16 Mayıs 2019 Perşembe


                                         ÇİNĞENENİN KADİRŞİNANSLIĞI
Olay, Ası Çal (Çalkebir- Boğaziçi) kasabasında geçer. Olayı anlatmadan önce köyün ismi hakkındaki birçok rivayetten en akla yakın olanı kısaca anlatmak istiyorum. Bu bölgeye Türkler ilk geldikleri yıllarda göçebe yaşamı sürdürüyorlardı. Oba içinde Çal’ın başını çektiği bir oymak; yerleşik düzende yaşayan yerli halkın yaşam koşullarının kendilerinden çok rahat olduğunu gördükleri için, kendilerinin de; suyu, otlağı bol bu ormanlık yerde yerleşik düzen tutmalarını önerirler. Obabaşı ve obanın yaşlıları “eski köye yeni adet getirme, bizim bildiğimiz yaşam tarzı Orta Asya’dan beri göçebe hayatıdır.” Diyerek kesinlikle karşı çıkarlar. Çal ve arkadaşları bu yerde yerleşik yaşamaya karar verirler ve kararlarını uygularlar. İsyan eden bu oymağın başına ve yerleşim alanına Oba ileri gelenleri “Asi Çal” adını takarlar.
Aradan yıllar geçtikçe Çal’ın haklılığı ortaya çıkmış. Diğer oymaklar da yavaş yavaş aynı yerde yerleşmeye başlamışlar. Çal’ın bu büyük öngörüşünden dolayı övgü olarak yörenin ve Çal’ın adını Çalkebir olarak değiştirirler. Yüzlerce yıl aynı adla anılan köy, yerleşim alanlarının adlarının Türkçeleştirilmesi kararından sonra bin dokuz yüz altmışlı yılların başlarında Boğaziçi olarak değiştirilir.
Köyün Selçuklu mimarisinin güzel örneklerini taşıyan tarihi bir camisi yanında, ünlü Asıçal medresesi,  Osmanlı’nın son zamanlarında bile ayakta kalmasını bilmiştir. Misafir perverlik’leri ile bilinen köyün birde köye gelen sanatkârların ve gelip geçen yolcuların geçici sürelerde kendilerine ve hayvanlarına barınma olanağı sağlayan oda adında konaklama yerleri vardı. Bu odalara konuk geldiği zaman odanın bulunduğu mahaldeki halk sıra ile hem konukların hem de hayvanlarını gereksinmeleri ücretsiz karşılarlardı…
Lafı uzattım. Gelelim çingenenin kadirşinaslığı hikâyesine: Köyün gereksinme duyduğu elek, kalbur, sepet, kelter,  köfe v.s. ler çingeneler tarafından karşılanırdı. Mevsime göre yapacakları aparatların malzemeleri le çingeneler ailecek gelirler. Köyde ki odalarda kalarak hem üretimlerini yaparlar hem de satarlar. O gün otobüsle gelen çingene karı koca odaya yerleşmezler. Otobüs den indikleri meydanda getirdikleri aparatları satmaya başlarlar. Geceleyin geç saatlere kadar satışa,sokak lambasının ışığında devam ederler.
Açık alanda uyuyan karı-koca; sahur vakti uyanmış ve birbirlerini sorguladıklarını evin balkonundan gören yanalların Bayram konuştuklarını anlamaya çalışır. Konuşmalarını duyamaz ama yiyecek aradıklarını tahmin eder.                                                                                                                                                                                  Bayram onlara seslenir “ yemek getirsem yermisiniz” diye.                                                                                              Onlarda “çok seviniriz, sahur için yiyecek getirmeyi unutmuşuz” yanıtını verirler.  Bayram kendi yiyeceklerinde iki çanakta yemek ve yeterli yufka ekmeği götürür. 
Bayram’lar sabah ezanından önce çalışmak için tarlaya giderken Karı- koca çingene açık alanda uyumaktadırlar. Öğleden sonra eve dönen Bayram çingenelerin gitmiş olduğunu görünce, çanaklar gitti diye hayıflanır. Eve geldiğinde çanakların yıkanmış olarak kapıda asılı bulunca, bir taraftan ön yargılı düşündüğü için üzülürken, öte yandan karısına düşüncesini söyleyip azar işitmediğine sevinir.
Aradan yirmi gün kadar geçer. Köyün o sıralarda erkeklerin hiç ihmal etmediği şehirden gelen otobüsün yanına uğrama geleneği uyarınca; (günün tek değişikliği görmek ve gereksinme duyanlara yardımcı olmak üzere) istisnasız her gün tekrarlanan bu uygulama gereği Bayram da Otobüsün yanına gider. Yolcular inip, eşyalarını alıp uzaklaşırken Kör hafızların Mehmet “ emanetin var diye” Bayrama seslenir. Bayram bir şey beklemediği için şaşırır, içinde yirmi kadar yumurtanın olduğu sepeti eline alınca şaşkınlığı bir kez daha artar. Ben “hiç kimseden yumurta istemedim bir yanlışlık olasın” der. Mehmet “yanlışlık yok. Otobüs, birkaç müşterinin alış veriş yapmak istemeleri üzerine yol üzerindeki köyün çingene mahallesine uğradı. Arkadaşlar alacakları ile meşgul olurken bende etrafa bakınıyordum. Çingene kadını senin evi tarif ederek tanıyıp tanımadığımı sordu. Tanıdığımı söyleyince bu emaneti gönderdi” der.
Bayram içinde yumurta olan sepetle eve gider kendi kendine söylenir “ çingene deyip geçmeyeceksin, aldığını bulduk sanan, kerameti kendinden menkul bazı kimselere bak, birde çingenenin kadirşinaslığına…”        



Hiç yorum yok:

Yorum Gönder