIKESİRDE DAYAK KORKUSU:
Mektupla öğrenime devam eden Fatoş’la, Şubat dönemi
sınavlarına katılmak üzere Balıkesire geldik. İlk gün kayıt yenileme sırasında
kuyrukta beklerken komandoların “faşistlerin”; şarkı, türkü ve marşları ortalıgı
yıkıyordu. Bu sırada küçük boylu bir öğrenci bana yaklaşarak öğrencimisin? diye
sordu. Eşimin kayıdını yeniletiyorum cevabım ve Fatoş’un sert çıkışı sonrası
genç uzaklaştı. İşlerimizi bitirip otele giderken, büyük bir kavga çıktıgından
okula polis doldu. Sabah Fatoş benim gelmememi istedi. Hamile bir kadını yalnız
bırakamazdım, okula bende geldim. Sınavdan ne zaman çıkacağını bilemedigimden
diğer velilerle beraber bekçede beklemeye başladım. Yine aynı genç etrafımda
dolaşıyor, sataşmak için bahane arıyordu. Bir olaya meydan vermemek için
kalabalık velilerin arasında bulunuyor ama her an bir saldırıda bekliyordum.
Saatler ilerledikce bahçe boşaldı, sadece üç, beş kişilik bir veli gurubu
kalmıştı. Kimi ayakta, kimi bankda oturup bekliyorduk. Kimsenin birşey
konuşmadıgı bir anda bende çömelmiştim. Sık sık yanımda volta atan genç, benim
tepkisizligime dayanamayarak, anoragımın kolunu sıyırmaya kalktı. Ne yaptığını
sordugumda, saate bakacaktım dedi. Sorsaydın söylerdim tepkim onu korkuttu ki,
hemen uzaklaştı. Bu sırada sınavı biten Fatoş geldiginden hemen oradan
ayrıldık.
RIDVAN ALDOĞAN SORUNU:
İşletme
mühendislerinin oturduğu bina yıkılarak yerine; alt katı bakım
atölyeleri, üst katı bakım ve işletme mühendislerinin çalışma büroları yapılacaktı.
Bu nedenle Müdürler blogundaki, Yüksek Fırınlar ve Sinter Müdürlüğü katındaki
odalara sıkışmıştık. Ben, Ferit Tirenğ, Metin Kurt birlikte aynı odada
oturuyorduk.
İşçi statüsünde olan Rıdvan; ünite müdürü, baş mühendisi ve
bizlerle samimi olan bir arkadaşımızdı. Birlikte oldugumuzda yaptıgı laubali
davranışları; yabancı müsafirlerin ve odamıza gelen işçilerin yanında da
yapmaktan çekinmiyordu. Bu durummun yanlışlıgından, üç odadaşda rahatsızdık.
Ama uyarılması konusunda; hem arkadaş olmalarından hemde onun müdür üzerindeki etkisinden çekindikleri için
bir türlü yanaşmıyorlardı.
Bir gün, bir sorununu tartışmaya gelen işçi ile konuşurken;
odaya gelen Rıdvan, sandalyeye oturup, sehbanın üzerine ayaklarını koyarak
işçiyle yaptıgım konuya, fütursuzca müdehalesine sinirlenerek odadan çıkmasını
rica eddim. Beklemedigi bir davranışla karşılaşan Rıdvan bir daha bizin odaya
gelmedi.
Benim bu davranışımı; diğer arkadaşlar çok iyi yapmışsın,
biz cesaret edemiyorduk diyerek beni onayladılar.
İŞÇİLERİN YILLIK İZİNLERİNİN DÜZENLEMESİ:
Mahmut usta ile iyi anlaşıyor, birlikde birçok eksikliği
gidererek daha verimli ve huzurlu bir iş yeri yaratık. Sorunlar çözüldükce nasıl
olsa birşey yapılmıyor veya yapılmaz gözü ile bakılan sorunlarda, gündeme
gelmeye başladı. Bunlardan biriride yıllık izin düzenlemesiydi: yıllık izinleri
Mahmut usta bazı işçilerin ve kendi istegine göre bir plana baglı olmaksızın
rastgele zamamnlarda uyguluyordu. Bu durum; adam kayırma ve uygun olmayan
zamanlarda izinne çıkma getirdiğinden, işçiler arasında huzursukluk
yaratıyordu.
Birçok işçi tarafından dile getirilen bu plansız,
hakkaniyetsiz uygulamaya, bir düzen getirme önerim; benim bu adamları tanımadıgım
ve kendi adamlarının kayrılması gerekliligi detaylı anlatılarak Mahmut usta
tarafından benimsenmedi.
İlk defa ustayla ters düşüyordum. Ama yanlış olan bu uygulamaya
göz yumamazdım. Bölümdeki tüm işçilerin son beş yılık izine çıkma zamanlarını
tespit ederek, bir yıllık izin yönetmeligi hazırladım.” Bu yönetmelik sonradan
tüm müdürlügü kapsayacak şekilde genişletildi”
Bu yönetmelige uygun olarak ve işçilerin istekleri göz önüne alınarak, gelecek
yılın yıllık izin çizelgesini, Aralık ayı başında kesinleştirip, Mahmut ustanın muhalefetine ragmen uyğulamaya
soktum.
MAHMUT USTANIN İNTİKAMI:
Mahmut usta, istemi dışımda gelişen yıllık izin çizelgesine pek fazla olumsuz tepki vermedi.
Mahmut usta, istemi dışımda gelişen yıllık izin çizelgesine pek fazla olumsuz tepki vermedi.
Devri daim su yolu üzerinde buluna üç kademeli havuz gerçek
görevini; içersi tamamen yüksek fırın tozu ile
dolduğunda yapmıyor, bir kanal gibi kullanılıyordu.
Bu havuzları gerçek amacında çalıştırmak amacıyla,
hazırlanmış projeye hayat vermeye karar verdik. İmalat siperişleri verilen
eksik malzemeleri takip ederek, daha önce hazırlanmışlarla birleştirip, montaja
hazır hale getirmek çok kolay oldu. Bu
başarıdan dan dolayı kendi kendime böbürlenirken, senelerdir sistemin ihmal
edilmişlige kızıyordum.
Ters olduğu söylenen bugüne kadar hiç iş ilişkim olmayan
Vinç Bakım, Onarım Baş mühendisi Kamil Öğüten’e randevu almak için telefon
ettim.
Telefonda konuyu anlatıp görüşmek istedigimi söylediğimde,
olay mahallinde hemen buluşalım yanıtını aldım.
Şaşkınlıgımı atarak buluşma noktasına geldigimde, Mahmut
Usta, Kamil bey ve ben aynı anda buluştuk. Kamil bey, Mahmut ustaya nedir bu
vinç olayı? diye sorunca. Mahmut usta, ben Mesut beye bir kaç bu projenin
uygulanma olanagı olmadıgını, bu konuda olumsuz rapor tutuldugunu söyledim
dedi.
Yarım kalmış bu projeyi de tamamladıktan sonra gönül
rahatlıgı ile emekli olacagını söyleyen o değilmişcesine; beni Kamil Beyin yanında olayları incelemeden şarlatanlık
yapan genç mühendis konumuna düşürerek, izin programının intikamını aldı.
GÜVEN ERGUN YERİNE AHMET GÜNGEN’NİN MÜDÜRLÜĞE ATANMASI:
Adalet Partili bir ailenin damadı olan Güven bey “1.M.C.”
hükümetinde sanayi bakanlığı “MSP” ne geçmesiyle, partinin Kayseri Milletvekili
adayı olan Ahmet Günğen, Güven bey görevden alınarak Yüksek Fırınlar ve Sinter
Müdürlüğüne atandı.
Yönetimde etkili ailenin damadınada, işlevi olmayan yeni bir
Müdürlük tahsis edildi.
Mahmut ustanın intikamını aldığı günlerde olan bu görev
değişikliği onun işine yaradı. İş yerine gidip bir konuda görüşürken, Mahmut
usta Ahmet Beyin kendisini aradığını bundan sonra bölümün yönetiminden kendisi
sorumlu oldugunu, beni işe karıştırmamasını istedigini söyledi. Ne ben, Ahmet
beye böyle birşey söyleyip söylemediğini sorguladım, nede o bana işle ilğgli
bir şey sordu.Genç yaşda kızaga çekilmiştim.
Ahmet beyin müdürlüge gelmesi ile Yüksek Fırınlar Baş
mühendisi Lütfi Şahin hemen müdürlük degiştirdi. Boş olan Cevher Hazırlama ve
Sinter Baş Mühendisliğine Yarı kızakda olan “TİP”li Enver Bostancı, Yüksek
Fırınlar Baş Mühendisliğine Amerikan Üniversitesi Mezunu hırssız, siyasi olarak
renksiz Aytekin Temizer getirildi. Metin ve Ferit’te adı konmamış kızağa
çekilirken, Kok fabrikalarında mühendis yıgılmasını önlemek için daıtılan Kimya
Mühendisleri; Mustafa Özyurt, Öner İleri, Rağıp Demirtaş ile işletme
mühendislikleri takviye edildi.
SAFRANBOLU’DA KONFERANS:
İş de kızaga çekilince, Kimya Mühendisleri Odası
çalışmalarına daha fazla zamam ayırmaya başladım. Devrimci gençliğin,
Safranbolu’da düzenledikleri gecede; gündemden hiç inmeyen “ilaç sorunu” ile
ilğili bir bildiri sunmamız istendi. Şube yönetim kurulu; benim bu konuda hayli
donanımlı olduğumu bildiklerinden, benin hazırlanıp sunmamı istediler.
Ciddi bir çalışma yaparak, söz konusu toplantıda kalabalık
bir dinleyiciye sunumumu yaptım. Bildiri, hem sunum sırasında hemde soru cevap
bölümünde dinliyecilerin yakın ilğisini çekti.
Gecede sundugum bildiri; çok begenildigi için derneğin
merkez yayın orğanında, üç, dört sayıda yayınlandı.
ÇEVRE KOMİSYONU:
Ankara’da hava kirliliği olarak ortaya çıkan çevre sorunu,
Karabük’te; hava, toprak ve su kirlenmesi mevsimlik değil, tüm yıl boyunca
sürüyordu.
Bu konuya dikkati çekmek ve gereken önlemlerin alınmasını
saglamak için Karabük Ağır Sanayi Mühendisleri “KASMD” ile ortaklaşa “çevre
kirliliği komisyonu” kurduk. Siyasi ikdidarın degişmesinden nasibini alarak,
Laboratuar Müdürlüğünden alınan Abdullah Kalaycıoğlu başkanlığında, Leyla
Özbozkurt, Metin Kurt, Ali Selvi, İhsan Birinci ve benden oluşan komisyon
oluşturuldu.
Tüm dernek çalışmalarında oldugu gibi, bu komisyondada davul
Metinle benim boynunda kaldı. Uzun süre Metin’le yürüttüğümüz çalışmalar, onun
tam gün inğilizce kursuna katılması ile benin üzerimde kaldı. Kaynak
hazırladıklarımız bittikten sonra rapor yazma yöntemi komisyon çalışması ile
saptayıp, seksen sayfalık kapsamlı bir rapor ortaya çıkardık.
Söz konusu rapor
Abdullah beyin Etüd Planlama Müdürü olması ile, fotokopi halinde çogaltılarak,
Karabük şehir ve Demir- Çelik üst düzey yöneticilerini katıldığı toplantıda
Abdullah bey tarafından sunuldu.
“KASMD” yayın organı “DEMİR- ÇELİK” derğisinde özel sayı
olarak yayınlanıp birçok bilimsel çalışmaya kaynaklık etti.
HALİL’İN AŞKI:
Halil İstanbul’daki aşkından umudu kesince, iş yerindeki bir
meslektaşına abayı yaktı. Kızcagızın
haberi olmadıgı gibi, Halil’lede hayli boy farkıda vardı. Kendisine bunu ima
yoluyla anlatmaya çalışmamın, bir yararı olmadı.
Bir akşam kulübde kafaları çektik Halil pek alışık olmadığı
içkiden etkilenince gece yarısı kızın
evine gitme istegi depreşti. Oraya varıncaya kadar sarhoşlugu geçer düşüncesi
ile yavaş yavaş eve yaklaştık, ama umdugum olmadı. Halil eve girmekte
kararlıydı. Bırakıp gitme tehdidim bile onu isteginden vazgeçirmedi. Gece
yarısı olmasına karşın, annesi ile birlikte kalan arkadaşın evinde ışık
yanması, Halil’li iyice cesaretlendirdi. Mecburen zile bastık. Ama kapı
açılmadı. Uzun süre evin önündeki boşlukda sohbet ederek bekledik. Ertesi gün
kızı, anasından istemeyi kararlaştırarak,
sabaha karşı oradan ayrılıp, lojmanlarımıza döndük.
MESUT KIRABA’NIN KARABÜK ZİYARETİ:
Okuldan çok samimi arkadaşım Mesut Karabük’e ziyaretime
geldi. Gündüz fabrikayı dolaşıp ertesi gün Amasra’ya gitmeye karar verdik.
Halil’inde bizimle geldigi Amasra’da, bir ev pansiyonunda
kaldık Gündüz denize girip, tarihihi yerleri gezdikten sonra akşam bir
lokantada kafa çekmeye başladık.
Henüz saat yirmi iki sıralarında sohbetin en güzel yerinde,
Halil kalkalım diye tutdurunca, zor durumda kaldım. Bir tarafdan müsafirimle
sohbet edip, özlem giderip, hoş vakit geçirtmen gerekirken, öte yandan Halil’in
huysuzlugunu belli etmemem gerekiyordu. Tuvalete gitme gerekçesi ile masadan
ayrılalak, bu saatte sadece yatma amacında kullanılan ev pansiyona gidip
yatmaya kalkmanın konuguma saygısızlık olacağını anlatmaya çalışmam bir fayda
etmedi bunun üzerinen ona önceden gitme önerisinde bulundun, malesef bunuda
benimsemedi.
Kesin karararımı verip kakmayacagımızı söyleyince, suratlar
asık olarak masaya döndüğümüz için bu saatten sonra masanın ve ertesi günün
keyfi olmadı.
NACİ’NİN DÜGÜNÜ VE KÖYE ZİYARETLERİ:
Çok samimi arkadaşlarımdan Naci Buruncuk’un İzmir’deki dügününe
Karabük’ten gittim. Ham diğer arkadaşlarımı gördüm hemde arkadaşımın mutlu
gününde beraber oldum. Dügün sonrası köyde olacagımı ve onları köyde konuk
etmekten mutlu olacağımı söyledim.
Balayı sonrası köye gelen Buruncuk çifti beni çok mutlu
ettiler, birlikte “gurbet”’e pikniğe gittik. Hamza abinin Küçük kızı Fatma
bizlere büyük bir insan gibi refakat etmesi unutulmaz anı bıraktı. İki gün
köyde kalan arkadaşlarımın ayrılmasından sonra Karabük’e döndüm.
HALİT DELİKAYA’NIN KAZIĞI:
Halit; Sivas- Divriği’den karabük’e gelmiş, sırtlarında yöre
kilimleri satarken, işleri yolunda gitmesi sonunda, varlıklı sınıfına geçerek,
buraya yerleşmiş geniş bir sülaledendi. CHP’den belediye meclis üyesi, büyük
bir mobilya dükkanı sahibiydi. Bekarlık dönemi arkadaşım olan Halit’lerle, aynı
mahellede oturmak bizim için bir şanstı. Çünkü çok mükemmel bir eşi vardı.
