11 Mayıs 2022 Çarşamba

 

ÖŞÜR

 

Yaşayan; Kör muhtar Ali dayı (Arık Mehmet`in babası)

Anlatılan Mehmet Ayten(Arık Mehmet)(1899- 2000)

2.Anlatılan ve aktaran;Süleyman Haytabay(1943-          )

Arık Memet: Üç dönem muhtarlık yaptı, hoş sohbet, her kesimden insanla iyi diyalogu olan, sevimli bir kişidir. Sık sık söyleşilerinde geçmişle ilgili anılarını anlatır. Birçok insan çok  kez dinlemiş olmasına karşın zevkle yeni duyuyormuş gibi onu dinler. Son günlerde sanki bir şey anlatacak da, anlatıp anlatmamakta kararsız bir hali vardı. O gün sık sık söyleştiği dükkan kiracısı Süleyman Haytabay’ın yanına gelir: ’babam yıllar önce sadece bana ve anama anlattığı ve kimseyle de paylaşmamamı tembihlediği bir anıyı senle paylaşmak istiyorum’ der. Kahveden iki sade kahve söyleyerek öğle vaktinin tenhalığından da yararlanarak uzun uzun anlatmaya başlar…

Süleyman Haytabay da dinlediği çok ilginç anıyı yıllarca kendinde saklar. Ama kendisi ile unutulup gitmesinin yanlış olacağı inancına varır. Benim de bu tür anıları yazdığımı bildiği için bana anlatır. Bana anlatılan bu ilginç anıyı sanki Kör Muhtar anlatıyormuşçasına yazıyorum…

Anıyı bizzat yaşaya Kör Muhtar anlatıyor: Birkaç devre yaptığım muhtarlık süresinde her sene sorunlu iş olan ÖŞÜR komisyonundan uzak durmayı başardım. Ancak son dönemin son yılında komisyondan uzak kalamadım. Zorunlu olarak görev yapmakta olduğum yıl, diğer yıllarda da olduğu gibi; askerlik çağı gelip askere giden gençler on_on beş yıl askerlik yapıp eğer şehit olmazlarsa sakat olarak dönmekte idi. Çiftçilik; kadınlar, küçük çocuklar tarafından bir tarafı öküz veya inek diğer tarafı eşeğin çektiği kara saban ile yapılmakta idi. Çiftçi ilkel sistemlerle yeteri kadar işleyemediği topraktan kendini besleyecek ürünü zar zor alırken, Osmanlı’ya öşür borcunu ödemekte hayli zorlanıyordu. Bu yıl tüm bu olumsuzlulara birde kuraklık eklendi. Hasat mevsimi başlamadan köylü öşürü nasıl ödeyeceğini kara kara düşünmeye başladı…

Sözle değil, mimiklerimle ortak harman yerlerine ekinleri getirip harman yapmayın, hasattı yaptığınız tarlada işini bitirin. Ben yetkililere; kuraklık nedeni ile hiç mahsulün olmadığını dilimin döndüğü kadar anlatmaya çalışacağım… Her fırsatta da yetkililere kuraklığın etkilerini tekrar tekrar anlatmaya çalıştım…

Öşür heyeti; önceden saptanan öşür miktarını harman yerlerinden almaya gelip,  boş harman yerlerini görünce: ‘muhtar ürünler nerede diye’ bağırdılar. Bende: ‘kuraklık ve tarlaların yeterince işlenememesi sonucu hiç mahsul olmadığını, insanlar; kendilerinin ve hayvanların bu kışı nasıl geçireceğini kara kara düşündüğünü’ söyledim. ‘Derdini kaymakama anlat’ diyerek hoşça kal bile demeden köyden ayrıldılar.

İki gün kendi kendime ne yapabileceğimi düşündüm, yıllardır kendisi ile hukukumuz olan kaymakama derdimi anlatabileceğime karar verip, tüm cesaretimi toplayarak kazaya gittim. Kaymakam olaydan haberdardı. Asık suratla beni kabul etti, ama yüzüme bile bakmadan ‘derdini söyle’ dedi. Daha sözümü bile bitirmeden; ‘derdini valiye anlat’ diyerek kapıyı gösterdi. Eşeksırtında köye dönerken çaresizliğimi düşündüm. Günlerce valiye gidip gitmeme konusunda kararsız kaldım. Kimseyle doğru dürüst konuşmuyor, ne yapacağımı bilmeden günleri geçirirken yatsı namazı sonrası eve geldiğimde birden bire karıma; çok az sözle ‘valiye gideceğimi’ söyledim. Kimseye bir şey söylememesini de tembih ettim. Sabah namazından önce sorunu çözemesem geri dönmeyeceğim kararlılığı ile yaya olarak vali ile görüşme umudu ile yola çıktım.

