İLK TUTTUĞUM ORUÇ
Ramazan ayı o yıllarda yaz aylarına geliyordu. Sürekli
babamlara, oruç tutmak istediğimi söylüyordum. Ancak ,babam ve annem günlerin
uzun olduğunu, açlığa dayanamıyacağımı söyleyerek, oruç tutmama izin
vermiyorlardı. Nasıl olduysa o gün safura kalkmama izin verdiler. Dayanamayacağımı bildikleri için oruca
niyetlenmememi sıkı sıkı tembih ettiler.
Sabah uyandığımda annem, niyetli olup olmadığımı sordu.
Hemen niyetli olduğumu söyledim. Öğleye doğru halamlara gittim. Halam, ebemle
yufka ekmeği yapıyorlardı. Halamın oğulları İbrahim ve Nevzat’la akşam üstüne
kadar, hem oynadık hemde acıktıkça, bezdirmelere dürüm yaptırıp yedik. İftar
saatinden hemen önce dükkana döndüm. İftar için kendime yiyecek hazırlarken,
halamda işi biten ebem eve dönüyordu. Babam, ebeme sevinçle, Mesut bu gün
orucunu tam tuttu diye söyledi. Ebem bir bana baktı, birde babama bakarak “bir
günde otuz günlük orucu tamamladı” diyerek eve doğru yöüüdü. Yalan söylediğimden
dolayı, babam ve ebemle bir hafta konuşamadım.
SÜT
TENCERESİNDE KÖPEK ENİKLERİ
İlkokul birinci sınıfından ikiye geçtiğimiz yaz ayıydı.
Komşu ve sınıf arkadaşım Osman’la cami avlusun da oyun oynuyorduk. Osman, Mustafa’ların
köpeğinin enikledigini, dört tane enigin olduğunu istersek, bize birer adet
vereceğini söyledi. Hava çok sıcak, Mustafa’ların
evi uzak ve çok tepede olmasına karşın, hemen gitmeye karar verdik. On, on beş
dakika sonra kan ter içinde Mustafa’lardaydık.
Mustafa, bize hemen enikleri gösterdi. Çok güzellerdi. Hepsi
sanki birbirinin aynıydı. Eğer enikleri almak istiyorsak, hemen almamız
gerektiğini, yoksa babasının, çobanlara vereceğini söyledi. Babası tarladan
dönmeden birer tane alarak o sıcakta eve döndük. Eve geldikten hemen sonra,
enikleri nerede saklayacağımızı düşünmeye başladık. Ben, bizim eve, ablamın
kızacağını söyleyerek götüremeyeceğimi, onların evde herkes kırda olduğundan
sorun olmadan saklayabileceğimizi söyledim. Osman’da kabul etti. Ama nerede
saklayacaktık? Sonunda, kediden, köpekten ve sıcaktan korumak amacı ile kelter
altında saklanan süt teceresinin yanına koymaya karar verdik. Hem enikler,
saklanacak hemde acıktıklarında süt içebilecekler di.
Düşüncemizi gerçekleştıirdikten sonra ben, kuzularımızı
otlatmaya gittim. Akşam ezanından epey sonra eve geldiğimde: Osman’ın başına
gelenleri ablam gülmekten anlatamıyordu: Annesi kırdan geldikten sonra
koyunlarını sağmış , sağdığı sütü , kelter altındaki süt ile birleştirip, kaynatmak
amacı ile kelteri kaldırdığında, tencere içinde oynayan iki köpek yavrusunu
görüce önce şaşırmış, daha sonra Osman’dan, enikleri saklamak için, bizim
koyduğumuzu öğrenince çıldırmış. Osman’ı eşek sudan gelinceye kadar dövmüş.
Osman, dayaktan kurtulmak için, enikleri
oraya koyma fikrinin bana ait olduğunu söyleyince, onların süt tenceresi yok mu? diyen, annesinden daha fazla dayak yemiş. Annemin, kirlenen sütün yerine süt
vermesi ile sorun çözülmüş Osman'da köpek enikleri hemen Mustafa’lara geri
götürmek zorunda kalmış.