Siyah beyaz televizyonu evlilik öncesi Halit’ten aldım, ama
dügün sonrası bir iki hafta gecikmeyle, teslim etti. Kendine göre gecikme,
televizyon satışlarındaki patlamadan kaynaklanıyordu. Dostumuz oldugundan pek
üzerinde durmadık. Bizde konuk oldukları bir akşam, kış gelmekte oldugundan
soba alınması konusunda sohbet açıldı. Soba için yeterli peşin paramızın
olmadıgını belirtince; dükkan komşusundan bizim sobayı begenmemizi, gerisine
karışmamamızı söyledi. Fatoş’la sobayı begenip Halit’e bildirdik elimizdeki
parayı ona bıraktık. Sağ olsun soba ve boruları akşam üzeri eve getirdi. Ne
kadar borcumuz kaldığını? sordugumuzda sonra konuşuruz diyerek net bir cevap
vermedi. O anda paramız olmadıgından bizde ısrar etmedik.
Yılın son günü, yasalara uygun olmayan, daha sonra CHP
iktidarında geri alınan “Erbakan ikramiyesi” aldık. Beklenmedik bu iki maaş
ikramiye elimizi rahatlattıgından, hemen Halit’e borcumuzu ödemeye Fatoş, Halil
ve ben birlikte gittik. Hoş beşden sonra ne kadar? Borcum olduğunu sordum. Önce
senin borcun falan yok dedi, arkasından defteri açtıgında tahminimin üç katı
bir rakam söyledi. Günü gününe hesaplaşma yapmadıımdan hiç itraz etmeden borcu
ödeyip çıkınca, Halil bir sorunmu var? rengin attı dedi. Gelişmeyi anlatıp
hesap tahminimin üstünde çıktıgını söyledim. Birlikte sobanın alındığı dükkana
giderek soba ve boruların fiyatlarını alıcıymış gibi öğrendigimizde, Halit’in
borcumuzu üçe katladığı ortaya çıktı.
Bu olay bana yaşam dersi oldu: bir kişi ile ne kadar samimi
olursan ol, mutlaka anında alışverişi rakamlayarak kayda alınmasının
gerekliliğini ögretti. Ayrıca alışverişlerde Halit’en uzak durarak birdaha
kazık yememeyide...
ODUN PARASI:
Kış yaklaşmakta olduğu bu günlerde, Demir- Çelik’in ücretsiz
verdiği kok kömürünü tutuşturmak için iki yüz elli, üç yüz kilo kadar odun
gerekiyordu. Ev sahiplerine, odunu nereden alabileceğimizi sorunca,
kendilerinin inşaat artıklarını kullanabileceğimizi söylediler. Bu odunları
parçalatmak için çagırdığım hiçbir oduncu; çivi bulunduğu gerekçesi ile
parçalamaya yanaşmadı. Hayatımın ilk odun kırma işlemini yaptım. Ellerim,
alışık olmadıgı için sık sık su topladı, aralıklarla beş, on günde kırma
işlemini bitirebildim.
Evin kirasını verirken öğrendiğimiz odun parası, ikinci bir
yaşam dersiydi. Yarım tondan az karışık, kırılmamış oduna, kırılmış bir ton
parası ödedik. Önceden pazarlıgını yapmadıgımdan bu parayı ödemekten başka
çarem yoktu.
EV KİRASINI DEĞİŞİK YÖNTEMLE ARTIRMA:
Ev sahiplerimiz çok iyi insanlardı, bizlere annelik babalık
yaparak yol göstericiydiler. Özellikle Fatoş’a hiç yabancılık çektirmiyorlardı.
Yaşdaş olan kızı Nazlı, arkadaşlık yaparken, anne Güner hanım teyze
müsafirliklere götürüp, çevre ile tanıştıyorlardı.
Nazlı nişanlandıktan
sonra, sık sık kızlarını kendi evlerinde oturtmak istediklerini belirterek,
hayat pahalılığından dem vurmaya başladılar. Yılda bir artan ev kirasını
artıralı daha beş altı ay olmuştu. Gerçekten kızlarını bu evdemi oturtmak
istiyorlar, yoksa kira artırmak için
bahanemi yaratıyorlar anlayamıyorduk.
Sorunu sürünceme de bırakmadan direk sormanın yararlı
olacağını düşünerek konuyu açtık. Kızlarını burada kesin olarak oturtacaklarsa,
kiralık ev bulmada bize yardımcı olmalarını, burada oturtmayı düşünmeyip,
ekonomik sıkıntı nedeni ile günü gelmemesine karşın kira artırmayı
düşünüyorlarsada, sıcak bakabileceğimizi söyleyerek kesin karar vermelerini
istetik.
İyi niyetimizin karşılığını, yüzde elli astırnomik kira
artışı ile ödedik.
FATOŞ’UN İNTİHAR GİRİŞİMİ:
İş çıkışı genellikle eve gelir, zil çalar, Fatoş kapıyı
açardı. O gün aynı şeyleri yaptım ama kapı açılmadı. Herhalde bir yere gitigini
düşünerek, anahtarla kapıyı açıp salona geçince, Fatoş’u üçlü koltukda uyudugunu
gördüm. Hemen yanına gidip hasta olup olmadıgını sordugumda, midesinde ne varsa
üzerime çıkardı. Agzından çıkanlar ve masadaki boş otubeşlik küçük “yeni rakı”
şişesi içki içtigini anlatıyordu.
Bir tarafdan neden içtigini sorgularken, diger tarafdan
banyoya götürüp soguk duşa soktum. Tam bu sırada ev sahibi Güner hanım teyze,
Şeref’in telefonda bekledigi haberini getirdi. Ben yukarı telefona koşarken,
Güner hanım eve daldı. Şeref’e bir şey belli etmeden durumu kurtardım ama,
anlayışla karşılayan teyzeye rezil olmuştuk.
Uzun süre sızmış vaziyette yatan Fatoş, gece yarısına dogru
kendine gelmeye başladıgında, ben senin dürüstlügüne güvenmiştim, sende
yalancıymışsın diyerek uyandı. İntihar girekçesini şu sözlerle açıkladı: kitapları
karıştırırken, askerde oldugum zamanlarda sınıf arkadaşımız Gülhan ile evlenme
düşüncemi sorduğum Mesut’un, cavap mektubunu bulmuş. Okul fotograflarında
tesadüfen yan yana oldugumuz fotograflardan esinlenerek yakıştırdıgı bu kızla
ilişkiniz var tahminine, hayır yanıtı alıp, böyle bir mektub bulunca güveni
sarsılıp, intihar etmeye karar vermiş.
Kendisine yalan söylemedigimi, okul döneminde normal arkadaşlık
dışında bir düşüncem olmadıgını, daha önce söyledigim fotograflardaki yakınlık
tamamen tesadüf olduğunu vuruladım. Askerde iken aklımdan böyle bir düşünce
geçti, fikir danışmak için Mesut’a yazdım, olumlu yanıt almama karşın herhangi
bir girişimde bulunmadıgımı, her zaman kanıtlayabileceğimi açıklıyarak, bu
yanlış anlamayı düzeltip, mutlu yaşamamıza devam ettik.
FATOŞ’UN FERYADI:
O akşam alt komşumuz İbrahim’lere, ev sahipleriyle
müsafirlige gittik. Cemal amca yarım saat kadar sonra geldi. Odunlukda
birilerini görür gibi oldum dedi. Fatoş evi kilitleyip, kilitmedigimi sordu.
Verdigim yanıttan tatmim olmadıki bir bahane bulup, eve çıktı. Zemin katın
girişi ile bizim katların girişi ayrıydı.
Bir tarafdan sohbet edilirken, telefizyonda Emel Sayın’ın
“Feryat” filmini seyrediyorduk. İlk çıglıgı duyduğumuzda filmden geldiğini
düşünerek ciddiye almadık, feryadın dışardan geldgini ve Fatoş’un sesine
benzediğini algılayınca, önde ben olmak üzere tüm ev halkı dışarıya fırladık.
Fatoş bagırmasını sürdürüyor, ev sahinin büyük oglu Nail:
korkma Fatoş abla benin diyordu.
Sakinleşip içeri girince olayı Nail şöyle anlattı:
babasından saklı mobilet alan arkadaşı ile birlikte mobileti odunluga
sakladıklarını. Bu sırada Fatoş’un yukarıya çıktığını görüp, şaka olarak
korkutmak istediğini, ancak girişimin amacını aştığını söyledi.
MUSALETTİN VE GALİP’İN ZİYARETLERİ:
Cumartesi günü beş altı araba ile bekar bekara “Ahmet
Usta”’ya kafa çekmeye gittik. Ahmet Usta; Karabük- Bartın yolu üzerinde salaş,
bir kaç masadan oluşan kırkahvesi, meyhanemsi bir yerdi. Etraf karla kaplı
ama hava çok soğuk degildi. Dışarıda
teşkilatı kurup, mangalları yaktık. Bir tarafdan demleniyor, diger tarafdan
Demir-Çelik ve ülkeyi kurtarıyorduk. Grup sosyal demokrat ve devrimcilerden
oluşuyordu. Şarkıların bazı sözlerini herkes kendince degiştirip tatmin oluyor,
doganın güzelliginin tadını çıkarıyorduk.
Akşam üzerine dogru toplanmaya karar verdik. Kahveleri
Safranbolu’da Abdullah Kalaycıoğlu’nun kayın pederlerin de içecektik. Her
içkiden sonra içmemeye karar veren Atilla Moral, yine içkinin dozunu kaçırdıgı
için onun arabasını Mehmet Eli Özbozkurt kullanacaktı. Ama Atila abi iyi oldugunu
söyleyerek kendi kullanmak istedi. Mehmet, Özdal Dikmen, ve ben onun arabasına
bindik. Daha hareket ederken falsolu kalkan Atila abiyi, kartopu oynayacagımız
gerekçesi ile durdurup, birkaç kartopu atışından sonra direksiyondan aladık.
Mehmet arabayı kullanıyor, ben önde ona eşlik ederken, arkada Özdal, ve Atila
abiler uyumaya başladılar.
Safranbolu’ya geldigimizde, kahve molası vermeden düz
geçtik. Karabük girişinde Mehmet Atila abiye seslendi: abi iyi isen arabayı sen
kullan, benim uykum geldi dedi. Atilla abi iyiyim diyerek dogruldu, ters tarafa
kafasını koyarak uyumaya devam etti. Durumunun iyi olmadıgını söyleyerek, ben
Mehmet’i konuşturarak, onun devam
etmesini söyledim.
Bir kaç kilometrelik yolumuz kalmıştı, kazasız belasız
“Yenişehir” girişine gelince ara yoldan çıkmayı önerdim. Oraya yönelen Mehmet
bir müddet sonra yolun kapalı oldugunu gördü. Geri geri gelirken çamura
saplandık. Çevreden yardım alacak kimse yoktu, mecburen Özdal ve Atila abileri
uyarmamız gerekiyordu. Kapıyı açıp Özdal abiyi çagırınca öyle bir çevik
hareketle bana dogru geldiki, ben sırt üstü o benim üstümde yere uzandık.
Allahdan diğer arkadaşlarda hemen arkamızdan gelince
yardımcı çogaldı. Uyanan Atila abiyle Mehmet arasında küçük bir tartışma geçtiğgnden
ben Mehmet’i yürüyerek evine götürdüm. Çok sakin yaradılışlı olan Mehmet evde
eşini bulamayınca sinirlendi. Kapıyı kırmaya kalktı ama başaramadı. Beraber
yengesigile gittik. Leyla Hanım, içmeye giden adamların bazılarının eşlerini
evde topladıgı için Mehmet’in eşide oradaydı.
Temizlikte çok titiz olan Leyla Hanımın evine, çamur adam
gibi daldık. Bir müddet sonra gelen Atila abi tüm ısrarlarımıza ragmen beni eve
götürdü.
Zili çalınca ev sahiplerinden inen Fatoş, Ankara’dan
müsafirlerimizin olduğunu ve ev sahipleri, yukarıda konuk ettiklerini söyledi.
Hemen yukarıya çıkmaya kalkınca Fatoş üzerimi değgiştirmemi önerdi. Ama ben arkadaşları
hemen görmek istedigimi belirterek üst kata yönelince, çık da Güner Hanım teyze
evi kirlettecegin için seni bir güzel dövsün deyince, durumumu fark edip
elbiselerimi degiştirdim.
Daha sonra ev sahibinin kızı ve oglunuda alarak “kulübe”
gittik.
Bir hafta sonra görevli gittiği Zonguldak’dan dönen Mehmet,
bana Ahmet ustadan bizi kim getirdi diye sorunca ne büyük tehlike yaşadıgımızın
farkına vardık.
1 MAYIS 1977:
Her ay Ankara’da yapılan Kimya Mühendisleri Odası danışma
kurulu toplantısı bu sefer, ertesi gün “ 1 Mayıs işçi bayramı”’na katılmak için
İstanbul’a alındı. Şube adına ben katılacaktım. Fatoş’la birlikte gittik.
Sabah Şeref’le beraber odanın Beşiktaş’da bildirdigi yere
gittik. Hava bir bayram için olabileceğinin en güzeliydi. Degişik sivil toplum
örğütleri; flamaları ile belirlenen yerlerde konuşlanmış, bol bol slagon
atıyorlardı. Çok hoş, anlatılmaz bir ortam vardı. Bu güzelligi Fatoş’da görsün
istedik. Tam telefon edip gelmesini isteyecektiki, hamileligi aklımıza gelince
vaz geçtik. Ögleye kadar bekledik kortej bir adım bile ilerlemedi. Gelen haberler
“Taksim Alanı”’nın doldugu yönündeydi. Şeref’le kortejden ayrılıp Taksim’e
vardıgımızda alanın tıklım tıklım doldugunu gördük. Bir müddet “İnter
Contünoltel” oteli önünde bekledik. Hiç birşey göremediğimiz için Sular İdaresi
bölgesinde, yüksekce bir yere çıktık. Alan komple görülüyordu. Rengarenk
bayraklar dalgalanırken, deşik sloganlar alanı dolduruyordu. Davullar çalıp,
halaylar çekilirken, tüm yüzler bayram çocugunun yüzü gibi gülüyordu.
Mitingin sonu yaklaşıyor, günün anlamını belirten konuşmalar
yapılırken alanın bize göre solundaki “Mao”’cu grup sürekli slagon atıyordu.
“DİSK” Başkanı Kemal Türkler’in saygı duruşu çagrısı bile, bu gurubun sloganlarını
susturmadı.
Tam bu sırada tabanca sesleri duyulmaya başladı, bir anda
ortalık cehendeme dönmüştü. Şeref’le elele tutuşarak panik içersinde kaçmaya
başladık. “DİSK” görevlilerinin uyarısına uyarak biran durakladıgımızda, kulagımızım
dibinden geçen kurşunlar, bizim tekrar koşarak kaçmamıza neden oldu.
Büyük bir moral bozukluğu ile eve geldiğimizde, ikimizinde
agzını bıçak açmıyordu. Uzun süre sonra kendimizi toparlayıp, Şeref bizi
“Harem”’den otobüse bindirdi. Yolda otobüsün radyosundaki kısa haberlerde;
otuzdört kişinin öldüğünü ögrenmek, bayramı kabusa dönüştürdü.
KIZIMIZ ÖVÜL’ÜN DOĞUMU:
Fatoş ilk hamileliğinin son günlerindeydi. Eve yakın ve Karabük’ün en iyi hastanesi olan
“SSK Hastanesi” o günlerde çok doluydu. Dogum hanede çalışan ev sahiplerimizin
akrabası “ebe Naime” hanım, hastaneye yatmasını uygun bulmadıgından, Fatoş, sık
sık Güner hanım teyzeyle hastaneye gidip, daha zamanı var diye geri
geliyorlardı. İki üç gün böyle hastaneye gidip gelerek geçti. O akşam Fatoş
oldukca rahattı, ev sahiplerine oturmaya çıktık, saat yimi dörte eve inerken
çalan zilden; Fatoş’un annesi, abileri Şeref, Mehmet ve kardeşi Ertuğrul’un
geldiklerini öğrendik. Onlarla birlikte, ev sahiplerimizde bize geldiler, hoş
beş derken biz dogumu unuttuk. Saat ikiye doğru Fatoş sancılaşmaya başlayınca
teleşlanan Cemal amca, pijamayla ebe hanımı almaya gitti.
Ebe hanım; hastanenin durumunun uygun olmadıgını, evde dogum
yaptırmanın uygun olacagını, ama her ihtimale karşın bir arabanın hazır
bekletilmesini söyledi. Acil durumda hangi saatte olursa olsun kendisini çagırabileceğimizi
söyleyen Halit’i uyarmaya gittim. Ben biraz gecikince, Mehmet’in uzaktaki sokak
elekttirigini araba zandederek koşması, sonradan bizleri hayli güldürdü.
Sokakta Halit
arabanın içinde beklerken, ben ve Mehmet dokuz doguruyor, Şeref balkondaki
şezlong da uyuyodu.
12-Temmuz-1977 Salı sabahı saat 6,35 de Övül’ün aglayan
sesi, yatak odasından duyuldu. Artık kızımız “Övül” bizleydi. Sevinçden
uçuyorduk.
ÖVÜL’ÜN DÜŞMESİ:
Henüz kırk günlüktü, kundak yapmıyorduk. Karnını doyurarak
odasındaki divana bırakıp, salanda Fatoş’la sohbete başladık. Sohbet, bir süre
sonra tartışmaya dönüştü, seslerin yükseldigi sırada Övül’ün odasından pat diye
bir ses duyduk. Hemen tartışmayı kesip, odaya koştugumuzda, Övül divandan yere
düşmüştü. Kırk günlük çocuğun hareket etmesine ne biz nede tanıdıklar akıl
erdirebildik.
ÖVÜL’LE İLK YILBAŞI:
Övül ilk günler hariç çok uysal bir bebekti. Annesinin sütü
gelmedigi için mama ile beslenen Övül; kısa sürede, belirli saatlerde
beslenmeye başladı. İş yerinde kızakta oldugum için gündüz çok yorulan Fatoşu
dinlendirmek için geceleri Övül’e ben bakıyordum. Bakımı o kadar kolaydı ki;
saati geldiginde, mamasını hazırlar, o biborondan beslenirken, ben altını degiştirirdim.
Mama saatleri dışında düzenli bir uykusu vardı.
O yılbaşını evde geçirecektik. Ev sahiplerimizin ısrarı
üzerine Övül’ü evde bırakıp onlara çıktık. belirli aralıklarla inip kontrol
edererek sanki bir bebeğimiz yokmuş gibi rahat yılbaşı geçirdik.
NAZLI’NIN NİŞANI:
Nazlı’nın nişanlandıgı gün, evi damadın ailesi ile paylaştıgımız
için biz Övül’ün odasında konuktuk. Altını degiştirip, karnını doyurduktan
sonra odadaki divana yattık. Kısa sürede uyuyan Övül, ilerleyen saatlerde uyandı.
Karyolasına tutunarak oyuncak dolabından oyuncaklarını aldı, degişik sesler
çıkararak onlarla oynadı. Daha sonra tekrar uyumaya daldı. O gün tesadüfen,
sabaha kadar deliksiz uyudugunu sandığımız Övül’ün, geceleri kendi kendine
oyuncakları ile oynadıgını öğrendik.
FATOŞ’UN LOGUSA OLARAK MERDİVEN YIKAMASI:
Oturduğumuz ev üç katlı bir apartımandı. Giriş katının
kapısı ayrı, birinci ve ikinci katlar ortak bir dış kapıyı kullanıyordu.
Hastalık derecesinde temizlige dikkat eden Güner hanım teyze, ayakkabıları
girişte çıkartır, merdivenlerde, aşagıdan yukarıya kadar yolluk seriliydi.
Arkadaşlarımız Metin- Sema Kurt birlikte çalıştıkları için
sütlerini biz alıyor, iş dönüşü sütü bizden götürüyorlardı. O gün süt almaya
gelen Metin aşagıdan zili çaldı ve zaman dar oldugundan, ayakkablarını
çıkarmaması için sütü ben aşagıya indirmiştim.
Bir süre sonra bir anlam veremedigimiz Güner hanım teyzenin
şu bagırmalarını duyduk: kim olursa olsun benim merdivenlerimden ayakkabı ile
çıkamaz, ben mühendis falan dinlemem gibi anlamsız lakırtılar.
Evinde yaptıgı bu sözleri ciddiye almadan ben çarşıya
gittigimde, logusa yatagından kalkan Fatoş’un merdivenleri yıkadıgını akşam
gelince duydugumda Fatoş’a çok kızdım.
ALİ SELVİ’NİN VEDASI:
Ali, uşaklı bir makine mühendisi bir arkadaşımızdı.TMMOB İş
yeri temsilciligini yürütüyordu. Girdiği sınavı kazanarak Amerika’da eğitime
gidecekti. Bu nedenle değişik arkadaş grupları ile akşamları veda yemekleri
yiyordu.
O sabah erken saate;bir iki gün önce bizimle vedalaştıgını
unutarak, otobüsünün kalkmasına çok az bir zaman kala, bize vedaya geldi. Her
halinden akşamdan kaldıgı belliydi. Fatoş’un kahve önerisine; boşver kahveyi,
sen bana bir kase yogurt ver dedi. Peş, peşe buz gibi üç kase yogurdu yiyince
aklı başına gelen Ali, önceden vedalaştıgını anımsadı.
BİRİKTİRME YARDIM SANDIGI SEÇİMİ:
Biriktirme yardım sandıgı; demir-Çelik’te çalışan memur ve
işçilerin gönüllü olarak maaşlarından tasaruf amacı ile para kestirdikleri,
borç alabildikleri, dayanıklı tüketim malları gibi emtiaları taksitle, tütcara
muhtaç kalmadan almalarına yardımcı olan, yararlı bir yardımlaşma kurumuydu.
Yönetim kurulu başkanlığını Teknik Emniyet Müdürü Ömer Beyenir yürütüyordu.
Üyeler arasında sandıkta büyük yolsuzluklar olduğu,
senelerdir çöreklenmiş bu kadro; üyelerin kanını emdiği görüşü yaygındı.
Sol çevre; Ali İhsan Karacaoğlu ve liderliginde
hazırlanıyordu. CHP’nin yükselişde olduğu dönemde yapılacak olan genel kurulun
tansiyonu çok yüksekti.
Agır Sanayi Çelik Konsruksiyon Fabrikaları yemekhanesinde
kongre başladı. Divan başkanlığı seçiminin gizli oyla yapılması istgi, Ömer bey
tarafından ciddiye alınmadan oldu bittiye getirildi. Bu durum yüzlerce kişinin
birbirinne girmesine neden oldu. Olaya jandarma el koydu. Seçim mahkemelik
oldu.
Mahkeme safhası iyi takip edilmediginden, büyük farkla
alınacak seçim kayp edildi.
RAMAZAN DAVULCUSUNDAN HARMANDALI İSTEĞİ:
Ramazan ayıydı. Halil kulüb de kafayı çekip gece geç saatte
bize geldi. Hava sıcak oldugu için balkonda oturuyorduk. Sohbet sohbeti açtı,
üç yıllık İngiltere’de eğitime gitmek; Halil’li bir tarafdan sevindiriyor, diger
yandan ünüversite döneminde bile ablasığille kaldıgından, sosyal binanın yemeklerine alışmaktaki
zorlugu düşünerek, orada karşılaşacaı yemek sorunundan ürküyordu. Biz bu
konular da konuşurken, ramazan davulcusu sokaktan geçiyordu. Halil, bu günleri
özleyecegim diyerek davulcudan harman dalı çalmasını istedi. Davulcudan olumsuz
yanıt gelince, balkonda oturan Cemal amcadan kinayeli olarak ben çalayım
önerisi geldi. Bu saatte yaptığımız gürültüden utanarak hemen içeri geçtik.
ÖVÜL’ÜN TÜM BALKONU YAĞLAMASI:
Övül, sessiz ama yaramaz bir çocuktu. Uzun süre biryerlerde
yalnız kalıp, yanımıza gelmiyorsa bilki bir yaramazlık yapıyordur. O gün Pazar
olduğundan geç kalkıp, Fatoş’la kahvaltıda geyik muhapbeti yapıyoprduk.
Söyleşiye öyle kendimizi kaptırmışızki, Övül’ün nerde, ne yaptıgını unuttuk.
Fatoş’un, mutfaga gidip her yer yağ olmuş diyen sesiyle mutfağa koştugumda:
Örümceginde dolaşan Övül, eline geçirdiği yağ şişesi ile mutfagı, balkonu ve kendini
bir güzel yaglamış oldugunu gördüm. Ne yaptın kızım sorumuzu ciddiye almadan, o
köşeden öteki köşeye çıglıklar atarak büyük bir şey başarmışçasına dolaşıyordu.
İSKENDERUN TEKNİK GEZİSİ VE ŞEREF’İN NİŞANI:
1977seçimleri sonucu görevden alınacagını düşünen Müdür
Ahmet bey, kayınpederinin iş yerinde çalışacagını gerekçe göstererek istifa
etdi. Yerine atanan Ayteki Temizer, mühendisler arasında yapılan ayrımcılıga
son vererek tüm arakadaşları göreve çagırdı. Metin Kurt’un İskenderun demir- çelik teknik gezisini
Denizli’den dolaşmak kaydı ile kabul ettim.
Övül’ün Uzun Süre aglaması:
Metin, Mustafa Özyurt, ben, Fatoş ve Övül Mart ayında üç
mevsimi yaşayarak Metin’in “Anadol” marka arabasıyla köye geldik. Önceden
haberli olan babamlar büyük bir hazırlık yapmışlar. Halam, Anaannem ve
kayınpederler bizi köyde karşıladılar. O güne kadar bu kadar kalabalık beyaz
başörtülü kadının aşırı ilgisini görmeyen Övül, birden aglamaya başladı. Ne
yaptıysak susturamadık, bir tarafadan konuklarımıza akşam yemigi yedirmeye
çalışırken bir tarafdan da Övül’ü teskin etmeye ugraştık. Uzun ugraşlardan
sonra ortama alışan Övül, normale döndü.
Turfanda dometes, biber, çagla, yeşil sovanla yapılan
dürümler, Metin ve Mustafa’nın büyük begenilerini kazandı...
İskenderun Teknik Gezisi:
Ertesi gün Denizli’yi dolaştıktan sonra Fatoş ve Övül’ü
Denizli’de bırakarak, biz İskendurun’a doğru yola çıktık. Burdur’da Mehmet’le
öğle yemeği yiyip, yoldaki karları temizleyerek gidebildiğimiz “İn Suyu
Mağarası”’nı uzun süreli programlı elekttirik kesintisi nedeni ile gezemedik.
Antalya’da “Düden” şelalesini gezerek, akşamı Alanya’da
otelde geçirdik. Ertesi ğün “Damlataş Mağarası ve Alanya Kalesi”’ni gezerek,
bol virajlı ama yeşillikler arasından Akdeniz’in muhteşem maviligini izleyerek
Mersin’e doğru yol alırken, Kayın pederin kamyonunu kullanan şoför Ümmet abiyle
karşılaşmamız günün sürpriziydi.
Mersin’de “Cennet, Cehemden”’ide gezerek
geç saatlerde Demir- Çelik musafir hanesine ulaştık. Alanya’da Benzin
alırken; Karabük’de saksıda çicek olarak, binbir güçlükle yetiştirmeye
çalıştığımız kauçuk ağacına eşeğin baglanmasını görmemiz, bizi hayrete düşürdü.
Üç gün boyunca herbirimiz, kendi alanındaki teknik
araştırmayı yaptı. Cuma günü alışveriş yapmak amacıyla “Kilis”’e gittik.
Cumartesi Karabük’e döndük.
Şeref’in Sözlenmesi:
Benim İskenderun’dan döndüğüm günlerde, Fatoş’da Karabük’ke
dönecekti. Günler haftaları, haftalar ayı kovaladı. Ama Fatoş ve Övül
dönmediler. Fatoş’larda telefonun olmaması nedeni ilede sık sık görüşemiyorduk.
O akşam Uğur Mumcu’nun “Sakıncalı Piyade” oyununu izleyip eve geldigimde;
babam, Övül ve Fatoş’la karşılaşmam hayatımın engüzel anlarından biriydi. Hele
Övül’ün baba demesini öğrenmesi sevincimi ve mutluluğumu bir kat daha artırdı.
Fatoş, gecikmenin nedenini Şeref’i sözlemek olduğunu,
gelişmeleri anlatarak açıkladı.
ÖVÜL’ÜN BURNU KIRILDI:
Fatoş, Nazlı ile balkonda dut agacındna dut yerlerken, Övül
örümceginde çok geniş balkonda oynarken düşmüş ve burnu kırılmış. Bana haber
vermeden hastaneye götürüp, dayak yemiş boksör gibi burnunu tamponlatmışlar.
Eve geldigim de Övül’ü böyle görmem beni çok üzmüştü.
İÇKİLİYKEN YOLDA UYUMA İSTEĞİ:
Kulüb de kalabalık bir arkadaş grubu ile ailecek yemek
yedik. Arkadaşlarla vedalaşıp iki yüz evlerdeki evimize gitmek için ayrıldık.
Övül puset de Fatoş’la kolkola girmiş gidiyorduk ki, hava çiselemeye başladı.
Daha çabuk eve ulaşmak için ara yoldan gitmeye karar verdik. Yol çok kötüydü,
kesekler arasında puseti sürmek zorlaştıkca, şarhoşlukta uyuma istegini
artırıyordu. Öyle bir an geldiki; Fatoş’a, siz gidin ben, burada biraz
kestireyim diyorum, Fatoş bir tarafdan Övül ıslanmasın diye şemsiyeyi tutmaya
çalışarak puseti sürmeye çalışırken, benimde yere yatmamı önleyerek, eve
götürmeye çalışıyordu.
TMMOB KARABÜK DEMİR- ÇELİK İŞYERİ TEMSİLCİSİ ŞEÇİLMEM:
Ali Selvi’nin Amerika’ya eğitim amacı ile boşalan TMMOB iş
yeri temsilciliğine başkan olarak ben seçilirken İhsan Birinci yardımcı
seçildi.
DEMİR ÇELİKDE CİNAYET:
Asit fabrikaları kimya laboratuvarında Baş mühesdis olarak
çalışan Mehmet bey, içine kapanık, işle ilgili görüşmelerde bile çok az konuşan
biriydi. Akşamları kulüb de biriç oynarken farklı bir kişilige bürünür, oyun
sonrası eski durgun halinede girer,
selamı bile zor alıp veren biri olurdu.