Yatsı namazından sonra şehre ulaştım. Şehre seyrekte olsa gittiğimde kaldığım hana vardım. Han dolu idi. Hayvanlarla aynı havayı teneffüs edeceğim bir bölümde geceledim. Sabah erken saatte valiliğin önünde vali ile görüşme olanaklarını aramaya başladım… Üçüncü gün kapıcının durumuma ve ısrarlı bekleyişime acıyarak görmezlikten gelişinden de yararlanarak valinin makamına ulaştım. Önündeki evraklara dalmış olan vali yüzüme bile bakmadan; ‘ne istiyorsun?’dedi.

-Köycek toprağı yeteri kadar işleyemediğimizden ve kuraklık nedeni ile saptanan ÖŞÜR vergisini veremedik’ dedim.

Vali: ‘bana martaval okuma, git köyüne bir an önce vergiyi ödeyin’ dedi.

-Kendimizi ve hayvanlarımızı beslemeye bile yetmeyecek ürünümüzü vergi olarak verirsek köycek açlıktan kırılırız…

Vali: ‘derdini padişaha anlat diyerek’ kapıyı gösterdi. Ne kadar sessiz valinin odasında bekledim bilmiyorum. Görevlinin sürükleyerek dışarı çıkarması ile şuursuzca, yürüyor, hiç bir şey düşünemiyordum. Ayaklarım beni asker arkadaşımın dükkanına taşıdı. Perişan halimi gören arkadaş kapıda karşılayarak, beni bir iskembeye oturttu. Sıcak içecek bir şey verdi. Biraz kendime geldikten sonra durumumu arkadaşa özetledim. Ben ne İstanbul’u ne de padişahla nasıl görüşüleceğini bilirim. Köye dönüp jandarmanın, itip kakarak köylümün gözü önünde beni hapse götürmesine dayanamam kendimi dağlara, ovalara vurarak izimi kayıp ettirip, ölünceye kadar inzivada, kimsenin bilmediği dağlarda yaşayacağım.

Arkadaş: biraz düşündü, ‘İstanbul’a git son kez şansını dene’ dedi.

Ben askerlik dışında hiç köyümden dışarı çıkmadım. Dediklerini nasıl yaparım?

Arkadaş: ‘nasıl olsa bundan sonra inzivada yaşamaya karar vermişsin, ben senin İstanbul’a ulaşmana yardımcı olacağım, son bir şansını denemekten ne kayıp edersin’ dedi. Biraz düşünüp, bir arkadaşı ile görüşmeye giderken dükkanın arka odasında, ‘ gelinceye kadar uyumamı’ söyledi. 

Arkadaş geldiğinde yanında ilk defa gördüğüm bir kişi daha vardı. Hava hayli kararmıştı, gaz lambasının ışığında konuşmaya başladık. Gelen kişi İstanbul’a gidecek kervanın başı imiş. Arkadaşına benim durumumu anlatmış, karşılıklı anlaşırsak beni yanında götürecek kişiydi.  Gelen kişi benim fiziki durumumu göz ucuyla inceledi, ‘herhangi bir sağlık sorunumum olup olmadığını’ sordu. Ben yanıt vermeden eğer sağlıklı isen; ‘benim belirlediğim koşullarda birlikte gidebiliriz’ dedi. Seçeneksiz olduğumun bilincinde, ‘koşullarınız ne?’ dedim.

Kervanbaşı koşullarını şöyle sıraladı: Yaşınız ekipteki herkes den büyük, ama öğrendiğim kadarı ile ilk defa böyle bir yolculuğa çıkıyorsunuz. Biz yaşınıza saygı göstereceğiz ama sizde koyduğumuz kurallara harfiyen uyacaksınız. Biz İstanbul’a kadar gitmeyeceğiz. Yolun yarısında götürdüğümüz mallarla gelen malları değiştirip biz geri döneceğiz. Ben; yolda gösterdiğin davranışlara göre seni, gelen kervanbaşına ya önereceğim ya da başının çaresine bak diyeceğim. Davranışların olumlu olsa bile gelen kervanbaşının seni yanına alıp almayacağını garanti edemem. Yolculuğumuz sırasında herhangi bir ücret de veremem, ama yemen, içmeni ve konaklama masraflarını karşılarım. Başka seçeneğim olmadığından hemen kabul ettim.

Kervanbaşı ile yol hazırlığı yapmak için asker arkadaşımdan ayrılırken, arkadaşımın cebime bir şeyler koyduğunu hissettim ama itiraz edecek halim yoktu.

