29 Kasım 2020 Pazar

 

                                            KOCA FATMA

Henüz dokuz-on yaşlarında idim. Evimiz, caminin karşısında koca bir kapıdan girilen;  girişte oda, (yolcuların veya sanatkârların köyde bulunduğu sırada kendilerinin ve hayvanların ücretsiz barındığı yer) aynı sülaleden sekiz on ailenin yaşadığı, birbirini bitişik iki katlı; alt katların ahır, saman ve mahsullerin stoklandığı yer. Üst katların, yaşama alanı olarak kullanılan, alt nalı şeklinde çerçevelenmiş, ortası avlu olan bir yerdi. Sokağın başlangıcında depo olarak kullanılan bir dükkan, ayakkabı imal edilen ikinci başka bir dükkan ve birde bakkal dükkanı vardı.  Bakkal dükkanının bitişiğinde yağ çıkrığı (haşhaş yağı atölyesi) onun yanında Koca Fatma’nın; mahallenin ortak kullanımında olan etrafı açık avlusu, yirmi_ yirmi beş metre ileride düzgün tahta çitlerle ile çevrilmiş ve içeriye girmek için yine tahtadan yapılmış bir kapı vardı. Kapı sağlam bir söveye menteşe yerine kalın urgan parçaları ile bağlanmıştı. Çitin arkasında sundurması olan açık bir alan ve kaç oda olduğunu bilmediğin toprak damlı bir evi vardı. Evin arkasında daha önceleri sebze yetiştirildiği karık izlerinden anlaşılıyordu. Ama son yıllarda kendiliğinden çıkan,  sarma yapımında kullanılan yem yeşil, bahar başında bahçeyi kaplayıp yaz ortalarına kadar canlılıklarını koruyan sadece eferliklerle dolardı. Üç- dört ailelin daha yaşadığı bir çıkmaz sokaktı.

Sokak; kış aylarında yağ çıkartmaya diğer mahallelerden ve komşu köyden gelen, genellikle kadınların oluşturduğu sekiz on kişilik gurup; presin(baskı makinesi) sıkıştırılması dışında ki zamanlarda ya kavurma ocağının ısıttığı duvarın önündeki özde otururlar ya da köyde yapılacak diğer işlerini görerek zamanlarını yağ çıkıncaya kadar bekleyerek geçirirlerdi. Zaman zaman mahalle halkı ile iş için gelenler arasında çok hoş anekdotların anlatıldığı, şakaların yapıldığı söyleşilere de tanık olmak olası idi.

Baharla birlikte günlerin uzaması ve havanın ısınması ile iş için gelenler, bakkala alış veriş için gelenler ve aylakçılar akasya ağacının gölgesinde oranın devamlı müşterisi iki yaşlı kadınla sohbetler gırla giderdi. Akşamları ise aynı yerde kadınlı erkekli topluluğun yatsı namazı sonrasına kadar söyleşileri hiç eksik olmaz, kırıcı olmayan eleştiriler, şakalar; insanların gündüz yorgunluğunu alır, iyi uyku uyumalarına yardımcı olurdu. Büyükler söyleşilerine devam ederken deli kanlılar kemik oyunu istop v.s. oynarlar. Küçük çocuklar bazen hep beraber kızlı erkekli oynarken, bazen de altılı yedili kişiler halinde değişik çocuk oyunları (elim sende, kör ebe v.s.) oynayarak yatma zamanı geldiğinin farkına bile varmazlar, büyüklerinin eve gel çağrısına nazlanarak uyarlardı.

Koca Fatma’nın; kim olduğu, nereden bu sokağa geldiği, geçmişi hakkında hiç konuşulmaz yani mahalleli onu yok sayar. Oda mahalleliyi yok saydığı için, evinin dışına hiç çıkmayan; uzun boylu, iri yapılı ve şişman koca Fatma ile nasıl diyaloğa girdim anımsamıyorum. Diyalog diyorum; sakın konuştuğumuz anlaşılmasın, sadece kuşluk vakti caminin bahçe duvarındaki çeşmeden su getirmek, akşamüzeri beş numara gaz lambasının camını silip yakmaktı diyaloğumuz.