İşletme baş mühendisi Mesut Sanlı ve labaratuvardaki
tekniksiyenlerle düştügü anlaşmazlık sonunda, Kok fabrikaları kimya
Laboratuvarına Mühendis olarak transfer edildi. Baş Mühendis Ereli Özbozkurt;
Mehmet beyle iyi diyalog kurarak onu daha canlı bir kişiliğe girmemsini
saglamıştı. Oda adına çıkardıgımız “Haber Bülteni”’nin teksir sayfalarının
düzenlenmesinde bize katılıp, yardım bile ediyordu...
Bir öğle yemegi dönüşünde yüzüne maske geçirip laboratuara
dalan Mehmet bey; iki labarantı öldürüp, birinide yaralayıp, üst kat kok müdürlügüne çıkar. Kemal Tuğcu’dan
arabasının anahtarını alır. Ne oluyor diye odasından çıkmaya çalışan Müdür
Sabri Zaman’ı yaralayıp Asit fabrikasına arabayla gider. Oradada bir laborantı
öldürüp, iki laborantı yaraladıktan sonra kaçarken, şehirler arası yolda
askeriye nizamnamesi bölgesinde arabayı şarampola kaçırınca jandarma tarafından
yakalanır.
TDÇİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE
HÜSNÜ ORAL’IN ATANMASI:
Birinci “MC” hükümetinden görev Ecevit hükümetine geçince
MSP’nin atadığı Genel Müdür görevinden ayrıldı. Yerine aynı ekolden gelen İşletmeler
genel Müdür yardımcısı Halit bey dokuz ay vekalet etti. Dokuz ay boyunca CHP
kendi içinde kimi genel Müdür atayacagını saptayamadıgı için, MSP’nin vekalet
müdürü Demir- Çeligi yönetti.
Hüsnü Oral, Genel Müdür olarak Karabük’e geldiğinde ilk ve
son yararlı işi fabrikadaki sivil toplum örğütleri yöneticileri ile bir kez
göstermelik toplantı yaptı.
Daha sonraki günlerini, CHP ikdidardan gidinceye kadar bölgenin
etkili birkaç CHP yandaşlarıyla hamam sefalarında geçirdi.
ZONGULDAK KÖMÜR MADENLERİNE TEKNİK GEZİSİ, ÖVÜL’ÜN
HASTALIĞI:
Oda olarak taş kömürü madenlerine bir teknik gezi
düzenlemeye karar verdik. Gerekli iznin alınmasında; yeni atanan işletmeler
müessese müdür yardımcısı Memiş ali Usta’nın zorluk çıkarabileceğini
düşünüyorduk. Ama zorlugu ondan degil, bizi çok iyi tanıyan diger yardımcı
Kenan Turan’dan gördük. Zorda olsa gerekli izinleri, radevuları alıp geziyi
gerçekleştirdik.
Övül’ün Rahatsızlığı:
Zonguldak’a hareket etmeye çoz az zaman kalmıştıki,
Fatoş’dan Övül rahatsız diye telefon geldi. Geziyi iptal edip, Övül’ü hemen
doktora götürdük. Karabük’ün en iyi çocuk doktoru bayan, Övül’ü tepeden tırnağa
muayene etti. Sonuç: hiç bir rahatsızlığı yoktu. Sıcaktan kaynaklanan önemsiz
kızarıklarmış.
Övül’e çok bilinçli baktıgı için, Fatoş doktor hanımdan epeyce
övğü aldı. Hiçbir rahatsızlıgının olmadıgını söyleyen doktor, beş altı ilaç
yazmayıda ihmal etmedi.
FATOŞ’UN LİKEN HASTALIĞI:
Övül, saatle yemek yiyip, saatle yatıp kalkıyor ama komşudaki diger çocuklara göre; daha az yemek yediğinden, zayıfdı. Bu durum Fatoş’u hayli rahatsız ediyordu. Daha fazla yemek yedirmek için yaptıgımız degişik uygulamalardan sonuç alamıyorduk. Bu sıkıntı; Fatoş’da, ayak bileklerinden başlayan sonra tüm vücudunu kablayan kaşıntı ve düküntülerin oluşmasına neden oldu.
Övül, saatle yemek yiyip, saatle yatıp kalkıyor ama komşudaki diger çocuklara göre; daha az yemek yediğinden, zayıfdı. Bu durum Fatoş’u hayli rahatsız ediyordu. Daha fazla yemek yedirmek için yaptıgımız degişik uygulamalardan sonuç alamıyorduk. Bu sıkıntı; Fatoş’da, ayak bileklerinden başlayan sonra tüm vücudunu kablayan kaşıntı ve düküntülerin oluşmasına neden oldu.
Karabük Demir –Çelik özel hastanesinde çocuk ve cildiye
uzmanı Sezer hanımın tüm tedavi yöntemlerinden sonuç alamadık. Hastanede
yapılan konsültasyonda: İ.Ü. Cerrahpaşa TIP Fakültesine havele edilmesine karar
verildi. uzun araştırmaların sonunda Prof. Dr. Türkan Saylam “liken” teşhisi
koydu. Herhang bir ilaçlı tedavi yerine kafasını boş tutmasını, ocakta yemegi
yanıyor olsa bile, gerekiyorsa umursamadan kapıyı çekip çıkmasını öğütledi...
Kafasını boşaltamadıgı için artan döküntü ve kaşıntıya çare
bulmak için Askeri doktorluktan emekli olan komşumuz Burhan beye, tavsiye
üzerine gittik. Elindeki büyüteçle yaptıgı muayeneyle, hemen liken teşhisini
koydu. Çok agır ilaç tedavisi ile döküntü ve kaşıntıyı minimuma indirdi.
KÖYDE ANLAMSIZ KAVGA:
Yıllık izin nedeniyle köydeydik. Kayınpederler yüklü
kamyonla ailecek bizi ziyarete gelmişlerdi. Ziyaret sonrası Denizli’ye dönerken
hızlı gittiği gerekçesi ile el kol hareketi yapan Kamberin yetim oğlu ile Şeref
ve Mehmet’in arasında sözlü tartışma başlamış. Bu olay, Hacalı babasından dönen
kayınpederin fiziki müdahalesi ile büyür. Dayak yiyen genç, daha sonra jandarma
marifetiyle kararkola götürülmek üzere köyde ve evinde arandı. Genci bulamayan
jandarma Baklan’a geri döndü. Hıncını alamayan kayınpeder; bu işin arkasını bırakmayacaıı
tehdidini savurup, teğmen olan oğlu Mehmet’ide bir işe yaramadıgı için
azarlayarak Denizli’ye döndüler.
Akşam davadan vazgeçirmesi için bize gelip, yardım isteyen
gözü yaşlı anneyi rahatlatmak için hayli uğraştım.
DELİ ZEKİ:
Seçimlerden %42’lik oy almasına karşın yeterli milletvekili
sayısına ulaşamayan CHP,AP’sinden on beş hırsız milletvekilini bakan yaparak
transefer etti ve hükümet kurdu. Hükümetin kurulması ile hemen CHP’li
militanlar Demir- Çelik kadrolarını kağıt üzerinde oluşturmaya başladılar.
Selamet döneminin sosyal tesislerdeki içki yasagı; boş Genel
Müdürlüğe hala atama yapılmadıgında, devam etmekteydi. Bu nedenle, bir grup
arkadaş şehirdeki lokantaya içmeye gitmiştik. Yüksek fırınlarda İşçi olarak
çalışan “Deli Zeki” ilerleyen saatlerde tesadüfen bizlere katıldı. Yemek
sonrası geceyarısına doğru dagılıp,
Ferit’le beraber bize giderken Zeki’de bize refakat etti. İki saati bulan yol
sohbetinde genelde tüm demir-çelik, özelde yüksek fırınlarda kimin müdür,
kimlerin baş mühendis olacağını tartıştık.
FATOŞ’UN EGİTİM ENİSTÜTÜSÜNDEN MEZUNUYETİ:
Balıkesir Necati Bey
Eğitim Enstitüsünün mektubla açık öğretim bölümüne devam eden Fatoş, Övül’ün
dogması ile ara verdi. “MC” hükümeti sırasında, mektubla öğretim sulandırıldı,
kendi yandaşlarına büyük kolaylıklar saglanırken, solcu öğrenciler magdur
edildi. İktidara gelen CHP, magdur edilen öğrencilerin durumunu düzeltmek için,
hızlandırılmış yaz uygulamaları yaptı.
Buca Eğitimde yaz uygulaması:
İkinci sınıfda ara verdiği eğitimi tamamlamak için, İzmir-
Buca’da, hızlandırılmış eğitime katılan
Fatoş, bir buçuk ay süren bu eğitimde, başarılı olarak üçüncü sınıfa
geçti
Övül Köyde:
Fatoş eğitime devam ettigi süre içersinde mecburen Övül’ü
köyde babamlara bıraktık. İlk sabah annem; Övül’e kahvaltı yaptırırken ısrarcı
olmadan ne? Yemek istediğini sırdu. Oda birşey istemeyince, sırtına bindirip,
sen kahfaltını bitir, biz kızımla dolaşacagız dedi. Anne, Övül kahvaltı yapmadı
dememe aldırmadan çıkıp gittiler. Kahvaltı sonrası babamla bu konuyu konuşmak
için dükkana gittim. Durumu babama anlatıp, ben ilgilenirim demesini beklerken,
benim için sürpriz olan: seni annen büyüttü hiç korkma torununu aç bırakmaz
diyerek beni tersledi.
Köyde Parasız Kalmam:
Fatoş Buca’da eğitimini sürdürürken, ben birkaç gün köyde
kalıp Karabük’e dönecektim. Tüm paramızı Fatoş’a bıraktıgımdan yol param bile
yoktu. Evlenmeden önce babamdan çok rahat para isteyen ben, her para isteme
girişimimde, başaramıyordum.
Artık son güne gelmiştik Parkta oturmakta olduğumuz
arkadaşlardan Raşit Aydoğmuş; ben ayrılıyorum bir isteginiz varmı deyince, bana
biraz borç verebilirmisin deyiverdim. Pek ciddiye almadan tabi diyerek ayrıldı.
Bir iki dakika sonra geri gelip beni gurupdan çağırdı. Söyledigimin ciddi olup
olmadıgını, bugüne kadar hep onların benden borç aldıgını, babam varken neden
ondan istediğimi sorguladı. Ben, içinde bulundugum piskolojik durumu anlatarak
ciddi oldugumu, Karabük’e döner dönmez parayı göndereceğimi ve ihtiyacım olan
miktarı söyledim. Yanında o kadar para olmadıgını, ögleden sonra kahveye
gelirken bu parayı getirecegini söyleyerek ayrıldı.
Ögle yemeği dönüşü dükkana ugradım, babamla dereden tepeden
konuşup parka gitmek üzere ayrılırken babam; Mesut kaç gündür soracagım ama her
seferinde unutuyorum, senin paraya falan ihtiyacın varmı dedi. Nazlanarak yok
degişimden anlayarak daha öncaden ayırdıgı parayı bana uzattı.
Fatoş Hızlandırılmış Üçüncü Sınıfı Ankara’da Tamamladı:
Buca’daki eğitimi başarı ile tamamlayan Fatoş, Övül’le
Karabük’e döndü. On beş yirmi gün sora hızlandırılmış eğitimin ikincisi
Ankara’da açıldıgı haberi geldi. Apar topar Ankara’da bir özel ögrenci yurdu
ayarlayıp, kayıt yaptırdık.
Övül’e köy yolu yine göründü. Fatoş’un okul işlemlerini
bitirdik. Bizim, Denizli’li otobüs saatini beklemek için “Gençlik Parkı”’na
gittik. epey dolaştıktan sonra bir şeyler içmek amacıyla bir bahçeye oturduk.
Kendimize birer bira söylerken, Övül’ede mama yapmak için sıcak su söyledik. Fatoş
mamayı hazırlarken susadıgını fark etmediğimiz Övül biraya yöneldi. Biraz verip
içince hoşumuza gitti, bir böbek için hayli fazla olan miktarı içmesine göz
yumduk.
Övül’ün Kusması:
Araba saati yaklaşınca garaja geldik, oradaki otelin
restoranttına veda yemegi yemek için çıktık. Siparişlerimizi beklerken otobüs de
sorun olmasın diye Övül’ün altını degiştirmeye başlarken, içtigi birayı
çıkarmaya başladı. Ne masa ne de çevre kaldı kirlenmedik. Hemen garsonlar
imdadımıza yetişti. Restorantın o saatde kalabalık olmaması bizim için bir şanstı.
Başka masaya geçerek yemegimizi yiyebildik.
Övül’ün Köyden Dönmesi:
Fatoş eğimini tamamlayıp mezun oldu. Övül’ü almak için köye
geldik. Bizim sıska kızımız, öyle tombişleşmişti ki şaşırdık. Karabük’te Leyla
hanım “bal arısı tombik” adını taktı.
AMASRA’DA CANLI BALIK:
Şeref evlendikten sonra Hatice’yle beraber Karabük’e bize
ziyarete geldiler. Birlikte Amasraya gittik. ögle yemeği için “Canlı Balık”
lokantasına yönelince Fatoş’un suratı asıldı. Çünkü abilerini daha lüks bir
yere götürmemizi istiyordu.
Kızgınlıgını dikkate almadan girdiğimiz lokanta; sıcaklıgı,
buraya özgü salata ve balıklarıyla hepsini büyüledi.
70 EVLERDE LOJMAM TAHSİSİ:
Kok Fabrikaları ve sülfirik Asit fabrikalarında işlenen
cinayetler sonrası, TMMOB işyeri temsilcisi olarak, Genel Müdürlüğe Vekalet
eden Halit beyle birkaç kez görüştüm. Bu görüşmeler esnasında beni yakından
tanıma olanağı bulan Halit bey; Müdürüm Aytekin beyinde bastırmasıyla, bana
kaloriferli evde tahsisinde yardımcı olamayacagını, eger istersem kalorifersiz
ev tahsisi yapabilecegini söyledi. Kaloriferli evlerin rastgele dagıtılması
sonucu uzun süre kaloriferli ev alma olanağım olmadığından hemen kabul ettim.
Çünkü maaşımın üçde birini kalorifersiz eve, kira olarak veriyordum.
YETMİŞ EVLERDEKİ LOJMANA TAŞINMA, ABLAMLARIN ZİYARETİ:
Fatoş Ankara’da ögrenimdeyken çıkan lojmanın bakım ve onarım
işlerini hızlı bir şekilde yaptırıyordum. Ablamlar Almanya’ya dönerken
Karabük’e ziyaret ettiler. Birlikte bir kaç gün güzel günler geçirip, hafta
sonu “Amasra”’ya gittik.
Ablamlar gelirken Ankara’da Fatoş’a uğramışlar, kaza geçiren
babaları hakında, onların isteği üzerine hiç konuşmadıklarını, bana anlattılar.
Evim bakım ve onarım işleri biter bitmez Fatoş okuldan
dönmeden, arkadaşların katkılarıyla taşındık.
Fatoş çok Üzüldü ve Bana Kızdı:
Dersleri biten Fatoş’la, Denizli’ye gitmek için Ankara’ya
geldim. Ev çıktı ve taşındıgımız sürpriz haberime çok sevindi. Denizli’de
karşılaştığı manzara karşısında: annesi uzun süre komada kalmış, şu anda her
gün hastaneye kontrole gidiyor, babası topallıyordu. Kendisine haber vermedigim
için haklı olarak bana çok kızdı.