Yolculuk sırasında ne ilk kervanbaşı ile nede sonraki kervanbaşı ile bir sorun yaşamadım. Yağmur, kar, soğuk v.s.fiziki zorlukları saymazsak düzenli bir yolculukla İstanbul’a vardım. İstanbul’da ilk geceyi kervanla birlikte handa geçirdim. Sabahın erken saatinde kalkıp kervan başının tarifine uyarak padişah sarayını bulmak üzere yola koyuldum. Sarayı bulmam zor olmadı. Saraya girip, padişahı görmek olanaksızdı. O kapıdan diğerine gidip geldim. Yaşamında duymadığım kelimelerle dolu hakaretlere katlandım. En son uğradığım kapıdaki insan evladı olan görevli umutsuzluğuma ve yorgunluğuma acıyarak ‘sen saraya girsen bile padişahı bulup görüşemezsin, boşu boşuna buralarda telef olma geldiğin yere bir an önce dön diyerek nasihat’ etti.

Ne yapacağımı bilmeden rast gele yürümeye başladım. Öyle umutsuz ve yorgundum ki ilk gördüğüm üstü kapalı etrafı açık yerdeki iskembeye,  seteremi başıma çekerek çuval yığını gibi çöktüm. Yumuşak bir insan sesi ve onun dürtüklemesi ile uyandım. Biraz kendime gelince orada bulunmamın nedenini anlatmaya çalıştım. İnsan evladı olan adam beni koltuklayarak yakındaki evine götürdü ikram ettiği çorba ve ekmekle karnımı doyurdu. Yatacak bir yer gösterip; ‘yarın sabah detaylı görüşürüz, iyi geceler’ diyerek yanımdan ayrıldı.

Kapının açılması ile uyandım. Benden biraz daha yaşlı nur yüzlü bembeyaz sakallı sevecen bir insanı karşımda görünce bir an kendimi cennette sandım. Sevimli adam; ‘kalk, kahvaltını yaparken başından geçenleri anlatırsın’ dedi. Kahvaltıyı yaparken başımdan geçenleri ve sorunumu anlattım. Can kulağı ile dinleyip, sakalını sıvazlarken biraz düşündü; ‘bu gün padişah bizim eve yakın camide Cuma namazını kılacak, camiye gelirken ve çıkarken halk padişahın geçeceği yol boyunca toplanır, padişahım çok yaşa diye tezahürat(gösteri) yaparlar. Toplanan halkın önlerinde durup padişah geçerken korumaları atlatıp atının önüne fırlayıp, ‘ kısaca bağırarak derdini anlatmaya’ çalış. ‘Şansın varsa padişah seni ciddiye alıp sorununla ilgilenir’ dedi…

Son bir daha şansımı deneyeceğim diyerek camiye gitmek üzere evden ayrılırken, kendisinin evinde kaldığımı ve bu aklı onun verdiğini kesinlikle kimseye söylememi de sıkı sıkı tembihledi. Vedalaşarak caminin önüne gitmek üzere ayrıldım. Cami eve yakındı, halk geçiş güzergahında toplanmaya başlamıştı. Kendime en uygun yeri saptamaya ve yer tutmaya çalıştım. Ama padişah camiye gelirken önüne fırlayıp derdimi anlatamadım. Sabırla çıkışını bekledim. İhtiyarın tavsiyesine uyarak setere mi giymeyip omzuma aldım. Cami çıkışı padişah geçerken tüm cesaretimi toplayıp atının önüne fırladım, setere korumaların elinde kaldığı için, önüne fırlaya bildiğim padişaha, ‘KÖYLÜMÜN ÖŞÜR BORCUNUN BAĞIŞLANMASINI İSTİYORUM’ diye yalvarmaya başladım. Atını durduran padişah yanındakine bir şeyler söyledi… Bir görevli beni ite kaka saraya götürdü, karanlık bir odaya kapatıp beklememi söyledi. Bu odada ne kadar bekledim bilmiyorum. Herhalde zaman zaman adını duyduğum zindan, burası diye düşündüm. Ama zindanda olduğuma üzülmedim. Çünkü af edilmeyeceğime inandığım içim rahattım. Köyüme dönemezdim, dışarılarda borçlu bir adam olarak yaşayamazdım, günah olduğu için intihada edemezdim. Öte dünyaya borçlu olarak gitmektense zindanda cezamı çekerek göçmek daha evla diye düşünüp kendimi rahatlatıyordum. Bu düşüncelerimin beni oldukça rahatlattığı anda kapı açıldı, asık suratlı görevli girdi; ‘padişah tarafından kabul edileceğimi söyleyerek, Padişah huzurunda nasıl davranacağımı tekrar tekrar anlattı’. Beni sınadı, hatasız davranabileceğime kanaat getirdikten sonra padişahın huzuruna çıktım. Önce el etek öptüm, geri geri giderek başım önde meramımı anlattım. Padişah yanındakine bir şeyler söylerken, beni dışarı çıkarıp, bekletmeye aldılar.

