4 Kasım 2016 Cuma

İŞ HAYATIM                                                                                                                                                                                        SİNTER BÖLÜMÜNE GEÇİŞİM:
Müdür Aytekin bey, odasına çağırarak, baş mühendisliğimi, yukarıdaki makamlardan onay alarak yazdığını, yakın zamanda bu göreve atanacagımı bildirdi. Yeni işe başlayan iki Kimya Mühendisinden, birini beraber çalışmak üzere seçmemi istedi.
Enver beyin Divriği Madenleri Müessese müdürü olarak atandığı için, onun bölümde mühendis açığı oluşmuştu... Buraya geçmek istediğimi söyledim. Aytekin bey; bu bölümde resmen iki baş mühendis kadrosunun olduğunu, ancak işletmeler müessese müdür yardımcısı Güven Erğün, buranın tek Baş mühendisle yönetilmesini istiyor. Sana orada baş mühendisliği garanti edemem dedi. Amacım baş mühendis olmak olmadığını, Su, Gaz temizleme ve Yan tesislerde yapacağım bir şey kalmadığını, farklı bir teknolojide çalışmak istediğimi belirterek, eğer Metin beyin bir itirazı olmazsa, Sinter’e geçmekte ısrarlı olduğumu belirttim.
Baş mühendisliği bırakıp, işletme mühendisi olarak Sinter bölümüne geçtim.  

SİNTERDE TESİS TEMİZLEME ANLAYIŞININ DEĞİŞMESİ:
Sinter tesisleri,; yüksek fırınlarda doğrudan kullanılamayan kükürtlü ve toz cevherlerin kükürtden arındırılarak, yüksek fırınlarda kullanılacak  ebat ve mukavemette ara ham madde hazırlayan tesislerdir.
Eski tesis olduğu için çalışma ortamı hayli tozlu ve gazlı dır. Bu nedenle tesis çalışırken bazı bölümlerin temizlenmesi zordu. Üretim sonu oluşan sıcak sinter tozunu taşıyan çelik bantdan, çelik banda aktarma bölgesi en sorunlu bölgeydi. Cuma günleri sinter tesisi haftalık bakıma alınıyor. Bakım grupları gerekli bakım ve onarımları yapaken, işletme elamanları; hafta tatili çalışması yaparak, çalışırken yapamadıkları bölgelerde temizlik yapardı. 
Çalışmaya başladığım haftanın ilk bakım Cuma günü, baş mühendis Metin Kurtl’a cenge gider gibi giyinip, işçilerin başında durarak temizlik yaptırdık.
Bu uygulama bana ters geldi. Hafta içerisinde ustabaşılar ile görüş alış verişi yaparak sistemi değiştirdim. Tüm personeli hafta tatili çalışmasına zorunlu getirme yerine, gönüllü temizlikte çalışmak isteyenleri getirdim. Gelenlere buranın vardiya bitişin de ter temiz olmasını istiyorum. İsterseniz tozun içerisinde sekiz saat kalın, isterseniz hızlı bir şekilde bitirip, geri kalan zamanda dinlenme odanızda istirahat edin dedim. Erken bitirirlerse başka işte görevlendirmeyeceğime de söz verdim.
Onlar işe başladı, ben büroya döndüm. Yemek öncesi toplantıdan gelen Metin bey, bugün temizlik yapılmıyor mu? dedi. Yapılıyor yanıtını verdim. Sözlü bir şey demedi ama, sen burada oturursan temizlik yapılacağını çok beklersin diye düşündüğü açıkça belli oluyordu.
Yemek sonrası ben işletmeye giderken, Metin bey toplantıya gitti. Başlarında durmamı da öğütledi. İşletmeye vardığımda neredeyse temizlik bitmek üzereydi. Gerekli uyarıları yaparak büroma döndüm. Saat 14,30 gibi Metin bey toplantıdan dönüp; önlüğünü, baretini giyerek işletmeye gitmeye hazırlandı. Bende baretimi giyip onunla işletmeye gittim. İkimiz temizlik bölgesine vardığımızda, Metin bey gözlerine inanamadı. Nasıl oldu? Sorusuna gelişmeleri aktardım.
Aradan birkaç ay geçtikten sonra, yine ustabaşılar ve işçilerle görüş alışverişinde bulunarak; transfer noktaları, çelik ve kauçuk bant boylarındaki temizlik sorunu söyle çözdük: tesisi eşit şekilde vardiyalara bölüşürdük. Her vardiya, kendi bölgesini iş den çıkarken mutlaka temiz bırakacak. Gelen vardiya,  temiz bırakılmayan yer görürse hemen usta başına haber verecek. Aksi takdirde kendi temizleyecek. Ustabaşılar ve işçilerle birçok kez tartışarak alınan bu karar; beş altı ay çok sıkı takip edilerek, kalıcı bir şekil de oturtuldu.
Bu uygulama, hafta tatili çalışmasını minimuma indirirken, cevher yığını arasında sıkışan bant arızalarını tamamen önledi.  

AMERİKAN UZMANLARININ RAPOR HAZIRLAMA ÇALIŞMALARI:
Ülkelerin de konularında uzmanlaşmış, yaş hadleri nedeni ile emekli olmuş altmış beş yaş üzeri on beş demir çelik uzmanları, Karabük Demir-Çelik’e geldiler.
Her biri kendi uzmanlık alanındaki tesislerde çalışmaya başladılar. Bir amire hesap verme durumunda olmayan bu yaşlı uzman kişilerin, çalışma temposu bizleri utandırdı... mesai saati başladığında işlerinin başında oluyorlar, iş kıyafetlerini giyip, doğru işletmeye gidiyorlardı. Yemek saatine kadar işletmede gerekli incelemeleri yaparak dönüyorlar. Öğleden sonraki çalışmada aynı ciddiyete sürüyordu. Çıkış saatine yarım saat kala büroya gelip, ilgili kişilerle durum değerlendirilmesi yapıyorlardı.
Bir buçuk ay süren bu çalışma hiç ciddiyetini bozmadan sürdü. Hazırladıkları raporları Müessese müdürlüğüne teslim ederek ayrıldılar.
İşletmede uzun zaman geçirdiğimi sanan  ben, bu yaşlı kişilerin temposuna hayran kalırken, gelişmenin temelinde çok çalışmak olduğunu, bir kez daha öğrendim.

KENDİ ELAMANINA İNANMAYIP YABANCIYA ÖNEM VERME:
Amerikalı uzman, sinter ara raporunu Müessese müdürlüğüne ulaştıktan hemen sonra, “ Tufal”’ın değerlendirme çalışması başladı.
Tufal, Hadde hanelerin tav çukurlarında biriken demir töneri çok yüksek kirli demir tozudur. Tesisler kurulduğu günden bu yana 80.000 ton tufal birikmiş, hiç değerlendirme yönüne gidilmemişti. Tufal koyacak yer sıkıntısı baş göstermesi üzerinde, sinter de tüketimine karar verildi. Ancak  içerisinde büyük demir, kalas v.s. atık parçaların bulunması her uygulamaya başlandığında, büyük sorunlarla karşılaşınca, vazgeçildi.
Bunun üzerine tufalın bulunduğu yerde, geçici bir elek sistemi kurularak temizlenecek tufalın sinter de kullanımı; hem alanı boşaltırken hemde sinterin mukavemetini ve tenörünü olumlu yönde etkileyeceğini belirten sözlü ve yazılı raporlar bir çok kez müdürlüğümüzce, müessese müdürlüğüne iletildi.
Gerekli ilgi görmeyen bu raporlar, Amerikalı uzmana da açıklandı. O da, bu raporda hiç değişiklik yapmadan kendi raporuna aldı.
Kendi elamanlarına itibar etmeyen yönetim, yabancının raporunu emir telaki ederek hemen uygulamaya soktu. Ne zaman kendimize güveneceğiz?...

TUTUŞTURMA OCAĞI MODERNİZASYONU:
Amerikalı uzmanın raporunda; 2 nolu sinter makinasının tutuşturma ocağının kapasitesi yetersiz olduğu tespit edilerek, modernize edilmesini önermişti. Onun önerileri doğrultusunda imalatı yapılan ocağın montajına başlandı.
Montaj esnasında sinter işletme ustabaşısı İsmet usta; ocağın olması gereken yerden iki metre ileride olduğunu, bunun önemli üretim kaybına neden olacağını bana söyledi. Ben, konuyu önce boru işleri baş mühendisi İlhami Balcıoğlu’na ilettim. Onun proje böyle yanıtına karşı, tarifle bu sorun giderilebileceğini anlatmaya çalıştım. Başarılı olamayınca sırası ile baş mühendisime ve müdürüme anlattım. Onların girişimi de başarılı olmayınca; tadilat için Proje konstrüksiyon müdürlüğüne yazı yazdık. Aldığımız yanıt: projelendirilmenin iş yogunlu nedeni uzun zaman alacağı, işletmenin tarifine göre tadilat yapılmasıydı. Ne yazık ki sesimizi duyurup gerekli düzeltmeyi yaptıramadık. Zaten montaj işlemi de tamamlandı, sistem devreye alınacaktı.
 Büyük umutlarla ocağı ateşleyip törenle üretime başladık. Saat on da, baş mühendis Metin Kurt’tun yönetiminde başlayan üretim çalışması; saat yirmi iki ye geldiğinde, bırakın üretim artışını eski üretime bile miktar olarak ulaşamazken, kalitede çok bozuldu. Zaman zaman öneride bulunma girişimim, Metin beyin sekter tutumundan dolayı dikkate alınmadı.
Yorulan Metin bey, yarın sabah tekrar deneriz diyerek ayrılırken, ben biraz daha kalacağımı söyledim.  Ustabaşı, postabaşı ve makinistle kısa bir toplantı yaptım. Sıkıntının sinter harmanındaki kok tozu oranından kaynaklandığını saptadık. Olması gereken oranın en alt seviyesinden başlayarak makine hızını ve sinter kalitesini gözledik. Vardiya değişiminde bu ekibi göndermeyerek, yeni gelen ekip; diğer kısımlarla ilgilenirken, biz bu makineye konsantre olduk. Harmandaki kok tozu oranını kademe kademe artırarak sabaha ulaştığımızda, ocaktan beklenen verimi almaya başladık.
Sinter kalitesini ve makinenin hızını sabah işe geldiğinde gören Metin bey, sen sinteri kısa sürede çözdün dedi.

METİN KURT RUSYA’DA:
Metin bey eğitim amacıyla 6 aylığına Rusya’ya gitti. sinter bana kalmıştı.

Bakım Onarım Toplantıları:
Cuma günleri yapılan bakım, onarım programları; bakım gruplarınca hazırlanıp, bize yazı ile bildiriliyordu. Bu programda bizim sözlü olarak ilettiğimiz isteklere pek yer verilmiyordu. Bakım sonrası arızalar azalacağı yerde yükseliyordu. Müdür Aytekin beyin önerimi kabul etmesi üzerine, bakım öncesi Çarşamba günleri; işletme, mekanik, boru işleri ve elektrik bakım guruplarının baş mühendis, mühendis ve ustabaşılarının katılımıyla bakım onarım toplantılarını başlattık.
Bu uygulama; tüm taraflara büyük kolaylıklar sağlarken, arıza duruşlarını önemli ölçüde azalttı ve üretimi artırdı.

Üretim Artışı:
Metin ve Güven beylerce; Enver beyin üretim rekorunu, eleklerin yüzeyini kapattığı için kabul etmiyorlardı. Güven beyin sinter baş mühendisi iken kırdığı rekoru Metin bey %1 geçmesi olay olmuştu.
Metin beyin önce Rusya’da, sonra sinter modernizasyon çalışmaları için aralıklarla, uzun süreler Romanya’da bulunduğu bu yıl; sinterdeki %5 lik üretim artışı sadece yıllık üretim rapora yazıldı. Ama kimsenin dikkatini çekmedi.

İTALYAN UZMANIN ŞAŞIRMASI:
Çok eskimiş ve teknolojisi demode olan 1 nolu Sinter tesisleri; yıkılarak, yerine yeni bir tesis yapılması için uluslar arası ihaleye çıkılmış. Bu bağlamda tesis de ön inceleme yapmaya bir İtalyan heyet geldiğinde, Genel Müdür Yardımcısı Şinasi Altıner, beni yanına çağırdı. Heyetin teknik uzmanına tesisi gezdirmemi söyledi.
Tesisi dolaşırken, iki nolu makinenin ekszoster bölgesinde uzman, yedek fanı gördü. Fanın etrafında dolaşıp, bunu nereden ithal ediyorsunuz? üzerin de herhangi bir yazı yok dedi. Kendi makine fabrikalarımız da diye yanıt verdim. Bulunduğumuz yerin çok gürültülü olmasından, sorusunu anlayamadığımı düşünerek tekrarladı. Aynı yanıtı verdim. O bölgeden ayrılıp ustabaşılığa geldik. Aynı soruyu tekrar sordu, aynı yanıtı verdim. Tatmin olmadı. Yanlış anladığımı düşünerek yazmasını istedim. Doğru anlıyordum, ama yanıtım onu yine tatmin etmedi.
Gezimizi bitirip, genel müdürlüğe gelince aynı soruyu tercümanları aracılığı ile Türkçe sordu. Aynı yanıtı alınca, bu işin en zor ve çok hassas bölümünü imal edebilecek teknolojiye sahipseniz, neden uluslar arası ihaleye çıkıyorsunuz. Bunu anlayamıyorum dedi.
Bu konuşmaya Şinasi beyden bir yanıt gelmedi.

DİVRİĞİ’NE GÖREVLİ GİDİŞİM:
Divriği madenleri Müessese müdürlüğünde, bir sinter uzmanının yarın bulunması gerektiğini bildiren yazı, Genel Müdürlükten geldiğinde saat on beşti. Metin bey raporluydu, raporlu olarak giderse harcırah alamayacağı için benim gitmemi söyledi. Fatoş’un ciddi bir rahatsızlığı olduğu için gidemeyeceğimi söyledim. Genel Müdürlüğün bastırması, Ferit’in Fatoş’u yalnız bırakmayacakları güvencesi ile akşam yola çıktım.
Divriği’ne vardığımda bizi pekte beklemediklerini gördüm. İskenderun'dan her hangi bir uzmanda gelmedi.
Konu: düşük tenörlü cevherin, tenörünü artırmak amacıyla kurulmuş Pelet tesislerindeki, nihai bölümün devreye sokulamaması üzerine, toz konsantre cevherin sinter de kullanılıp kullanılmayacağıydı.
Kimya Laboratuvar kurulmak için seneler önce alınmış çok değerli ve pahalı cihazların çöplük yığını gibi stoklanmasına çok üzüldüm. Neden değerlendirilmediğini sorduğumda; cihazların daha pelet tesislerin yapılması düşüncesi bile telaffuz edilmediği dönemlerde, uyanık satıcılar; buranın yönetimine, en hafif tabirle kakalamış. Cihazların sahibi olmadığı için ortada kalmış.
Açık maden işletmeciliği olan bu bölgeyi arabayla iki günde gezebildim. Beni dolaştıran Maden Mühendisi arkadaşın;  makinelere, arazi üzerinde seyyar olarak enerji taşıyan 7-8 cm. çapındaki elektrik kabloların, siyasi nedenlerle sık sık kesilmesi, başka bir kahrolma nedeniydi.
Son gün Divriği “Ulu cami”’yi gezerek Sivas’a geldim. Yarım günde Sivas’da dolaşarak Karabük’e döndüm.   