KANAYAN PARMAKLA KAÇIŞIM
Bizim dükkanla, evimizin arasındaki Gök Mehmet amcaların,
evinin altında haşhaş yağı atölyesi (haşhaş çıkrığı)vardı. Burada, kavrulan
haşhaşın ezildiği bir makine vardı. İnsan gücü ile çevrilen kol dişliler yardımı
ile ters yönde iki silindiri döndürüyor, silindirler arasından geçen kavrulmuş
haşhaş taneleri eziliyordu. Dişlilerde kaç diş olduğunu ne Mehmet amcadan nede
Meryem teyzeden öğrenemedim. Çok kez çalıştırılırken, dişli deki diş sayısını
saymaya çalıştıysam da başaramadım. Meraktan ölüyordum. İmalathanede, her kez
başka işlerle uğraşırken, Ezme makinrsi çalışmıyordu. Makineyi hafif hafif
döndürerek dişleri saymaya çalıştım. Ama başladığım dişi ayırt edemediğimden,
kaç diş olduğunu saptayamadım. Son çare olarak saymaga başladığım dişe
parmağımı koyarak makineyi döndürmeye başladım. İki dişli arasında kalan
parmağım ezildi. Makinryi ters döndürerek parmağımı kurtardım. Ama parmağım
kanıyordu.Yaptığım yaramazlıktan dolayı annemden dayak yiyeceğimi düşünerek,
kanayan parmağımı diğer avucumun içine sakladım ve kaçmaya başladım. Evden
uzaklaştıkça,akan kan artıyordu. Allah'dan, karşıdan gelen Hamalların Ali Osman
abi, durumu fark etti. Beni, kuçaklayıb hemen dükkana getirdi. Babam, elimi
oksijenli su ile temizledi.Sonra tentirdiyot sürdü. Tentirdiyot canımı
ezilmekten daha fazla yaktı ama sesimi çıkaramadım.Babam parmağımın bu hale
gelmesinin nedenini öğrenince epey güldü,sonra imalathaneye gidip dişli
sayısını öğrenip, bana söyledi.
ANNEMİN
MERDİVENDEN DÜŞMESİ
Evimizin bitişiğindeki satın aldığımız arsaya, inşaatını
yaptığımız iki katlı sekiz odalı eve, o yıl taşındık. Evin dış inşaatı bitti.
Ancak iç kısmında, alt katta, ebemin, üst katta bizim yaşadığımız birer oda
hazırlayabilmiştik.Diğer kısımlar iskelet halindeydi.İkinci kata çıkmak için
çok dik ve korkulukları olmayan eski evden getirdiğimiz geçici bir merdiven
yerleştirildi.
Ben ilkokul ikiye, ablam üçe gidiyordu. Yeni evimizin çok
eksiğine rağmen hepimiz, çok mutluyduk. Hep bu odada; yatıyor,kalkıyor,
yiyiyor, içiyor ve derslerimize burada çalışıyorduk. Annem biz yattıktan sonra,
soba için odunları, suyu ve diğer ihtiyaçlarımızı hazırlardı. Sabah, babam ve
biz uyanmadan kalkar, hiç gürültü yapmadan, sobayı közü uzun süre dayanan pelit
odunları ile doldurup, yakar. Soba üzerindeki teneke ıbrıklar da sular ısınınca,
sessizce babamı uyandırır, abdestini aldırır ve namaza uğurlardı. Babam
çıktık dan bir süre sonra sobada olan közleri, mangala alır, babam camiden çıkıp
dükkana gelmeden, mangalı dükkana götürürdü. Dükkan küçük olduğundan soba
kurulamıyor ve mangal, çok soğuk kış günlerinde bile, kapısı açık tutulmak zoru
da olan dükkanımızın tek ısı kaynağı idi. Okula gitme saati yaklaşınca annem
kahvaltımızı hazırlar ve bizi uyandırırdı.