Kısa bir süre kapıda bekledim. Elinde padişahın beni ve köylümü bağışladığını bildiren kağıt ile bir görevli geldi. Kağıdı verirken; ‘valiliğe de af yazısının gönderileceğini, şehrine en yakın yere gitmen için bu gün hareket edecek gemiye bindirileceğimi’ söyledi. Bir çocuk gibi hafifleyip ne yapacağımı bilmeden, beni suçlu gibi götüren görevliyi takip ettim. İstanbul’a geldiğimde ilk kez gördüğüm denizde, adını hiç duymadığım gemi ile köyüme dönecektim. Gemi ile kaç gün yolculuk yaptım bilmiyorum. Bağışlandıktan sonra işlerim rast gitmeye başladı. Gemide tanıştığım bir hayırseverin yardımı ile Denizli’ye kadar trenle geldim. Şehre ulaştığımda öğleden sonraydı. Giderken hayvanlarla aynı havayı teneffüs ettiğim handa normal odadan yer aldım. Köyümden ayrıla beri su yüzü görmeyen vücudumu yıkamak için daha önce adını duyduğum ama hiç gitmediğim hamama gittim. Yolcuğum sırasında hiç çıkarmadığım, kirden lime lime olan iç ve dış giysilerimi değiştirdim. Hamam öyle sıcaktı ki çıkmak istemedim. Ama erkenden yatıp şafak sökmeden köye gitmem için bir an önce hana dönmem gerekiyordu.

Bildiğim yolda hiç bu kadar keyifli yolculuk yapmamıştım. Bildiğim türküleri tekrar tekrar söyleyerek köye geldiğimde, yatsı ezanı okunuyordu. Kimse ile karşılaşmak istemediğimden el ayak çekilinceye kadar köyün dışında bekledim. Evime bir hırsız gibi sessizce girdim, Karım namaz kılıyordu, ortalığı velveleye vermemesi için hemen ellerimle ağzını kapattım; ‘Kimseye bir şey söylememesini tembihleyerek’ hemen yatağa girip uyudum. Yeniden doğmuş gibi uyandığımda karım başucumda bir şeyler okuyarak bekliyordu. Sadece büyük oğlumu;  ‘çağırmasını’ söyledim.

Başımdan geçenleri, sadece ikisine tüm ayrıntıları anlatıp, bunlarda hiç kimseye bir şey açıklamamalarını sıkıca tembihledim. Köylünün ve benim bağışlandığı bildiren kağıdı oğluma vererek köylüye müjdelemesini söyledim. Günlerce evden çıkmadım, yakınlarımın gelip gitmesi ve geçirdiğim travmayı atlattıktan sonra yavaş yavaş köy içine çıkmaya başladım…

 

 

 

24 Şubat 2021 Çarşamba

 

                                        HAREKETİN YARARI

İki buçuk üç yıl kadar öce ney üflerken sol başparmağımda rahatsızlık duymaya başladım. Önceleri geçicidir diyerek ciddiye almadım. İlerleyen aylarda normalken kaldırdığım ağırlığı başparmak kullanarak kaldıramamaya başladım ve zaman zaman hiçbir iş yapmamama karşın baş sol parmağımda ağrılar hissetmeye başladım. Sol avucumun içinde beze oluşunca işi ciddiye alıp doktora gittim. Çekilen filim sonunda başparmakta kireçlenme olduğu saptandı. Kullanacağım pomat yardımı ile ovmalarım sonunda geçmezse ameliyat edileceğini doktor söyleyince hayli garipsedim…

Sol başparmak sorunu artarak devam ederken yavaş yavaş sağ başparmakta da aynı sorun oluşmaya başladı. İşinde iyi olduğunu öğrendiğim bir doktora gittiğimde, filim bile çekmeden dayanılmaz noktaya geldiğinde tek çözümün “ameliyat” olduğunu bu doktorda söyledi…

Köye gelen satıcının; kireçlenmeye bire bir dediği pomatı, inanmama karşın aldım. Satıcını on günde bir şeyin kalmayacak sözlerine karşın nerede ise bir ay kullandım. Bırakın iyileşmeyi, sıkındı daha da arttı. Bursa’da bulunduğum sırada, birde Uludağ Üniversitesi tıp fakültesinde şansımı denedim. Orada da doktor daha önceki doktorların aynısını söyledi. Ayrılırken; “yeni başlayan bir uygulama, iğne yapmak. Ama etkisi üç- altı ay gibi bir sürede yararlı olabiliyor. Henüz kesinlik kazanmış bir uygulama değil. İğneyi siz alırsanız ameliyat hanede iğneyi yaparız” dedi doktor. Eczanede iğnenin fiyatını altı yüz bin lira olduğunu öğrenmem, zamanımın olmaması ve üstelik deneme aşamasında olduğundan iğne uygulamasını yaptırmadım.                                                                                                     Kireçlenmenin başparmakların diğer parmaklara göre daha az hareketli olduğunu düşünerek zaman zaman düzensiz yaptığım hareketleri hafiften başlayarak belirli periyotlarda giderek artırarak düzenli yapmaya başladım. Hareketler başlangıçsa acı vermesine karşın yılmadan devam ettim.  Belirli bir süre sonra acı azaldıkça hareketin dozunu artırdım…                                                                                      Şu anda ney üflememde, ağırlık kaldırmam da, baş parmaklarımın acısında önemli azalmalar oldu. Baş parmaklarımı rahatlıkla kullanıyorum. Tabi ki sıfır kilometre olmadı. Küçük acımalar zaman zaman oluyor ama ne kullanırken nede boşta rahatsız edici huzursuzluğum kalmadı…

