29 Kasım 2020 Pazar

 

                                            KOCA FATMA

Henüz dokuz-on yaşlarında idim. Evimiz, caminin karşısında koca bir kapıdan girilen;  girişte oda, (yolcuların veya sanatkârların köyde bulunduğu sırada kendilerinin ve hayvanların ücretsiz barındığı yer) aynı sülaleden sekiz on ailenin yaşadığı, birbirini bitişik iki katlı; alt katların ahır, saman ve mahsullerin stoklandığı yer. Üst katların, yaşama alanı olarak kullanılan, alt nalı şeklinde çerçevelenmiş, ortası avlu olan bir yerdi. Sokağın başlangıcında depo olarak kullanılan bir dükkan, ayakkabı imal edilen ikinci başka bir dükkan ve birde bakkal dükkanı vardı.  Bakkal dükkanının bitişiğinde yağ çıkrığı (haşhaş yağı atölyesi) onun yanında Koca Fatma’nın; mahallenin ortak kullanımında olan etrafı açık avlusu, yirmi_ yirmi beş metre ileride düzgün tahta çitlerle ile çevrilmiş ve içeriye girmek için yine tahtadan yapılmış bir kapı vardı. Kapı sağlam bir söveye menteşe yerine kalın urgan parçaları ile bağlanmıştı. Çitin arkasında sundurması olan açık bir alan ve kaç oda olduğunu bilmediğin toprak damlı bir evi vardı. Evin arkasında daha önceleri sebze yetiştirildiği karık izlerinden anlaşılıyordu. Ama son yıllarda kendiliğinden çıkan,  sarma yapımında kullanılan yem yeşil, bahar başında bahçeyi kaplayıp yaz ortalarına kadar canlılıklarını koruyan sadece eferliklerle dolardı. Üç- dört ailelin daha yaşadığı bir çıkmaz sokaktı.

Sokak; kış aylarında yağ çıkartmaya diğer mahallelerden ve komşu köyden gelen, genellikle kadınların oluşturduğu sekiz on kişilik gurup; presin(baskı makinesi) sıkıştırılması dışında ki zamanlarda ya kavurma ocağının ısıttığı duvarın önündeki özde otururlar ya da köyde yapılacak diğer işlerini görerek zamanlarını yağ çıkıncaya kadar bekleyerek geçirirlerdi. Zaman zaman mahalle halkı ile iş için gelenler arasında çok hoş anekdotların anlatıldığı, şakaların yapıldığı söyleşilere de tanık olmak olası idi.

Baharla birlikte günlerin uzaması ve havanın ısınması ile iş için gelenler, bakkala alış veriş için gelenler ve aylakçılar akasya ağacının gölgesinde oranın devamlı müşterisi iki yaşlı kadınla sohbetler gırla giderdi. Akşamları ise aynı yerde kadınlı erkekli topluluğun yatsı namazı sonrasına kadar söyleşileri hiç eksik olmaz, kırıcı olmayan eleştiriler, şakalar; insanların gündüz yorgunluğunu alır, iyi uyku uyumalarına yardımcı olurdu. Büyükler söyleşilerine devam ederken deli kanlılar kemik oyunu istop v.s. oynarlar. Küçük çocuklar bazen hep beraber kızlı erkekli oynarken, bazen de altılı yedili kişiler halinde değişik çocuk oyunları (elim sende, kör ebe v.s.) oynayarak yatma zamanı geldiğinin farkına bile varmazlar, büyüklerinin eve gel çağrısına nazlanarak uyarlardı.

Koca Fatma’nın; kim olduğu, nereden bu sokağa geldiği, geçmişi hakkında hiç konuşulmaz yani mahalleli onu yok sayar. Oda mahalleliyi yok saydığı için, evinin dışına hiç çıkmayan; uzun boylu, iri yapılı ve şişman koca Fatma ile nasıl diyaloğa girdim anımsamıyorum. Diyalog diyorum; sakın konuştuğumuz anlaşılmasın, sadece kuşluk vakti caminin bahçe duvarındaki çeşmeden su getirmek, akşamüzeri beş numara gaz lambasının camını silip yakmaktı diyaloğumuz.

İlk gün üzeri ve kapağında işlemeler olan kalaylı bakır bakraçla su taşımaya çalıştım. -Bakracın güzelliği, işlemeleri koca Fatma’nın güngörmüş biri olduğunu gösteriyordu- Bakracın ağırlığı su ile birleşince benin taşıma gücümü aştı. Babamın uyarısı ile bakracı yarım doldurup, iki üç seferde birbirinden farklı büyüklükteki iki toprak ıprıkla su gereksinimini karşılamaya başladım. Bana gereksinmesi olduğunda, taktığı isimle “kesinti” diye çağırırdı.