O gün, ölmüş Kezban halamın kızının, düğün günüydü. Kışın en
sert günleri yaşanıyordu. O gece düğün evinden çok geç gelindiği için annem
akşamdan yapması gereken hazırlıkları yapamamıştı. Her zaman olduğu gibi annem,
sabah erkenden kalkmış, sobayı yakmış, aşağıdan bir eline teneke ıbrığı, diğer
eline de içinde su olan büyük bakır kovayı alarak, dik merdivenden yukarıya
çıkıp, kapıyı açarken, dengesini kayıp ederek üç- üç buçuk metre yükseklik den aşağıya
düşmüş. Bakır ve ıbrığın yaptığı gürültüye hep beraber uyandık. önce babam
arkasından biz kapıya koştuk. Kapıdan aşağıya bakınca, yerde yatan annemi,
ebemin kaldırmaya çalıştığını gördük. Babam bizim odada kalmamızı söyleyerek
hemen aşağıya indi. O sırada annem kendini toparlayıp ayağa kalktı. Allah'a
şükür, annem bu büyük kazayı yarasız beresiz atlattı.
ERKEN OKULA GİTME TUTKUSU
Okula başladığım günden beri okula erken gitmek, en büyük
zevklerimdendi. Bu nedenle; annemle sık sık tartışırdık. Ama sürekli annemin
dediği olurdu. O gün, çok soğuk bir kış günüydü: Babam, dükkana mal almak için,
Denizli’ ye gitme hazırlığı yapıyor, annem, babama yardım ediyordu. Bu telaş
dan ve ablamın da kahvaltı hazırlığı ile meşgul olmasından yararlanıp, çantamı kaptığım gibi okul yolunu tuttum.
Ancak,şiddetli yağmur yağıyordu. Geri dönemezdim. Elime geçen fırsatı
degerlendirmeliydim. Okula geldiğimde; sırılsıklam olmuş, tir tir titriyordum.
Okulda açılmamıştı. Ama okula o gün ilk gelen bendim. Bunun sevinci, üşümemi
hayli azaltıyordu. Giriş kapı sundurmasının altında, hademe İsmail amcanın
gelmesini beklerken, köy otobüsü, yeni Denizli’ye gidiyordu. Yani saat daha sekizdi. Derslerin
başlamasına daha bir saat vardı, üstelik, babam otobüs den benim orada
beklediğimi gördü. Akşam yiyeceğim fırça ve dayak korkusu, sırılsıklam ıslak olmama rağmen üşümemi
geçirdi, ama bir hafta hasta yatmamı engelleyemedi.
HAKSIZ
CEZALANDIRMA
Bağ bozumu mevsimiydi, Denizli’de oturan teyzemlerin bağı
bozuluyordu. Kadınlı, erkekli bir grup ırgat,omcalarda ki üzümleri sepetlere
topluyorlar, dolan sepetler,güçlü bir erkek bandırma yerine
taşıyordu.Bandırma,önceden hazırladığı özel bandırma suyuna, üzümle dolu
sepetleri batırıp, çıkararak yapılıyordu. “Üzümler çabuk kuruması
için.” Bandırılan üzümler kadınlar tarafından,sergi alanına düzgün bir
şekilde seriliyordu.
Ben, teyzemin iki oğlu; Şeref ve Mehmet birlikte, bağ
damının önündeki heybetli kaba ağaç’ın koyu gölgesinde oynuyorduk. Şeref’le, güreşmeye
karar verdik. Bir müddet sonra, Şeref’i
altıma aldığımda, başımda büyük bir acı hissettim. Şeref’i bıraktım, başımı tutmaya
başladım. Şeref ne olduğunu sorunca?Mehmet’in elindeki tara ile başıma
vurduğunu söyledim. Mehmet, bizim kavga ettiğimizi sanarak, abisine yardım
etmek için orada bulduğu tarayı
güçlükle kaldırıp, benim başıma vurmuştu. Ama biz, Mehmet’i hiç sorgulamadan;
elimize geçirdiğimiz sopalarla, vurarak cezalandırmaya başladık. Bereket
versin, Mehmet’in feryadını hemen duyan teyzem, Mehmet’e fazla zarar vermeden
bizleri ayırdı, barıştırarak tekrar birlikte oynamamızı sağladı.