SİNTER MODERNİZASYONU KARARI:
12 Eylül darbesi ile yönetime el koyan cuntanın başı Kenan Evren, Romanya ziyaretinde bizim sinterin modernizasyon ihalesini de gerçekleştirmiş.
Baş mühendis Metin Kurt projelendirme ön görüşmelerini yapmak üzere hemen Romanya’ya gönderildi. Bir aydan fazla orada kalan Metin, bir Romen heyeti ile Karabük’e döndü. Karşılıklı ziyaretlerle süren çalışmalar sonunda işin parasal boyutu ortaya çıktı:20.000.000.000tl.di
Projelendirme sonrası imalat çalışmaları biten bölümlerin montaj aşamasına yavaş yavaş geliniyordu ki, Metin Kurt İskenderun Demir- Çelik Sinter Tesisleri Müdürü olarak atandı. Ben; sinterin işleme mühendisi olarak; işletmenin, hem mühendisliğini hem baş mühendisliği ödevlerimi yerine getirirken, modernizasyonunda proje, imalat ve montaj aşamasında, işletme tarafına düşen tüm işlerle tek başıma uğraşacaktım.
Genel Kurulu yaklaşan “DEÇ- KOP” Yönetim kurulu başkanlığına aday olmayarak kendimi tamamen işletmeye verdim.

SİNTERDE YANGIN:
Sinter harmanı hazırlama ve taşıma sistemlerindeki gerekli değişikler yapılmış ve 2 nolu sinter makinesi tutuşturma ocağında karışık gaz sistemi devreye sokulmuştu. Diğer bölgelerin proje, imalat çalışmaları devam ediyordu.
Fatoş çocuklarla Denizli’de olduğu için yaz bekarı olan ben, Cumartesi  akşamı yemek için kulübe gittim. Yemeğe başlamadan aile dostumuz ve müdürüm olan Ferit Tirenğ eve yemeğe çağırdı. Saat yirmi iki civarın da sinter ustabaşısı Ramazan, Ferit beyi telefonla aradı. Mesut beye ulaşamadığım için sizi arıyorum deyince, Mesut bey burada diye telofonu bana verdi. Haber kötü, sinter de yangın çıkmıştı. Bir araba çağırıp, sintere ulaştığımda yangın söndürülmüş, ama elektrikler kesildiği için her yer zifiri karanlıktı. Söndürme çalışmasında sıkılan sular çamur olarak aşağıya damlıyordu.
Gerekli kontroller yapıldıktan sonra elektrik verildi. 50 metre uzunluğunda kauçuk bant, tahrik motoru ilk tespit edilen hasar dı. Sistemin devreye girmesi zaman alacağı için yüksek fırınlarda harman değişikliği yapılırken, hızlı bir şekilde sinterin çalıştırılması için gerekli tüm birimler devreye sokuldu.
Pazar günü öğleye doğru yangının etkisizleştirdiği bölümler de gerekli tamiratlar ve değişikler yapılarak sisteme yol verme hazırlığına başlandı. Tutuşturma ocağı pilot gazda yakıldı. Harman bölgesinde beklenmedik sorunlar çıktı. modernizasyondan kaynaklanan sorunları çözmek üzere yetmiş basmaktan oluşan “tromel” bölgesine iniyor çıkıyor, geceden beri çamur adam gibi dolaşıyordum. Akşam olmasına rağmen sorunu çözüp tesise yol veremediğimiz için yüksek fırınlar zordaydı.
Bu arada tutuşturma ocağının ölü alevleri biraz yükselmişti. Normal zamanlarda bile bir işe yaramayan, varlığı ile Romen ekibine de sıkıntı veren sözüm ona proje baş mühendisi Romen, bunu ikide bir dile getiriyordu. Bunun hiç bir zararı olmadığını, tesise bir an önce yol vermem gerektiğini anlattım. Tam canım burnuma geldiği sırada, bir iş yapıyor edası ile aynı şeyi tekrar tekrar konu edince, sonradan kendimi bile şaşırtan bir İngilizce’yle adama bir fırça attım ki; bir daha ne şantiyeye geldi nede benimle aynı ortamda bulundu.
Kısa bir süre sonra Romanya’ya geri çağrıldı.   

MARYUS’LA İSTANBUL GEZİSİ:
Ereli Özbozkurt’un girişimiyle üç günlük İstanbul gezisi düzenlenmişti. Rehberliğimizi İstanbul’lu  çok iyi bilen mimar Yavuz İnce yapıyordu. Daha önce Demir –Çelik Lisesinin müdürlüğünü yapan, o sırada Kabataş Lisesi müdürü olan Koray bey, lisenin yatakhanesinde kalmamıza olanak sağladı. Herkesin ailesi ile katıldığı gezi; öyle güzel organize edilmişti ki,  haftalarca yapılacak rehbersiz bir geziye bedeldi. İstanbul’da görülmesi gerekli birçok tarihi ve doğa harikası yerleri gördük.
 O yıl yapılan dünya kupası maçlarının final günleriydi. Belgırat ormanlarından henüz dönmüştük, radyodan Berezilya- Fransa üçüncülük maçının uzatmaya kaldığını öğrendik. Maryus’la kimseye bir şey söylemeden, televizyon seyredebileceğimiz bir yer aramaya başladık. İlk bulduğumuz içkili lokantaya daldık. Birer bira söyleyerek maçı izlemeye başladık. Maç penaltılara kaldı. O zamanlarda Fransa’nın ülkemize karşı has-mani tutumu yüzünden genelde bir tepki vardı, herkes Berezilya’yı tutuyordu.
Amerikan barda seyredenler arasında kafayı bulmuş biri sürekli el kol hareketleriyle Fransa’ya hakaret edip, penaltıların rahat seyrettirmiyordu.  Başka birinin rahat dur da, penaltıları görelim uyarısına, yoksa sen Fransız’larımı tutuyorsun deyince arbede çıktı, bir anda ortalık karıştı. Maryus’la ben o kadar korktuk ki, korkumuzu kelimelerle anlatamam. Çünkü Maryus Romen vatandaşı, izinsiz olarak Karabük dışına çıkması yasaktı. Allah’dan kavga uzamadı, karakolluk olmadık.
Güzel gezi sonrası Karabük’e dönerken, Bolu’da yeni açılan “Filiz Makarnanın konaklama tesisleri”’ne uğradık. Uzun seyahat tan dönen bizleri, çapulcu sanan yönetici; çok lüks olan dinlenme tesisine almadı. Ereli’nin gece yarısı valiyi aramaya kalkmasından korkan yönetici bizi içeriye buyur etti ama bir porsiyon makarnayı bize astronomik fiyata sattı.

SPORA BAŞLAMA:
1980 yılının ilk aylarınday dı. Kilo şikayetimiz vardı. Ali İhsan Kracaoğlu, İstiklal Özkök ve ben Cumartesi günleri Çamlık’da koşu ve yürüyüş yapmaya karar verdik. Bu kararımıza bir çok arkadaş da katıldı. İlgi gören bu kararı, bahar ayların da iş çıkışı haftada üç keze çıkardık. Zaman zamanda Pazar günleri çok uzun dağ yürüyüşleri yapmaya başladık. Koministler dağda eğitim yapıyor dedikodusu yayıldı ama Kaymakam da bizimle yürüyüşlere katıldığı için bir sorun olamadı. Yararını gördüğümüz bu yürüyüş sporunu artırmak amacıyla, sabahları da fabrikaya her gün yürüyerek gitmeye karar verdik.
Serviler 8,15 de kalkıyordu, Ali İhsan abiyle ben her sabah saat 7,30 buluşup,garajdan gazetemizi alıyor, fabrikaya kadar yürüyorduk. Arkadaşlar iş başı yaptığında, gazetenin iri başlıklarını bitirip, günlük raporların incelemesine başlıyorduk. Fabrika yürüyüşüne, bahar başlangıçlarında hayli arkadaş katılıyor ama yaza doğru Ali İhsan abiyle ikimiz kalıyorduk Emekli oluncaya kadar hiç ara vermeden kar da, yağmur da bile süren yürüyüşümüze son senelerde Erdem Uçanok’da sürekli katılmaya başladı.

BAKLA BOSTAN PİKNİK GEZİSİ:

Mühendisler Kulübü derneği o yıl kır gezisini, Bakla Bostana düzenledi. Bakla Bostan; orman yoluyla ve otobüsle bir, bir buçuk saatte ulaşılan, nefis köknar ve çam ağaçlarıyla kaplı, yem yeşil geniş çayırlarla örtülü düzlük bir alandı.
Dört beş otobüsle geldiğimiz bu alanda çocuklar koşturup top oynarken, görevliler önce kahvaltı, sonra öğle yemeği hazırlama telaşındaydılar. Büyükler gurup gurup orman içerisine dalarak kır çileği ve enva i çeşit çiçek topluyordu.
Öğle yemeği yenmiş, her kez bu doğa harikası yerin, değişik şekillerde tadını çıkarırken, telaşla bir gurubun bir yerde toplandığını fark edip hemen oraya koştum. Yerde “Sayın Bay” lakaplı Faruk bey yatıyor, her kafadan bir ses çıkıyordu. Kimi kalp krizi zan edip değişik önerilerde bulunurken, eşinin feryadına kimse kulak asmıyordu. Sonradan aklı selim hakim oldu. Dernek başkanı Yavuz İnce eşini dinledi. Midesinden rahatsız olan Faruk beyin mide kanaması geçirebileceği üzerinde duruldu. Hemen Orman İşletmesi Müdürlüğünden temin edilen bir jeeple Faruk bey hastaneye ulaştırıldı.
 Olaydan sonra hepimizin morali bozuldu erken  dönme hazırlığına başladığımız sırada Orman İşletmesine gelen; Faruk beyin mide kanaması geçirmekte olduğunu, hayati bir tehlikenin olmadığı ve acil tıbbi müdahalenin yapıldığı haberi bizi rahatlattı. Dönüşü erteleyip yaylanın tadını çıkarmaya devam ettik.

SİĞARAYI BIRAKMAM:
O akşam yetmiş evlerdeki üst komşumuz Yılmaz beylere gitmiştik. Reşat ve Birsin beylerde gelmişti. İkramlar arasında sohbet ederken Fatoş’un sigaradan kaynaklanan öksürüğü gündeme oturdu. Perihan hanım ben geceleri senin öksürüğün ile uyanıyorum deyince, Fatoş; ben Mesut yüzünden sigaraya başladım, o bıraksa bende bırakacağım dedi.
Birer takım elbisesine iddiaya girerek o anda sigarayı bırakmaya karar verdik. Fatoş üç gün bile dayanamazken, ben bir daha sigarayı elime almadım. Bıraktığım da, günde üç paket “Bafra” sigarası içiyordum.

KASTOMONU GEZİSİ:
Özdal abilerle bir akşam oturmasında Kastamonu’ya gidip, etli ekmek yemeğe karar verdik. Kastamonu’lu olan Özdal abi bir gün önceden giderek, babasığil de gerekli hazırlığı yaptı. Bizim arabaya ertesi gün iki aile sıkışarak, Kastamonu’ya vardık.
Öğretmen olan Özdal abinin babası Hababam Sınıfı romanının yazarı Rıfat Ilğaz’la sınıf arkadaşıydı. Yazlık olarak kullandıkları eski geniş bahçeli evde her çeşit meyve ağacı vardı. Ayrıca geniş bahçe çimlerle kaplıydı.
90 yaşlarındaki amca ve 80 yaşlarında teyze yaşlarına göre çok dinçler di. Yardımcı bir bayanın katkılarıyla etli ekmekler yapılıyor, biz kıtlıktan çıkmışcasına ekmekleri tüketiyorduk. Sağlıklarına dikkat eden amca ve teyze, bir etli ekmeği ikisi paylaşırken rahatsızlanan Övül, sonradan çok aradığı etli ekmeğin çeyreğini  bile yiyemedi.
Yemek sonrası Kastomonu’yu dolaşmaya çıktık. Kastamonu’ya yatırlar kenti demek yanlış olmayacak. Çünkü o kadar çok yatır ve türbe var ki anlatmakla bitmez. Ama birini anlatmadan geçmiyeceğim: bu türbede yatan kişinin, ölümünden sekiz yüz yıl geçmesine karşın açıkda duran ayakları ve bilekleri çok zayıf bir insanın ayak ve bacağı gibi canlılığını koruyordu.
Tırmanarak çıktığımız Kastomonu Kalesinde Özdal abi, Kastomonu adının tarihçesini şu efsaneyle anlattı: Selçuklu’ların kaleyi kuşattığı sırada şehrin tekfurunun kızı; Selçuklu kumandanına aşık olmuş ve gizlice kale kapısının anahtarını, kumandana kale surlarından atmış. Bunu fark eden babası adı “Moni” olan kızını, kızgınlıkla surlardan aşağı atarken “kastın neydi Moni”!! diye bağırmış. Kaleyi zapteden Şelçuklu komutanı; şehrin adını, kızın  babasının kızına  son söylediği cümleyi kullanarak  “Kastın Neydi Moni” diye değiştirmiş. Kızın  anısını yaşatmak istediği bu isim, zaman içerisinde Kastamonu’ya dönüşmüş.  

3 NOLU SİNTER TUTUŞTURMA OCAĞI PERFORMANS TESTİ:
Sinter modernizasyonu hızlı bir şekilde sona yaklaşıyordu. Anlaşma şartları içerisinde; bakım ve işletme gruplarının makinist, postabaşı,  ustabaşı, mühendis ve baş mühendislerinin iki etapta Romanya’da iş başı eğitimi vardı. İsimler belirlendi, pasaportlar çıkarılma aşamasında öğrenemediğimiz nedenle Müessese müdürü bu eğitimleri iptal etti.
Personel arasında büyük moral bozukluğu olduğu bu günlerde tutuşturma ocağının, 24 saatlik performans testi yapılacaktı.
İlgili işletme personeline teorik olarak karışık gaz kullanılacak bu sistemi öğretmeye çalışırken, haklı olarak ayak sürümeleri ile karşılaştım.
Normal de yapım müdürlüğü sorumluluğu altında olması gereken performans testini, bu müdürlükte yapacak personel yoktu. Kayın pederinin Genel müdürle tanışıklığı nedeni ile Yapım Müdürlüğüne gelen Ersin bey mesleği geriği bu konulara çok uzaktı, ayrıca Yapım Baş Müdürü Oktar Yılmaz’zın gölgesinde kalıyordu. Baş mühendis Temel Gürşen, elamanlarına söz geçiremediğinden tüm işleri kendi yapmaya çalışıyordu. Romen tarafında ise, işletme deneyimi olan kimse yoktu.
Benim bilgilerim teorik. Personelin, pratik eğitim almadığı için ayak dirediği ortamda tesisin en önemli bölümlerinden birini, tüm olumsuzluklar içerisinde performans testine başladık. Ocağın soğuk olması, karışık gazın tutuşmasını her girişimde engelledi. Deneyimli Gaz Teshin Müdürü Erdoğan Sarıer’in önerisiyle ilk tutuşturma kok gazı ile yapıldı, daha sonra karışık gaza geçildi.
Ocak çalıştırılmaya başladığında mesai saati bitimi gelmişti, bir anda tüm kalabalık, Romen grubun başı Maryus hariç kayıp oldu. Oda bu konuda pratik bilgi sahibi değildi, beklemesine gerek olmadığı için bir süre sonra ayrıldı.. Meydana gelecek bir aksilik fabrikayı havaya uçura bilirdi.Müessese Müdürünün keyfi davranışına tepki olarak, bu fakir milletin zarara sokamazdım. 24 saat iş başın da kalarak, kendi pratiğimi geliştirirken, hem personelin pratik eğimini yaptırdım hemde ileride personelin devam ettirecekleri tepkinin, tesis de zarara dönüşmesini önledim.  Başarıyla ve bir sorun yaşamadan en kritik bölümlerden birinin testini bitirdik.

Okyar bey görevden alınınca kısa bir süre İşletmeler Müessese müdür yardımcısı Güven bey bu göreve de vekalet etti. Bu sırada devriye sokulan bölümlerde görevli bırakılan Yapım Müdürlüğü elamanları, şantiye binasında uyuyarak bana çok yardımcı oldular.

SİNTERDE ALKALİ GİDERME:
Müdür Aytekin beyin odasında beş altı mühendis arkadaş geyik muhabbeti yaparken İşletmeler Müessese Müdür Yardımcısı Güven Erğun geldi. Bir müddet geyik muhabbeti devam ettikten sonra Güven bey; sinter de alkali giderilebilir mi? diye bir fikir ortaya attı. Herkes çok ciddi bir kafa yormadan cevabını verdi. Tüm fikirler olumsuzluk da birleşti. Eski sinterci olan Güven beyde, bu olumsuzluğa katıldı, konu o anda kapandı.
Aradan  on beş yirmi gün geçmişti ki, Güven bey, beni makamına çağırdı. Geçenlerde gündeme getirdiği sinterde alkali giderme işlemini; Ankara'daki toplantıda Genel Müdür Fikret Kuzucu, gündeme getirmişti. Ben, bunu bir sesli düşünce zan etmiştim, İskenderun Demir-Çelik’te uygulamaya başlamışlar, bizdeki durumu sorunca bir cevap veremedim, tabiri caizse fırça yedim dedi.
Hemen bakım, proje ve işletme gruplarından bir ekip oluşturup İskenderun’a incelemeye gidelim önerisini yaptım. O da aynı düşüncede olduğunu söyleyince; ben, Erdal Doğan ve projeden bir arkadaşla oluşan ekip İskenderun’a gittik.
İskenderun Demir- Çelikte durum; Fikret beyin söylediği gibi değildi. Sadece pilot tesiste uygulama yapıp, olumlu sonuç almışlar. Mersin Cam fabrikasında dereye atılan bir madde ile bu işi yapıp yapamayacakları arayışın da olduklarını öğrendik.
Burada aldığımız bilgiler ışığında, büyük bir projeye gerek kalmadan, Makine Bakımın katkıları ile oluşturulan basit sistemle; deneme çalışmalarına başladım. İlk uygulama da sinter makinesinin ızgaralarında görülen renk değişimi ve ortamda duyulan değişik gaz kokusu sonuç aldığımız umudu verdi. Fakat laboratuvar sonucu hayal kırıklığı yarattı. Değişik dozajlarda ve tesisin değişik noktalarında; üç gün tesis den yarım saat bile ayrılmadan bizzat kendim, yaptığım uygulamalardan olumlu sonuç alamadım.
Sonucu yazılı olarak Güven beye sunduğumda; bizim bu işi başaramayacağımızı biliyordum diyerek; üç gündür büyük gayret ve fedakarlıkla yaptığım çalışmaları hiçe sayıyor ve tavrıyla da beni küçümsüyordu.  
Yorgun ve büyük moral bozukluğuyla odasından çıkarken, eve dinlenmeye gitmeyi düşünüyordum. Bir den bire bir dergide okuduğum yazı aklıma geldi. Hemen büroma gidip, eski dergileri karıştırmaya başladım. “İron and Steel” dergisinde konu ile ilgili bir paragraflık yazıyı buldum.  Yazı; Alman “Lurgi”firmasının,  Güney Afrika’daki bir Demir –Çelik tesislerinin- sinterinde alkali giderme uygulamasının başarıldığını yazıyordu. Hemen söz konusu firmaya bir yazı yazıp postaladıktan sonra eve gittim.
 Kafamda hep bu konu vardı ama bir türlü aklıma başka uygulama gelmiyordu. Erdemir’deki sinterci arkadaşlarla yaptığım telefon görüşmelerinde de, onların bu konuda bir bilgilerinin olmadığını öğrendim.
Aradan neredeyse bir ay geçmişti ki bir akşam üzeri işten çıkarken odacının getirdiği posta da, bana kalın bir zarf vardı. Paket Lurgi’dendi. İş çıkış saati olduğundan paketi yanıma alıp, servise bindim. Arabada paketi açtım, sinter de alkali giderme çalışmaları hakkındaydı.
Hemen evde, hızla 40- 50 sayfalık raporu okumaya başladım. Fatoş’un yemek davetini bile sonra diye geri çevirdim. Gece 22.30 doğru aradığımı buldum. Bu uygulama “bazik” sinter üretiminde başarılı oluyor, “asit” sinter üretiminde uygulanamıyor. Nedenleri de geniş bir şekilde anlatılıyordu.
Sabah büroma uğramadan doğru Güven beyin bürosuna gittim. Söz konusu konu ile bilgileri aktardım. Bir çocuk gibi sevindi. Çünkü Genel Müdürlükten sürekli eleştiri alıyormuş. Hemen bir ön yazı ile raporun fotokopisini Genel Müdürlüğe gönderdik. Hazırlıkları tamamlanmakta olan bazik üretimine geçtiğimizde, uygulayacağımızı belirtmeyi de ihmal etmedik.

GENEL MÜDÜR FİKRET KUZUCU’NUN FIRÇASI:
Fikret bey, Genel Müdürlüğe Özal’ın prensi olarak tepeden inme atandı. Kısa sürede bu işi bildiğini kanıtladı, birçok ilke imza attı: Örneğin; üç ay sonra çıkan maliyet hesabı, on beş günde çıkar duruma geldi. Demir-Çelik kendi sigorta şirketini kurarak, geliriyle Dikili’de nefis bir kamp açtı.  V.S.
Fikret beyin bu hızına, Karabük ayak uydurmakta zorlanıyordu... bir gün Müessese müdür ve yardımcılarında bulunduğu tüm memur kadrosunda bulunan personeli, memur yemek hanesinde toplayarak bu atalet den kurtulmamız için gerekli uyarıları oldukça ağır dille yaptı.
İskenderun’un hemen yeniliklere adapte olmasına karşın, herhalde Karabük dağlarla çevrili olduğundan hala babadan kalma çift sürmeyi sürdürüyor eleştirisine; senelerdir Müessese Müdürlüğü yapan Ata Poyraz’ın, sanki eleştirinin birinci derece muhatabı değilmiş gibi, hararetle haklısınız efendim demesi görülmeye değerdi.

BİGİM DIŞINDA CUMHURİYET GAZETESİNDEKİ DEMECİM:
Kara Deniz’de demir tozu yüklü olduğu söylenen şüpheli bir geminin dolaşması, son günlerde gündeme oturmuştu. Her gün gemi yükü ile haberler çıkıyor, radyo aktif madde taşıdığından şüpheleniyor. Pek çok köşe yazarı konuyla ilgili makale yazıyordu...
Sürekli “Cumhuriyet” okuru olan ben, gazeteyi açınca gözlerime inanamadım. Adım, mesleğim ve unvanım kullanılarak, hiç de doğru olmayan teknik bilgileri içeren demecim yayınlanıyordu.
Böyle bir demeç vermem yasaya aykırı olmakla birlikte, aynı zamanda, verilen teknik bilgilerde, tamamen kulak dan dolmaydı.
Bilğileri veren muhabirle temasa geçtiğimde, aldığım yanıt; doğru haberlerine ve ciddiyetine  çok güvendiğim bir gazeteye hiç yakışmıyordu: bana ulaşamadığı için, Demir- Çelik’te tanıdığı bir mühendisden aldığı bilğileri yayına yetiştirmek için yazmış.
Durumu anlatmak için gittiğim İşletmeler Müessese Müdür Yardımcısı, eski sinterci Güven Erğun; bu cahilce bilğilerin senin vermenin mümkün olmadığını, Müessese Müdürüne anlattığını belirterek, rahat olmamı söyledi.

TÜM TESİSİN 72 SAATLİK PERFORMANS TESTİ:
Sinter modernizasyonuyla ilgili tüm montaj işleri tamamlandı. Artık 72 saatlik performans testi yapılabilecekti. Pey der pey yapılan testlerde yalnız kalışım, bunda önlendi. Hem Romanya’dan uzman işletmeci ekip vardı hemde genç mühendis arkadaşım Necmettin Tokur göreve başlamıştı.
Sıkı bir denetim altında yapılan 72 saatlik test başarı ile uygulandı. Hem üretimin kalitesi, hem makinelerin zamandan yararlanma süresi ve üretim hızı şartnamedeki kayıtları tut du.
Testten başarıyla çıkma şereine, Romen tarafı; tüm yönetici ve tesisin projesinden montajına emeği geçenlerin davetli olduğu kalabalık bit topluluğa yemek ziyafeti verdi.
Romen Şantiye Şefi Maryus; teşekkür konuşmasında, benden uzun uzun sitayiş ile bahsetmesi, tüm yorgunluğumu giderdi.

ACİL OLARAK GENEL MÜDÜRLÜĞE TOPLANTIYA ÇAĞRILMA:
Performans testinin ikinci günüydü, bir yüksek fırın ve sinter uzmanı acil olarak Ankara’ya toplantıya çağrılıyordu. Test sonrasına bırakma isteğine genel müdürlük olumsuz yanıt verilince, mecburen gündüz başladığım görevi, ertesi gün sabah saat beşe kadar sürdürerek, yerime Necmettin’e bırakıp, Muharrem Özden’le saat altı arabası ile Ankara’ya gittik.
Çok acil çağrıldığımız toplantı hakkında genel müdürlükte yeterli bilgi yoktu. Bize yazı gönderen Genel Müdür yardımcısı o gün görevde değildi. Uzun araştırma sonrası, bir demir cevheri firmasının tanıtım toplantısı talebi olduğu ortaya çıktı. Fakat, firma yetkilileri de ortalıkta yoktu. İlgili daire başkanı toplantıyı öğleden sonra organize edebileceğini söyleyerek, yemek sonrasına kadar bizi azat etti.
Muharrem’le Turizm Bakanlıgı’nda baş kontrolör olarak çalışan dayıoğlu Necip Acar’ı ziyaret ettik. Sağ olsun bizi üst düzey bürokratlarının gittiği lüks restoranda ağırladı.
 Saat 14,00 de geldiğimiz Genel Müdürlükte, maalesef toplantı organize edilemediği için çok önemli görevlerimizi bırakarak geldiğimiz Ankara’dan bir iş yapmadan saat 15,00 arabasıyla geri döndük.
Bize mal satmak isteyen bir firmanın toplantı dileği; yirmi milyar tl. harcanarak, devreye alınabilmesi için, tesis de yapılmakta olan performans testinden önemli oluyor. Sonrada, bu “KİT”’ler niye zarar ediyor? diye hayretle büyüklerimiz soruyor...

AÇILIŞ TÖRENİ:
Açılış töreni, Sanayi ve Ticaret Bakanı Cemil Çicek, Romanya’nın ilgili bakanı ve Ankara Büyük Elçisinin katılımıyla yapıldı.
Tören öncesi ilgililere, sinter konusunda ve tesis hakkında birifingi ben verdim.
Tesise yol verdiğimizde hemen dikkati çeken ekssozterin gürültüsüydü. Gürültü kirliliği; tüm Karabük’te rahatsız edici boyuttayken, sekiz kilometre ileride ki Safranbolu’dan da duyuluyordu.
Açılış da Romen Bakanın, en kısa sürede çözüm bulunacağı sözünü verdiği bu sorun, kronik olarak kaldı. Her olumsuzluğa kısa zamanda adap de olan bizler, buna da alıştık. Daha sonra tesis de çıkan sorunlar nedeni ile bu gürültü kirliliğini bile arar olduk.

İŞLETME SIRASINDA ÇIKAN SORUNLAR:
İlgili birimlerin tüm dikkatini verdiği performans da ki  ihtimam normal işletme koşullarında olmayınca büyük sorunlar yaşanmaya başlandı.
Montaj çalışmalarını yürüten Baş Müdür Oktar Yılmaz keyfi bir uygulamayla görevden alındı. Uzun süre değişik Müessese müdür yardımcıları tarafından bu görev vekaleten yürütüldü. Her vekalet edene sorun ve çözüm yolları yapılan toplantılarda tekrar tekrar anlatılıyor, ancak ne yapım müdürlüğünden nede zaten teknolojileri bizden hayli geri olan, üstelik proje ekibi de ayrılan Romen tarafından yardım alabiliyorduk. İşletme olarak kendimiz anlatıyor kendimiz dinliyorduk. İşimiz Allah’a kalmıştı.
Sık çıkan arızalar nedeniyle ne yeterli sinter üretebiliyoruz nede sinterin kalitesini tutturabiliyoruz.  Yüksek fırınlarda bu olumsuzluktan çok etkileniyor ama çözüm için gerekli ekip bir türlü oluşturulamıyordu. Günah keçisi olarak hep Romen tarafı suçlanıp, bol bol nutuk atılıyordu.
Romen tarafının suçlanmasının; bizim sorunumuzu çözmediğini, yapılan bunca yatırımın boşa gittiğini, Romen’lerden zararımızın tahsil edilme olanağının olmadığını, bu tesisi yıkıp yenisini yapmanın olanaksızlığı nedeni ile; gerekli ekip oluşturup beş altı aylık ciddi bir çalışmayla bu tesis den istenilen kalite ve miktarda üretim yapılabileceğini her vekaleten göreve başlayana yana yakıla anlatıyor, ayrıca Genel Müdürlüğün isteği üzerine  bir rapor oraya gönderdik.
Benim bu çok iç den şikayet değil, çözüm yolu önerilerim; “Albay” lakaplı “faşist müessese müdür yardımcısı İsmail Şenel’i o kadar etkiledi ki, bu güne kadar nasıl oldu da,  solcuların ne kadar? vatan sever olduklarını anlayamadığını itiraf etmek zorunda bıraktı...

GREV:
Karabük Demir-Çelik fabrikaları kok, yüksek fırınlar - sinter, çelikhane ve hadde haneden oluşan entegre bir tesis dir. Önceleri bu tesislerin yedek parçalarını karşılamak amacıyla kurulan, sonradan tüm ülkeye hizmet veren makine fabrikaları, dökümhaneler, ağır yapı teçhizat fabrikaları gibi her biri kendi çapında gerçekten fabrika olan devasa tesislerle entegre tesislerle iç içe geçmişti. Tüm bu tesislerin elektrik, su, buhar gibi gereksinmeleri kuvvet santralından karşılanır.
3 nisan 1937 yılında temeli atılan bü devasa tesis iki yıl gibi kısa sürede kendi enerjisini kendi üreterek, 1939 da ilk pig üretimini gerçekleştirmiştir. Bu başarı; 1970 lerin başında planlanıp, 1984 ler de yeni yeni devreye sokulmaya çalışılan cevher hazırlama tesisleri modernizasyonunun süresi hesaba katıldığında daha iyi anlaşılır.
Savaş dan çıkmış yeterli sermayesi ve eğitimli elamanın olmadığı, çalışanların elaman yokluğu nedeniyle askerliklerini fabrikada yapmak zorunda kalındığı dönemlerde, yaratılan bu fabrikada işçiler; 12 eylül darbesi sonrası iyice yoksullaşmışlar dı. Eski hayat seviyelerini yakalamak için, gayet makul istekleri olan bir ton demir fiyatı karşılığı maaş,  geri çevrilerek greve gitmeye zorlandılar.
 Bu entegre tesisleri greve götürmek ülke sanayisine yapılabilecek en büyük hıyanet di. Çünkü kok fabrikaları, kesinlikle durdurulamıyor, yüksek fırın sobaları ise sürekli sıcak tutulmak zorundaydı.
 Zorunlu çalışma nedeniyle üretilen kok kömürü; değerlendirilemediği için dozerlerle yarısı toprağa gömüldü, diğer yarısı da dozerlerin paletleriyle öğütüldü.
5,5 ay süren grev sonrası çok sıkıntı çeken işçilere, isteklerinin iki katı maaş verildi. Bunu anlamak mümkün değildi. Sonraki gelişmeler bu milli kuruluşu yok etmek amacıyla greve sürüklendiği  kanıtlandı.

KARABÜK DEMİR- ÇELİK’İN GELECEĞİNİN BELİRLENMEYE ÇALIŞILDIĞI TOPLANTI:
TDÇİ Genel Müdürü Sencer İmer’in de katıldığı toplantı, Yenişehir Sinemasında benim oturum başkanlığımda yapıldı. toplantıya başta Kaymakam ve Belediye Başkanı olmak üzere şehir yetkilileri de katıldı.
Grev sonrası Özal tarafından işçilerin isteklerinin iki katı maaş verilip, altından kalkamayacağı kadar borç batağına sokulmuş bir işletme, eli ayağı bağlı bir Genel müdüre teslim edilmişti.
Grev Öncesine kadar bir kuruş zarar etmeyen bu kuruluş; 100.000 kişinin yaşadığı bu şehrin oluşmasını sağlarken, İskenderun Demir- Çeliğin %100’ne, Erdemir Demir Çelik’te önemli hisseye sahipti. Ülkemizin sanayileşmesinde öncülük eden elamanların, yetişmesindeki katkıları maddi olarak belirlemek olanaksızdır. 
Birikmiş işçi alacakları, tesisin üretime devam edebilmesi için gerekli ham madde ve yedek parçaları için gerekli para; Devlet her türlü yardımı kestiği için astronomik faizlerle özel bankalardan sağlanacaktı.
Kuruluş yıllarındaki haklı güvenlik gerekçeleriyle, günümüz koşullarında ise, yanlış yer seçimi örneği olan bu tesislerde ne yapmalı ki, geleceğini fabrikaya bağlamış bu şehir, ayakta kalabilsin...
Birçok öneri ve görüşler tartışıldı, varılan sonuç şuydu: kuruluş yerinden kaynaklanan olumsuzluğun yanı sıra, günümüz Demir –Çelik tesisleri kapasitesine yer darlığı nedeniyle ulaşmak mümkün değildi. Ancak büyük bilgi birikimine sahip bu tesislerde, katma değeri yüksek teknolojik üretimlere pey der pey geçilirken, şehri ayakta tutacak yeni sanayi tesislerin, Demir-Çelik alt yapısından yaralanılarak kurulmasıydı.

KALORİFERLİ LOJMANA ÇIKMA:
Aytekin bey görevli olduğundan yerine vekalet eden Freit Tireng’le iş görüşmesi için Güven Beyin bürosundaydık. Toplantı halindeyken,Çelikhane mühendislerinden iki arkadaş kalorifersiz lojman sorunları için oraya geldiler, Güven bey, onlara siz daha önce gelip bana derdinizi anlattınız, ben sizin sorununuzu not aldım, hiç merak etmeyin benim takibimde dedi.
Toplantı sonrası Ferit; ev sorunumu,  özel olarak gelip anlatmam gerektiğini, o arkadaşları yanıtlarken, bana da mesaj verdiğini vurguladı. Güven beyle aynı müdürlükte çalıştık, benim ev sorunumu ve ne olduğumu, hangi koşullarda çalıştığımı biliyor. Bildiklerini ona anlatmak bana ters geliyor diyerek, itiraz ettim.
 Aytekin bey dönüşünde, bu konudaki gelişmeleri Ferit ona da anlatmış. Oda, hemen beni Güven beye götürdü. Bildiklerini anlattık, ajandasına not aldı. İlk ev dağıtım komisyonunda %50, ikinci komisyonda %100 şansımın olduğunu söyledi. Gerçekten 1,5 ay sonra kaloriferli lojmana taşındık. Atalar demekti boşuna dememişler: ağlamayan çocuğa meme vermiyorlar.

ERDAL DOĞAN’LA YOLDA SABAHLAMA:
Fatoş’lar Denizli’de olduğu bir dönemde yaz bekarıydım. O Pazar günü “refekmanda olan 3 nolu yüksek fırın için fabrikada nöbetteydim. Saat 20.00 civarında klüpe geldim. Hemen yemeğimi yeyip, milli maç seyretmek için eve gidecektim. Onun için amerikan bara oturdum. Amerikan barda Erdal abi ve Ahmet Bal yemek yeyip kafa çekiyorlardı. Bende yemek siparişinin yanında bir duble rakı söyledim. Ahmet’le Erdal abi arasında ki sohbetin konusu demir-çelik olduğundan hararetliydi. Zaman zaman bende katılıyordum, farkında olmadan üçüncü duble mi içiyordum ki, ortam gerildi. Erdal abi kadehini bitir çıkalım dedi. Sohbet ederek üç yola geldik. Burası ikimizin yol ayrımıydı. Sohbete devam etmek için durduk. Konu konuyu açtı sabaha karşı dörtte evlerimize gitmek üzere ayrıldık. Tabi ki demir çeliği kurtararak.

ÇAĞRI SATRANÇ ÖĞRENMEK İSTEDİ:
Çağrı üç dört yaşlarında olduğu dönemlerde bir Pazar günü Övül’e santraç öğretiyordum. Çağrı kendisine de öğretmemi istedi. Daha çok küçük olduğunu biraz daha büyüdüğünde öğreteceğimi anlatmaya çalıştım. Öğrenmekte ısrar etti.
Karşıma alıp, taşları dizdim. Başladım taşların özelliklerini, nasıl hareket ettiklerini? anlatmaya. Sıra “at”a gelince, ben onun nasıl hareket ettiğini biliyorum dedi. Nereden biliyorsun? Deyince, atı eline aldı tıkıtık, tıkıdık dedi. Bu cevap karşısında Övül ve ben donup kaldık.

HAMSİLİ PİLAV YEMEĞİ:
İş çıkışı saati yaklaşmıştı, Erdoğan Tolan bu akşam şarap gecesi yapalım dedi. Muharrem Özden’de, eşinin olmadığını, evin müsait olduğunu söyledi. Mustafa Özyurt’a kendisinin güzel hamsili pilav yapacağını söyleyince, pamuk eller cebe gitti. Mustafa iş den yarım saat erken ayrıldı. Hamsili pilav yapmak için. Erdoğan iş çıkışı çarşıya inerek şarap almaya gitti. diğer arkadaşlarla saat 19,30 Muharrem’in evinde bulaşmaya anlaşarak iş den çıktık.
 Eve geldiğimde Ertuğrul’un ziyarete geldiğini öğrendim.  Onuda alarak Muharrem’de buluştuk. Erdoğan sekiz, dokuz şişe şarapla oradaydı. Tüm arkadaşlar geldi, hamsili pilavla Mustafa’yı beklemeye başladık. Saat sekize doğru koca bir tepsiyle Mustafa’da teşrif etti.
Çatalı kapan tepsiye yumuldu, tepsinin üzerinde çok az hamsi vardı. Nerede bunun hamsi si? Sorusuna, Mustafa içinde olur diye cevap verdi. Bir taraf dan şarap kadehleri boşalıp, doluyor ama hala hamsiye ulaşamadık. Ama aç olduğumuzdan pek üzerinde durmadan pilavı yemeye devam ettik. Tepsinin sonuna ulaştığımızda da, üste olduğu kadar bir kaç hamsi vardı.
Karnı doyan herkes Mustafa’dan hesap sormaya başladı... 
Çarşıya indiğinde; Karabük’te hiç olmayan bir olayla karşılaştığını, çok az gelen hamsi hemen tükenmiş, balıkçısının kendine ayırdığı yarım kilo hamsi ile pilav yapmak sorunda kalmış.
Eğer bunu önceden söyleseydi, böyle bir güzel gece geçiremeyeceğimiz için, sonuna kadar sakladığını anlattı.

BABAM FELÇ OLDU:
Bir hafta önce babam bize ziyarete geldi. Çok güzel birkaç gün geçirdik, mutlu bir şekilde Karabük’ten ayrıldı.
Şubat ayı içerisinde eve gelen telefondan babamın hasta olduğunu öğrendim. Önemli bir şeyinin olmadığı söylense de, içime kurt düştü. Çünkü küçük hastalıklar için babam, bana haber verdirmezdi. Hemen Denizli’ye geldim. Çok şiddetli rüzgar estiği için ağaçlar yıkılmış, elektrikler kesikti. Gece yarısı Kayın pederleri zorlukla uyandırdım. Orada olan annem; çok önemli bir rahatsızlığının olmadığını, başında halamın oğlu İbrahim bulunduğunu, sabah hastaneye gitmemizin bu hava koşullarında daha uygun olacağına beni ikna etti.
Hastaneye vardığımda babam, sağ tarafını kullanamıyor ve konuşamıyordu. Yani felç olmuştu.
Doktoru ile yaptığım görüşmede; büyük şehirlerdeki hastaneye götürmenin bir yararını olmayacağını öğrendim.
Liseden sınıf arkadaşım olan Dr. Nevzat Bilal’dan akıl almaya gittim. Babama bakmakta olan Dr. Saim Gök’ün iyi bir doktor olduğunu, ancak içimizin rahat etmesi için daha genç ve işinde daha uzman olan serbest çalışan Dr. Metin Vural beyi getireceğini söyledi. Akşam Nevzat’la Hastaneye gelen Metin bey; bu rahatsızlıkta, şu anda uygulanan tedaviden başka bir yol olmadığını, babamı  büyük şehir hastanelerine götürmenin, onun moralini bozmaktan başka bir yararı olmayacağını söyledi.
On beş gün babamın başından ayrılmadan refakat ettim. Eklem yerlerinin kireçlenmemesi için yapılması gereken hareketleri uzman teknisyen den birkaç seans da öğrendim.
Çocukların bakıcı sorunumuzu, Fatoş bana hissettirmeden çözmeye çalışırken, ben köyde de babamın başında bulundum. Tüm kültür fizik hareketleri anneme öğrettim. Cahil olan annem, büyük bir özveriyle anlattıklarımı dinledi ve hiç eksiksiz uygular duruma geldi.
Babamın hastalıktan kaynaklanan tüm kaprislerinden hiç şikayet etmeden ve gözümüz arkada kalmadan, tüm köylünün dikkatini çekecek şekilde babama, beş buçuk yıl tüm ihtimamla annem baktı.
Babamın hastalığının 25. gününde ablam çocuklarını Almanya’da bırakarak köye geldi. Ablam; iki ay süreyle babama bakarken, Eniştemin gösterdiği özveriyi hiç unutamam.

ERTUĞRUL’UN HASTALIĞI:
O Ramazan Bayramında Denizli’ye gelmeyecektik. Çünkü Amasra’ya kampa gidecektik. Denizli’den gelen haber Ertuğrul’un askerden hasta geldiğiydi. Kararımızı degiştirp birinci bayram günü Denizli’ye gelmek üzere yola çıktık. Gerede’ye gelmeden lastik patladı. İstetmeyi taktım, ama çok yıpranmış durumdaydı. Tüm benzincilere girip çıktık ama Dinar’a kadar lastik tamir edecek kimseyi bulamadık
Denizli’ye geldiğimizde Ertuğrul’un sayılı günlerinin kaldığını öğrendik ve yıkıldık. Bayram sonrası arabayla birlikte Fatoş’ları Denizli’de bırakıp  Karabük’ke döndüm.
Kısa bir süre sonra Ertuğrul, Mehmet’tin girişimiyle, Ankara Gülhane Askeri hastanesine yatırıldı. Başında Mehmet kalıyordu. Hafta sonu ziyarete gittiğimde, Mehmet’in morali çok bozuk olduğundan Karabük’e götürdüm. Akşam klüpte erken saatte Mehmet’le demlenirken Ferit’ler eve yemeğe çağırdılar. Önceden başladığımız içkiye orada da devam edince, eve nasıl geldiğimizi ikimizde sabah hatırlayamadık.
Umutsuz tedavi devam ederken, Ertuğrul on beş günlüğüne izinli olarak Denizliye gönderildi. Arada bir askeri hasteaeye gidip kontrollerini yaptıran Ertuğrul, son kontrole gittiğinde büyük sürprizle karşılaşır. Böbreklerden biri tamamen iflas etmiş, diğerinde de  yumurta sarısı kadar taş tespit edilmiş, üre yüksek olduğu için ameliyat edilemeyip sayılı günlerini bekleyen Ertuğrul, tüm hastalığından kurtulmuştu. Hem Denizli askeri hastanesinde Hemde Gülhane’de mucuze diye nitelenen bu iyileşmeyle, hastalıktan bir şey kalmamıştı.
Tıpbi müdahale sonucu mu, yoksa uygulanan doğal otların etkisi mi? Ve/ veya şifalı olduğu söylenen su içiminin mi? etkili olduğu saptanamadı.

ÇAĞRI’NIN GARAJDAN DÜŞMESİ:
Fatoş’un bir öğrencisi kapıya geldi, Çağrı'nın araba garajının üzerinden düştüğünü haber verdi. Telaşla aşağıya indik. Çağrı’nın başında hafif sıyrıklar vardı, ama Çağrı iyi görünmüyordu, hemen hastaneye götürdük. Çağrı’yı muayene eden genç doktor; korkulacak bir şeyin olmadığını, olay sonrası şokun ve ilginin etkisiyle kötü göründüğünü söyledi.
Hastane sonrası eve dönerken doktorun, Çağrı’ya yumuşak mı? sert mi? iniş yaptın diye sorması, bizi hayli güldürdü.

ÇAĞRI ELİNE DİKİŞ ATTIRMIŞ OLARAK EVE DÖNDÜ:
O akşam fener alayı vardı. Çağrı, arkadaşı Arman’la anlaştığı için sokağa çıkmak istedi.. Site çok güvenli olduğundan hiç terettüt etmeden çıkmasına izin verdik.
Biz balkondan fener alayını izleyip, tam içeri girecekken, Arman’dan gelen telofon, Çağrı’nın gelmediğini bildiriyordu. Telaşla aşağıya inmek için kapıyı açtığımda Çağrı karşımda, eli sarılıydı. Daha ne olduğunu sormadan, “şapka” bölğesinde düştüğünü, eli kanamaya başlayınca hastaneye gidip, parmağına dikiş attırdığını anlattı.