 

 

20 Şubat 2021 Cumartesi

 

                                 BU NASIL ADALET?

Haberlerde Adana’dan Mersine mevsimlik işçi taşıyan minibüste fiziksel mesafe kuralına göre yedi kişi olması gereken yolcu sayısı yapılan kontrolde otuz altı kişi çıkmış. Astronomik bir caza kesilmekle beraber, hem kendilerinin hem de toplumun sağlığını hiçe saydıkları için herkes bu insanları kıyasıya eleştiriyor.  Ama hiç kimse bu işçilerin bu minibüse binip binmeme konusunda karar verme inisiyatiflerini olup olmadığını sorgulamıyor.  Ayrıca bu minibüse bu işçileri zorlayan dayı başı ve işverenin v.s. sorumluluğu yok mu? Mevsimlik işçileri çalıştıranlara; hiçbir sorumluluk yüklenmediği sürece, kural tanımamak bu cezaya karşın sürüp gidecektir…                                 

 

 

12 Şubat 2021 Cuma

 

                                   ARMAGANIN DEĞERİ

Bin dokuz yüz altmışların hemen başında ortaokula, köyden şehre giderek şantiye binası olarak kullanılan dört buçuk beşer metre karelik bitişik iki odanın birinde ebemle(babaanne, ana anne) birlikte kalıyordum. İkici odada biri lise iki, diğeri üç de okuyan iki abi kalıyordu. Ben şanslı idim. Çünkü benim kaldığım odanın bacası ve yaklaşık bir metre karelik banyosu vardı. Diğer oda bir kapı ve pencereden ibaretti.

Lise sonda okuyan abi ile yıldızlarımız barıştı. Kısa sürede abi kardeş ilişkisi başladı. Onlar sabahtan öğleye kadar, ortaokullular öğleden sonra aynı binada öğrenim görüyorduk. Genellikle cumartesi öğleden sonra ve pazar günleri uzun söyleşilerimiz olurdu…                                                            Yarıyıl tatili sonunda köyden şehre geldiğimde; Güneşli, Şubat ayına göre oldukça sıcak bir günde avluda abi ile tatil anılarımızdan konuşurken, abinin gözü benim elimdeki, bir yakınımın haç dönüşü armağan ettiği, o zaman çok yaygın olmayan üzerinde canlı renklerin oluşturduğu şekiller olan tırnak bıçağına takıldığı fark ettim. Abi bunu sana verebilirim önerime, hediye hediye edilmez diyerek istemedi. Nasıl olsa ben bunu kısa sürede kayıp ederim. Ayrıca ebem benim tırnaklarımı sındı(makas) ile kesiyor. Bu senin işine yarar diye ısrar edince severek aldı. Sevincini “ yıllar sonra karşılaştığımızda kayıp etmediğimi göreceksin” gülerek söyledi.

Abi mezun olduktan sonra çok uzun yıllar hiç görüşmedik. Abinin Ege Üniversitesinde okuduğunu, sınıf arkadaşı köyümdeki bir abiden tesadüfen öğrenmiştim. Ege üniversitesinde okumaya başladığımda, in organik kimya laboratuvarı kadın asistanlarından birinin soyadı abi ile aynı idi. Bir gün teneffüs aralığında asistanıma nereli olduğunu sordum. “ Kendisinin İzmirli kocasının Denizlili olduğunu” söyledi. Niçin sorduğun sorusuna “ ortaokulda iken bir yıl bitişik iki oda ayrı ayrı kaldığımız abinin soyadı ile aynı olduğu için” dedim. Eşinizin o abi olup alamayacağını merak ettim…

Birkaç hafta sonra cumartesi öğleyin laboratuvardan ayrılırken asistanım Pazar günü Halil ve ben; “evde birlikte kaldığın üç arkadaşla beraber kahvaltıya bekliyoruz” davetini yaptı.                              Tek katlı küçük bir bahçesi olan alçak gönüllü bir evdi. Kahvaltı masası bahçede idi. Abi ile karşılaşınca birbirimizi hiç yadırgamadık. Sarıldık öpüştük, eczacılıkta okuyan arkadaşlarımı tanıttım aynı sıcaklıkla onları da sarıldı öptü.                                                                                                              Bir taraftan kahvaltı yaparken, anılar anıları çağırdı zamanın nasıl geçtiğin anlamadık. Arkadaşlarım kaşla gözle saati hatırlatıp izin istememizi anımsattıkları sırada abi evin içine gitti. Onun gelmesini bekledik ama abinin gelmesi uzun sürdü. Nasıl ayrılacağımızı mimiklerle belirlemeye çalışırken; güler yüzü ile ve elinde ki tırnak bıçağı göstererek, “ bunu hatırlıyor musun?” diye sordu…

 

3 Şubat 2021 Çarşamba

 

                                             HEDİYE VERME

O gün ailenin çocuğu üç yaşını bitirip dördüncü yaşa girdiği gündü. Yakın komşuları ve akrabaları ile birlikte çocuklarının yaş gününü kutlayacaklardı. Hazırlıklar yapıldı. Akşamın belirli saatinde yaş günü eğlencesi başladı. İlerleyen bir saatte ailenin yakını bekar bir dostları da sürpriz bir şekilde yaş gününe katılmak için geldi. Kapıda babaya yaş günü hediyesini mahcup bir tavırla “vaktim olmadığı için zorunlu olarak bu işlerden anladığını düşündüğüm bir personele hediyeyi aldırdım. Paketi, buraya gelirken ön koltukta gördüm. İçime sinmedi ama bu saatte başka seçeneğim olmadığı için getirdim. Hediyeler açılınca hediyeyi görmek istiyorum.” Diyerek verdi. Hediyeler kimin tarafından getirildiği açıklanmadan açıldı. Baba diğer konuklara çaktırmadan, bir fırsatını bulup dostuna hediyesini getirdi. Konuk gördüğü hediyeye bozuldu. Evirdi çevirdi, tüm neşesi kaçmış olarak bir süre sonra diğer konuklarla beraber evden ayrıldı.

Hafta sonu aile yazlıklarına gitti. Şehirden elli almış kilometre uzaklıktaki evlerinde kahvaltı yaparken zil çaldı. Kapıyı açan baba elinde büyük bir hediye paketi ile arkadaşını gördü. İçeriye davet etti. Hoş beş bile yapmadan paketi açtı. Yaş günü çocuğuna göre oldukça fazla işlevi olan uzaktan kumandalı robotunun yeteneklerini göstermeye başladı. Büyükler oynadı çocuk seyretti. Konuğun beğenmediği, küçük gördüğü oyuncak; ilk bakış da bir otomobildi, mekanik olarak çocuk evirip çevirerek robota dönüştürebiliyor. Üçüncü adımda da bu otomobil uçak oluyor. Bu değişimleri çocuk kendi gerçekleştirebildiği için büyük oyuncağa hiç elini sürmezken diğerini sürekli oynadı ve en sevdiği oyuncaklarından biri oldu.

Yüzlerce yıldır insanlar sevdiklerinin özel günlerinde anı olarak ve/veya destek olarak ekonomik olanakları ölçüsünde ve karşılık beklemeden hediyeler verirlerdi… Her şeyin maddiyatla ölçülmeye başladığı yıllardan bu yana, bu güzel insanlık geleneği bak bak desinler yarışmasına döndü...            Yıllar önce yeni evlenenlere verilen hediyeler kayda alınmazken yıllar ilerledikçe önce; düğün sahibinin yakınları getirilen hediyeleri hafızalarına kaydedip hediyeyi getirenin özel günlerine giderken eş değeri hediyeler götürülmeyi zorunlu hissetmeye başladılar. Zaman zaman hafızanın yanılması sonucu ve eş değer hediyeler gitmeyenlerin yaptığı dedikodular, insanları çare arayışına itti. İmdat ta teknolojik gelişmeler yetişti. Hediyeler atık kamarada kayıt altına alınmaya başlandı. Bu çözüm bir süre sonra çakma hediyelere yanıt veremedi… Şimdi ki kesin çözüm; kapıda aileden olmayan biri görevlendiriliyor; siz davete geldiğinizde adınızı soyadınızı soruyor, elinize kimliğiniz yazılı zarfı tutuşturuyor. Siz zarfa hediyenizi koyup süslü hediye sandığa atarken, görevli size oturacağınız masanın numarasını bildiriyor…

Her şeyin para ile ölçüldüğü günümüzde artık en insani duygulardan olan hediye alıp, vermek bile borçlandırmaya dönüştü. Ne yazık ki!!!...

 

 

 

8 Ocak 2021 Cuma

 

                                                               LİYAKAT

Yıllar önce belediye başkanı ve kasabalının girişimi ile geniş bir meraya çam fidesi dikme girişimi olur. Komşu köy o meranın kendilerine ait olduğunu ve kendilerinin otlak olarak kullandıklarını hatta merada bunan çeşmenin adının köylerinin adını taşıdığını belirterek çam dikilmesini mahkeme yolu ile engellemek isterler. Mahkeme kasaba sınırları içerisinde olduğunu saptayarak çam fidesi dikilmesini onaylar. Dini bayramda dışarıdan gelenlerle oluşan kalabalıktan da yararlanılarak çam dikişi iki günde imece usulü tamamlanır. Takip eden yıllarda komşu köy de kendi meralarına çam dikerek boş alanların ağaçlandırılması geleneği katılır. Bu gelenek, kişilerin kendilerine ait verimsiz alanların ağaçlandırılması ile yaygınlaştırılır…

Aradan yıllar geçti. Boş duran dört- beş dekarlık tarlaya çam fidanı dikmeye karar verdim. Bana yardım edeceğine inandığım akrabama konuyu açınca “kolay ederiz, şubat ayında orman şefliğine başvurur. Mart başında fidanları alır dikeriz” dedi. Kolay verilen sözlerden her zaman şüphelendiğinden şubat sonunda hatırlattığımda, yanılmamıştım. Ama akrabam rahattı. “orman şefliğinde hallederiz” dedi.  Mart başında ilçe orman şefliğine uğradığımızda yetkili bizi kırk kilometre ilerideki diğer ilçeye yönlerdi. O ilçenin orman şefi genç kadın ise; “Orman Genel Müdürlüğü genelgesi nedeni ile her gelene artık fidan vermiyoruz. Ya mahalle muhtarından dilekçe getirmelisiniz ya da kendisinin gelmesi gerekmektedir” dedi…

Biz eli boş döndük ama çam dikimi için zaman vardı. Hemen muhtarla kahvede konuştum. Gelişmeleri anlattım. “Merak etme abi ben o ilçeye sık sık gidiyorum, giderken sana haber verir birlikte gider, fidanları alırız.” Diyerek beni rahatlattı.  Aradan on on iki gün geçti. Muhtara sorduğumda, “o ilçede ne işin var abi” diye yanıt verdi. Çam fidanı alacaktık" dediğimde,  tuh yavv ben tamamen unutmuşum. Hemen gidelim” dedi ve arabası ile şefliğe uğradık. Şef; orta yaşlarda bir görevliye talimatlar veriyor, görevli aldığı talimatlardan rahatsız olduğunu davranışları ile açıklamaya çalışıyor. Ama şef aldırmadan talimatlarını sürdürmeye devam ederken, memur ıkına sıkına “şefim verdiğin talimatlar yönetmeliklere uygun değil” diyebildiğimde “benden iyimi biliyorsun, ben ne söylersem onu yap, talimatlara uygun olup olmadı ben karar veririm” dedi şef. Memur dışarı çıkınca bize sıcak bir davranışla oturmamızı söyleyerek derdimizi sordu.  Çam fidanı istediğimizi söyledik. Dilekçe yazmamız gerekliliği ortaya çıkınca, muhtarın yazma sıkıntısının olduğunu vücut hareketlerinden anladım. Ben kağıdı, kalemi aldım. Şefin söylediklerini yazdım. Bu arada muhtarda mahallede gerekli olan başka fidan siparişlerini de yazdırdı. Şef dilekçeye şöyle bir baktıktan sonra “üç dört günde içerisinde fidanlar muhtarlıkta olur” dedi.

Şefe bir şey önerebilir miyim? Diye sordum. Sıcak bir şekilde “buyurun” dedi. “Üst kademelerden size gelen talimatların köylüyü ilgilendiren bölümlerini muhtarlık kanalı ile vatandaşa duyurursanız, bizim yaşadığımız gibi zaman kaybı olmaz ve dövizle aldığımız yakıt, bilgisizlikten kaynaklanan fazladan geliş gidişlerle boşa harcanmasını önlene bilir.” Önerimi; on on beş dakika dil dökmeme karşın meramımı bir türlü anlatamadım. İyi günler diyerek ayrıldık. Aradan on gün geçtiği halde fidanların gelmemesi üzerine, sonucu telefonla sorduğumda: fidanların gelmeyeceğini öğrendim. Neden gelmeyecek soruma şef: “çam fidanı Kasım, Aralık ayında dikilir” bilgisini??? Verdi.

 

.

27 Aralık 2020 Pazar

 

                                   SUÇUMU İTİRAF ETTİM KUŞ GİBİ HAFİFLEDİM

Altı yedi yaşlarında idim.  Köyün zenginlerinden ve şehirde oturan ailenin tek kızları evleneli yedi sekiz yıl olmasına karşın hala çocukları yoktu. O günlerde akrabalar arasında bir sevinç vardı. Sevincin nedeni zengin akrabalarının torunlarının olmasıydı. Köyden akrabalar bir otobüs kiralayarak çocuk görmeye gideceklerini duyunca, ebemin(babaannem) beni de götürmesini istedim. Yaramazlık yapıp onu zor duruma sokacağını düşünen ebem isteğime sıcak bakmadı. Ama babamın ricası, benimde uslu duracağım sözüm ebemi razı etti.

Kuşluk vakti otobüse doluştuk. Tek çocuk bendim. Ebemin kucağında idim. Köyden çıkar çıkmaz ebem uyuyunca, sessizce koltuklara tutuna tutuna şoförün koltuğuna kadar vardım. İlk defa köyün dışına çıkıyordum. Yollardaki tüm değişikleri görmek istiyordum. Şoför abi kızmadı, beninle sohbete başladı. Geçtiğimiz köylerin, kasabaların adlarını söyleyerek bana bilgiler  verdi. Yolda beni en çok şaşırtan tarlalara bıtırak (istenmeyen ot) ekmeleri idi. Şoför abinin o bitkinin bıtırak olmadığını, pamuk fidanları olduğunu söyleyince ilk defa pamuk bitkisini tanıdım. Yol boyunca her şey benim için yeniydi. Şaşkınlıktan şaşkınlığa düşerek şehirdeki konuk olacağımız eve gelince şaşkınlığım belki on kat daha arttı. Çünkü ev hiç görmediğim kadar büyüktü. Etrafı taş kol duvarı ile çevrilmiş, dört beş basamak merdivenle ön bahçeye ulaştık. Dışarıdan beton merdivenle ikinci kata konuk olduk. Kapıdan kocaman bir odaya girdik. Sonradan koltuk olduğunu öğrendiğim oturulacak sandalyeler odayı doldurmuştu. Yere kilimden başka bir şey serildiğini, onunda halı olduğunu öğrendim. Hatırlı kişiler ve yaşlılar koltuklara otururken, ebemin oturduğu koltuğun yanına iliştim. Yanıma köyün hafif kadını oturdu. Konuklar sırayla bebeği görmek için çocuk odasına gittiler. Yanlarında getirdikleri köy adetlerine uygun yumurta, buğday v.s.leri çok süslü beşiğin yanına bırakarak salona geri döndüler.

Hoş beş edilirken hizmetçi ikram tabaklarını dağıtmaya başladı. İlk defa gördüğüm gazoz şişeni benim biraz uzağıma koydu. Oturduğum yerden şişeyi almaya çalışırken osurdum. Ebem duymadı ama yanımda yerde oturan teyze duyduğunu belli eden bakışla beni ayıpladı. Utanç içinde susmasını rica eden bir bakış gönderdim. O da oralı olmadan konuyu kapattı. Ama ben çok tedirgindim. Köye dönünceye kadar konu gündeme gelmedi.

Köye döndükten birkaç gün sonra teyze haşhaş yağı çıkartmak üzere mahalleye geldiğinde suçumu açıklayacağını ima etti. Susması için babamın dükkanın dışına çıkmasını bekledim. İlk fırsatta iki bisküvi ve lokumdan oluşan pastırmayı hazırlayıp, gazete parçasına sarıp teyzeye ulaştırdım. Teyze evde torunun olduğunu söyleyerek istediği ikinci pastırmayı da babamdan gizli hazırlayıp verdim. İki üç güne bir teyzeye rüşvet vermeye devam ettim ettim...                                                                 Babama, çaktırmadan yine pastırma hazırlarken ”yakaladım.”  “Pastırmayı niye gizli gizli o teyzeye veriyorsun?” sorusunu ellerimi tutarak ve gözümün içine bakarak sordu. Babam Başımı öne eğdim, yanıt vermedim. Babam sandalyeye oturdu, sevecen bir tavırla beni kucağına aldı. Yumuşak bir sesle ”bak oğlum belli ki bir yanlışın var. Yanlışınla yüzleşmez sen  daha büyük yanlışlıklar yaparsın, tıpkı kendi dükkanından pastırma çalman gibi. Eğer suçunu söyleyip,  cezanı çekersen yeni yanlışlıklar yapmak zorunda kalmazsın” dedi. Ağlayarak olayı anlattım. Babam gülerek, ”yaptığın istemeden olmuş, ama hoş karşılanmayan bir davranış. Her insan bunu yapabilir. Ama bu hatanı gizleyeceğim diye af edilmez yanlışlara düştün” diyerek, babamın kucağında dışarı çıktık. Teyzeye “oğlum suçunu açıkladı. Bundan sonra ondan rüşvet alamayacaksın” dedi babam. Üzerimden sanki kilolarca yük kalkmış gibi hafifledim. Hemen arkadaşlarımın yanına özgürce oynamaya gittim.