BOSTAN BEKLEME
Küçük dayım o yıl askerde idi. Teyzemin küçük oğlu Mehmet,
genellikle yaz tatilini köyde geçirirdi. Ebemlerin, köyün yakınında bağları
vardı. Bana bitişik büyükçe bir tarlayı dayım askere gitmeden önce satın alıp, bağ dikmişti. Genellikle bağ
yetişip, üzüm verinceye kadar içerisine bostan yetiştirildi. Bostan ve bağ tarlasının yüz- iki yüz, metre
uzağında ebemlerin harman yeri vardı. Mehmet; küçük olduğu için, ebemlerin
gözetiminde bağ ve bostan tarlasında yazın bekçilik yapardı.
O gün, ebem ve yengemler hep beraber ovaya gittikleri için;
annem, beni ve köye gezmeye gelen
Şeref’i, Mehmet’e göz kulak olmak üzere bostana gönderdi. Mehmet, bizim onun
yanına gelmemize çok sevindi. Bizi hoş tutmak için, afyon çubuklarından yaptığı
arabayı bize verdi. Komşu tarlada olan kaba ağaçlarda yer kapmaca oynadık. Ama
Mehmet, bizim, hışır koparıp yememize izin vermiyordu. Ebesinin öğüdüne göre;
büyüme şansı olmayan eğri büğrü hışırları seçerek, bize yememiz için veriyordu.
Şeref’le bir plan yaptık: Ben tuvalete gidiyorum diye
onlardan ayrıldım. Daha önce gözümüze kestirdiğim hışırı dişlerimle kemirdim,
tuvalet den, dönüyormuş gibi onların yanına geldim.Bir süre sonra, sıcak da,
bostanı gezmeyi önerdim. Mehmet, rehberlik yaparak bostanı gezdirmeye başladı.
Kemirdiğim hışırın yanına gelince Şeref, hışırı göstererek tavşan kemirmiş
dedi. Mehmet, üç kişi tavşana en güzel hışırı kaptırdık diyerek, hışırı büyük
bir üzüntü ile kopardı, cebinden çıkardığı bıçak ile kesip bize ikram etti.
Planımız tutmuştu. Bir saat sonra Şeref tuvalete gidiyorum diye bizden ayrıldı.
Beş on dakika sonra geri geldi. Bana göz, kaş işareti ile yeni bir hışırın
hazır olduğunu anlattı. Ben, bağdaki tavşanı bulmamız gerektiğini, yoksa tüm
hışırları kemireceğini söyleyerek, bostanı dolaşmaya başladım. Arkamdan Şeref
ve Mehmet’de gelmeye başladılar. Kemirilmiş hışırın yanına gelince, vay adi
tavşan bu güzelim hışırı da halletmiş derken, Mehmet uyandı ve eline geçirdiği
sopa ile bizi kovalamaya başladı. Kemirdiğimiz hışırı koparıp, yiyemeden
bostandan uzaklaşmak zorunda kaldık.
DAMDAN
ATLAMA
Dördüncü sınıfın son ayları idi. Okulumuz tam gündü. Öğle
tatili başlamış, öğle yemeği için eve geldiğimde; ablam okuldan gelmiş, kümes
yapmakta olan anneme yardım ediyordu. Gelir gelmez acıktım, okula geç kalacağım
diye mızmızlanmaya başladım. Annem, çok az işinin kaldığını, yemeğin hazır
olduğunu, iş biter bitmez sofrayı kuracağını söyledi. Ama benim huysuzluğum
devam etti. Annemin tüm uyarılarına rağmen, bir taraf dan mızmızlanırken, diğer
taraf dan da ablamın çalışmasına engel olmaya çalışıyordum. Annem çok kızdı,
beni kovalamaya başladı. Ben eve kaçtım, annem arkamdan geliyordu, ikinci kata
çıktım, yine annem peşimdeydi. Dam üzerine geldiğimde, annem hala peşimdeydi.
Yapacak başka iş kalmamıştı; ya anneme yakalanıp dayak yiyecektim, yada üç- üç
buçuk metrelik damdan atlayacaktım.