ÖVÜL MASA ÖRTÜSÜNÜ YILDIZ YAPTI:
Fatoş’un konukların olduğu zamanlarda kullandığı parlak
kumaştan yapılan masa örtüsü, o akşam yemekli müsafirler geç gittiği için
masanın üzerinde kalmıştı. Sabah erken
saate yatak odamıza gelen Övül’e, gece geç yattık biraz daha uymak
istiyoruz deyince, aramıza girip, yattı.Daha sonra sıkılıp odasına gitti,
aradan epey zaman geçmiştiki, Övül’den ses çıkmıyordu. Bir haltlar
karıştırdıgını düşünerek kaktıgımda, Övül müsafir odasındaydı. Elinde makas
dilberim masa örtüsünü kesiyordu. Ne yapıyorsun? kızım soruma, yıdız yapıyorum
baba dedi.
ÖVÜL’ÜN İLK CÜMLESİ:
Halil gurbete dayanamıyarak eğitimini yarıda kesip Karabük’e
döndü. Yalnız kalmaktan piskolojik olarak rahatsız olduğundan lojman yerine bizde
kalıyordu. Övül henüz birbuçuk yaşlarında, yemeklerde mama sandeayesine
oturarak bize katılıyordu. Halil’le beraber yemek için masaya oturduk, Fatoş
yemekleri servis yaparken, Övül birden “baba çatal ver” diye cümle kurması
hepimizi çok şaşırttı.
FATOŞ’UN TAYİNİ:
Mezun olduğu yıl Övül’ün ana okulu çagına gelmesi için tayin
istemedik. Ertesi yıl eş durumundan yararlanarak tayin edilmek için başvuru
yaptık. İlk defa o yıl bilgisayarla tayin yapılacağından, iki üç ay beklememiz
gerekti.
Avni Ayten abinin aracılıgı ile tayin işleri Genel Müdürü
yakından ilgilendi. Yaz tatili dönüşü Övül’ünde çok istemesi ve çalışmanın ilk
günlerinde Fatoş rahat olsun diye, Övül’ü köyde bıraktık.
Tayinler yapıldı Fatoş’un tayini; ne eş durumunda, nede
normal tayin listesinde yoktu. Genel Müdür; bir kaç gün sonra biraz
rahatlayacagını söyleyerek beklememizi istedi. Aralıklarla yaptıgımız
başvurulardan ve Avni abinin girişimlerinde sonuç alamadık. Ümitsizlige
kapılıp, hiç olmazsa Övül’ün hasretini çekmemek için onu almak için Denizli'ye
gitmeye karar verdik.
Denizli’ye geçmek
amacı ile Ankara’ya geldim. Ancak saat 19 arabasında yer buldum. Vakit geçirmek
için Kızılaya doğu yürüdüm. Araba saatine hayli vardı. Kızılay’a gelmişken
birkez daha Bakanlığa ugradım. Genel Müdür, yanıma bir memur vererek depoda
gerekli araştırmayı yapmamızı istedi. Depoya geldigimizde manzara; samanlıkta
iğne aramaya benziyordu... O sırada memur başka bir kişiye birşeyler anlatırken,
küçük masanın üzerinde bilgisayar çıktısı, onlarca sayfadan oluşan normal tayin
listesi açık olarak duruyordu. Sıkıntıdan listeye şöyle bir göz atınca Fatoş’un
tayininin Kahraman Maraş’a çıktığını gördüm. Daha önce, asılan bilanda ki bu listeyi defalarca taradıgımdan
gözlerime inanamadım. Tekrar tekrar baktım dogruydu. İşi biten memura gösterdigimde
oda çok sevindi. Çünkü Genel Müdür onuda bulması için çok sıkıştırmış.
Bizzat Genel Müdür takip ederek yapılan yanlışlıktaki
gerekli düzeletmeler yapılarak, tayin Zonguldak’a çevrildi.
Denizli biletini iptal ettirerek Karabük’e geldim, gece
yarısı önce geri dönüşüme bir anlam veremeyen Fatoş; müjdeyi duyunca, havalara
uçtu, sabah erken saatte tirenle Zonguldak’a geldik. Denizli, Honaz ilçesinden
olan Müdür yardımcısının yardımları ile, eksik belgere ragmen “Merkez Orta
Okulu”’na sosyal bilğiler öğretmeni olarak tayini yapıldı.
NE ÇOK ARABA VAR BE!..:
Fatoş çalışmaya başladıktan kısa bir süre sonra, on üç
yaşlarında Övül’e ablalık yapabilecek Zemine’yi bulduk. Zemine’yi bakıcı olarak
almak; zor durumda olan ailesine katkıda bulunma isteginden kaynaklanıyordu.
Bakıcı bulunca ilk fırsatta Övül’ü köyden getirmeye gittik.
Gece yarısı Denizli’den otobüse binip, sabah Ankara’ya girmek üzereyken yol
boyunca uyuyan Övül uyandı. Camdan dışarı bakınca köy şivesiyle: “ne çok araba
var bee!...” diye bagırması, tüm otobüstekinlerin kahkaha atmasına neden oldu.
ÖVÜL’ÜN ÇENE ALTINA DİKİŞ:
Övül yaramaz bir çocuk olmamasına karşın her olumsuzlukdan
sonra mutlaka bir iz kaldı. Ferit’ler, Pazar günü gündüz yetmiş evlerdeki
evimize ziyarete gelmişlerdi. Onlarla biz çardakda otururken çocuklarda binanın
ana girşindeki merdivende oynuyorlardı.
Kıymet, birden Övül düştü diyerek eve dogru koşmaya başladı.
Arkasından hepimiz Övül’ün düştüğü yerdeydik. Çenesinin altı kanıyordu, hemen
hastaneye götürdük. Pazar günü oldugundan hastanede doktor yoktu, görevli
önemli birşey yok biriki dikişle ben hallederim dedi. Kötü dikiş nedeniyle
Övül’ün çenesinde kalan bu izi gördügümde, kendime kızarım: neden doktoru
çağırmasında ısrarcı olmadım diye.
ÖVÜL BOGULUYORDU:
O gün Övül’ün dördüncü yaş günüydü. Ali Bozbıyık’larla
beraber piknige gitmeye karar verdik. Ali, bizi degişik bir piknik yerine
götürmeye çalıştı ama yolu bulamayınca Bartın yolu üzerindeki “Gürlek”piknik
yerine gittik. Gürlek çeşitli asırlık ağaç türlerini ve bitki örtüsünü
bünyesinde bulunduran, yazın bunaltıcı sıcaklarında bizleri serinleten çok
güzel bir piknik alanıydı. Kendimize
suya yakın bir yerde yer ayarladık. Diger piknik alanını ararken hayli zaman
kayıp ettigimizden, hemen yemek hazırlıklarına başladık.
Bu telaş arasında kaynamış yumurtayı bütünüyle agzına alan Övül
mosmor oldu. Ne yapacağımızı bilemedigimiz biranda Fatoş, Övül’ün bogazına
parmak atarak yumurtayı çıkardı. Normal soluk alıp vermeye başlayan Övül’ün
rengi kısa sürede yerine gelip, şekerlik yapmaya yeniden başladı ama bizim
kendimize gelmemiz saatler aldı.
AMASRA DEMİR- ÇELİK KAMPI:
Amasra Demir-Çelik kampı; Türkiye’de ilk kurulan kamu
kuruluşu kamplarındandı. Denize sıfır, geniş bir alanda kurulan kamp, iki
bölümden oluşuyordu. Birinci bölüm; otel diye tabir edilen çok katlı binada,
apart otel şeklindeydi. İkinci bölüm; bu binanın arkasından dağa doğru uzanan
orman içersinde, barakalardı. Tepedeki çay bahçesinde kendi çayını kendin
demleyerek, yeşilin ter tonu arasında Karadenizin mavilginin seyrine doyum
olmuyor.
Otelde resmiyet
hakimken, barakalarda komşular arası samimiyet vardı. Kampda kurulan dosluklar
yıllarca sürerdi. O yıl kampa dostlarımız Ali, Safiye Bozbıyık’larla gittik.
onların çocukları olmadığı için Övül her
iki aileninde çocuguydu.
Fatoş’un Kavgaya Müdahalesi:
Övül çok sık anjin olduğu için doktorların tavsiyesi üzerine
dondurma yedirmiyorduk. Tabi bizde onun canı çekmemesi için bu zevkten
mahrumduk. Amasra o yıllar “Dev- Sol”’un kurtarırmış bölgesiydi. Şehre onlar
hakimdi, başka grup olmadıgından, hiç kavga, gürültü çıkmıyordu. Çok güvenli
ortada; gece yarılarına kadar şehirde, dükkanlar ve eglence yerleri açıkdı. O
gece Övül uyuduktan sonra, onu arkadaşların gözetimine bırakarak dondurma yemek
için çarşıya gidiyorduk. Kamp ile şehir arasında 15-20 metrelik bir bölğe
karanlıktı, bu bölgeden geçerken sekiz on kişilik bir grup yüksek sesli siyasi
tartışma yapıyordu. Fatoş’a hızlanmasını söylerken, tartışma kavgaya dönüştü,
yere yıkılan bir gence beş altı kişi tepmeye başladı. Yerdeki gençde: sizin bu
yaptığınızı “Faşistler” yapmaz diye bagırıyordu.
Bir anda yanımdan kayıp
olan Fatoş; kavgaya müdahale edip, onları ayırmaya başladı. Allah’tan onlar
tepki göstermeden ayrıldıkları için başımız belaya girmedi.
Ablamların Sürprizi:
Kampın ikinci haftasına girdiğimiz günlerde, sürpriz olarak
ablamlar kampa geldi. Bu sürpriz bizleri çok sevindirdi. Yegenlerim Kamuran,
Nurhan Övül’e arkadaşlık yaparken, bizlerde hasret giderdik. Ablamlar o yıl
minibüsle tatile geldikleri için İnkum
ve Çakraz’ı birlikte dolaşmak daha zevkli oldu.
DÜGÜN TAKILARININ ÇALINMASI:
Dügünde babamların taktığı takılara davetlilerin takılarıda
ilave edilince önemli miktarda altın, bilezigimiz olmuştu. Bir ara bu altınları
bozdurup sıfır bir “Murat” otomobil bile alabilecektik. Fatoş; bunları, tosbaga”
kablumbağ”’nın evini hep yanında taşıdığı gibi sürekli yanında taşırdı.
İlk evliliğimiz sıralarında çok kıymetli bu altınlarında
içinde bulunduğu çantayı, kylüb de unuttuk. 200 evlerde oturduğumuz dönemde, eve
varmak üzereyken çantayı unuttuğumuzu fark edip geri döndük. Garsonların
emanete aldıklarını görüp çok sevindik.
Bir akşam üzeri apar topar Ereli ve Atilla’larla “Ahmet
ustaya” yemeğe gittiğimizde, Fatoş’un aklı hep evdeydi: pencereleri kapattım mı?
diye, yemek onumu o yemegimi yedi bilemedi.Fatoş’daki altınların çaldırılma
korkusu, her gündeme geldiginde, şu altınlar çalınsada birkere üzülüp kurtulsak
diyordum...
Henüz çalışmaya başlamadıgı dönemlerde, Fatoş Övül’le
Denizli’deydi. İşletmeden henüz büroma gelmiştimki büro Şefi Ali Kaplan “Ali baba”
Denizli’den aranmakta oldugumu haber verdi. sevinçle onun odasına koştum.
Telefonda Fatoş aglıyordu. Önce Övül’e
bir şey oldugunu düşünerek çok korktum, altınların çalındıgını duyunca
neredeyse sevinçten oynayacaktım. Fatoş’a üzülmemesinin gerektiğini anlatarak,
izin alıp onu teselli etmek için hemen Denizli’ye hareket ettim.
Fatoş’un babasının evinde çalınan altınlara, hiçbir zaman
üzülmedim. Fatoş’unda üzülmemesi için çok gayret sarf ettim.
ZİYARET DÖNÜŞÜ TABANCA SESLERİ ARASINDA ŞAŞIRMA:
Büyük kentlerde
hızını artıran anarşi artık küçük kentlerdede kendini hayli gösteriyordu. Uzun zamandır
ziyaretlerine gidemedigimiz ev sahiplerinden,
o akşam anarşi korkusu yüzünden, saat yirmi iki gibi kalktık. Korkudan daha
kısa olan arayol yerine, ana yoldan eve gitmeye karar verdik.
“Elli evler” bölgesine geldiğgmizde, “çamlık” bölgesinden
mısır patlar gibi silah sesleri gelmeye başladı. Ne oluyor diye Fatoş’la
birbirimize bakarken, bir kadın feryadı başladı. Silah sesleri dahada arttı.
Ne yapacağımızı şaşırmış vaziyette kendimizi ara yoldan eve
attık. Gece yarınına kadar kendimize gelemedik. Ertesi gün herkesin silah
seslerini duydugunu ama ne olduğunu öğrenemedik.
MEHMET TAVAS’LA SÜPRİZ KARŞILAŞMA:
Fatoş’un Çağrı’ya hamile
olduğu dönemde, yaz tatil için Marmaris’e gittik. Övül, Fatoş ve ben kumsalda
güneşlenip, denize girerek vakit geçiriyorduk. Övül’ün istegini almak için
caddeye dogru giderken, terliklerimi giymedigimden, seke seke etrafdaki
kişilere dikkat etmeden yürüyordum.
Geri dönüşde güneşleyen bir genç: af edersiniz sizin adınız
Mesut Eski’mi? diye sordu. evet yanıtı alınca kendisini, Denizli Lisesi
pansiyonundan biz lisedeyken orta okul öğrencisi olan Merhmet Tavas diye
tanıtdı. Nerdeyse on yıldan fazla zaman geçmişti. Üniversiteyi bitirip doktor
olmuş, tayin bekliyordu.
Bizim konuşmamızı
endişeyle izleyen Fatoş’la Övül’ün yanına geldigimde, Fatoş; endişelendigini
söyledi. Çünkü bana birşey dememiş ama, uzun süredir Mehmet’in dikkatle bizi
izledigini fark etmiş...
RAĞIP DEMİRBAŞ’IN MİLLİYETCİLİĞİ:
Amasra dönüşü ablamlarla birlikte bayram için Denizli’ye gelecektik.
Eniştemin izni bittigi için ablamlar bizde kalırken, eniştem Almanya’ya
dönmüştü. Ankara ve Denizli biletlerini önceden aldık gün sayıyorduk. 3 nolu
yüksek fırın da beklenmedik ciddi bir arıza çıktı. Söz konusu Yüksek fırın
Karabük ve Türkiye için çok önenliydi. Müdür Aytekin bey, tüm bayram izinlerini
iptal etti. Benim gibi şehir dışına çıkma hazırlıkları yapan tüm arkadaşlar
planlarını iptal edip yüksek fırının arızasını bir an önce gidermeye seferber
olurken; konuşmalarında milliyetciligi kimseye bırakmayan yüksek fırın işletme
mühendislerinden Rağıp Demirbaş, sessiz sedasız rapor alarak Kırıkkale’nin
yolunu tuttu.
Bu davranışı, tatil dönüşü ona epey eleştiri getirdi. Siyasi
yönü olmayan Aytekin bey; Ailesi iştir kişinin söze bakılmaz diyerek, noktayı
koydu.