Bahçesine kimsenin girmesine izin vermez, o güzelim eferlikler kurur giderdi. O gün annesi; öğle vakitleri koca Fatma’nın uyuduğunu, sessizce kapıdan girip bahçeden eferlik toplaması için, Fikriye’yi gaza getirir. Sessizce kapıyı açıp, arka bahçedeki eferlikleri toplamaya başladığında, koca Fatma eline aldığı bağ çubuğu ile Fikriye’yi kovalar. Topladıklarını atarak, ağlayarak hemen bahçeden uzaklaşır. Ağlaması değişik aralıklarla akşama kadar sürer. Akşam çocuklar toplandığında günün olayını herkes kendine göre yorumlayarak anlatır. Fikrîye ise, annesini suçlayarak sık sık ağlamasını sürdürmektedir. Fikriye’nin ağlayarak olayı anlatması biz çocukları çok etkilemiş olacak ki, kendiliğinden tek sıra olup koca Fatma’nın evinin önünde deli Fatma, koca Fatma diyerek iki üç kez, aralıklarla koca Fatma’yı protesto ettik. Doğru dürüst oyun oynamadık. Hiçbir büyükte bizim yaptığımızın yanlış olduğunu söyleyerek bizi uyarmadı.

Ertesi gün suyunu getirmek için eve uğradığımda beni eve almadı koca Fatma. Ne Oğün nede diğer günler hiç yardımcı olamadım. Okullar açıldı. Tam gün olan okulumuzdan öğle yemeği için eve geldiğimde kağnı arabasına eşyaları yüklenmiş kendisi de arabanın üzerinde mahalleden koca Fatma’nın ayrıldığını gördüm. Koca Fatma hiç yüzüme bakmadı. Hüzünlü bir şekilde yıllardır yaşadığı mahalleden ayrılıyordu. Babama koca Fatma nereye gidiyor diye sorduğumda Babam ”Bekir hocaya tüm mal varlığını vermiş, o da ölünceye kadar ona bakacakmış” dedi. Yemeği yedim okula döndüm ne mahalle arkadaşlarımdan nede başa birinden konu ilgili hiçbir kelam duymadım. Bende onun hüzünlü ayrılışını unutarak koşup oynamaya devam ettim.

Havalar iyice soğudu. Son baharın son günleri idi. Bir elimde çanta diğer elimde her öğrencinin ısınmak için okula getirmek zorunda olduğu bir dal odun ile okula giderken sala verilmeye başladı. Birinin öldüğünü anladım. Ama o yaşta ölümün bir etkisi yoktu bende. Okulda da arkadaşlar arasında hiç konu edilmedi. Öğle yemeği için eve geldiğimde dükkânın önündeki üç beş amca; malını vererek bakımını sağlayacağına söz vermiş Bekir hoca; koca Fatma’yı ala açık(doğru dürüst kapısı penceresi olmayan) ekmek evine yerleştirmiş. Gece çok soğuk olunca gündüz ekmek yapımında kullanılan kesin(iri saman) sıcaklığında ısınmaya çalışırken yanarak öldüğünü konuşuyorlardı…  

 

24 Kasım 2020 Salı

 

               

 

                                                                               EŞE

Eşe doğduğunda; tüm ülkede olduğu gibi köyü de büyük yoksulluk içerisinde idi. Ülke uzun yıllar savaşmış, kurtuluş savaşı sonrası, ekonomik savaş verirken; ikinci dünya savaşı ayak sesleri ile beraber salgın hastalıklar, kuraklık ve çekirge istilası halkın belini bükmektedir. Genelde bu olumsuzluklar insanları yaşamdan bezdirirken, özelde Eşe’nin babasının beklenmeyen ölümü, sıkıntıyı kat ve kat artırmıştır. Annesi Huriye, (Höranın) üç çocuğu ile yoksulluk içerisinde olan babasın evine dönmek zorunda kalır…

Üç odalı iki katlı evin alt katı; ahır ve saman, hububatın depolandığı alandı. Üst kattaki odanın biri yeni evlenmiş dayısına verilmiş. Diğer iki odada dede, ebe, iki teyze ve dört kişilik Eşe’nin ailesi kalmaktaydı. Ne hayvanlar nede kendileri doğru dürüst karınlarını doyurabiliyorlardı. Evde bir boğaz eksilsin diye on üç- on dört yaşlarında olan büyük teyze otuzlu yaşlardaki birine gelin gider…

Köyde sıhhiye memurluğu yapan ve çocukları olmayan aile; dört- beş yaşlarındaki Eşe’yi, hiçbir resmiyeti olmadan evlatlık alır. Çok kısa bir süre sonra da tayinleri İstanbul’a çıkar.   Adres bile bırakmadan köyden Eşe ile birlikte ayrılırlar.   Aile, hiç olmazsa onun karnı doyuyor düşüncesi ile bir sorgulama bile yapamıyordu.

Yaşam sıkıntısı o kadar büyüktü ki; annenin dışında herkes, Eşe’nin yokluğunu kısa sürede unutur. Anne; hiç kimseyle bu konuyu konuşamadan, çaresizlik içerisinde, sadece kendi kendine hesaplaşmaya çalışmaktadır... Günler, ayları, aylar, yılları kovalar. Ana yüreği sürekli yanar, ama kimseye derdini açamaz…

Ülke genelinde; alınan ekonomik önlemler sıkıntıları önemli ölçüde azaltmış, insanlar yatağa aç girmiyordu artık.  Anne; ikici evliliğini yapmış, üç çocuğu daha olmuş, ama tüm bu gelişmeler anneye, Eşe’nin yokluğunu bir türlü unutturamamaktadır…

Aradan on sekiz- yirmi yıl geçer. Bir komşunun nahiye nüfus memurluğundan getirdiği bir haber, anneyi çok heyecanlandırır. Kendisine, yardımcı olabilecek tek erkek kardeşine koşar. Derdini heyecanla anlatır. Ablasının anlattıklarında bir şey anlamayan Hasan, nüfus memurundan ne olup bittiğini anlamak için nahiyeye gider.