Damdan atladım, dükkana doğru kaçmaya başladım. Annem, merdivenlerden aşağıya
inmiş ve peşime düştü.
Ben bu sefer okula doğru kaçmaya başladım, ama annem
peşimden geliyordu. Okulun arka bahçesine geldiğimde; üç- dört kız arkadaş yere
oturmuş kaya oynuyorlardı. Beni fark etmediler. Okulun dışında olan tuvaletin,
kızlar bölümüne saklandım. Kısa bir süre sonra annem geldi ve kızlara, Mesut’u
gördünüzmü diye sordu? İçlerinden biri kızlar tuvaletine saklandığımı söyledi.
Annem içeriye daldı, yaka paça beni dışarı çıkardı, döve, döve eve getirdi.
Kümes işini bitirip, yemeklerimizi yediren annem, yemek sonrası dükkandan cebimize fındık,
fıstık koydu. Ablamla okula geldiğimizde, arkadaşlar içeri girmek için sıra
oluyorlardı.
ÇUKURDA DAYAK
İlk bahar geldiğinde, annem beni sabah ezanı ile kaldırır;
ben kuzuları otlatırken, annem de koyunların kış yiyeceğini hazırlamak için ot
toplardı.Okulun açılma saati yaklaştığında birlikte eve gelir, ben okula
giderken, annem sırtında getirdiği eşek yükü kadar çok otu kuruması için dam
üstüne sererdi.
O gün yine erkenden kalktık; ben kuzuları otlatırken, annem
ot yoluyordu. Ben birden okula geç kalacağım duygusuna kapıldım. Sürekli anneme
gidelim, yoksa geç kalacağım diye bağırıyordum. Annem, yoldan işe giden
insanlardan utanıyor ve beni deli gibi bagırmamam için uyarıyordu. Ama ben
bozuk plak gibi aynı şeyleri tekrarlayıp duruyordum. Annem yanıma geldi. Ne
amaçla kazıldığını bilmediğim derin bir çukura beni indirerek bir araba dayak
attı. Bu dayağın acısını: bir kız
arkadaşın, okulda ki arkadaşlara, benim
çukurda annemden nasıl dayak yediğimi anlattığını duyuncaya kadar hiç
hissetmemiştim.
EBEMİN
EŞİ YENGE İLE KAVGASI
Mahallemizin en yaşlı kişileri olan ebem ve eşi yenge
yetmişli yaşlarında idiler. Ebem, eşi yenge ile aynı yaşlarda olmasına rağmen
daha dinç ti. Eşi yengenin gözleri görmüyor ve yürümekte zorlanıyordu.
Yılın üç mevsiminde, sürekli oturulan, Gök Mehmet amcanın
avlusunun kenarındaki akasya ağacının gölgesi uğrak yeriydi. Yağ çıkrıgına;
haşhaş yağı çıkartmak için gelen, Çataloba’lı ve bizim köyün kadınları yağları
hazır oluncaya kadar burada otururlar, sohbet ederlerdi. Ebem ve Eşi yenge de,
buranın müdavimi idi. Eğer başka işleri yoksa, sabahın ilk ışıklarında oraya
gelirler, sadece yemek ve namaz kılmak
için evlerine giderlerdi. Mahallenin diğer kadınları da; işe gider, gelirken ve
boş kaldıklarında buradaki sohbete katılırlardı. Babam çok erken dükkanı açtığı
için; ya kuşluk, yada öğle namazından sonra, iş durumuna göre iki üç saatlik öğle
uykusuna yattığında,ben dükkan beklerdim, bu nedenle de buranın müşterilerinden
biride bendim.
Ben zaman zaman Eşi yengenin sularını taşır, ebem de, pazar
ihtiyaçlarına yardımcı olurdu. Eşi yenge, ebeme çakal kızı diye hitap ederdi. O
gün Eşi yenge, Ebem den pazar alışverişi
yapıvermesini ister. Ebem, Denizli’ye kardeşini ziyarete gideceğini, bu
ziyaretin ani olduğunu, bu nedenle kendisi için aldığı sebzeleri ona
verebileceğini söyler, oda kabul eder. Ertesi gün Ebem, Denizli’ye gider. Eşi
yenge, Kayaların Fatma abla pazardan
bir isteğinin olup olmadığı sorması üzerine; Çakal kızı bana bir şeyler verdi,
bir bak yeterli ise bir şey istemen dedi. Bu konuşmaya tanık olduğumda benim,
aklıma şeytanlık geldi: Eşi yenge, Ebemin sana verdiği sebzeler bir haftalıktı,
onlar çürümüşlerdir, Ebem, seni kazıklamış dedim. Fatma ablada benim
muzipligime ortak oldu ve biz, Eşi yengeyi iyice doldurduk.
Beş altı gün sonra Ebem, Denizli’den döndü. Evine uğramadan,
Gölgeye oturdu. Bir müttet sonra Eşi yenge geldi. Gözleri görmediği için ebemin
geldiğini fark etmedi: Ben, Fatma ablaya göz ederek, Eşi yenge: Ebemin
verdiği sebzelerin ne kadar çürük olduğunu sordum? Fatma ablada tahrik etti.
Ebem, ne olduğunu anlamaya çalışırken, Eşi yenge de; eskiden , eşkiyalar, insan
soymak için kılıca inerlerdi, Çakal kızı, beni evimde soydu demez mi. Bunu duyan
Ebem, yumdu gözünü, açtı ağzını; Eşi yengeye, bir taraf dan hakaret ederken, bir
taraf dan da, bizlere sebzeyi parayla satmadığını ve sebzeleri, bayat olduğu için
değil, kendisinin evde olmayacağı için, iyilik olsun diye verdiğini anlatmaya
çalışıyordu. Ben, Fatma abla; tam aradığımız ortamı bulmuş, durmadan aralarını
kızıştırıyorduk. Her iki ihtiyar o kadar kendilerinden geçti ki; genç kızlıklarında,
kimin kimi istediğini, kim kimi neden almadığını, evlendikten bu yaşa gelinceye
kadar, ne kadar birbirleri hakkında bildikleri sır varsa ortaya döktüler. Sesler
yükseldi, bereket çok uzamadan öğle uykusundan kalkıp, evden gelen babam,
devreye girerek tartışmayı tatlıya bağladı. Bana ve Fatma ablaya da gerekli
zılgıtı attı.
İLK
SİNEMA YA GİDİŞİM
İlk okul son sınıfındaydım.
Dükkanda; babamla, öğretmenim Ali Bacaksız’ın o gün yaptıkları
konuşmadan, köye sinemanın geleceğini ve benimde sinemaya gideceğimi öğrendim.
Sinema amcamların kahvesinde oynayacaktı. Dışarı çok soğuk olmasına rağmen,
defalarca kahveye gidip geldim. Diğer günlerden farklı bir olay yoktu kahvede.
Akşam olmak üzeri idi, kafamda bir sürü soru vardı. Sinema
neydi? ,Kahvede ne gibi değşiklik olacaktı? gibi düşüncelerle son kez kahveye
gittiğimde; kahveye, üzerinde iki yabancının ve hiç görmediğim aletlerin
bulunduğu bir at arabası geldi. Kalbim duracak kadar heyecanlanarak, arabayı
tüm soğuğa, karşın seyretmeye başladım: Ertesi gün okulda; öğretmenimden
adlarını ve işlevlerini öğreneceğim aletler, dikkatli bir şekilde indirildi.
Atlar, amca oğlum Mehmet abi tarafından ahıra götürüldü. Jeneratör, kahvenin
dışına hazırlanan bir yere
yerleştirildi. Kahvenin bir duvarına filmin oynayacağı perde asıldı. Perdenin
karşısına gelen duvarın yanına konan masaya, film makinesı yerleştirilirken,
amcaogullarım Hamza ve Enver abiler perdeye doğru tahta sandeayaleri yan yan diziyorlardı ki, babamın sesi ile hayal
dünyasından uyandım. Babam akşam yemeği için eve çağırıyordu. Evde; annemle,
babam arasında benim sinemaya gidip, gitmememin doğruluğu hakkında kısa bir
tartışma oldu. Babam sinemaya gitmemin, yararlı olacağını Ali öğretmenin
söylediğini açıklayarak annemi ikna etti.