İlk gün üzeri ve kapağında işlemeler olan kalaylı bakır bakraçla su taşımaya çalıştım. -Bakracın güzelliği, işlemeleri koca Fatma’nın güngörmüş biri olduğunu gösteriyordu- Bakracın ağırlığı su ile birleşince benin taşıma gücümü aştı. Babamın uyarısı ile bakracı yarım doldurup, iki üç seferde birbirinden farklı büyüklükteki iki toprak ıprıkla su gereksinimini karşılamaya başladım. Bana gereksinmesi olduğunda, taktığı isimle “kesinti” diye çağırırdı.

Bahçesine kimsenin girmesine izin vermez, o güzelim eferlikler kurur giderdi. O gün annesi; öğle vakitleri koca Fatma’nın uyuduğunu, sessizce kapıdan girip bahçeden eferlik toplaması için, Fikriye’yi gaza getirir. Sessizce kapıyı açıp, arka bahçedeki eferlikleri toplamaya başladığında, koca Fatma eline aldığı bağ çubuğu ile Fikriye’yi kovalar. Topladıklarını atarak, ağlayarak hemen bahçeden uzaklaşır. Ağlaması değişik aralıklarla akşama kadar sürer. Akşam çocuklar toplandığında günün olayını herkes kendine göre yorumlayarak anlatır. Fikrîye ise, annesini suçlayarak sık sık ağlamasını sürdürmektedir. Fikriye’nin ağlayarak olayı anlatması biz çocukları çok etkilemiş olacak ki, kendiliğinden tek sıra olup koca Fatma’nın evinin önünde deli Fatma, koca Fatma diyerek iki üç kez, aralıklarla koca Fatma’yı protesto ettik. Doğru dürüst oyun oynamadık. Hiçbir büyükte bizim yaptığımızın yanlış olduğunu söyleyerek bizi uyarmadı.

Ertesi gün suyunu getirmek için eve uğradığımda beni eve almadı koca Fatma. Ne Oğün nede diğer günler hiç yardımcı olamadım. Okullar açıldı. Tam gün olan okulumuzdan öğle yemeği için eve geldiğimde kağnı arabasına eşyaları yüklenmiş kendisi de arabanın üzerinde mahalleden koca Fatma’nın ayrıldığını gördüm. Koca Fatma hiç yüzüme bakmadı. Hüzünlü bir şekilde yıllardır yaşadığı mahalleden ayrılıyordu. Babama koca Fatma nereye gidiyor diye sorduğumda Babam ”Bekir hocaya tüm mal varlığını vermiş, o da ölünceye kadar ona bakacakmış” dedi. Yemeği yedim okula döndüm ne mahalle arkadaşlarımdan nede başa birinden konu ilgili hiçbir kelam duymadım. Bende onun hüzünlü ayrılışını unutarak koşup oynamaya devam ettim.

Havalar iyice soğudu. Son baharın son günleri idi. Bir elimde çanta diğer elimde her öğrencinin ısınmak için okula getirmek zorunda olduğu bir dal odun ile okula giderken sala verilmeye başladı. Birinin öldüğünü anladım. Ama o yaşta ölümün bir etkisi yoktu bende. Okulda da arkadaşlar arasında hiç konu edilmedi. Öğle yemeği için eve geldiğimde dükkânın önündeki üç beş amca; malını vererek bakımını sağlayacağına söz vermiş Bekir hoca; koca Fatma’yı ala açık(doğru dürüst kapısı penceresi olmayan) ekmek evine yerleştirmiş. Gece çok soğuk olunca gündüz ekmek yapımında kullanılan kesin(iri saman) sıcaklığında ısınmaya çalışırken yanarak öldüğünü konuşuyorlardı…  

 

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder