ÇİNĞENENİN KADİRŞİNANSLIĞI
Olay, Ası Çal (Çalkebir- Boğaziçi) kasabasında geçer. Olayı
anlatmadan önce köyün ismi hakkındaki birçok rivayetten en akla yakın olanı
kısaca anlatmak istiyorum. Bu bölgeye Türkler ilk geldikleri yıllarda göçebe
yaşamı sürdürüyorlardı. Oba içinde Çal’ın başını çektiği bir oymak; yerleşik
düzende yaşayan yerli halkın yaşam koşullarının kendilerinden çok rahat
olduğunu gördükleri için, kendilerinin de; suyu, otlağı bol bu ormanlık yerde
yerleşik düzen tutmalarını önerirler. Obabaşı ve obanın yaşlıları “eski köye
yeni adet getirme, bizim bildiğimiz yaşam tarzı Orta Asya’dan beri göçebe
hayatıdır.” Diyerek kesinlikle karşı çıkarlar. Çal ve arkadaşları bu yerde
yerleşik yaşamaya karar verirler ve kararlarını uygularlar. İsyan eden bu
oymağın başına ve yerleşim alanına Oba ileri gelenleri “Asi Çal” adını
takarlar.
Aradan yıllar geçtikçe Çal’ın haklılığı ortaya çıkmış. Diğer
oymaklar da yavaş yavaş aynı yerde yerleşmeye başlamışlar. Çal’ın bu büyük
öngörüşünden dolayı övgü olarak yörenin ve Çal’ın adını Çalkebir olarak
değiştirirler. Yüzlerce yıl aynı adla anılan köy, yerleşim alanlarının
adlarının Türkçeleştirilmesi kararından sonra bin dokuz yüz altmışlı yılların
başlarında Boğaziçi olarak değiştirilir.
Köyün Selçuklu mimarisinin güzel örneklerini taşıyan tarihi
bir camisi yanında, ünlü Asıçal medresesi,
Osmanlı’nın son zamanlarında bile ayakta kalmasını bilmiştir. Misafir
perverlik’leri ile bilinen köyün birde köye gelen sanatkârların ve gelip geçen
yolcuların geçici sürelerde kendilerine ve hayvanlarına barınma olanağı
sağlayan oda adında konaklama yerleri vardı. Bu odalara konuk geldiği zaman
odanın bulunduğu mahaldeki halk sıra ile hem konukların hem de hayvanlarını
gereksinmeleri ücretsiz karşılarlardı…
Lafı uzattım. Gelelim çingenenin kadirşinaslığı hikâyesine:
Köyün gereksinme duyduğu elek, kalbur, sepet, kelter, köfe v.s. ler çingeneler tarafından
karşılanırdı. Mevsime göre yapacakları aparatların malzemeleri le çingeneler
ailecek gelirler. Köyde ki odalarda kalarak hem üretimlerini yaparlar hem de
satarlar. O gün otobüsle gelen çingene karı koca odaya yerleşmezler. Otobüs den
indikleri meydanda getirdikleri aparatları satmaya başlarlar. Geceleyin geç
saatlere kadar satışa,sokak lambasının ışığında devam ederler.
Açık alanda uyuyan karı-koca; sahur vakti uyanmış ve
birbirlerini sorguladıklarını evin balkonundan gören yanalların Bayram
konuştuklarını anlamaya çalışır. Konuşmalarını duyamaz ama yiyecek aradıklarını
tahmin eder.
Bayram
onlara seslenir “ yemek getirsem yermisiniz” diye.
Onlarda “çok seviniriz, sahur için yiyecek getirmeyi unutmuşuz” yanıtını
verirler. Bayram kendi yiyeceklerinde
iki çanakta yemek ve yeterli yufka ekmeği götürür.
Bayram’lar sabah ezanından önce çalışmak için tarlaya
giderken Karı- koca çingene açık alanda uyumaktadırlar. Öğleden sonra eve dönen
Bayram çingenelerin gitmiş olduğunu görünce, çanaklar gitti diye hayıflanır.
Eve geldiğinde çanakların yıkanmış olarak kapıda asılı bulunca, bir taraftan ön
yargılı düşündüğü için üzülürken, öte yandan karısına düşüncesini söyleyip azar
işitmediğine sevinir.
Aradan yirmi gün kadar geçer. Köyün o sıralarda erkeklerin
hiç ihmal etmediği şehirden gelen otobüsün yanına uğrama geleneği uyarınca;
(günün tek değişikliği görmek ve gereksinme duyanlara yardımcı olmak üzere)
istisnasız her gün tekrarlanan bu uygulama gereği Bayram da Otobüsün yanına
gider. Yolcular inip, eşyalarını alıp uzaklaşırken Kör hafızların Mehmet “
emanetin var diye” Bayrama seslenir. Bayram bir şey beklemediği için şaşırır,
içinde yirmi kadar yumurtanın olduğu sepeti eline alınca şaşkınlığı bir kez
daha artar. Ben “hiç kimseden yumurta istemedim bir yanlışlık olasın” der.
Mehmet “yanlışlık yok. Otobüs, birkaç müşterinin alış veriş yapmak istemeleri
üzerine yol üzerindeki köyün çingene mahallesine uğradı. Arkadaşlar alacakları
ile meşgul olurken bende etrafa bakınıyordum. Çingene kadını senin evi tarif
ederek tanıyıp tanımadığımı sordu. Tanıdığımı söyleyince bu emaneti gönderdi”
der.
Bayram içinde yumurta olan sepetle eve gider kendi kendine
söylenir “ çingene deyip geçmeyeceksin, aldığını bulduk sanan, kerameti
kendinden menkul bazı kimselere bak, birde çingenenin kadirşinaslığına…”