MEMİŞ ALİ USTA’NIN HAKSIZ FIRÇASI:
Günlerden pazar dı, babam ziyaretimize gelmişti. Akşam
üzerine dogru piknige gitmeyi planlıyorduk ki, gelen telofon, fabrikaya gitmemi
söylüyordu. Babamdan özür dileyerek zorunlu olarak fabrikaya gittim. Müdür
dahil tüm yüksek fırınlar ve sinter müdürlüğünün mühendisleri oradaydı.bu
saatte niçin çagrıldığımızın yanıtı: tepeden inme, hiçbir demir çelik deneyimi
olmadan, işletmeler müessese müdür yardımcılığına torpille atanan Memiş Ali
Usta’nın çagırmasıydı. Rize’li olan Memiş bey; Trabzon Spor’un Cumhurbaşkanlığı
kupası maçı uzatmaya kaldıgından, kendi belirlediği randevu saatinden, bir saat
sonra geldi
3 nolu Yüksek Fırın revartmandaydı. Bu fırın, bakım ve
onarım grubuna teslim edilmeden önce işletme mühendisleri; vardiyaya girerek,
asıl görevlerini aksatmadan, buradaki işlerinde düzenli gitmesini sagladılar.
Fırın revartman için ilgili gruplara teslim edildikten sonra, rutin işlerine
döndüler.
Toplantıda Memiş bey; gerekçesini net olarak açıklamadan,
ben Aytekin beyi sizlere ezdirmem diyerek başladıgı fırçayı yarım saat
sürdürdü... konuşması bitiminde herkes başını öne eymiş vaziyet de beklerkenben
söz aldım. Tabiri caizse siz, bizleri yarım saattir fırçalıyorsunuz, suçumuzu
öğrenebilirmiyim dedim. Herkes hafta tatili yaparken müdür Aytekin bey işçilere
temizlik yaptırıyordu yanıtı aldım. Onun üzerine; müdürlügümüz çalışma düzeni
hakkında kısa bilgi vererek, her arkadaşın sorumlu olduğu bölümler
olduğunu, normal zamanlarda bu işlerle
meşgul olduğumuzu, eksra bir iş oldugunda da, yapılan programa göre o işe de
katkı sagladığımızı anlattım. Bu Pazar günü için kimse bize bir görev vermedi
dedim.
Bunun üzerine Aytekin beye dönerek sen kimseyi bu eksra göreve çağ
gırmadın mı? dedi. Aytekin bey, müdür muavini Enver
Bostancı’dan Pazar günü bir arkadaşı görevlendirmesini istedigini söyledi. Söz
alan Enver bey; Rağıp Demirbaş’ı görevlendirdigini söyledi. Rağıp bey ipe un
sererek görevine gelmeyişini anlattı.
Rağıp’ın sorumsuzlugundan; 12 mühendisin Pazar günleri zehir
olurken, ayrıca haksız yere fırça yemeleri yanlarında kar kaldı.
Bu suçluların belirlenip, gerekli cazaların verilmemesi,
herkesin herşeyi sineye çekmesi davranışı; böyle devasa tesislerin çökmesinin
ana nedenlerinden birini oluşturdu.
ENTEGRE TESİSSLERİN SORUNLARININ TARTIŞILDIĞI TOPLANTI:
KASMD Karabük Ağır sanayi Mühendisleri Derneginin Müessese
Müdürlüğüyle ortaklaşa organize ettiği toplantıda; Kok Fabrikaları, Yüksek Fırınlar ve Sinter,
Çelikhane ve Haddehanelerin sorunları masaya yatırılacaktı. Bu amaçla bizim
müdürlük adına sunulacak bildiryi benim hazırlamam istendi.
Tüm birim yetkilisi arkadaşların görüşü alınarak, o günkü
koşullara göre sivri gelecek bir metin ortaya çıkarıldı. Bildiriyi normal
olarak müdür Aytekin beyin sunması gerekiyordu. Toplantı günü izin alarak şehir
dışına çıktı. Ne müdür muavini Enver bey nede baş mühendisler Ferit ve Metin
bey bildiriyi toplantıda okumaya talip oldu.
Zurnanın son deliği
olarak ben, sunumu yapmak zorunda kaldım. Bildiride sundugumuz sorunlar ve
çözüm önerilerimiz bizim tahmin ettiğimiz gibi ilgi görüp, büyük tartışmalara
neden olmadı.
Toplantıda bu öneriler yapılmamışcasına, eski hamam eski tasla
işler devam etti.
OLAYLI OLAGANÜSTÜ KASMD GENEL KURULU:
KASMD Karabük Ağır Sanayi Mühendisler Dernegi neredeyse
Demir- Çelik fabrikaları’yla yaşıttı. Son yıllara kadar, Fabrika müdürlükleri KASMD’dan geçiyordu. Bu
yıllardaki politize olmak, dernegin etkinligini hayli azalttığı için, üyelerin
pek ilgisini pek çekmiyordu. Aylık çıkardığı bilimsel “Demir- Çelik” dergisini
bile çıkarmakta zorlanıyordu. Kapatılması gerektigi düşüncesi üyeler arasında
giderek yaygınlaşıyordu.
Böyle bir ortamda yapılan Genel kurulda, divan başkanlığını
ben yapıyordum. Organlara şeçilecek sayıda üye olmadığı için bazı arkadaşları telefonla çagırarak şeçimi
tamamladık.
Dernegin mutaat görevlerinden biride Demir-Çelik’in kuruluş yıldönümü olan 3 Nisan’da Balo
düzenlemekti.
Tüm hazırlıkların yapıldığı balo gününe birkaç gün kalmıştı ki,
İskenderun Demir- Çelik’de mühendis
arkadaşların dövüldügü haberi geldi. Haber üzerine bazı arkadaşların baloyu
iptal etme önerileri; başta Başkan Mehmeteli Özbozkurt ve yönetim tarfından,
her gün beş on kişi siyasi nedenlerle ölüyor, ayrıca yapılan hazırlıklardan
geri dönülecek yerde olunmadıgı gerekçesi ile öneri dikkate alınmıyor.
Yeni Genel Müdürün örgüt yöneticileri ile toplantı yapması,
önceden dernege ilği göstermeyen bazı arkadaşların iştahını kabarttıgı için, bu
durum gerekçe gösrerilerek, mevcut yönetimi olagan üstü genel kurula zorladı.
Olagan genel kurullarda, seçim yapılabilmesi için minimum
sayıya telefonlarla ulaşılabilirken, olagan üstü genel kurul da salonda
nerdeyse ikiyüz kişi vardı. Mevcut yönetimin solculugunu yeterli bulmayan yeni
ekip, büyük tartışmalar sonunda Süleyman Altun Başkanlıgında yönetime geldi.
HAKLARIMIZI, KULLANMAYARAK PROTESTO:
Büyük umutlar beklediğimiz CHP iktidarından, memurlar lehine
hiç bir iyileştirme olmazken, “MC”
hükümeti döneminde Erbakan tarafından verilen ikramiyede yasal olmadıgı için
taksitle geri alındı.
Dr.Mehmet Çelen’in başkanı olduğu Memurlar Derneği; sesimizi
duyurmak için nasıl bir tepki gösterelim konulu toplantıyı “Memurlar Kulübün”’de
yaptı.
Bol eleştirilerin yapıldığı toplantıda, hiçbir ses getirecek
somut öneri gelmiyordu. Söz alarak şu öneriyi yaptım: servis otobüslerine
binme, fabrika da yemek yeme gibi kazanılmış haklarımızı kullanmayarak
tepkimizi gösterelim dedim.
Önerim büyük ilgi gördü, gerekli hazırlıklar yapılarak
uygulandıgında; yerel ve ulusal basında geniş yer aldı. Dernek yöneticileri
Demir- Çelik yönetimi tarafından kabul edilerek, görüşmeler başladı.
KARABÜK TÜTED ŞUBESİ KURULMA ÇALIŞMALARI:
Tüm teknik elamanlar derneği “TÜTED” teknik elamanların
sendikalaşması konusunda yogun çalışma yapıyordu. Demir-Çelik bünyesindeki tüm
tekknik elamanlar dernekleri; söz konusu derneğin şubesini kurma çalışmaları
dogrultusunda, “Yenişehir Mühendisler Kuübü”’de 450, 500 kişinin katıldığı bir toplantı
yaptı. Oturum başkanlıgına ben getirildim. Saatler süren toplantı sonunda,
benim başkanlıgımda bir yürütme kurulu önerildi. Öneri oybirliğ ile kabul
edildi. Sanat okulu mezunlarından başlayıp tüm teknik elaman derneklerinden üye
bulunan kurul yedi kişiden oluşuyordu.
Kurul sık sık bir araya geliyor ama bir arpa boyu
ilerleyemiyoruz. Zaman zaman sabrımın tükenip bu görevden ayrılma istegimde
kabul görmüyordu. Bu güne kadar çalıştıgım hiç bir örğütte böyle başarısız
olmamışdım. 12 Eylül darbesiyle görev kendiliginden son buldu.
TEKNİK PERSONEL YASA TASARISI:
CHP Hükümetinde Bayındırlık Bakanı olan Şerafettin
Elçi; bir teknik eleman personel yasa
taslağı hazırlayarak, teknik elemanlardan taslakla ilğili eleştiri ve
önerilerini istedi. Bu kapsamda Demir- Çelik’te
çalışan mühendislerin öneri ve eleştirilerini belirlemek için TMMOB İş yeri
temsilcisi olarak bir toplantı yapmam gerekiyordu. Tüm mühendislerin dernegi
olan KASMD ile bu konuda işbirliği yapmam; hem dostlarım hemde KMO Ağır Sanayi Bölğesi Şube yönetiminde
birlikte çalıştıgım arkadaşlarımın, büyük tepkisini çekti. Toplantıyı boykot
etdiler.
D.Ç Eğitim müdürlüğü toplantı salonunda; üyelerin büyük
ilğisiyle ve İşletmeler Genel Müdür muavinininde katıldıgı verimli bir toplantı
yapıldı. Taslagın tüm maddeleri tek tek ele alınarak, belirlenen eleştiri ve
öneriler rapor olarak TMMOB’ne gönderildi.
MESLEK YÜKSEK OKULUNDA ÖĞRETMENLİK:
O yıllarda Meslek yüksek okullarını açılması modaydı.
Açıldığı yerde böyle bir okula gereksinme duyulup duyulmadıgına bakılmadan,
yeterli okul binası, öğretmen ve diğer gereksinmelerin karşılanıp
karşılanmayacağı dikkate alınmadan, siyasi nedenlerle her il ve ilçede mantar
gibi yüksek okullar doguyordu.
Karabük Meslek Okulu, bu okulların şanslılarındandı. Hem
bina hemde atölye, laboratuvar, öğretmen açısından Demir-Çelik büyük kaynaktı.
Oda olarak nasıl? yardımcı olabileceğimiz konulu ziyarette,
bizden Kimya bölümü için öğretmen yardımı istediler. Benimle beraber dört
arkadaş iki yıl öğretmenlik yaptık.
SAİME, İHSAN BİRİNCİ’LERİN RABALARINI UNUTMASI:
Her ikiside Trabzon’lu olan çift arabalarını yeni
almışlardı. Hafta sonu karı, koca alış veriş yapmak için çarşıya inmişler.
Elleri paketlerle dolu, benim de bindiğim dolmuşa geldiler. Dolmuş “Sosyal
Bina”’nın yanına gelince İhsan, keşke arabayla inseydik dedi. Saime, biz
arabayla inmedik mi? diye sordu. İhsan dolmuşu durdurup, arabayı almaya
giderken, Saime yola devam etti.
YÜKSEK FIRINLARDA YARDIMLAŞMA:
Yüksek Fırınlar ve Sinter müdürlüğün de çalışan mühendis,
ideri pğersonel ve bir kısım işçilerin katılımıyla, ay sonlarında parasız kalan
arkadaşlara katkıda bulunmak amacıyla bir yardımlaşma sandıgı oluşturduk.Üyeler
sandığa her ay 50 tl. yatıracak, biriken para; ihtiyacı olan üyelere, saptanan
kurallara göre borç verilecek. Başlangıç da alınan borç; aybaşında tamamı
ödenecek, kasada yeterli miktara ulaşıldıgın da, taksitle ödemeye
geçileşecekti.
Üye sayısı giderek artarken, kasada fazla para kalmaya
başladı. Üyelerin memleketlerinde yetişen, üretilen emtialar getirilip üyelere
karsız satılmaya başladı. Üç yıl kadar benim yönetimimde devam eden sandıkta
hayli para birikmiş, üyeler ihtiyaç duydukları paraları başkasından yüz
kızdırak isteme, yerine sandıga başvuruyordu.
O yıldaki genel kurulda Metin Kurt; kuruldugundan beri Mesut
arkadaşımıza yük oluyor, yürütmeyi başka arkadaş alsın dedi. Bir şikayetimin
olmadıgını ama gönüllü varsa devretmeye hazı oldugumu söyledim. Metin,
kendisinin gönüllü oldugunu söyledi ve yürütme ona geçti.
O işi ticarete döktü. Birkaç kez değişik emtia getirip kerla
üye ve üye dışı kişilere satış yaptı. Yıl ortasında sandıkta hatırı sayılır
para oluştu. Biriken paranın burada atıl kaldıgını, sandığı fes ederek paraları
herkes kendi degerlendirsin önerisiyle olağan üstü genel kurulu topladı. Bu
önerisi ilk anda üyelere cazip geldi. Bu güzelim kuruluş böylece dagıldı.
DEÇ- KOP’UN KURULMASI:
Kok fabrikaları işletme ve bakım elamanları arasında gayri
resmi bir yardımlaşma kurumu vardı. Bu kurumu resmileştirip, tüm Demir- Çelik’i
kapsaması düşüncesi oluştu. Bu düşünce ilgi görünce, beş kişiden oluşan bir
kurucu yönetim oluşturularak çalışmalara başlandı.
Kurcu yönetim şu kişilerden oluştu:
Başkan: Mehmet Eli Özbozkurt
Yazman:Mesut Eski
Sayman: Hamza Öden
Üye :Mustafa
Çakır
Üye : Osman
Ekşioğlu
İlk iş Demir- Çelik çalışanları tüketim kooperatifinin “DEÇ-KOP”
resmiyet kazanması saglandı. Demir- Çelik Yönetimi ile görüşerek kullanılmayan, harabe durumundaki küçük bir
binanın bize tahsisi temin edildi. Bina,
Demir- Çelik’in malzemeleri ve elamanları ile genişletildi ve onarıldı.
DEÇ-KOP’un iki ana görevi vardı: biri, üyelerin belirlediği
kesintilerden oluşan parayı cüzi faizle üyelere borç vermek. İkincisi, toptan
ana gıda maddeleri, giysi, ayakkabı, ziynet,v.s. tüketim emtiaları ile
dayanıklı tüketim emtiaları getirip üyelere satmaktı.
Mevsime göre; çuvalla toz şeker, patetes, soğan gibi gıda
maddeleri üreticiden direk üyelere ulaştırıldı.
Televizyon, çamaşır makinası, buz dolabı gibi dayanıklı
tüketim malları kampanyaları düzenlendi
Renaunt, Lada marka araba kampanyaları düzenlendi.
Demir- çelik’in tüm çalışanlarına yılda bir verdigi elbise
organizasyonlar yapıldı.
DEÇ-KOP’da üç yıl sekreter, iki yılda Başkan olarak görev
yaptım. Sinterdeki modernizasyon nedeniyle işlerimin yogunlaşması; yönetimden
ayrılmak zorunda kaldım.