Nüfus memuru: “İzmir- Karşı yakadaki bir adresten Eşe’nin evliliğine bir engel olup olmadığı sorgulanmaktadır.” bilgisini verir. Adresi öğrenmenin verdiği umut ve uzaktan akraba, polis sarı Mehmet’in yardımı ile ablasını rahatlatacağını düşünen Hasan, hemen İzmir’e gider. Abla büyük ümitlerle kardeşinin dönmesini beklemektedir…                                                                                      Polisle beraber adrese gittiklerinde; adresin bir kahve hane olduğu, sahibinden de; konuyla ilgili hiç bir bilgi alamayan Hasan; hayal kırıklığı içerisinde köye dönerken, ablasının düşeceği umutsuzluğa ne yanıt vereceğini tüm yol boyunca düşünür. Bir cevap bulamadan dükkânına gelir. Kardeşinin İzmir’e gittiği günden beri, köy otobüsünün geliş saatlerinde ana, heyecan içerisinde kapalı dükkânın önünde beklemektedir. Kardeşinin üzgün tavrını gören abla, hiçbir şey sormadan oradan ayrılır. Evde kendini odaya kapatarak günlerce dışarı çıkmaz. Biz bir şekilde yaşamımızı sürdürdük, onun niye bilmediği insanlarla adını bile duymadığım yaban ellerine gönderdim diye kendini suçlar ve günlerce acısını dindirecek yanıt bulamaz… Anne; yaşamın devam ettiğini, sorumlu olduğu kocası ve üç çocuğu için hiç gülmese de görevlerine devam etmek zorunda olduğuna karar vererek günlük yaşama çok zorlansa da döner…

  Aradan bir buçuk iki yıl geçer. O gün; her zaman olduğu gibi şehirden dönen otobüsün getirdiği değişiklerin bilgisi ile hambalların Ali Osman dükkâna gelir. Dükkânın dışında sandalyede oturan Hasan, boş çivi kasasına oturan Ali Osman’a “ne haberler var” diye sorar. Ali Osman “ sosyete giyimli, kucağında bebek olan bir karı ile bir adam; birilerini aramaktadırlar ve aradıkları soyadından Deli ibramlar olduğu tahmin edilerek Gülizar abaların evine gönderildiler” der.  Çok heyecanlanan Hasan; Ali Osman’a dükkâna bakmasını söyleyerek, sanki uçarcasına caminin avlusundan Gülizar abaların evine ulaşır.  Evde; kahve haneden getirtilen sandalyeye oturan konuklar, çaylarını yudumlarken Gülizar aba, hem kimi aradıklarını bulmaya çalışmakta hem de bu konukları nasıl misafir edeceğini düşünmekte idi...                                                                                                                                             Hasan’ı beş- altı basamaklı merdiveni heyecanlı bir şekilde çıkarken görmesi Gülizar abayı rahatlatır.  Hasan, hoş beş bile demeden kadına sorar: “adın Eşe mi?” Evet yanıtı alınca, Gülizar abadan izin isteyerek konuklarla beraber kendi evine yönelir.  Dükkânın önüne geldiklerinde; oğlunu halasına,  Ali Osman ’ı da diğer akrabalara haber vermeye gönderir. Dükkânı kapatır.

Halasının epeyce uzak bir tarlada arpa yolmakta olduklarını öğrenip, hemen oraya koşarak giden yeğenini uzaktan gören hala bir olumsuzluk olduğunu düşünür. Çünkü acil bir şey olmasa bu sıcakta yeğeni oraya koşarak gelmez…  Yeğeni halasının kendisine endişe ile koştuğunu görünce, uzaktan “Eşe abla geldi” der. Hala kimseye bir şey söylemeden köye doğru koşmaya başlar. Diğerlerine kısaca bilgi veren yeğen halasına yetişmeye çalışır. Okul koşu takımında olmasına karşın yeğen halasına bir türlü yetişemez.

Sürekli pencereden dışarıya bakmakta olan Eşe, avlu kapısından gelen kadının anası olduğunu hissedip uçarcasına merdivenlerden inerek evin giriş kapısı dışında, gelen kadınla sarmaş dolaş olur. Hisleri yanıltmamıştır. Kan ter içerisindeki ana ve kız onlarca dakika gözyaşları birbirine karışarak öpüşürler, koklaşırlar ama hiç konuşmazlar…                                                                                                      Kocasının yukarıda diğer akrabalarında onu beklediği uyarısı ile ana kız birbirlerinden ayrılmadan yukarıdaki odaya çıkarlar. Sağına anasını soluna ablasını kollarının arasına alarak sürekli sevinç gözyaşları içerisinde diğer akrabaları ile tanışmaya çalışan Eşe rüyada gibidir. Zamanın nasıl geçtiği anlaşılmaz, yatsı namazından gelen bir akraba gece yarısı olduğunu hatırlatması üzerine yengenin; akşamdan beri defalarca hatırlattığı akşam yemeğine geçilir.