ÇAĞRI BALKON DEMİRLERİ ÜZERİNDE:
Oturduğumuz 4. kat da ki lojmanda; biri önde, diğeri arkada iki adet oldukça büyük balkon vardı. Arka balkonun normal korkulukları üzerinde çocukların düşmemesi için hayli yüksek ilave bir korkuluk vardı.
Çağrı, bu korkuluk demirlerinin üzerine çıkıp, binanın dış kısmına geçerek, bir sağına bir soluna gidip gelirken Fatoş’un öğretmen arkadaşı Ayla Sarı durumu tesadüfen görmüş. Hemen evine gitmeden, ilk komşudan telefonla Fatoş’u bilgilendirmiş.
Fatoş; büyük bir soğuk kanlılıkla mutfaktan dışarıya çıkmadan, Çağrı’nın sevdiği bir şeyi vereceğini söyleyerek içeri çağırıp, büyük bir felaketi önlemiş.
Bu yaptığının yanlış olduğunu anlatmaya çalışırken, bunu birçok kez yaptığını ve hiç korkmadığını söyledi. İlk okula başlayıncaya kadar, bu balkona sandalye türü bir şey bir daha kesinlikle koymadık

ÇAĞRI OYUNCAKLARINI HEMEN KIRARDI:
Çağrı her yeni oyuncağını inceleme merakı yüzünden çok kısa sürede bozar veya kırardı. Bu özelliğini bilen Zarife hanımlar bize oturmaya gelirken, Çağrı içinde bir yaş günü hediyesi alıyor. Oyuncağı alırken satıcıdan;  Çağrı’nın özelliğini anlatarak, kendisine öyle bir oyuncak vermesini, hiç değilse evden ayrılıncaya kadar bozulup, kırılmayacak bir oyuncak olsun istiyor. Hatta satıcıyı, Savcı olan eşi Ertu beyide kullanarak tehdit ediyor.
Kapıyı açtığımızda, Zarife hanım kapıda, Çağrı’ya sana bir oyuncak aldım bunu kesinlikle kırıp bozamayacaksın dedi. Oyuncağı alıp diğer konukların çocuklarıyla oynadıkları odasına giden Çağrı; Ertu beyler daha koltuklarına oturmadan, Zarife teyze bu bozuldu diye geri geldi.
Ertesi gün Zarife hanım Çağrı’yı oyuncakçıya götürüp, bozulan oyuncak yerine iki adet çok sağlam oyuncak aldı.

ÇAĞRI İLK YAZILI SINAVINDAN HİÇ ALDI:
İlk okula başlayan Çağrı’nın dersler ile arası pekiyi değildi. Annesinin, çok çalışkan olan ablasını örnek vererek çalışmaya teşviki de pek etkili olmuyordu.
Öğle yemeği için eve gelen Çağrı; yemek yerken annesine, yazılı olduklarını ve zayıf aldığını söyler. Annesi; çalışmıyorsun, tabi ki zayıf alırsın diye kızgınca sitem edince, ne kızıyorsun hiç bile alanlar var der. Annesi hiç diye not olur mu? Kaç yıllık öğretmenim böyle not duymadım der. Yemek, bu konuşmalarla bitip, Çağrı; öğleden sonraki eğitim için kapıdan ayrılırken, annesine hiçi merak mı ediyorsun? diye sorar. Annesinin merak ettiğini öğrenen Çağrı: akşam benim yazılı kağıdımı görünce hiçi öğreneceksin der ve koşarak ayrılır.
Hiç bir soruyu yanıtlamayan Çağrı’nın yazılı kağıdına, öğretmeni sadece bir çizgi çekmişti.

ÇAĞRI GALATA SARAYLI OLDU:
Denizli’den tanıdığımız Kadir Kunter, DDY  Karabük inşaat müdürü olarak görev yapıyor. Bekar olduğundan sık sık akşamları bize geliyordu. Her geldiğinde Çağrı’ya çikolota getirip, onun  Denizli Sporu bırakıp Galata Saraylı olmasını istiyordu. Çağrı’nın uzun süren direncini büyük pazarlıklar sonunda, Kadir kırdı. Çağrı o gün Galata Saraylı oldu. Daha sonraki yıllarda takıp değiştirme isteğini; ilk takım değiştirdiğinde, bir çikolotaya satıldın eleştirilerinden çok etkilenmiş olmalı ki, gerçekleştiremedi. Hep Galata Saraylı kaldı.

ÇAĞRI’NIN DUDAĞINA ARI KONMASI:
Yaz tatilinin köyde geçirdiğimiz zamanlarında, köyün değişik yörelerini ailecek gezerdik. Bu gün hiç gitmediğimiz bir tarafa gitmeye karar verdik. Gezintiye çıktığımızda, hava hala çok sıcaktı. Yanımıza av tüfeğinide alarak “Kıran”’a çıktık, oradan “Çümenlerin kuyuya” geldik. Yorulduğumuz için yazın kuruyan çayın kenarındaki gölgeli bir yere oturduk. Çağrı boyundan çok büyük av tüfeğini omzuna dayadı. Sohbete daldığımız bir sırada Çağrı; ayı diye fısıldamaya başladı. Buralarda ayı olması mümkün değildi ama yinede merakla etrafa bakmaya başladık. Etraf da benzeyen bir şey yoktu ama Çağrı ayı demeyi sürdürüyordu. Arıdan çok korkan Çağrı’nın dudağına arının konduğunu Övül fark ettiğinde, bir tarf dan arıyı kovarken, gülmekten de yerlere yattık. Çünkü o zamanlarda “r” yi telafuz edemeyen Çağrı,  arı yerine ayı diye fısıldıyordu.
Bir çok tepe çıkıp dere geçerek gezintimizi sürdürürken, yanımıza su almayı akıl edemediğimizden, başta Çağrı olmak üzere hepimiz susadık. Yolumuzu kısaltarak “zıyıncak bölgesindeki serenli kuyuya” yöneldik.
Kuyuya geldiğimizde, serenli kuyunun tulumbaya dönüştürülmesi bizi hayal kırıklığına uğrattı.  Çünkü tulumba uzun süredir kullanılmadığından hava yapmış, bir türlü su basmıyordu. Su çıkarmak için zorladığımızda gelen birkaç damla suya da, kızıl arılar üşüşünce hemen oradan uzaklaştık...
Çaresiz köyün yolunu tutduk. Köyün girişindeki babamın amca oğlu Yusuf amcaların evine yaklaşınca, kapıda büyük bir çoban köpeği yattığını fark ettik. Fatoş evin sahiplerinin kim olduğunu bilmediğinden, ev sahibi diye seslendi. Eve buyur eden Sultan yenge; burada köpek var geçemiyoruz yanıtı veren Fatoş’a, omzundaki tüfek ne işe yarıyor şakasıyla, köpeği etkisiz duruma getirdi. Bizde çölde kalmışcasına, susuzluğumuzu giderdik.

PLAJDA ALTSIZ VE ÜSTSÜZ BAYAN VAR:
Övül yedi, sekiz yaşlarındaydı. Mehmet’lerle beraber Şeref’lerin Kuşadası, Güzel Çamlıdaki yazlığına gittik. o gün Denizli’ye dönecek olan Şeref’lerle beraber kahvaltı yapıyorduk. Çocuklar plaja giderken, Şeref; Çağrıy’a dayım üstsüz turist bayan görürsen, hemen bana haber ver dedi. Kahvaltının ortasında çocuklar geri döndü, neden erken geldiklerini sorduğumuzda Övül; dayıma haber vermeye geldik, iskelede hem üstsüz hemde altsız bayan var dedi... Önde Şeref, arkada Mehmet, onun arkasından üstsüzlerle  hiç ilgilenmiyor görünen ben fırladık. Soluk soluğa iskeleye geldiğimizde bir buçuk, iki yaşlarında bebekle karşılaşdık. Hayal kırıklığı ile geri dönerken balkonda, başta Övül olmak üzere tüm çocuklar ve hanımlar bizim halimize katıla katıla gülüyorlardı.

ERTUĞRUL NİŞANLANDI:
Ertuğrul hastalığını sürpriz bir şekilde yendikten sonra askerliğini bitirdi. Yaz tatiline geldiğimizde Şeref’in iş yerinde çalışan Ertuğrul sözlendi, nişan hazırlıklarına başlandı. Ekonomik yetersizlik, nişan hazırlıklarının sancılı geçmesine neden olmasına rağmen mutlu sona ulaşıldı. O akşam Sarayköy- Hasköy’de nişan töreni yapılacaktı.
Öğleden sonra Ertuğrul’un sorumluluğunda olan bir iş teklifi dosyanın bulunamaması, Şeref’le Ertuğrul arasında ciddi tartışmaya neden oldu. Olay o kadar ileri gitti ki, Mehmet, Ertuğrul’u tokatlamak zorunda kaldı.
Kısa bir sürede ortalık yatıştırıldı ama Şeref; sinir krizi geçirdiğinden, yarı baygın bir şekilde dükkanın arka bölümündeki üçlü koltuğa yatırdık. Gelişmelerden kayın pederin haberi yoktu, olay büyümemesi içinde saklanmaya devam edildi. Arada bir Şeref nerede? sorusu, şehir dışında acil bir ihaleye katılması gerektiği söylenerek geçiştirildi.
Hasköy'e gitme zamanı geldiğinde Şeref  hala kendine gelemediğinden bir bahane uydurularak, Şeref ve Hatice’siz gidildi. Sunuculuğunu benim yaptığım nişan neşe içerisinde tamamlayıp, Denizli’ye döndük.

Biz gittikten sonra büyük şişe votkayı bitiren Şeref dahada kötüleşmiş, nişan için gelen Dr. Ethem Sebzeci; Şeref’in yanından ayrılıp, nişana gelememişti. Nişan anında ve sonrasında fısıltı ile tüm gelişmeler tüm aile bireyleri tarafında öğrenildi, herkes Şeref’e çok kızgındı.  Nişan dönüşü kimse Şeref’in durumuyla ilgilenmedi. Fatoş’la ben, herkes yattıktan sonra Şeref’in evine çıktık. Şeref’de, Hatice’de perişandı. Şeref’i ayıltmak için değişik içecekler içirdik, sabaha karşı saat üç civarında kendine geldi.Köye gitmek üzere ayrılırken; bu iyi davranışımızı, yaşamı boyunca Hatice, unutmayacağımızı söyledi.

Köye giderken peşimize takılan bir sapık; biz arabayla takip etmeye başladı, biz ağırlaşınca bizi geçip, ileride bekleyip tekrar arkamızdan bizi takibe başlıyordu. Bu can sıkıcı takip Kaklık’daki yol ayrımına kadar devam etti.

ÇAĞRI SOBAYLA TANIŞIYOR:
Çağrı bir yaşındayken kaloriferli lojmana taşındık. Çevremizdeki tüm arkadaşlarda kaloriferli evde oturuyorlardı. Aklı ermeye başladıktan sonra ,hiç soba ile ısıtılan ev görmemişti.yani sobayı tanımıyordu.
Şubat ayında Ertuğrul’un düğünü için Denizli’ye geldik.
Etrafı toplayan yengesi Hatice, çöpleri sobanın içine atınca, Çağrı dayanamayıp sormuş, siz çöp kovasını odanın ortasında mı tutuyorsunuz? diye. Hatice; onun çöp kovası olmadığını, soba olduğunu ve odayı ısıtmak için kullanıldığını anlatmakta, bir hayli zorlanmış

KISKANÇLIK DUYGULARIMDAN ÇOK UTANDIM:
Babam hacca giderken ve gelirken Karabük’ten gelip, uğurladım ve karşıladım. Gelecekleri gün ve saat hakkında net bilgi alamayınca hayli zor anlar yaşadım. Şeref’le beraber Dinar’da karşıladık.
Köye döndüğümüzde babamın; ablama hediye büyük bir duvar saati aldığını öğrendim. Hoş geldine gelenlerin ayrılmasıyla gece geç saatlerde babam; yakın akrabalar ve komşular için aldığı hediyeleri ortaya çıkardı ve anneme, hangi hediyeyi kime vereceğini sıkı sıkı tembihledi. Ortalıkta ne bana nede çocuklara dişe dokunur bir hediye yoktu. Yatağa yattığımda, Karabük’e döndüğümde, eşime ve komşulara babam bunu getirmiş diyebileceğim bir hediyenin olmaması çok gücüme gitti. Kendi kendimi kurdum, ablam hiç rahatını bozmazken hediyenin büyüğünü almasını düşünmem de, sinirlerimi daha da bozdu. Sabaha kadar uyuyamadım.
Sabah babamın kötü görünüyorsun sorusuna, tüm olumsuz düşüncelerimi söylememek için kendimi zor tutdum. Sabah ziyaretçilerinden sonra kuşluk yemeğine oturduğumuzda, ömrüm boyunca utancımı utanacağım babamın hediye açıklamasını dinledim...
Babam bize hediye almamasını şöyle açıkladı: size hediye almak için çok dolaştım, ne almak istesem sizde vardı. Sonun da kullanılmayacak bir şey için, Arap’lara para bırakma yerine döndüğümde hediye parasını onlara vereyim. Onlar, kendi zevklerine göre alsınlar, nasıl olsa burada alacağım her şey Türkiye’de var dedim dedi.

ÇAĞRI’NIN ŞİİRİ MİLLİYET ÇOCUK DERGİSİNDE:
Bir gün postadan bir paket ihbarı aldık. Beklediğimiz bir şey olamadığından merakla postaneye gittim. Paketin Çağrı’ya geldiğini görünce merakım dahada arttı. Paketi açmamak için kendimi zor tutarak eve geldim. Evde paketi açınca, pahalı bir oyuncak bebek ile karşılaştık. İlk anda Çağrı’nın tuzak telefonlardan, ablası için bebek istediğini düşündük. fakat pakette ki yazı: Çağrı’nın Milliyet Çocuk Dergisine gönderdiği şiirinin yayınlanması üzerine verilen hediye olduğunu anlatıyordu.
Çağrının şiir yazdığından hiç haberimiz olmadığından, hem şaşırdık hemde çok gururlandık.

KADININ POPOSU BÜYÜK OLMASA ÇARPMAYACAKTIK:
Zaman zaman aile dostlarıyla çamlıkta gezi amaçlı dolaşırdık. Çamlık içerisinde üç kilometrelik bir koşu yolu yeni yapılmıştı. Biz sporlarımızın çoğunu bu yolda yapıyorduk. Asil, futbol oynamayı sever ama sporlara gelmeyi pek istemezdi. Akşam birlikte olduğumuz bir gün, bu yolun güzelliğini ballandıra ballandıra anlatınca, Ayşen, bu yolu görmek istedi. Çağrı ve Arman bisikletleriyle geldiler. Biz büyükler bazen hızlı bazen ahesde olarak orman içindeki parkurda yürürken, çocuklar bizi bisikletle geçiyor, sonra geri dönerek bizle beraber oluyorlardı. Bu davranışlarını birçok kez tekrarladılar.
Daha yanımızdan 20, 30 metre ayrılmışlardı ki Çağrı önde yürüyen gurupta ki bir kadına bisikletle çarptı. Hızla olay yerine geldik, çarpılan bayan söyleniyor... arkadaşları da önemli bir şeyin olmadığını söylüyorlardı. Bizim çocukların olduğunu öğrenen tanıdık mağdur kadın, şikayeti bırakıp, önemli bir şeyin olmadığını söyledi. Bizde çocuklar adına özür dileyerek bir kaç metre ayrılmıştık ki, tüm masumluğuyla Arman; kadının poposu büyük olmasaydı çarpmayacaktık diye hatalarını kendi kendine hafifletiyordu.

ÇAĞRI’YI CEZALANDIRDIK:
 Okullar tatil olduğu  aylardaydık. Çağrı’nın kendisinden küçük arkadaşımız Mesut Sanlı’nın oğlunu dövdüğünü komşulardan öğrendik. Çağrı; haklı olduğunu, küçüklüğüne bakmadan, abilerine güvenerek sürekli kendisine sataştığını söyleyerek suçsuzluğunu savundu. Her ne olursa olsun kendinden küçük çocuğu dövmesinin yanlış olduğunu belirterek, beş gün sokağa çıkmama cezası verdik.
Hatasını kabul ettiği ve kurallara uyduğundan üçüncü günün sonunda ablasının isteği üzerine cezayı kaldırdık.

ÇAĞRI KENDİNDEN BÜYÜK İKİ ŞIMARIK ÇOCUĞU DÖVMESİ:
Çağrı; orta ikideyken, babaları Demir-Çelik lisesinin ünlü öğretmenleri olan iki kollej öğrencisinin kantinde alış veriş yaparken, sıra ihlali yapmalarına karşı çıkmış. Bu iki öğrenci Çağrı’yı boş koridorda sıkıştırmışlar. Çağrı’da her ikisini de bir güzel pataklamış. Şımarık çocukların şikayeti üzerine aynı zamanda aile dostumuz olan Müdür Osman bey; Çağrı’yı azarlamış ve beni de okula çağırarak Çağrı’dan şikayetçi oldu. Çağrı adına özür dileyip, Çağrı ile dışarıda kavganın nedenini konuştum. Çağrı’nın haklı olduğunu öğrenince Çağrı’yla Osman beyin odasına dönüp, olayı araştırıp araştırmadığını sordum. Osman bey babalarını tanıdığı çocuklara güvendiğini söyledi. Onun üzerine çocukları çağırıp yüzleştirilmelerini istedim.
 Yüzleşme sonrası Çağrı’nın değil çocukların hatalı olmasının ortaya çıkması üzerine; çocuklar Çağrı’dan, Osman bey benden özür diledi.

ÖVÜL’ÜN, BALKONDAN GECE YARISI İÇERİYE GİRME ÇABASI:
Övül derslerinde çok başarılı bir öğrenci olmakla birlikte, çok kitap okur, özellikle “TÜBİTAK”’ın yayınladığı “BİLİM  TEKNİK” dergisini hiç kaçırmazdı.
O günler,  ABD; Irak’ın Kuveyt’i işgalini bahane ederek vurmayı planladığı günlerdi. Kullanılacak kimyasal ve biyolojik silahların, ülkemizde yaratacağı sakıncalardan nasıl korunulacağı? günlük konulardandı. Söz konusu dergi de son sayısını bu konuya ayırmıştı. Derslerini bitiren Övül, geç saatlere kadar bu dergiyi okur.  Annesinin zorlamasıyla yatağa gider.
 Gece yarısına doğru ben yattım. Fatoş; salonda yazılı kağıdı okurken, birinin balkondan içeriye girmeye çalışmasını fark edip, hemen beni çağırdı. Balkon kapısını açtığımızda, Övül; uyku halinde, bilinçsiz vaziyette, her yeri düşman zehirledi, bir an önce kaçalım diye sayıklıyordu.
Büyük bir sevgi ile içeriye aldığımız Övül; günlük konuşmalardan ve dergide okuduğu yazıların etkisiyle gördüğü rüya sonrası; aynı balkona açılan yatak odası kapısından bilinçsizce çıkıp, salon kapısına yönelmiş olduğunu anladık.
Fatoş’un uyanık olması; belkide kapıyı açamayan Övül’ün, kendisini dördüncü kat da ki balkondan aşağıya atmasını önledi.

ÖVÜL HASAN OĞLAN ÖĞRETMEN LİSESİNDE:
Övül orta okulu bitirdiği yıl girdiği tüm sınavları kazandı. Fen lisesi tercihinde; benim müdahalemle yaptığımız yanlışlık nedeniyle, çok rahat devlet fen lisesine gidebilecekken, Özel Türk Koleji fen lisesini kazandı.
Önce göndermeyi düşündüğümüz bu okulun, ödentisi bizim ekonomik gücü aştığının farkına varınca vazgeçtik.
Annesiyle sadece okul hakkında bilgi almak için gittikleri Hasanoğlan Öğtretmen lisesine kayıt yaptırarak döndüler.
Hazırlık, lise bir ve lise ikinin ikinci döneminin yarısına kadar bu okula devam etti. Bayram için Karabük’e gelen Övül’ün annesinin hastanede olduğunu öğrenmesi, çok sevdiği bu okuldan ayrılmasına neden oldu.
Kaydını almaya gittiğimde; işlemleri yapan ilgili muavinin hiç bir evraka bakmadan formları doldurması, konuğunun dikkatini çekti.  Onun sorusu üzerine; her hangi bir evraka bakmaya gerek yok. Çünkü bu öğrencinin tek notu var oda “A” dedi.

2. ARABAMIZ RENAUT TX ALIMI:
İlk arabamızı babam ve annemin katkılarıyla aldıktan iki, buçuk yıl sonra sattık. O yıl yaz tatili için geldiğimiz Denizli’de Şeref işlerini geliştirmiş, iki de bir orada üç kuruşa çalışıyorsun, bedavaya gurbetin kahrını çekiyorsun deyip duruyordu. Fatoş’la durum değerlendirilmesi yapıp abisinin bu önerisine olumlu cevap vermeye karar verdik. Ciddiyetimizi göstermek ve şirkete katkıda bulunmak için arabamızı satışa çıkardık. Şeref’ede işten ayrılıp, birlikte çalışmaya karar verdiğimi bildirdim.
Eşi Hatice’yle görüşüp kesin kararını bildireceğini söyleyen Şeref, bir daha bu konuyu hiç açmadı. Biz kararımızdan vazgeçmeyip, iyi bir fiyata arabamızı sattık
İki yıl kadar arabasız kaldık, çok da araba lazım olmuyordu. Son zamanlarda, faizde bankada olan paramıza uygun bir araba almaya karar vermiştik. Hasta babamı ziyarete geldiğim köyde, araba alma konusu açıldı.
 Babam konuşamıyordu ama onun mimiklerinden annem ne dediğini kolayca anlıyordu. Sohbet sırasında babam; yeni bir araba almamızı istediğini, annemin aracılığıyla anlattı. Bende yeni araba için yeterli paramızın olmadığını söyledim. Ne kadar eksiğimiz olduğunu sordu. Bir milyon tl. deyince, kendisinin o parayı vereceğini söyledi. Sizin paranız var mı? deyince, hemen yukarı çıkıp parayı getirip bana verdi.
Denizli’de, kayın pederle gittiğimiz Renaut satış mağazasında; yeni araba almak için dört ay sıra beklemek gerektiğini öğrendik. Arabalara o devirde neredeyse her ay zam geliyordu, kayın pederin yakın tanıdığı olan bayiyle; o an yeni arabanın  parasını peşin verip, gelecek zamlardan etkilenmeyeceğimiz sözü alarak bir anlaşma yaptık.
Süre bitiminde iflas eden bayi; arabanın teslimini iki ay geciktirdi ama bizi zarara sokacak bir davranış da bulunmadı.Yine babamın önemli katkısıyla sıfır araba sahibi olduk.

HAMDİ GÖKÇE KARABÜK DEMİR ÇELİKTE İŞE BAŞLADI:
Fatoş’la, Övül Ankara dönüşünde genç bir mühendisin yüksek fırınlarda işe başlamak üzere geldiğini söylediler.Ertesi gün iş de müdürün çağırmasıyla, Fatoş’ların bahsettikleri, Denizli’li ODTÜ mezunu Metallurji Mühendisi olan Hamdi Gökçe’yle tanıştım.
Aynı iş yerinde, hemşehrimiz olması ve dünya görüşlerimizin yakın olması; birbirimize kısa sürede kaynaşmamızı sağladı.

Hamdi evlenmek istiyordu. Bizimde çok yakın dostumuz bir ailenin Üniversite mezunu çok güzel bir kızı vardı. Bu kız, okul arkadaşıyla evlilik kararı almış, ancak anne; bu adayın ailesinin konumu ve işsiz olması nedeniyle sıcak bakmıyordu.
Anne ve Fatoş; kızın aklını çelip,hem yakışıklı hemde işi hazır geleceği parlak Hamdi’ye yöneltmenin yollarını aramaya başladılar. Kızın kararında ısrarlı olması üzerinde, bu girişim başarısız kaldı.
İşsiz olan aday, bu kızla evlenip,mutlu ve varlıklı yaşam sürerken, daha iyi olanakları olan Hamdi’nin ruhsal rahatsızlığı olduğunu öğrenen hanımlar; girişimlerinin başarısız olmasına çok kere dua ettiler.

FATOŞ’LA İLK FİZİKİ KAVGAM:
Genellikle Cuma akşamları Ferit’lerle kulübe giderdik. O akşam Halil Örs’ler bize ziyarete geleceği için biz klüpe gitmedik. Klüp dönüşü saat 24 civarında, Ferit ve Muharrem’ler bize uğradıklarında Halil’lerle sohbet ediyorduk. Fatoş; mutfakta yeni gelen konuklara rakı servisi yapmak için hazırlığa başladığında, Halil’lere böyle bir ikram da bulunmadık, onlara ayıp olur diyerek, normal ikramda bulunmasını söyledim.
Ben salona döndüğümde Fatoş bildiğini okuyup, içki ikramında bulundu. Halil ve Neriman ikramları kabul etmediler ve kısa süre sonrada ayrıldılar.
Halil’lerin ayrılmasından iki saat sonra, sonradan gelen konuklarda ayrıldı. Hiç bir şey olmamış gibi Halil’leri eleştirmeye kalkan Fatoş’a; kendi terbiyesizliğini unutup, başkalarını suçlamamasını söyleyince tartışma çıktı.
İntihar etmeye kalkışması üzerine, engelleme girişimime, hakaretlerle ve fiziki saldırıyla karşılık vermesi sinirlerimi çok bozdu. Çok şiddetli fiziki karşılık verdim. O bana ben ona tüm gücümüzle vuruyorduk. Bereket sabaha karşı saat 3 de iş yerinden gelen telefon, kendime gelmemi sağladı. Yoksa birbirimize büyük zarar verecektik.

YÜKSEK FIRINLARIN DÜNÜ, BU GÜNÜ, GELECEĞİ KONULU TEBLİĞİ:
KASMD’nin organize ettiği seminerde; Demir Çelik’in dünü, bu günü ve geleceğinin tartışılacaktı. Bizim müdürlük adına sunulacak tebliğin hazırlanmasını Müdür Ferit Tirenğ benden istedi. Yılardır girilmeyen tozlu arşivde günlerce tarama yaparak ve ilgili arkadaşlarla sık sık görüşerek tebliği bitirdim. Tüm mühendis arkadaşların katılacağı toplantıda; tebliğ hakkında arkadaşların son görüşleri alınarak sunuma, son şeklin verilmesini önerdim. Müdürün kabulü ile  geniş katılımlı ve uzun süren toplantı yaptık.
Tüm katılımcılar; tebliğin yoğun uğraş sonunda, yüksek fırınlar ve sinterin dününü, bu gününü ve geleceğini hiç eksik bırakmadan, anlaşılır bir dille anlattığında birleştiler.
Sürekli el üstünde tutulan Muharrem Özden’le ortak bir değerlendirme çalışması yapmamızı isteyen Müdüre; büyük tepki göstererek, bu saatten sonra kimseye paye kazandırmak için ortak çalışma yapmam deyip, aylar süren çalışmamı teslim ettim.
İçeriğinde hiçbir değişiklik yapılmayan tebliğ; hazırlayan Muharrem Özden, Sunan Ferit Tirenğ yazan kapakla sunuldu.

SOĞUKTAN CEVHERLER DONDU:
Cumartesi akşamı klüp deydik, yedik, içtik, eğlendik. Klüp çıkışı Özdal  abilere cümbür cemaat kahve içmeye gittik.Eve gelirken hava o kadar soğuktu ki, iş yerini merak edip, bir sorun var mı? diye telefon ettim.
Cevherlerin bunkerler de donduğunu, tesisi durdurmamak için, tüm personeli yoğun gayret içerisinde olduklarını öğrendim.Saat sabaha karşı üç tü. Hemen araba isteyip iş yerine gittim. Dokuz bunkerden sadece ikisi çalışır durumdaydı. Bu bunkerlerde; cevher hazırlamadan gelen cevherleri biriktirmeden, oluk gibi çalıştırılarak açık tutulabiliyordu. Her hangi bir nedenle duruş olsa bu iki bunkerde de cevherler donacaktı. Bu durum ise stok da sinter olmadığından yüksek fırınları zora sokacaktı.
Bir aksaklığa neden olmamak için; donan bunkerlerin altında hurdaya çıkmış kauçuk bantları yakarak donun çözülmesine çalıştık. Çıkan duman ve koku dayanılır gibi değildi. Ama hiç bir personelden bir şikayet işitmedim. Ekmek parası ve yurt sevgisi sağlımızın önündeydi.

Bunker altında yakılan ateşler ve havanın ısınması don sorununu önemli ölçüde hafifletti. Eve gitmek için ayrılırken;  çok dikkat ettiğim ve personelin bir kazaya uğramaması içinde sık sık uyardığım, modernizasyon sonu ortaya çıkan ve düzeltme olanağı olmayan “I” demirlerinin birinin keskin kenarına kafamı çarptım. Başımda “baret”’in olması kesin olarak beni ölümden korudu. Bu olayla baret benim ikinci kez hayatımı kurtardı.

12 SAAT KAYIP:
O günlerde iş yeri problemleri nedeniyle moralim bozuktu. Çıkış saatine doğru Ereli Özbozkurt, Hamza Öden ve Ahmet Özmen iş yerinde ziyaretime geldiler. İş çıkışı, klüp de birer bira içelim kararıyla iş den çıkıp klüpe gittik. Ahmet hamallık yapmayalım ben Şapka’dan bir küçük rakı alayım dedi. Siyasi iktidar değişmesine karşın boş Genel Müdürlüğe atama yapılamadığından MSP’nin koyduğu içki satışı yasağı hala sürüyordu.
Amerikan barda şişeyi paylaştık,sohbet koyulaştı Hamza bu kesmedi diyerek, bir küçük daha getirtti. İkici dublelerin ortasında akşam klüpe gelmeye karar verdik. Saat 19’a doğru akşam buluşmak üzere evlere dağıldık.
Evin kapısına gelinceye kadar gayet normaldim. Ama kapıyı anahtarla ben mi? açtım, zil çaldığım için Fatoş’mu? açtı anımsamıyorum. Yatakta kendime geldiğimde saate baktım, yediydi. Hemen Fatoş’u uyarıp, klüpe gideceğimizi söyledim. Uyur uykusuna Fatoş ne klüpü? Dedi. Ben arkadaşlarla sözleştim akşam klüpe eğlenmeye gidegiz dedim. Fatoş gülmeye başlayarak geceyi anlattı: ben klüp den gelmişim, sakal tıraşı olmuşum, Ferit’le rakıyı ben alacağım sen alma diye telefonda uzun uzun konuşup, klüpe gitmişiz. Dansı sevmeyen ben, pist bomboşken Fatoş’u dansa kaldırmışım, pistte bozulduğum için Ahmet’in eve götürme önerisine Ferit karşı çıkarak, Ferit’lerle beraber bizim eve, klüp den ilk defa erken ayrılarak gelmişiz. Sade kahve içiminden sonra ben uyuyacağım diyerek yatağa gitmiş, Fatoş gece yarısı konuklarımızı uğurladıktan sonra yatağa yatmış.
Akşam yediden sabah yediye tam 12 saat hafızamda hiçbir kayıt yok. Yani yaşamımda 12 saat kayıp.