DEÇ- KOP Grev zamanında, bine yaklaşan işçi üyesine büyük
desdek sagladı. İlerleyen yıllarda toptancılıgı yanında, süper marketcilige de
başladı.
HASAN ÇAĞRI’NIN DOGUMU:
Fatoş, hamileliginin sekizinci ayındaydı. Pazar akşamı
Birsin beylerden dönünce, Fatoş rahatsızlandı. Yürüyerek SSK Hastanesine
gittik. Nöbetci ebe- hemşire; su kesesi patlamış, şu anda yapılacak bir şey
yok, eğer sancın sabah devam ederse yine gel diyerek bizi geri gönderdi.
O zamanlar her ay bir
bilezik alarak tasarruf etmeye çalışıyorduk. Pazartesi günü maaş alacağımızdan,
doğum için ayırdıgımız paranın son kuruşunuda harcıyarak, Cumartesi günü
bilezik aldığımızdan hiç paramız yoktu.
Sabah Birsin beylerden 500 tl. borç alarak yine yürüyerek
hastaneye gittik. Övül’ünde ebesi olan Naime abla; Fatoş’un durumunu ögrenir
öğrenmez, bir tarafdan nöbetci hemşireyi böyle bir hastayı nasıl? eve
gönderirsin diye haşlarken, diğer tarafdan doktoru bulmaya çalışıyordu. Böbek
ve annenin hayati tehlike içersinde olduklarından çok heyacanmışdı. Uygun yatak
bulup, Fatoş’u yatırılıp, doktorun müdehalesi sağladıktan sonra Naime abla
rahatladı.
Ben büroklatik işleri yapmak için Fatoş’u Naime ablaya
emanet edip ayrıldım.
Memur statüsünde olduğumdan daha sonra geri alacağım
7500tl., işlemleri tamamlamam içi gerekiyordu.
Aklıma ilk Halit geldi, magazaya henüz gelmemişti, Fatoş’un okuluna ugradım
maaşını almak için, en erken saat on bir de verebileceklerini söylediler.
Mustafa Özyurt’a telefon ettim. Gece fırında nöbetci oldugunu, yarım saate kader
evde olacagını ve parayı verebileceğini söyledi.
Resmi işleri tamamlayıp evde haber beklemeye başladım. 1
Aralık 1981 Pazartesi günü Saat 14.30 da Naime abladan saglıklı oğlumun oldunu
öğrendim. Sorum üzerine Fatoş’unda sağlıgının çok iyi olduğunu söyledi.
Sevinçten uçarak hastaneye gittim.
HASAN ÇAĞRI ADI NASIL KONDU:
Doğumdan önce, dürüstlüge, adelete, iyilige, yani insanlıga
çağrı düşüncesiyle kız da olsa oglan da olsa çoğumuzun adına “Çağrı” vermeyi
kararlaştırmıştık. Fatoş’un babası, Babamın adının konulmasının daha uygun
olacağı önerince, Hasan Çağrı vermeye karar verdik.
ÇAĞRI’NIN SAKATLIĞI:
Sabah hastaneden almak için gittigim de Fatoş’un moralinin
bozuk olduğu gördüm. Nedenini, Çağrı’nın ayaklarının içe dönük olduğu söyledi.
Doktor; büyük sorun olmadıgını söyleyerek, bir ay sonraki
kontrolde daha doğru teşhis koyulabilecegini anlattı.
Bir ay sonraki kontrolde durumun ciddi oldugunu, topal
kalmaması için ancak bir üniversite hastanesinde tedavi olması gerektiğini
belirtti.
ÇAĞRI’NIN ALTI AYLIKKEN OLDUĞU AMELİYAT:
Bir aylıkken başladımız A.Ü. Tıp fakültesi Ortapedi
servisindeki tedavinin altıncı ayın da sona yaklaştıgımızı beklerken,
amaliyatla karşı karşıya kaldık. Haftanın her Çarşamba günü Çağrı’nın
tedavisini yapan Dr. Tayfun Açıkgöz’de iyileşmenin ameliyata kalmasına çok
üzüldü. Doktorun büyük yardımları ve Allah’ın izniyle ameliyat sonrası Çağrı
saglığına kavuştu.
Çağrı ameliyat olabilmesi için önceden bazı testler
yapılması gerekiyordu. Dr. Tayfun beyin yardımları ile hızlı bir şekilde
testleri yaptırdık. Son olarak kan testi gerekiyordu. Bu da çocuk bölümünde
olacaktı. Doktor beyin aracılığı ile gittiğimiz bu bölümde, yemek saati
gelmişti. Bizimde işimiz aceleydi. Çağrı’yı gören doktor hanım bu çok küçük
damarını bulamayız diyerek, hazırladığı iğneyi boynunda ki damara ilk batırdıgında
sonuç alması, hem onu hemde bizi çok sevindirdi.
YAŞAMIMIZIZ İLK RÜŞFETİNİ VERDİK:
Her Çarşamba günü Fatoş ve ben işyerlerimizden idari izin
alıp Çağrı’yı hastaneye götürüyorduk. Doktor bir hafta önceden film çekilme
kagıdı veriyor ama rötgen de filmin çekilmesi ögleden sonraya kalıyordu. Bu da
bizim; Hava kirliligi nedeni ile kaloriferler yakılamadıgından, soğuk hastanade
boş yere beklememizi ve Karabük son arabasına yetişmemizi zorlaştırıyordu.
Ankara içersinden gelen aynı soruna sahip aile hiç
beklemeden filmlerini çektirip, sıranın sonunda olmalarına ragmen filmleri
hazır oldugundan öne geçip, işlerini çabuk bitiriyorlardı. Birkaç hafta
içersinde bu aile ile dost olduk. Durumumuzu anlatarak tanıdıklarından bizim de
yararlandırmalarını istedik. Tanıdıkları olmadıgını, her seferin de film kagıdı
altına 50 veya 100 tl. koyduğunu söyledi.
Ertesi hafta onlarca kişinin baktıgı yere, iki yüz tl. kagıdın
altına koyarak uzattım. Görevli kagıdı alırken parayı alamadı. Karanlık odada
filmmi teslim alırken de ben parayı vermeyi beceremedim. O hafta işlerimiz
filmin erken çıkması ile çabuk bitti. Ertesi hafda bu parayı veremedigimiz için
zornalacaktık
Fatoş; parayı benden aldı, ilgiliye yaklaşıp, filmmi erken
çıkardığı için teşekkür edip, bizim için küçük birşeyler almasını söyleyerek
bakanlara aldırmadan uzattı. Görevli; sanki resmi bir iş yapıyormuşcasına,
çekinmeden parayı aldı. Bundan sonra her hafta rüşfet vererek, film işini
çözdük.
ÇAĞRI BOGULUYORDU:
Bir Cumartesi öğleden sonraydı. Yetmiş evlerde, Çağrı’ya
mama yidiriyorduk. Nasıl olduğunu anlayamadık, mama çağrının genzine kaçtı.
Çağrı nefes alamayıp, morarırken, Fatoş’la ben ne yapacağımızı şaşırmış
vaziyetde etrafın da dolanıyorduk.Bakıcı kız Zemine, üst kat komşumuz Perihan
hanımı çagırdı. Perihan hanımın müdahalesiyle Çağrı, rahat nefes almaya
başladı.
ZEMİNE’NİN BABASI:
Zemine’nin ailesi, Çankırı’dan Karbük’e göçmüş işsiz bir
aileydi. Bir abisi ve birde küçük kız kardeşi vardı. Övül üç yaşlarındayken ona
ablalık yapması ve ailelerinede katkı olması için Zemine’yi işe almıştık.
Babası, Demir Çelik’e geçici işçi sağlayan bir mütahit
kanalıyla Demir Çelik’te asgari ücretle geçici işçi olarak işe başladı. Keçinin
bile zor inip çıkabildiği ve şehrin en dışındaki bir yer de gece konduyu
andıran basit bir eve sahip oldular. Abisi basit bir fırın yaparak simit üretip
sokak aralarında satıyor du. Karabük’e geldikleri ilk günlerle karşılaştırıldıgında,
baya iyi duruma gelmişlerdi. Övül, bize ziyarete gelen dedesi ile köye gitmek
isteyince, Zemine’de ayrılmak zorunda kaldı.
Zemine’nin ayrılmasına karşın ilişkilerimiz aileyle giderek
sıklaştı. Babasının geçici işçilikten, daimi işçilige geçebilmesi için gerekli
okur yazarlık belğesini almasında Fatoş’un büyük katkısı oldu. Çalıştıgı
Çelikhanede vardiya işçisi olması için arkadaşım olan müdür Asil Savran’dan
rica da bulundum.
Çağrı’nın doğumu yaklaşırken, aileyle görüşüp kızlarını biz de
çalıştırıp çalıştırmayacaklarını sormak için evlerine gittik. Kızlarının
büyüdügünü, gelip giderken sorun çıkabilecegini gerekçe göstererek kabul
etmediler. Bu mahalle ile bizim kaldığımız mahalle arasında boşluk vardı. Sabah
erken saatlerde ve akşamları çok tehna oluyordu. Bu nedenle çevrelerinde çocuk
bakmak isteyen tanıdıkları varsa, sürekli bizde kalabileceğini ve ayda vermeyi
düşündüğümüz maaşı söyleyerek bize yardımcı olmalarını isteyip, ayrıldık.
Ertesi gün, sürekli bizde kalması kaydıyla kızları
Zemine’nin çalışabilecegini bildirdiler ve çalışmaya başladı.
Şubat tatilinde Zemine’ye izin verdik. Tatil ortasında
Fatoş’un Denizli’den samimi arkadaşı, Karabük spor futbolcusu Yasin’in eşinin
annesi Karabük’e gelmişti. Bunları kulube yemeğe davet ettik. Akşam çocuklarla
kalması içinde Zemine’yi bir günlügüne eve çağırdık.
İş çıkışı bize uğrayan babası, akşama doğru ayrılırken
Zemine’yide götürmek istedi. Zemine’nin geliş nedenini anlatarak bu gece bizde
kalacağını söyleyince, babadan beklemediğim bir itiraz geldi. Akşam kulübe
gideceğgmizi söylediğim için itiraz ettiğini düşünerek kulübü anlatmaya
çalıştım. Sen beni cahil mi sanıyorsun? ben kulübün ne olduğunu biliyorum,
kızımı çocuk bakımı için size verdim, hizmetçi olarak degil deyince nevrim
döndü. Baba kız her ikisinide kovdum. Günahsız Zemine’nin aglayarak
ayrılmasının etkisini aylarca üzerimden atamadım.
Yeni bir bakıcı buluncaya kadar Fatoş’un annesi, sag olsun
onbeş gün bizi idare etti.
BİRSİN BEYİN ÇİCEGİ:
Birsin bey ve eşi gerçekten İstanbul beyfendisi ve hanımefendisi
olan İstanbul’lu bir aileydi. Noyan, Gülbiz adlarında çok şeker iki genç
çocukları vardı. Çekirdek ailerinde pek etliye sütlüye karışmadan mutlu bir
yaşam sürüyorlardı.
Birsin bey; boş zamanlarında çok güzel elsanatı işler yapar,
İstanbul’dan getirdiği nadide çiçekleri gözleri gibi korur, başkalarına üretmek
için vermede çok cimriydi.
Konuk olarak onlarda olduğumuz bir gün; bir çicek dikkatimi
çektiğinden ve sohbet olsun diye bazı sorular sordum. Ayrılırken çiçekten bana
bir kök verdi. Çok dikkat etmeme rağmen
eve gelirken fide kırıldı. Çok üzüldüm, Birsin beye söyleyemezdim. Var
olan hazır saksıya o gece fideyi diktim. Çok zor yetiştirilebildigini söyleyen
Birsin beyi yalancı çıkarılcasına çicek öyle geliştiki, Birsin bey kıskandıgını
söylemekten kendini alamadı.
İLK ARABAMIZI ALDIK:
Dügün takıları ile araba alma girişimimiz ailelerin sıcak
bakmaması nedeniyle olumlu gelişmedi. Aradan epey zaman geçti. Komşumuz olan
Yenişehir Orta Okulu Müdürü Osman Bey ikinci el “murat-124” almıştı. Fiatını
duyunca, birikimimiz olan parayla bizde, böyle bir araba alabileceğimizi
düşünmeye başladık.
Babam ziyaretimize geldiginde, komşunun arabasına benzer bir
araba almayı düşündüğümüzü söyledik. Babam böyle bir arabayla ben sizi köye
sokmam dedi. Daha iyisine gücümüz yetmeyecegini söyleyince; iyi bir araba alın,
üzerini ben tamamlarım dedi.
500.000tl.si babamdan, 850.000tl.ye şiteyşın Renaut marka
araba aldık.
ZONGULDAK VALİLİĞİNDE ÖVÜL ŞİİR OKUDU:
Övül ana okulun gözde öğrencilerindendi. Yeni okula başlayan
öğrencilerin okula uyum saglamasın da, öğretmenler Övül’den yararlanırlardı.
23 Nisan Milli Eğemenlik ve Çocuk Bayramında ana okulları
adına bir çocuk şiir okuyacaktı. Buna Övül şeçilmişti. Kortej halinde stadyuma
giderken Övül okulun flamasını taşıması gerekirken, Kız Meslek Lisesi beden
öğretmeninin kendi kızı lehine öğretmenleri zorlaması, Övül’ü magdur etti.
Şiiri onun okuyacağını söyleyerek, onu motife ettim. Ne
yazıkki orada da; Milli Eğitim Müdürünün akrabası olan Demir- Çelik Ana okulu
Müdüresinin kabrisine, Övül’ün şiir okuma hakkı feda edildi.
Bu olumsuzluklar karşısında Övül, neredeyse hiç etkilenmemiş
gibi davrandı.
Fatoş okul değiştirmek için başvuruda bulundu. Denizli’den
aile dostları olan Vali Muavini ziyaret
etmek istegine; ehliyet sınafı için
Zongul’dakta bulunduğumuz sırada Halil’in isteği üzerine ugradığımızda,
soguk davrandıgı gerekçesi ile sıcak bakmıyordum. Zonguldak’a gider ama ben
vali muavinine ugramam koşuluma, Fatoş uyunca hem gezi hemde tayinini takip
için Zonğuldak’a gittik.
Fatoş; vali muavininin odasına girdigin de, Övül ve ben
koridorda beklemeye başladık. Kısa bir süre sonra kapıcı bizi içeriye davet
etti. Çok sıcak bir ortam vardı, anılar tazeleniyor, sohbet sohbeti açıyordu ki,
Övül birden ben size Kaymakam amcayı şikayet edecem dedi. Neden? sorusuna:
Kaymakam amca bana bayramda şiir okutmadı dedi.
Vali muavininden, Kaymakam okutmadı ise burada okuyabilirsin
yanıtını alan Övül, altı kıtalık oldukca uzun şiiri bir çırpıda okudu.
TRENDE KALMA:
Ehliyet almak için sık sık trenle Zonguldak’a Halil’e
beraber gidip geliyorduk. O gün dönüşde tünelde çökme olması nedeniyle yolda
kaldık. Yolun açılmasının uzun sürecegi anlaşılması üzerine küçük bir yerleşim
alanı olan halkı yolcular
için seferber oldu: kapanan kahvehene, bakkal açıldı. Fırınnın ekmek çıkarması
saglandı. Ekstre yapılan bu işlerden hiçbir faiş ücret alınmadı. Sabaha kadar
açık kalan kahvehane de kahveci, sürekli sobayı yanık tutarken, hiç kimseyi
ikide bir çay içermisin? diye rahatsız etmedi.
Gördüğümüz bu olagan üstü insanlık davranışlarına; zaman zaman
yazdığım “Pota” sanat dergisinde teşekkür yazısı yazmayı ihmal etmedim.
RÜŞVETLE EHLİYET ALDIM:
İki ayda bir sınav günü verildiği bu zamanlarda, kendi arabamı rahatlıkla kullandığım halde, sınavlarda başarılı olamıyordum. Bütçeye konan yüksek trafik cezaları geliri nedeniyle; site içersinde bile arabamı kullanamıyordum ki, pratatigimi artırabileyim. Bir pazargünü cesaret edip bindiğimizde, 3000tl. ceza öderken, polisden korkan Övül saatlerce agladı.
İki ayda bir sınav günü verildiği bu zamanlarda, kendi arabamı rahatlıkla kullandığım halde, sınavlarda başarılı olamıyordum. Bütçeye konan yüksek trafik cezaları geliri nedeniyle; site içersinde bile arabamı kullanamıyordum ki, pratatigimi artırabileyim. Bir pazargünü cesaret edip bindiğimizde, 3000tl. ceza öderken, polisden korkan Övül saatlerce agladı.
İlk rüşvet verme girişimim, ortalığın karışıklıgı nedeni ile
hedefe ulaşamadı. İkinci girişimim; “Çelik-İş” sendikasının bir yönetici
aracılıgı ile, yerel gazete sahibinin yardımıyla 20.000tl. mal oldu.
İLK EVİMİZİ ALDIK:
Kayın pederler evlerinin üzerine iki kat dört daire daha çıkmışlardı.
Beton arması ve tuglası örülen bu dairelerin içersinin işlenmesi için para
kalmamıştı. Tüm malvarlıgını buraya baglayan kayın peder kamyonlarınıda sattığı
için gelir kaynagı da kalmamıştı.
Bu daireleri dört çocuğuna, şu andaki maliyeti üzerinden
satma fikri gelişti. Dairelerin iç işlerini herkes kendi yaptırması kaydıyla bu
düşüncede herkes hemfikir oldu., Benim organize ettiğim kura çekimiyle daireler
sahiplerini buldu.
Maliyete arsa payı sokulmadan belirlenen miktar, taksitler
halinde kayın peder ödenecekti. Bu şekilde sahip olduğumuz evi, Karabük
çevremize hava atmak için kayın pederlerin hibesi olarak lanse ettik. İlk yıl
taksitlerini ödedigimiz bu evin ikinci yıl yine taksitle tüm ahşap işlerini
yaptırdık. Geri kalan işleri, kiracı yaptırarak kiradan kesti.
1985 yılında kiraya verilen bu evimizden ilk kirayı
temmuz-1995de almaya başladık.
POTA SANAT DERĞİSİ:
Karabük Demir –Çelik’te sanatla uğraşan hayli arkadaş vardı.
Değişik sanat dergilerinde şiir ve düz yazıları yayınlanan bu arkadaşlar;
birikimlerini daha geniş yansıtabilecekleri bir sanat derğisi çıkarmaya karar
verdiler. Derginin adınıda “POTA” koydular.
Bu dergi için bendende yazı yazmamı istediler. Benim bu
konuda herhanği bir deneyimimin olmadığını söyleyince Mesut Sanlı; Kimya
Mühendisleri şube haber bültenini kimin hazırladıgını biliyoruz, diyerek beni
yazmaya yüreklendirdi.
Aylık çıkan bu dergi üç yıl kadar yazın hayatını sürdürdü.
Bende beş altı makaleyle katıldım. Hatta bir yazımın; Yoğoslavya’da yayınlanan
bir dergide, “pota”’dan alıntı yapılarak yayınlandığı bilgisi bana geldi ama o
sayıya ulaşamadık.
ŞERHOŞ, ERDOĞAN’NIN LOJMANININ KAPISINI ÇALMAM:
Fatoş çocuklarla beraber Denizli’de, ben yaz bekarıydım. Kulübde
arkadaşlarla kafa çekip, kalkacağımız sırada gaza gelip guruba bir büyük rakı
ısmarladım. Bazı arkadaşlar geç olduğu gerekçesiyle ayrılınca, şişeyi daha az
kişi bitirmek zorunda kaldık.
Çorba içmek için Safronbolu’ya gittik, dönüşde anahtarım
olmasına karşın kapıyı açamadım. Uzun süre bahçedeki çardak da oturdum,
çıkardım. Sabaha karşı son kez bir daha kapıyı denedim ama olmadı.
Mecburen akşam beraber nolduğum Erdoğan Tolan’ın lojmanına
gittim. Onu uyarmak çok zor oldu. Çünkü oda sızmıştı.
İZMİR- .ÇEŞME’DE ARSA ALIMI:
Teknik Emniyet Müdürü Taner Seyhan abi, Çeşme’de yazlık ev
maketlerinide göstererek arsa şatışları yapıyordu. İlk furyada paramız
olmadıgından ve kirada oturduğumuz için hiç ilgilenmemiştik. Lojmana çıktığımız
günlerde Metin Kurt; kaçırdığımız
fırsatdan tekrar yararlanma imkanı doğduğunu söyleyince, peşinat için gerekli
parayı Kayın validenin Övül’ün doğumunda taktığı bileziği bozdurarak, bizde bir
hisse aldık.
İZMİR- ÇEŞME ALTINDA ARSA ALIMLARI:
Büyük umutlarla aldığımız Çeşme’deki arsanın sit alanı
içersinde olduğu ortaya çıkması yazlık ev hayalimizi suya düşürdü. Demir- Çelik
sanayi kongresi nedeni ile sık sık görüştüğümüm Metallurji Odası başkanı Yüksel
Atalay’ında yönetim kurulunda olduğu “ Eğe- Örnek Tatil Köyü” kooperatifine üye
oldum.
Beş altı ay sonra Fatoş için Emekli Sandığından çektiğimiz
paryı yatıracak yer bulamayınca ve kooperatifden gelen yazının reklamına
kanarak, Fatoş’da ayrı bir pay alarak ortak oldu.
GECE YARISI EVİN ARKASINDAN GELEN SİLAH SESLERİ:
Anarşi tüm hızıyla bütün yurdu kapsamıştı. Akşamları evden
çıkamaz olduk, hergün on on beş kişi siyasi nedenle öldürülüyordu.
Kaldığımız lojmanın arkasınde geniş bir boşluk vardı. Yatak
odamız buraya bakıyordu. Gece yarısı sekiz on el atılan silah sesiyle uyandık.
Yatakdan kendimizi yere attık, Çağrı’nın karyolası tam karşıdaydı. Sürünerek
onu alıp, müsafir odasına geçtik. Bir iki saat heyacanla bekledik, arkası
gelmeyince müsafir odasına yer yatağı yaparak yattık.
ENVER BOSTANCI’NIN SİNAN’I KORUMASI:
Sinan; AP Karabük ilçe gençlik kolu başkanı ve bizde
demirhanede alt kademede işçi olarak çalışıyordu.
İlerleme sınavında takdir puanı düşük olduğu halde, sendika
yetkilisi; komisyondaki diğer üyelerin iyi niyetini suistimal ederek, önceden
hazırladığı, sonradan bu kademe için çok ağır olduğu ortaya çıkan matamatik
sorusunu sorarak, hak etmediği kademeyi almasını sağladı.
Parti çalışmalarından işleri aksatıyor, onun yapması gereken
işleri hakkı yenen, alt kademedeki kişi yapmak zorunda kalıyordu.
Aynı siyasi düşünceye sahip ustabaşısı şikayeti üzerine
habersiz gelmediği günleri devamsız yazmasını söyledim.
Dört gün üstüste devamsızlık yapınca, disiplin kuruluna iş
aktinin feshi için sevk edildi. Bu arada giriş çıkış kartlarının başkası
tarafından basıldığı ortaya çıktı.
İş ciddiye binip, müdür Aytekin bey ben birşey yapamam
deyince, bana yalvarmaya geldi. Bende; çoluğunu çocuğunu düşünerek, bundan
sonra kurallara uyacağını söz verip, ustasından af dilemesini, eğer ustası af
ederse, bende af edeceğimi söyledim. Ustabaşısını o kadar bıktırmıştıki, af
etmedi.
Aytekin bey görevli olarak şehir dışına çıkınca yerine
vekalet eden Enver Bey tüm devamsızları silerek, hiç bir ceza almamasını
sağladı.
Karşılığını Divri Madenleri Müessese müdürlüğüne atanarak
aldı.
LİSEDE İNGİLİZCE DERSİ:
Dostumuz olan resim öğretmeni Şükran Şahin’in ısrarlı ricası
üzerine; lise birlerin, ingilizce dersine girmeyi kabul ettim. Gerekli izinleri
alıp öğretnmenliğe başlayacağım gün, sürprizle karşılaştım. Lise birlere değil,
ders son sınıflaraydı. Bu noktada geri dönemezdim, mecburen kabul ettim.
Ayni siyasi partinin farklı Milli Eğitim Bakanlarının
aldıkları farklı kararlar gereği, sınıfda iki gurup vardı. Bir kısm öğrenci
ingilizceden sorunlu değildi. Uygulanacak müfradat ve kitap da yoktu.
Üniversite sınvı heyacanı içersindeki bu sınıfa hakim olma
sorunu vardı.
Öğrencilere hiç birinin kalmayacağı sözü vererek; sadece
öğrenmek isteyenler benim derslerimde pencere kenarına oturmalarını, diğerlerin
gürültü etmemelei kaydı ile duvar tarafında başka derslerine
çalışabileceklerini söyledim. Bu önerim öğrenciler tarafında kabul gördü. Kurda
gördüğüm bir yöntemi uygulayarak seneyi sorunsuz tamamladık.
RECEP ERAKÇA SORUNU:
Recep işçi statüsünde büroda başarılı çalışan biriydi. Müdür
Güven bey zamanında kağıt üstünde gaz temizlemenin kadrosundaki onikinci
kademeye atamasını yaptırmış. Büroda huzuru kaçıp, ben iş yerine gitmek
istiyorum deyince, kadronun benim bölümümde olduğu ortaya çıktı. Yapacak bir
şey yoktu, bu bölüm hakkında hiç deneyime sahip olmadan, çalışanların hakkını
gaps ederek, gelip gitmeye başladı.
Haksız buraya gelmesi yetmiyormuş gibi, ziyaretçilerle
kumanda odasını doldurup, çalışmalarıda enğellemeye başladı. 12 Eylül darbesi
olunca sünğüsü düştü.
12 EYLÜL 1980 DARBESİ:
Sabaha karşı Mehmet Eli Özbozkurt, telefonla darbenin
olduğunu bildirdi. Heyacanla radyoyu açtık. Cuntanın bildirisi sık sık
tekrarlanıyordu.
Ne yapacağımızı bilmeden sabahı bekledik. İşe gidilip
gidilmeyeceği belli değildi, servis geldiğinde işe gittik. arkadaşların çoğu
gelmememişti. Vardiya değişimi olmadan gecedeki işçiler görevlerine devam
ediyordu. Kimin ne yaptığı belli değildi. Aytekin bey kendisinin fabrikada
kalacağını belirterek bizleri eve gönderdi.
12 EYLÜL’ÜN TEK YARARI:
12 eylül özellikle solcuların üzerine karabasan gibi çöktü.
Kitaplar yakıldı, işçi hakları gasp edildi, özğürlükler kısıtlandı, tam bir
faşit yönetim hakim sürdü.
Böyle bir ortamda karışıklıkları önlemek amacı ile anlamsız
bir uygulama ile mühendisler gece nöbetlerine başladı. Akşam yirmide başlayan
nöbet, sabah sekizde bitiyordu.
O akşam bizim bölümde ben nöbetçi idim. Biz işletmede
çalışanların nöbet tutması bize de çok büyük sıkıntı yaratmıyordu. Çünkü geniş
işletme alanı dolaşılarak, işletme sorunları ile meşğul olarak, sabahın nasıl
olduğunu fark bile edemiyorduk. Hem işletmede, hemde bürolarda çay içme olanağı
vardı.
İşletme dışında nöbet tutan arkadaşlar vakit geçirmekte
zorluk çekiyorlardı.
O akşam bakım
bölümünde nöbetci, elektrik mühendisi Bahri beymiş. Saat yirmi dörde kadar
kitap okuyup,onla bunla vakit geçirmiş, ama bu saatten sonra vakit geçiremiyor.
Kominist bildiği Mesut’tun yanına çıksa ne konuşacak...
Böyle düşünceler içersinde seçeneği olmadığından, bir
şansımı deneyeyim diye odama geldi. Karşımda görünce, içimden bu faşistte
nerden çıktı dedim, ama yüzüne gülümseyerek buyur ettim.
Önce havadan sudan konuştuk, çay ikram ettim, sonra fabrika
ve ülke sorunları üzerinde konuşmaya başladık. Sabah olduğunda; onun da benim
gibi Sinop’un bir köyünden hasbel kader okumuş, birçok haksızlığa uğramış,
fabrika ve ülke sorunlarının çözümünde noans farkı bile olmayan gürüşlerimizin
olduğunu fark ettik.
Daha önce birbirimize selam bile vermazken, bundan sonra iyi
bir dost olduk. Bizleri daha tanışdırmadan, birbirimize düşman eden ortamın,
ortadan kalkması; bana göre 12 Eylül darbesinin tek yararlı tarafıydı.
özğürlükler kısıtlandı, tam bir
faşit yönetim hakim sürdü.
Böyle bir ortamda karışıklıkları önlemek amacı ile anlamsız
bir uygulama ile mühendisler gece nöbetlerine başladı. Akşam yirmide başlayan
nöbet, sabah sekizde bitiyordu.
O akşam bizim bölümde ben nöbetçi idim. Biz işletmede
çalışanların nöbet tutması bize de çok büyük sıkıntı yaratmıyordu. Çünkü geniş
işletme alanı dolaşılarak, işletme sorunları ile meşğul olarak, sabahın nasıl
olduğunu fark bile edemiyorduk. Hem işletmede, hemde bürolarda çay içme olanağı
vardı.
İşletme dışında nöbet tutan arkadaşlar vakit geçirmekte
zorluk çekiyorlardı.
O akşam bakım
bölümünde nöbetci, elektrik mühendisi Bahri beymiş. Saat yirmi dörde kadar
kitap okuyup,onla bunla vakit geçirmiş, ama bu saatten sonra vakit geçiremiyor.
Kominist bildiği Mesut’tun yanına çıksa ne konuşacak...
Böyle düşünceler içersinde seçeneği olmadığından, bir
şansımı deneyeyim diye odama geldi. Karşımda görünce, içimden bu faşistte
nerden çıktı dedim, ama yüzüne gülümseyerek buyur ettim.
Önce havadan sudan konuştuk, çay ikram ettim, sonra fabrika
ve ülke sorunları üzerinde konuşmaya başladık. Sabah olduğunda; onun da benim
gibi Sinop’un bir köyünden hasbel kader okumuş, birçok haksızlığa uğramış,
fabrika ve ülke sorunlarının çözümünde noans farkı bile olmayan gürüşlerimizin
olduğunu fark ettik.
Daha önce birbirimize selam bile vermazken, bundan sonra iyi
bir dost olduk. Bizleri daha tanışdırmadan, birbirimize düşman eden ortamın,
ortadan kalkması; bana göre 12 Eylül darbesinin tek yararlı tarafıydı.