Yemek sonrası yarının yoğun iş günü olduğunu anımsayan akrabalar pey der pey ayrılırlar, kocası ve bebeği köy usulü yer yatağında uyumak için odalarına geçerken, ana ve dayısı ile baş başa kalan Eşe köyden ayrılışından sonra yaşadıklarını gözyaşları içinde anlatmaya başlar: “Evlatlık verildikten sonra sizlerle hemen hemen hiç bağlantım olmadı. Nerede ise ev hapsindeydim. Açlık çekmiyordum, evin hanımı ve beyi; beni hoşnut etmeye çalışıyor,  sizlerle konuşmamamın benim geleceğin için iyi olacağını ve sizlerin de beni, kısa sürede unutarak rahat edeceğinizi sürekli anlatıyorlardı…                                            O gün bey eve geldiğinde karısına benim anlamadığım bir şeyler söyledi. Her ikisi de birbirine sarılıp, bir şeyleri kutladılar. Ama bana herhangi bir şey söylemediler. Birkaç gün sonra köyden birkaç kadının katılmasıyla eşyaları toplamaya başlandı.  Ne olduğunu ablalara sorduğumda “ biz bir şey bilmiyoruz, eşyaları topla dediler, onu yapıyoruz, sende bir köşede otur ayakaltında dolaşma” diyerek yanlarından beni uzaklaştırdılar. Ertesi gün eşyalarla beraber köy otobüsüne binerek şehre geldik. İlk defa bir otobüse biniyordum. Heyecanlı idim. Ama içimde sizleri bir daha hiç göremeyeceğim korkusu, ilk defa otobüse binme sevincimi gölgeliyordu…

Şehirde, akşamüzerine doğru varlığından hiç haberim olmadığı, sonradan adının tren olduğunu öğrendiğim araca bindik. Bir gece, bir gündüz yolculuğundan sonra sim siyah olarak İstanbul’da kalacağımız eve, gece geç saatte ulaştık.  İki katlı, bahçeli eve; köyden gelen eşyalara yenileri ilave edilerek birkaç gün içerisinde tamamen yerleştik. Köydeki yaşama hiç benzemeyen bu ortamda gelen giden insanların konuşmalarından da bir şey alamadan yaşama ayak uydurmaya çalıştım. Hanım sert, bey daha sevecen ifadelerle benim nasıl davranmam gerekliliğini anlatıyorlardı. Uyum göstermem hayli zor oldu. Hiç dayak yemedim ama anama, köyüme ve bana hakaretler ederek beni ehlileştirdiler.

Evlatlık olarak geldiğim bu yerde, bir yıl kadar sonra hanımın ahbapları ile yaptığı bir konuşmada, tesadüfen besleme olduğumu öğrendim. Bu durum beni pek rahatsız etmedi. Çünkü geleceğim hakkında hiçbir düşüncem yoktu. Evlatlık, besleme ikilemi davranışları arasında üç- beş yıl geçti. Sabahtan hanımla bey ilk defa birlikte dışarı çıktılar. Akşam eve geldiklerinde çok neşeliydiler ve bana da çok çok sevecen davrandılar. On- on beş gün sonra yine hanımın ahbabı ile yaptığı sohbette hamile olduğunu istem dışı öğrendim…

Bir kız bebekleri olduğunda ben artık hizmetçi idim. Evin yemek işleri, temizliği ve bebeğin bezlerinin yıkanması benim işimdi artık. Sevindirici yanı ise, artık bakkaldan küçük alışverişleri de ben yapmaya başladım. Bu durum; benim evden elli yüz metre kendi başıma ayrılabilmem ve evdekilerin dışında bir insanla konuşma olanağına kovuşturduğu için büyük değişiklikti. Bebek onlu aylara geldiğinde onu yürütme ve konuşturmaya başlamam beni yaşama bağlar oldu. İlk defa mutluluğu duyumsadım.

Yıllar ilerledikçe çocuk, yanlış şeyler öğrenmesin diye benden uzaklaştırılmaya başlandı. İlkokula başladığı günlerde kesinlikle birlikte olmamız yasaklandı. Ailemden ayrıldığım ilk günlerdeki gibi mutsuz ve geleceksiz olmaya yeniden başladım.  Evi silip, süpürme dışında mutfaktan dışarı çıkamıyordum.  Tek değişiklik bakkala küçük alış veriş yapmaya gidebilmemdi. O gün! Hanım bakkala gönderirken; “bozuk para yok, sana kağıt para vermek zorundayım. Çok dikkatli ol, üstünü kayıp etmeden gel” diye sıkı sıkı tembihledi. O güne kadar tek gördüğüm demir para idi. İlk defa kâğıt para görüyordum ve avucumun içerisinde sıkı sıkı tutarak bakkala gittim. Alacaklarımı aldım. Parayı bakkala verdiğimde, heyecandan terleyen elim parayı ıslattığı için bakkal benimle dalga geçti.

Bakkalın verdiği para üstünü avucumun içerisine sıkıca yerleştirdim hiç oyalanmadan eve geldim. Malzemelerle birlikte hanıma paranın üstünü uzattığımda kıyamet koptu! Külotuma kadar arandım. Eksik para bulunamadı. Hanımı hiç bu kadar çıldırmış vaziyette görmemiştim. “Elimden bir kaza çıkmasın evden def ol diye” deli gibi bağırmaya başladı. Eski çelgi içerisinde anamın kayıp etme dediği çıkınımı gözle kaş arasında alarak dışarı çıktım. Evle, bakkal arasından başka İstanbul’da ne bir yer biliyor nede sığınacak bir kimsem vardı. Önceleri hanımın siniri geçer, beni geri çağırır umudu ile evden uzaklaşmadım.  Hanımın çağıracağı umudum tükenirken, daha merhametli bey beni eve alır umudu taşımaya başladım. Ne beyin eve dönüşünü gördüm nede çok geç saatlere kadar beyden bir ses duydum. Bitişikteki boş evin sundurması altında sabahladım. Beyin işe gitme saatinde önce, bir umutla geçeceği yola çıktım. Bey de beni görmezlikten gelip yoluna devam edince ne yapacağımı şaşırdım.  Evi kayıp etmemek için biraz uzaklaşıyor, defalarca geri dönüyordum… Hava kararmaya başlayınca yine boş bir evin saçak altında sabahladım. Gün doğarken ne yapacağımı, nereye gideceğimi bilmeden ve hiçbir şey düşünemeden, algılamadan ayaklarım beni nereye taşırsa oraya gidiyordum.  Ne bir kimse benim halime acıyıp bir şey sordu. Ne ben birilerine derdimi anlatmayı denedim. İki gün mü, üç gün mü, kaç gün böyle sahipsiz köpek gibi dolaştım bilmiyorum…

İlerleyen günlerde aşçının anlattıklarını size anlatayım: “Şuursuz bir şekilde dolaşırken bir lokantanın önüne gelmişim. Yemeklerin buharının buğulandığı camdan içeriye bakmaya başlamışım. Aşçının dikkatini çekmiş ama yoğun işin arasında benimle ilgilenememiş. Bir süre sonra benim yere yığıldığımı görünce hemen işini yardımcısına bırakıp kaldırım üzerinde benimle konuşmaya çalışmış… Ben bayıldığım için hiçbir yanıt vermeyince arka kapıdan beni kilere taşımış, birkaç boş domates kasası üzerine şilte atarak beni yatırmış. Bir garsona benimle ilgilenmesini söyleyerek ödevinin başına dönmüş. İşler hafifleyip tekrar benim yanıma gelince açlıktan bayıldığımı anlayarak biraz su içirip elimi yüzümü yıkayıp kendime gelmemi sağlamış ama hiçbir sorusuna yanıt alamamış. Biraz çorba yedirip beni uymaya bırakmış, arada bir gelip nabzımı kontrol edip yaşayıp yaşamadığımı kontrol etmiş. Lokantanın kapanma saati geldiğinde üzerimden kilitleyerek gitmişler.

Sabah geldiklerinde ben yarı baygın bir şekilde etrafa bakıyor, içeri girip çıkanla hiç ilgilenmiyormuşum.  Yarım kase çorba içtikten sonra tekrar uyumuşum.” Akşamüzerine doğru kendime geldiğimde aşçı ve iki garsonun ne yapacaklarını bilmeden etrafımda döndüklerini gördüm.  Aşçı: “bak kızım kimsin, nereden geldin bilmiyorum. Tek bildiğim kimsesiz ve çaresiz biri olduğun belli! Eğer kilerde yatıp, kalkıp, bulaşıkları yıkarsan burada istediğin kadar kalabilirsin” der. Hiçbir yanıt vermeden mutfaktaki bulaşıkları yıkamaya başladım. Aşçı bu kararını, patrona kabul ettirebilmek için diğer günlerde epey dil döktü...

Benim için yeni bir yaşam başlamıştı. Aşçı ve garsonlar benimle bir insanla konuşur gibi konuşuyor. Yapmam gerekenleri bağırıp çağırmadan söylüyorlar. Dediklerini yaptığımda teşekkür edip, beni kutluyorlardı. Bende bu güzel yaşamı kayıp etmemen için elimden gelenin fazlasını yapmaya gayret ediyordum. On on beş gün sonra kilerde bir düzenleme yapıldı. Bir karyola, yatak yorgan, yastıkla ile oda daha kullanılır hale getirildi. Bir perde ile malzemelerin bulunduğu yerle benim odam ayrıldı. Eğer ben odada isem malzeme almaya gelenler beni görmüyordu. Bu durum benin için çok büyük lükstü.

Ailemden çok küçükken ayrıldım, uzun yıllar sadece yemek, içmek için yaşadım. Eve bebeğin gelmesi ile mutluluk kırıntısını tattım. Bu rüya gibi yaşamın, bir gün biteceğini düşünerek çok kere umutsuzluğa kapıldım. Yine böyle kendimi umutsuz ettiğim bir gün de işlerin hafiflediği sırada,  Aşçı; yemek salonundaki masaya çağırdı ve oturmamı söyledi. Bu ilk defa oluyordu. Heyecanlı, biraz sevinçli biraz üzgün titreyen bir sesle “iş yerinden ayrılacağını” söyledi. Bir anda dünya yıkıldı sandım. Hiçbir şey söyleyemiyordum. “Patronla konuştum, ben yokken de senin buradaki yaşantında bir değişiklik olmayacak” diye konuşmasını sürdürdü. Bu umut verici söz bile beni kendime getirmedi.  Üzgün üzgün yüzüne bakıp, onu çok rahatsız ettiğimi düşünürken, o başını kaşıyor, iki ellerini arasına başını alıyor, beni nasıl teskin edeceğini düşünüyordu. Birden bire gözleri parladı. Bir çözüm bulmuşçasına heyecanla “benimle, kendi lokantamı işleteceğim başka şehre gelir misin” diye sordu? Hiç düşünmeden “evet” dedim…

Tüm tanıdıkların uğurlamaya geldiği garajda çok duygusal anlar yaşayarak, Manisa otobüsüne bindik. Gece yolculuğunun sonunda, Manisa’ya geldiğimizde Güneş yeni doğmaktaydı. Bir araba kiralayıp şehrin dışında orman içerisinde olan restoranda geldiğimizde bir bekçi bizi karşıladı. Bekçi, “hoş geldiniz Fahri bey” dediğinde Aşçının ismini öğreniyordum.  Oldukça büyük, çam ağaçları içerisinde sanki camdan yapılmış tek katlı bir yerdi burası. Eşyalarımızı müştemilata taşıdık, ben üç odadan oluşan kalacağımız yeri tanımaya çalışırken, usta bekçi ile yemek salonunun ortasın da kısa bir konuşma yaptı. Onu, hem gerekli olan malzemeleri alması hemde daha önce burada çalışmış, yine çalışmayı düşünen garsonlara haber vermesi için şehre gönderdi. Mutfaktaki masaya oturduk, buraya geliş maceramızı kısaca şöyle anlattı usta: “işleri nedeni ile sık sık İstanbul'a gelip, yemeklerimi beğendi için her gelişinde lokantaya uğramayı adet edinen ve kısa sürede yıldızımızın barıştığı bir arkadaş; yıllardır bir türlü sürekli çalıştırılamayan bu yerde benim başarı olacağıma beni ikna etti. Tüm birikimimi buraya yatırıp kumar oynamaya karar verdiğim için buranın müsteciri olarak kiraladım” dedi.

Siparişlerle beraber üç garsonla bekçi döndü. Sadece çarşaf eksikleri olan iki ayrı odayı yatmak için hazırlamaya koyulduğumda usta yapılacak işleri garsonlarla görüştü. Hummalı bir çalışma sonunda bir hafta içerisinde restoran işletmeye açıldı. Sabah, öğle, akşam hizmet veren restoran içkili bir yerdi. Özellikle akşamları müşteriler genellikle aileleri ile geliyordu.  Ustanın aşçılıktaki mahareti kısa sürede umulanın üzerinde ilgi gördü. Yaz ayları olduğu için kahvaltı ve akşam yemekleri birbirinden beş altı basamak merdivenle ayrılan açık havadaki teraslarda veriliyor. Öğle yemekleri salon da idi. İstanbul’da önce müşteri sonra arkadaşı ve dostu olan arkadaşının tahminlerinin ötesinde, gelecek günler kendi işinde ustaya başarılar getirdi. Ben ise bulaşıkçılıktan, aşçı yamak-lığına ve sonraki günlerde ustanın yemek yapımında eli ayağı olmaya başladım. Evlatlıktan, beslemeye sonra hizmetçilik olarak geçen yıllarım, çok farlı iyi yönde değişen yaşama dönüştü…

O gün gazinonun en az müşterisi olduğu günlerden biri idi. Usta farlı bir tavır içerisinde. Garsonları birine; akşamüzeri en uçta, genellikle âşıkların seçtiği masanın çok itinalı bir şekilde hazırlanması ile öd-evlendirdi.  Önce özel bir müşteri geleceğini söyleyen garson; bir taraf dan da ustanın bu güne kadar bir masa hazırlanmasında, böyle titiz ve de heyecanlı olmadığından bana dert yanıyor, öte yandan bir hata yapmaktan korkuyordu. Yardım yapma önerilerime, usta “benim dışımda masanın hazırlanmasında kimseyi karıştırmamamı söyledi” diyerek yardım almıyordu.  Gecenin başladığı saatlerde, masayı hazırlayan garson: “usta sizin iş kıyafetinizi değiştirip masaya gelmenizi istiyor” deyince;  zaten değişikliğe bir anlam veremezken, bu istek üzerine kafam tamamen karıştı. Hemen kıyafetimi değiştirip, ruh gibi masaya vardığımda, bir kuş sütü eksik masada, usta beni ayakta bekliyordu. Masaya beraber oturduk. Uzun süre hiç konuşmadan, bir şeyler yiyiyormuş gibi yapıyorduk. Sonra usta yavaş yavaş konuşmaya başladı: “ikimizin de kaderi birbirine çok benziyor. Bende on bir, on iki yaşlarında iken nedenini tam bilmediğim, kan davası yüzünden olduğunu zannettiğim bir nedenle tanıdık biri ile İstanbul’a gönderildim. Getiren kişi; beni, tanıştığımız lokantaya; etim onların, kemiğim mezarın olacak diyerek bulaşıkçı olarak bıraktı. Bir daha ne arayanım ne de soranım oldu. Uzun yıllar senin yattığın kilerde yattım. Aşçılığa terfi edince bekâr evime taşındım. Burayı bana öneren arkadaş, yaşamıma girene kadar ot gibi yaşadım. Onun sayesinde yaşamı ve İstanbul’u tanıdım. Yaşamımım en değerli değişikliği kötü durumunda seni tanımam oldu. Ondan sonraki yaşamamı sende biliyorsun” dedi.  Heyecanı biraz geçti. Bana meşrubat kendisine bir duble rakı koydu. Ben meşrubatı yudum yudum içerken, o ilk defa gördüğüm bir hızla ikici kadehine başladı. Bekçinin dışında gazinoda kimse kalmamıştı. Zamanda hayli ilerledi. Ama bir türlü usta, esas söylemek istediğini söyleyemiyor. Tam söyleyecekken başka konuya geçiyordu. Uzunca bir süre sustu. Birden bire “Bak Eşe, yanıtın ne olursa olsun dostluğumuz hiç bozulmayacak diyerek, ezber okuyan ilkokul çocuğu gibi benimle evlenir misin” dedi.

Hiçbir şey söylemeden masadan kalktım. Odaya geçtim kafamda sadece şu düşünce geçiyordu. -Sevgiden değil, acıdığı için bana evlenme teklifi yaptı. Bu evliliğin, onu da beni de mutsuz edeceği aşikâr düşüncesi beynime bıçak gibi saplandı-. Çünkü benim onunla evlenmeyi hayal etmem köpeğin Ay’a havlaması kadar abesti. Hiç uyumadan sabaha kadar boş gözlerle, hiçbir şey düşünemeden tavana baktım. Gün ağarmaya başladığında ruh gibi günlük işleri yapmak için mutfağa geçtiğimde, mutfakta sadece bekçi vardı. “Usta yok mu?” soruma. Bekçi: “ usta sabaha kadar beninle hiç konuşmadan masada oturdu” dedi. Akşamki kıyafetime biraz çeki düzen vererek masaya vardığımda gözleri uykusuzluktan şişmiş vaziyette, beni çok nazik bir şekilde karşıladı ayakta. Önceden hiç düşünmediğim şu sözler dudaklarımdan döküldü; “Bak Fahri, zaman zaman kafama seninle evlenme fikri geldiği oldu. Ama benim, senin dengin olmadığım gerçeği, bu fikri hemen yok etmemi gerektiriyor.” der demez, Ellerimiz birbiri ile düşünmeden birleşti. “ seni ilk gördüğüm andan beri seviyorum. Sende beni seviyorsan mutluluğumuzu anlamsız kuşkularla yok etme” dedi. Sesim çıkmadan, dudaklarım kıpırdayarak “evet “ dedim. Sevinç çığlıkları arasında “evleniyoruz” diye bekçiye sarılan Fahri ilk evleneceğimiz duyurusu yapıyordu…

Hemen nikah bürokratik işlemlerini başlatması için avukata telefon etti. “Nüfus cüzdanları gerekli”  yanıtı Fahri’yi endişelendirdi! Aklıma; anamın ayrılırken verdiği ve sıkı sıkı kayıp etmememi tembihlediği eski yazma çıkını geldi. Onu getirdiğimde, bizi rahattan nüfus cüzdanı olduğunu öğrendik. Avukat, ailemin sorun çıkarabileceği düşüncesi ile adres olarak İzmir’de tanıdığı bir kahvehanenin adresini kullandı.  İki tanığın katıldığı nikahla evlendik. Kısa sürede hamile kaldım. Gördüğünüz kızım bize büyük mutluluk getirdi. Hayali hiç gözümün önünden gitmeyen ana özlemin dışında hiçbir sıkıntım yoktu.                                                                                                                                        Zaman zaman nüfus cüzdanımdaki bilgilerden anamı aramak düşüncesi kafama takılsa bile avukatın uyarıları bu düşüncemi Fahri’ye açmamı engelliyordu. Kızım dokuz aylık olduğu günlerde avukat, Fahri, ben gazinoda sohbet ederken avukat: “kahveci arkadaşının resmi işler müracaatının hemen arkasından dayısı olduğunu söyleyen biri, tanışı polis ile kahveye gelip izinizi sürmeye çalışmışlar” dedi.  Sıkı tembihim nedeni ile bir açık vermeyen kahveci; bu kişilerle ilgili bir bilgisinin olmadığını, sık sık değişen ve adreslerini bilmediğim garsonların biri belki buranın adresini kullanmış olabilir diyerek onları geçiştirmiş. Bana da bu güne kadar herhangi bir bilgi verme gereği duymamış. Ancak geçenlerde İzmir’de görev yapan polis; bir iş için mahalleye geldiğinde yine kahveye uğrayıp ananın; kızı için nasıl yanıp tutuştuğunu samimi bir şekilde tekrar tekrar dile getirmiş. Polisin samimiyetine inanan kahveci beni bilgilendirdi.  Sizin de, gelişmeden haberdar olmanız gerekliliğini düşündüğüm için buraya hemen geldim.   