MÜDÜRLÜK DEĞİŞTİRME KARARI:
Genellikle hafta sonları Ferit’lerle klüpe giderdik. O akşamda klüpe gitmek üzereyken, Erdoğan Tolan, telefonda Müdürün gizlice İsmail Conkar ve Muharrem Özden’in baş mühendislik tekliflerini yazdığını söyledi. Senelerdir bilfiil yüksek fırınlar başmühendisliğini kadro verilmemesine karşın özveriyle yapan Mustafa Özyurt dururken, ileri derecede ingilizce bilğisiyle hem müdürlüğümüzde hemde Müessesede karşılıksız çevirmenlik yapıp, işletme mühendisliği görevlerinide hiç aksatmayan Erdoğan Tolan baş mühendislik beklerken yeterli deneyimi olmayan bu arkadaşlara öncelik tanınması hayli canımı sıktı, ama iş sorunlarıyla geceyi tatsızlaştırmadım.
Gece saat bire doğru klübp en ayrılıp bize doğru giderken, balkonda olan Halil ‘lerin ısrarlı davetiyle onlara geçtik. Neriman; aparetiv mezelerle, rakı ikramında bulunurken, Halil’le Ferit tavla oynamaya başladılar. Tavla oynarken Halil, hiç bitmeyen bölümünden şikayetlere başladı. Şikayetlerinde, bana göre çok haklı değildi, ama her seferinde saygıyla dinliyordum. Bu akşam çok sevdiğim Aliihsan abi hakkında ileri gidip, Kıymet’inde, kocasının ne kadar dürüst, adaletli yönetici olduğunu anlatmaya başlaması üzerine, Ferit’de örneklerle Kıymet’i desteklemeye başlayınca, dayanamayıp gerçekler farklı olabiliyor dedim.
Ne gibi gerçekler sorusuna, akşam telefonda aldığım bilgileri, isim vermeden yüzüne vurdum. Sudan bahanelerle savunmaya kalkınca, Almanya’da alacağım bir buçuk aylık teknik eğitimimi, kendi kullanmaya kalkmasıyla engel olduğunu v.s. her şeyi ortaya döktüm.
Gerginleşen ortam, Halil ve hanımların ortaya girmesiyle yatıştı. Sabaha karşı saat üç de ayrıldık.
Pazartesi günü beni odasına çağıran Ferit, cevher hazırlama modernizasyonunda sinter den bir görevlinin eğitiminden hiç bahsedilmiyor diyerek beş, altı santim kalınlığındaki anlaşma metnini önüme koydu. Eğer gerçeği görmek istiyorsan, işinize geldiği gibi çevrilmiş Türkçe metini değil orijinal İngilizce metni çıkar dedim. Onda, sinter den bir teknik elamanın eğitimi planlanıp planmadıgını göstereyim dedim. Sinirlenen müdür; konuyu değiştirerek, sen iyilikten anlamıyorsun, bak senin müdür muavinliği yazını da yazdım diyerek yazının kopyasını gösterdi ve sen kendini değil başkalarını düşünüyorsun dedi.
Bu kadar yüz göz olduğum müdürlükte müdür muavini olarak bile çalışmak istemediğimi belirterek, bölüm değiştirmeme izin vermesini istedim. Tüm bölümlerde Kimya Mühendislerinin yoğun olduğunu düşünerek, seni kabul edecek müdürlük bulursan ben engel olmam dedi.

Odasından ayrılır ayrılmaz Özel Sipariş Müdürü Özdal Dikmen’i aradım. Durumumu anlatarak, bölümüne beni kabul edip etmeyeceğini sordum. Memnuniyetle kabul edeceği yanıtını aldım.
Arkadaşlar; o müdürlük pasif bir yer, orada sıkılırsın, Teknik Emniyet Müdürlüğünde, boş bir baş mühendislik kadrosunun olduğunu belirterek, oraya gitmemi önerdiler. Uzun yıllardır burada çalışan Sadettin Yukarıbaş’ın önünü kesmek istemem deyince, onun bu müdürlükten ayrılmak istediğini söylediler. Sadettin’le yüz yüze görüşmem de; benim, o bölüme gelmem onun işini kolaylaştıracağını, şu anda elaman yok gerekçesiyle yer değiştirme isteğine olumlu yanıt alamadığını öğrendim. Ünite müdürü Taner Seyhan; eğer bölümümden izin alabilirsem, benimle çalışmaktan sevinç duyacağını söyledi.
Sevinçle yerime gelip yer degiştiştirme dilekçemi yazarken, disipliniyle ünlü Endüstri Mühendisliği Müdiresi Güleren Yılmaz’la görüşmek aklıma geldi. Yaptığım görüşmede; eğer izin alabilirsem, işletme deneyimi çok olan benim, kısmına büyük katkılar yapacağımı, ayrıca beraber olmaktan onur duyacağını öğrenmem, beni çok mutlu etti.
Dilekçemi Endüstri Mühendisli Müdürlüğü olarak, öğle yemeğinden hemen sonra verdim.
On beş gün dilekçemi bekleten Ferit, ısrarım üzerine dilekçemi işletmeler müessese müdür yardımcılığa gönderdi. Burada da dilekçem uzun beklemeden sonra, kararlı olduğumu öğrenen Güven bey dilekçemi Müessese Müdürlüğüne gönderdi.
Dilekçenin  Müesseseye ulaştığı gün iş çıkış saatinde Müessese müdürü beni çağırdı. Çok büyük ilgi gördüm, kararımı değiştirmem için birçok iltifatlara nail oldum. Israrlı olunca, geçeceğim müdürlükte baş mühendis olamayıp, maaşımın da önemli ölçüde düşeceği tehtiti ile karşılaştım. Sağlığımın ve huzurlu çalışma ortamının, unvan ve paradan daha önemli olduğu yanıtını verdim.
Tüm önerilere ve tehdite karşın bölüm değiştirme isteğime müessese müdürü son olarak şu öneriyi yaptı: çok zor bir yerde görev yaptığımı, yorgun olduğumu, yıllık izine çıkmamı, izin dönüşü isteğim de ısrarlı olursam; unvanım da ve maaşımda değişiklik olmadan, isteğimi onaylayacaktı.
İzin dönüşü servis otobüsünde Özdemir Gündüz’den aldığım haber beni çok sevindirdi: Erol Günğör, bizim bölüme müdür muavini olarak atanmış. Özdemir’in üzülerek söylediği haber, benim yer değiştirme mi kolaylaştıracaktı.
Müessese müdürü ile yaptığım son görüşme beni hayal kırıklığına uğrattı. İzin öncesi söylediklerini kabul etmeyen müessese müdürü; sinterin bana ihtiyacı olduğunu, tüm riskleri alarak solcu bir adamı baş mühendis yaptığını, Erol beyin atanması müessese bilgisi dışında gerçekleştiğini belirterek, kesinlikle yer değiştirmemi onaylamayacağını söyledi.
İstifa etmekten başka çarem yoktu, ailemin sorumlulugu da bunu yapmama engeldi. Göreve istemeyerek devam ettim.

ADİL CEBECİ’NİN DAVRANIŞI:
Adil bey bizim bölümün elektrik bakım baş mühendisi, aynı zamanda samimi arkadaşımdı. Müdürle iş ilişkileri dışındaki, uzun yılların getirdiği dostluğa bir nokta koymuştum. Bu kırgınlığımız tüm arkadaşlar tarafından öğrenilmişti. O gün sinter bakım toplantısından çıkıp büroma giderken Adil’de benimle beraber “havai- hat” tarafından geldi. Tek sıra halinde yürüyüp, sinter sorunlarıyla ilgili söyleşimizi sürdürürken,  Adil: patron sinterin baş mühendisin de iş yok, sorun oradan kaynaklanıyor dedi. Canım çok sıkılmasına karşın lafı uzatmadım.
Ertesi gün büro da Adil, aynı lafı söyleyince, Adil bu söylediklerini müdürün yanında da tekrar edermisin? çünkü onunla bu konuyu konuşmak istiyorum dedim. Kim dedi? derse onu tanık göstereceğimi söyledim. Beni karıştırma deyince, lütfen bir daha bana dedikodu getirme, şu an müdürle dargın olabilirim ama benim hakkımda ne söyleyip ne söylemeyeceğini çok iyi bilirim dedim.
Adil’den bir daha dedikodu duymadım.   

ERDOGAN TOLAN’NIN ABİSİ PARASIZ KALDI:
Erdoğan’nın Endüstri Mühendisi olan ve Liseden beri Almanya’da yaşayan abisi paralı askerliğini Burdur’da yapıyordu. Türkiye’nin koşullarına pek alışık değildi. Terhisine bir gün kala, mesai saati bitişine yakın, Erdoğan’a parasının kalmadığını telofonla bildiriyor. O günkü koşullarda bir iki günde para havale etme olanağı yoktu. Çaresiz kalan Erdoğan bana gelerek senin kayınbirader orada subaydı, bir yardımı olur mu? diye sordu. Mehmet’in, Burdur’dan ayrılmasından 6-7 yıl geçtiğini ve şu anda da evinde telefon olmadığından, tanıdığı olup olmadığını soramayacağımı söyledim. Çaresizlik içerisinde Erdoğan odasına döndükten sonra aklıma lise arkadaşım Dr. Mehmet Duran’nın orada olduğu aklıma geldi.
Hemen Erdoğan’a durumu anlattım, ama orada olup olmadığını  kesinliğini ve telefonunu bilmediğimi söyledim. Eşi Sabiha PTT’nin santralında çalışıyordu. Saat 23.00 civarında Mehmet’le beni görüştürdü. Çok uzun yılardır görüşmediğim Mehmet gerekli parayı Erdogan’ın abisine sabah saatlerinde ulaştırdı.  

BABAMIN ÖLÜMÜ:
Babam felç olduktan sonra üç ay kadar bakıma muhtaç kaldı. Bu süreden sonra hiç konuşamadı ama ayağa kalkıp zorunlu gereksinmelerini kendi giderebildi. Hastalığını benimseyip kapris yapmadan ne ablama nede bana yük oldu. Annem; büyük özveriyle, hiç şikayet de bulunmadan, babamın tüm ihtiyaçlarına koştu. Dükkanı uzun süre devretmediler, babam iyileşip tekrar bakkallığa devem edeceğini ümit ettiler. Babam; tuvaletine gidip, annemin yardımıyla abdestini alıp namazlarını kılmaya camiye gidebildi, ama bakkallık yapacak kadarda iyileşemedi. Annem; bir çocuğa gösterilecek ihtimamdan daha çok dikkat ederek, babamı hiç üzmedi.
8 Kasım 1988 günü babam üzümleri satmayı kafasına koymuş, babamlara sürekli bu konularda yardımcı olan halamın oğlu İbrahim ve Amca kızımızın eşi Niyazi o gün köyde değillermiş. Annem; kendisi, Şadiye ve Küsün'nün cahil olduğunu, üzüm çuvalların indirip kaldırılmasında kadınlar olarak zorlanacaklarını belirterek, gençler gelince satalım, acil bir ihtiyacımızda yok diye itiraz etmiş. İnatlaşan babam İbrahim'in hanımıyla beraber at arabasını eve getirmiş. Annem, itirazını sürdürünce, aralarında şiddetli ağız kavgası çıkmış. Babam küçük odaya girip yattığında, annem söylenmeye devam etmiş.
Yarım saat sonra, babamın Kuycak’tan asker arkadaşı ziyarete gelince, annemle beraber  odaya girdiklerinde, babamı çok kötü bulmuşlar. Hemen amca oğlu İsmail arabayı getirip, Denizli’ye götürmek üzere yola çıkmışlar.
Denizler kasabasına geldiklerinde sağlık ocağında, ön tedavi için durduklarında, babamın kalp krizinden öldüğünü, doktor tespit etmiş.
Öğle yemeğinden iş yerine geldiğimde Halil büroma geldi. Davranışları pek normal değildi, bir sorun mu var? dediğimde, babamın hastalandığını Fatoş’ dan öğrendiğini söyledi. Telefon etmeye kalkınca, telefon etme, sen hemen eve git önerisinde bulundu.
Erol Güngör beni eve götürdü, sonucu öğrenmek için aşağıda bekledi. Ev de tahmin ettiğim ama kondurmak istemediğim acı gerçekle karşılaştım.
 Çocukları Halil’ere emanet ederek hemen yola çıktık.
Köye çabuk ulaşmak için Kaklık kasabasında otobüs den indik, hava çok soğuk ve karanlıktı. Yakındaki jandarmadan yardım almaya çalıştık ama bir adım daha atarsak ateş edeceği tehtidiyle karşılaştık. Mecburen iki yüz, iki yüz elli metre ilerideki benzin istasyonuna ulaştık. Bu saat de özel araba bulamayacağını öğrendik. Orada mola veren kamyonculardan bizi Denizli’ye götürmesini rica ederken, benzinliğin sahibi Fatoş’un mahallelerinden tanıdığı çıktı. onun yardımıyla kasabadan taksici çağrılarak köye ulaştık.
Babam her zaman ki sessizliğiyle konuk odasına yatırılmış bizi, bekliyordu.
Ablamın o gün yetişme olanağı olmayıp, halam da İstanbul’dan sabah erken gelince babamı defnettik. Ertesi gün gelen ablam dağılmadan mevlittini okutalım dedi. Fatoş yalnız kalan çocukların yanına dönerken, biz mevlit hazırlıklarına başladık.
Halamın davranışlarında bir gariplik hissediyorum ama babamı kayıp etmesine yorumluyordum. Ablamla halamı ziyarete gittiğimde halamın ve eniştemin annesi Kiraz teyzenin imalı konuşmaları hayli canımı sıktı, kısa sürede oradan ayrılıp eve geldiğimde,  benim bilmediğim dedi koduyu öğrendim. Babama bakmasıyla, koca köyü imrendiren annemin, babamın boğazını sıkarak öldürdüğü söylentisi halamın gelini tarafından yayılmış.
Zavallı annem, teşekkür beklerden en acılı gününde birde iftira ile karşılaşmıştı. Ablam ve ben; annemden böyle bir şeyin şüphesini bile etmeyeceğimizi kesin dille anlatarak, annemi biraz olsun rahatlamaya çalıştık.

ERTUĞRUL İÇİN ARABAMIZI SATMA:
Babamlara ziyarete gelmiştim. Sabah erken saat de kayın pederlere geldiğimde, evden cenaze çıkmış gibiydi. Şeref ve Ertuğrul birlikte çalışmaya son vermişler, yeni evli Ertuğrul orta da kalmıştı. Bu tartışmalar üzerine Şeref dükkanı boşaltmış ama önemli malzemesi depoda kalmıştı. Kayın peder Şeref’i vuracağını, depodaki malzemeleri yok parasına satıp, Ertuğrul’a sermaye yapacağını tekrarlayıp duruyordu.
Sıkıntını kaynağı paraydı. Ertuğrul'a iş kuracak para bulunursa sorun önemli ölçüde çözüleceğini düşünerek yattım. Düğünden yeni çıkan kayın pederde para yoktu, Şeref’de nakit olsa böyle bir soruna meydan vermezdi. Mehmet ve ben devlet memuru olduğumuzdan uzun süreli verebileceğimiz nakit paramız yoktu. Mutlaka bu anlaşmazlığı çözmek için bir şeyler yapmalıydım. Aklıma Mehmet’in ve bizim arabayı satmak geldi. Bizim araba henüz 2500 km. deydi. O zamanlar ikinci el arabalar birinci el fiyatına gidiyordu. Mehmet’in arabası eski modeldi ama oda önemli katkı sağlayacaktı.
Sabah düşüncemi kayın peder ve kayın valideye açtım. Çok sevindiler. Saat 10 gibi Şeref’in yeni mağazasına gittiğimde, Şeref, çocukluk arkadaşı Suat ve Şeref’in malzemelerini polis güçle depodan nasıl alınacağını anlatan mafya kılıklı tanımadığım muhasebeci vardı. Şeref beni tanıştırdı. Konuşmaya kaldıkları yerden devam edebileceklerini muhasebeciye söyledi. Bu kişinin önerileri yangına benzinle gitmekle eş değerdi.
İki saat kadar çözüm önerilerini dinledikten sonra bu gün bir şeyin yapılıp yapılmayacağını sordum. Tatil nedeniyle ancak Pazartesi hareket edilebileceklerini öğrenince, hafta sonu biz aile içerisinde sorunu çözmeye çalışalım. Başaramazsak Pazartesi günü tekrar ne yapacağınızı görüşürsünüz diyerek, köye gitmek üzere ayrıldım.
Pazar günü planımı Ertuğrul’unda bulunduğu kayın pederler de anlattım. Herkesin aklı yattı. Ertuğrul’uda alarak Şeref’lere gittim.
Para sorunu çözüldüğü için Pazartesi günü, Şeref malzemelerini bir sorunla karşılaşmadan aldı. Pazar akşamı yola çıkarak, Polat’lı da Mehmet’i arabasını satmaya ikna edip, öğleye doğru Karabük’e geldim.
Babamı ziyaret için geldiğim bu gezide, aile arasında sonradan telafi edilemeyecek bir sorunu çözmem beni çok mutlu etti.  Ama hiçbir zaman bir teşekkür bile almadığım bu girişimden yılar sonra,Ertuğrul’dan Kuşadası’nda küfür işittim.

3. ARABA LADA’YI ALDIK:
Ertuğrul için arabayı sattıktan sonra iki yıl kadar arabasız kaldık. Özellikle Denizli’ye geldiğimizde Ertuğrul’arın savruk tutumu  Fatoş’da rahatsızlık yaratıyor, arabasız kalmamıza da üzülüyordu. Sekreteri olduğum “DEÇ-KOP”  Renault ve Lada marka otomobil kampanyası düzenli.  Olanaklarımızı zorlayarak Lada kampanyasına katıldık. Sıradan üye gibi kura çekimine katılıp, yedinci aydaki sırayı çektim.
Sıramız gelip arabayı aldığımız aylarda, kayın pederler Karabük’e ziyarete geldiler. Arabaya ödediğimiz taksiti ve toplam parayı öğrendiler. O güne kadar ödediklerimizi iki taksitle bize ödeyip, geri kalan taksitleri de  kendileri ödeyerek, manevi borç dan kurtulmak istediklerini söylediler.
 Altın borcunu, gümüşle ödeme isteklerine; biz alacaklı olduğumuzu düşünmediğimiz ancak huzura kavuşmaları için kabul ettik.
Taksit ödemelerini Ertuğrul, bir kaç telefondan sonra ödeye ödeye son üç takside geldiğinde, bunları hiç birini ödemedi. Kendine Reno sitayşın alan Ertuğrul; bizim Lada'yı küçümsediği yetmiyormuş gibi,kendi zevk, sefasından da fedakarlık etmiyordu. Zamanları hayli geçen son üç taksiti ablası istediğinde sudan bahanelerle kavga çıkararak ve yüzümüze karşı küfür etti.
Ne o izin döneminde nede diğer izinlerimizde hoş geldiniz bile demediler.

BATI KARADENİZ GEZİSİ:

O yılki  Ramazan Bayramını tatilinde Batı Kara denize gezmeye karar verdik. Arefe günü öğleye doğru ailecek yola çıktık. İlk hedefimiz, beyaz fok balığıyla ünlenen Gerze’ydi. Taş köprüden sonra karlarla kaplı çam ağaçlı ormanlardan geçerek, akşam üzerine doğru Gerze’ye ulaştık. bir otelde kendimize yer ayırtıp, fok balığının geldiği sahile indik. Balık hakkında değişik anılar dinleyerek otele dönüp, akşam yemeğimizi; otelin lokantasında, ilk defa  kalkan balığı yiyerek yaptık. Övül ve Çağrı erken uyudular, Fatoş’la ben, gece sahilde yürüyüşe çıktık.
Sabah erkenden Sinop’a doğru yola çıktık. Yolun solu, yeşil tarlalar ve ormanlarla kaplıyken, yolun sağ tarafında, Karadeniz’in hırçın dalgalı, beyaz köpüklü mavi sularının doyumsuz manzarası vardı. Sinop’da önce kendimize Öğretmen evinden yer ayırtıp, gezilecek yerler hakkında bilgi aldık. Öncelikle kalesini ve Sabahattin Ali 'nin kaldığı hapishaneyi gezdik. Sonra bir zamanlar Kumundan demir üretildiği söylenen, Kara kum plajın da dolaştık. Plaj, sadece buraya özgü sim siyak incecik kumla kaplıydı. Dönüş de Fatih’in İstanbul kuşatmasına katılmak için Anadolu'dan gelen askerlerin konakladığı denize hakim tepede, ormanlaşmış kaynana dili çiceginin meyvesini yedik. Meyvenin dikenlerinden elimizi, dudaklarımızı ve dilimizi temizlemek büyük sorun oldu. Sinop’a hakim tepedeki türbeye gittiğimiz de türbe de yazılı şu bilgi bizi çok şaşırttı:  Fatih’e yardıma gelen kuvvetler Sinop Tekfur’u ile burada konaklamaları için anlaşmışlar. Yerleşen askerlerden öncü birlik, şehri dolaşmaya çıktığında ansızın saldırıya uğramış.  Çatışmada tüm askerler şehit edilirken, türbede yatan kumandan; şehir ortasında kopan başını koltuğuna alarak, hayli dik ve uzak olan buraya kadar canlı gelip, türbenin olduğu yerde ruhunu teslim etmiş.
Sinop’da gezilecek yerleri dolaştıktan sonra kaldığımız tarihi öğretmem evinde ayrıldık. Ayancık, Türkeli, Çatalzeytin, Abana ve İnebolu’yu hem dağlarına hem de denizine hayran kalarak gezdik. İnebolu’da konaklayıp, sabah erken saatlerde Küreye doğru yola çıktık. her taraf karla kaplı yol temizdi. Önce zirveye çıkıp sonra yerin merkezine iniyormuş izlenimi veren ıssız yoldan geçerken tek hayat belirtisi dağdan bakır madeni taşıyan teleferikler di. Karşı yamaç da bulunan Küre Bakır İşletmelerini uzaktan da olsa görmek, bizim korkumuzu azalttı. Öğleden sonra ulaştığımız Kastomonu’da gezerek akşam üzerine doğru Karabük’e doğru yola çıktık.

ÇAĞRI’NIN RAKI OYUNU:
O akşam beş aileden oluşan konuklarımız gelmeye başladı. İlk gelen konuklara önceden açık olan rakı şişesinden servis yaptım. Konuklardan altısı kimya mühendisiydi. Çok titiz olan Gaz Teshin Müdürü Erdoğan Sarıer, rakıyı nereden aldın?  diye sordu. Her zaman aldığım DEÇ-KOP’dan diye yanıt verdim. Rakıda gariplik hissettiğim için bir sorun mu? var abi dedim. Tadı değişik geldi, özel bir yerden mi? diye merak ettim dedi. Bunun üzerine onun kadehini diğer arkadaşlarda kokladı ve yudumladı. Farkın ne olduğuna bir karar veremedik. Yeni şişeler açıldıkça da, bildiğimiz tat devam ettiği için fazla üzerinde durmadık.
Sabah yedi de odamıza damlayan Çağrı, baba akşam bir şey oldu mu? diye merakla beni uyandırdı. Ne olacak? oğlum dedim. Ben yarım olan rakı şişesini kolonya ile doldurmuştum. Nasıl etki yaptı? onu öğrenmek istiyorum deyince rakıdaki değişiklik ortaya çıktı.

ALTINDA YANAN ATAŞIN OLAYIM:
Savcı Ertu beylerle o gün Gürlek’e kış pikniğine gittik. Yolar temizdi ama piknik alanı karla kaplıydı. Çocuklar karla oynarken biz mangalı yakıp yiyecekleri hazırladık. Arabayı Zarife hanım kullanacağından rakılarımızı da rahat içiyorduk. Mangalın işi bitince masanın altına koyarak ayaklarımızı ısıtmaya başladık.
Zarife hanım, bak Mesut bey Fatoş’a ne güzel iltifatlar ediyor, senden hiç iltifat duymuyorum diyerek Ertu’ya takıldı.
Üşümeye başladık, ama çocuklar bir türlü bu güzellikten ayrılmıyorlardı. Zarife üşüdüğünü belirtmeye devam edince. Ertu, “altında yanan ataşın olayım anam” diye Adana şivesiyle Zarife’ye iltifata başlayınca, hep beraber kahkahalara boğulduk. Üşümesi geçen Zarife, ne olur vazgeç Ertu, ben iltifat bile istemiyorum dedi.

ÜNAL APAYDIN’NIN BAŞARISI:
İki nolu sinter makinesi tutuşturma ocağı modernizasyonunda; olması gereken yerden iki metre ileride montajın yapılmasını, sözlü ve yazılı tüm girişimlerimizle enğelleyememiştik. Söz konusu makine iki yıl sonra, bir haftalık bakım ve onarıma alındı.  Yardımcı işletmeler müessese müdür yardımcısı Ünal bey tesisi geziyordu. Ustabaşı İsmet’le bende makine başındaydık ve iki yıl önceki sorunun çözülmemesi, göz göre göre %10 üretim kaybına neden olan bu soruna hayıflanıyorduk ki, tüm sempatisiyle Ünal bey, işler nasıl gidiyor? İsmet dedi. Ustabaşının hiç de iyi gitmiyor yanıtına, Ünal bey işletmeye bir şey beğendirmek zor değil mi? İhsan usta dedi.
İsmet; ocak montajındaki yanlışlığı ve çözüm yolunu bir çırpıda anlatınca. Boru işleri usta başına bu yapılamaz mı? dedi. Oda, sorunu ilk defa duyuyormuş gibi davranarak, hemen yaparız dedi. İki yıllık eksik üretim sorunu tesadüfen çözüldü.
Müessese müdürlüğünde,  müessese müdüründe katıldığı toplantıda; Ünal bey başarısını ballandıra ballandıra anlatırken, söz alıp, iki yıllık kaybın zararını kim ödeyecek? dedim.
İki yıl önce bu sorun ve çözümüyle, Ünal bey dahil herkesin haberi olduğunu, bu kadar basit müdahale ile çözülen sorun, iki yıl sümen altı edildi. Bence bur da gururlanılacak olay yok, sorumlulardan hesap sorulacak bir durum olduğunu söyledim. Buz gibi olan ortamı, bunu toplantı sonrası görüşelim diyerek müessese müdürü yumuşattı ama hiçbir zaman görüşülmedi.

BU SIKINTIYA DEĞERMİ?:
O gün Hacatepe Üniversitesinden üç kişilik bir öğretim grubu heyeti gelmişti. Önce yüksek fırınlar ve sinter hakkında teorik bilgi verilecek, sonrada işletmeler gezdirilecekti. 3 nolu  Yüksek fırında önemli bir sorun olduğu için müdür, müdür muavini Erol Güngör’ü görevlendirmiş. Erol bey, beni de odasına çağırdı. Sinter hakkında detaylı bilgi sorarlarsa katkıda bulunmam için.
Erol bey, yüksek fırınları anlatmaya başladı. Torpille, bu bölüme deneyimi olmadan geldiğinden, bilgisi kulaktan dolmaydı. Verdiği teorik bilgiler hem konukları tatmin etmiyor hemde yanlıştı. İster istemez yanlış bilgilendirilmemeleri için müdahale etmek zorunda kalıyordum. Unvanına uygun bilgi birikimi olmaması, konukların teorik bilgi sahibi olmaları sonucu, daha fazla bilgi edinmek amacıyla sordukları sorular karşısında Erol bey, bu soğuk kış gününde kan ter içerisinde kalmıştı ki, Erol beye bir telefon geldi. Hemen bir toplantıya katılmam gerekiyor, Mesut bey size gereken bilgileri verir diyerek, kaçarcasına bürosundan uzaklaştı.
Türkiye’nin tedavi edilmez bu yarası üzerinde kısa bir söyleşiden sonra, gerekli pratik-teorik bilgileri verdim, sorularını yanıtladım. Tesisleri iş çıkış saatine kadar birlikte dolaştık.
Ne öğle arası, nede iş çıkışında Erol beyi konukların bulması mümkün olmadı. Hoşça kal deyemedikleri için, teşekkürlerini benim iletmemi istemek zorunda kaldılar.
Hep düşünürüm; hak etmediğin bir makama, başkalarını hakkını gasp ederek, unvan ve birkaç kuruş para için gelmek, sonrada yukarıda yaşanan örnek gibi, onlarca rezil duruma düşmeye değer mi? diye!...

YÜKSEK FIRINLAR VE SİNTER MÜDÜRLÜĞÜNDEN SÜRÜLMEM:
Söz konusu müdürlükten ayrılma girişimim, Müessese müdürünün enğeline takılmıştı. Ferit’le sosyal ilişkilerimi keserek, işime eskiden gösterdiğim titizlikle devam ediyordum. O ara sık sık değişen yapım baş müdürlerine, sorunları ve çözüm yollarını anlatıyor, haklı olduğum yanıtı alıyordum, ama köklü çözüm için her hangi bir adım atılmıyordu. Romenler; nasıl hallettilerse, ticari sorumluluklarından;  bin bir sorunu yüzüstü bırakarak, Karabük’ten ayrıldılar.
Sorunun çözümü için, İsdemir sinter Müdürü Metin Kurt, Genel Müdürlükce görevlendirildi. Benim daha önceden defalarca yetkililere sunduğum raporun altına imza atarak, çözüm önerilerini hem genel müdürlüğe hemde müesseseye sundu. Bu rapora rağmende tüm modernizasyon sonrası sıkıntıyı, işletme çekerek günler geçiyordu.
Müessese müdürü Coşkun Akten başkanlığında, özelleştirilen Cuma Yanı Kireçtaşı ocağının elamanlarının dağıtım toplantısında; bizim bölüme Baş Mühendis Coşkun Aydın’nın verilmesi üzerine Ferit, ben bu kadar baş mühendisi ne yapacağım diye itraz ediyor. Onun üzerine ben, daha önce istediğim, ancak önceki müessese müdürü tarafından engellenen Endüstri Mühendisliği Müdürlüğüne sürülüyorum.

İş çıkış saatinde aldığım bu haberi, Fatoş’a eve geldiğimde sürüldüm diye verdim. Önce eve, geçmiş olsun üzüldük telefonları gelmeye başladı. Arkasından sırayla Kok Fabrikaları Müdürü Aliihsan Karacaoğlu ve eniştesi Ahmet abi, Ferhan abla, Özel siparişler Müdürü Özdal Dikmen ve eşi Nimet hanım, Çelik hane Müdürü Asil Savran ve eşi Ayşen, yüksek fırınlardan Mustafa Özyurt, Erdoğan Tolan en son olarak ta yardımcı işletmeler müessese müdür muavini Nurettin Sönmez ve eşi Gülcan hanım,  birer şişe yeni rakıyla eve geldiler.
Geçmiş olsun la başlayan sohbet, içkinin de etkisiyle şölene dönüştü. Konuklarımız evden ayrılırken saat sabaha karşı 3’ü gösteriyordu.   



Hiç yorum yok:

Yorum Gönder