Köye ulaşımın nasıl olacağını öğrenir öğrenmez yola çıktık. Elimizdeki tek bilgi nüfus cüzdanında yazılanlar idi. Köy otobüste oturduğumuz koltuk çevresindekilere, ailem hakkında bilgileri olup olmadığını sorduk. Otobüste bilgisi olan yoktu. Şoför; köye varınca bir bilen çıkar. Merak etmeyin diyerek bizi umutlandırdı. Köye vardığımızda otobüs çevresinde insan kaynıyordu. Şoför arabadan iner inmez bizim işimizle ilgilendi. Yaşlıca biri karşıdaki ev sahibinin bu soyadı taşıdığını söylediği için, dayımın bizi almaya geldiği eve gittik…                                                                                                 Eşe bunları gözyaşları içinde anlatırken sabah olmuş yenge, kahvaltı için çağırıyordu. Apar topar hazırlıksız geldiklerinden hemen döndüler. Ama en kısa zamanda uzun süre kalmak ve özlem gidermek için geleceklerine söz vererek ayrıldılar.  Haftada bir gelen posta günü, geliş saatinden çok önce postane önünde bekleyerek mektupları alan ana; mektupları koklayarak kardeşinin dükkanına okutmaya gider. Sonradan öğrendiği okuma yazma ile kargacık burgacık yazılan mektupları büyük dikkatle dinler ana. Sonra mutluluk içerisinde uçarcasına evine döner. Bu mektuplaşma iki üç hafta sürdü. Sürpriz bir şekilde gelen Eşe, Fahri ve kızları rüya gibi beş altı gün geçirirler köyde. Özlem bir türlü bitmez ama evlerine dönmek zorundadırlar. Eşe’nin anasını yanında götürme isteği, işlerin en yoğun zamanı olması nedeni ile gerçekleşmez. Ama işle biter bitmez geleceği sözü verilir.

Bir ay mektuplaşma, haftada beş altı mektupla devam eder. Son hafta iki mektup gelir. Yazı değişmiş. Biri anaya, diğeri dayı yadır. Ablasına gelen mektubu hiç renk vermeden okuyan kardeşi, ablasını uğurlar uğurlamaz endişe ile kendine gelen mektubu açar. Mektup Fahri’dendir. Eşe’nin henüz teşhisi konulmamış ağır bir hastalığa tutulduğunu, anaya bildirmeden mektuplaşmanın Fahri tarafından sürdürüleceğini yazmaktadır.

İşler bitince sık sık kardeşine gelip ne zaman gideceklerini soran ablaya kaçamak yanıtlar veren Hasan; haftadan haftaya gelen mektuplarda, sevindirici haber bekler. Hastalığı bildiren mektubun gelmesinden nerede ise iki ay geçti. Hastalıkla ilgili doyurucu bir açıklama gelmedi. Kasabada telefonlaşma olanağı olmadığı için dört gözle mektup beklenir oldu. Her mektup öncekilerin fotokopisi gibidir. Hasan; ablasını şüphelendirmeyecek şekilde mektupları okur. Artık içi içine sığmayan dayı, ablasına bir şey söylemeden, bu haftada da doyurucu bir haber gelmezse yalnız olarak Eşe’lere gitmeye karar verir…

Her zaman olduğu gibi dükkanı çok erken açan dayı; bir müşteri ile ilgilenirken, sokağa özel bir otomobilin geldiğini görür görmez dışarı fırlar. Araba evin önünde durmuş Fahri arka koltuktan Eşe’yi indirmeye çalışıyordu. Bir taraftan bahçeyi temizleyen yenge diğer taraftan dayı yardıma koşarlar. Zaten zayıf olan Eşe el kadar kalmış, hiç konuşulmadan eve geçilir. Eşe için yer yatağı yapılırken, Fahri Eşe’nin durumunu dayıya anlatmaya çalışmaktadır. “Eşe köye gelmek için çok ısrar etti. Doktor ancak bir gün izin verdi. Çok kısa kalmak zorunda olduklarını” anlattı. Haberi duyan akrabalar eve üşüştürler. Yalnız ana, kızının yanına çıkar. Sadece gözler konuşur. Ana tüm metanetini koruyarak ağlamamaya çalışır. Yol yorgunluğu hastalığı tetiklediğinden hemen köyden ayrılmak zorunda kalırlar…

Ayrıldıktan sonra yirmi- yirmi beş gün her hafta posta günü ana, postane dedir. Ama hiç mektup gelmez… Ogün; postacı posta torbasını açıp, mektubu görür görmez, hemen anaya mektubu verir. Ana hiç vakit kayıp etmeden kardeşinin yanına koşar. Heyecanlı, buruk bir sevinçle kardeşinden okumasını ister. Hasan mektubu açar. Mektup bir satırdır. Eşe’yi kayıp ettik. Dayı; yeğeninin de, iki teyzesi gibi yirmili yaşların başlarında birer kız çocuğu bırakarak yaşamdan ayrıldığını bildiren mektubu ablasına okuyamaz. Defalarca ne yazıyor mırıldanmasına yanıt alamayan abla; kötü sonucu anlar, sıkı sıkı tutuğu mektubu kardeşinin elinden alır, önce çaresizliğin, fukaralığın elinden aldığı kızını amansız hastalığa çok genç yaşta kaptıran ana; son mektubu koynuna koyar, sürünerek evinin yolunu tutar…