Akşam yemeğinden sonra doğru sinemanın oynayacağı kahveye
gittim. Kahvenin dışı ve içinin ilk defa
gördüğüm elekttirik lambaları ile aydınlatılıyordu. Sesin nereden geldiğini
anlayamadığım müzik sesi geliyordu. Kendime, en önden bir sandeaya ayarladım,
diğer seyircilerin gelmesini izlerken, büyük bir keyifle çayımı yudumluyordum.
Filmin başlama anı geldiğinde, tüm çay bardakları toplandı,
on kadarı sınıf arkadaşım olan elli, almış kişi yerlerine oturmuş film
seyretmeye hazırdık. Sinemacı, bazı düğmelere basarak kahvenin içinin
kararmasını sağladı ve müzik sesini kesti. Ben, perde yerine geri dönüp,
makinisti izliyordum. Makinist, filim makinesini çalıştırdı. Yukarı makaradan
film aşağı makaraya geçerken, bir ışık hüzmesi perdeyi aydınlattı. Bir mütded
sonra perdede yazılar göründü ve perdeden müzik sesi geliyordu. Daha sonra,
görüntü gelmeye başladı: insanlar konuşuyor, kavga ediyor, arabalar gelip
gidiyor, dağlar, ovalar, denizler, gemiler v.s. her şey hızlı bir şekilde gelip
geçiyordu. Derken birinci makara bitti, bir düğme ile kahve gündüz gibi
aydınlandı. İkinci makara hazırlanırken, çay satışı başladı.
Filmden, hiçbir sahne aklımda kalmaz iken, öğretmenimin oğlu
Özcan’ın kolunun sıcak çayla yanması ve çektiği acıyı hiç unutamadım.
EBEMİN
YEMEKLERİ
Ebem, bizim avludaki tek katlı, tek odalı evimde bağımsız
yaşardı. Girer, çıkar kapısını kilitler, kendine yetecek kadar yemek yapardı.
Birlikte yemek yemeye bin bir güçlükle ikna olurdu. Bunun için özel yemek
yapıldığında odasına götürürdük. Yemeklerini;odasındaki ocakta; kendine sabah,
akşam yetecek kadar sabahları yemeğini pişirirdi.
Özellikle; tarhana çorbası, börülceli bulgur yemeği
yaptığında ben ve ablam yemeğe ortak olmaya çalışırdık. Ya çok az ikram eder
yada hiç vermezdi. Yemeğini yedikten sonra dışarıya giderken mutlaka kapısını
kilitlerdi. Benim ısrarlarıma karşın hiç taviz vermez, gidin evinizde yiyin,
her şeyiniz bol bol var, ben o yemeği akşama da yiyeceğim diyerek beni dışarı
çıkarırdı.
Bir gün yine babaannem; börülceli bulgur yemeği yapıyordu,
bu yemekten nasıl yiyebileceğimi düşünürken, birden pencerenin arkasındaki
sürgüleri babaanneme çaktırmadan açtım. Babaannem yemeğini yedi kapısını
kitledi, evin önünde toplanan kadınların yanına gitti. Sürgülerini önceden
açtığım pencereden içeri girerek yemek den doyuncaya kadar yedim. Bu uygulamayı
sık sık tekrarlıyorum ama babaannem hiç fark etmiyordu. Derken, bu uygulamadan
ablamı da yararlandırmaya başladım. Yemeğin çok azalmasından şüphelenen
babaannem, kapıyı kilitlemeden pencerelerin sürgüsünü kontrol etmeye başlayınca
bizim, yemek dilenciligimiz tekrar başladı.
İLK
KAYIP OLMAM
O gün sabah kuzuları otlatmadan dönerken, uzak komşunun
kızına sataştığım için, babasına şikayet edeceğini söylemişti. Kuşluk yemeğini
yedikten sonra,her an babamın beni çağırıp kızacağını ve annem duyarsa da iyi
bir dayak yiyeceğim korkusu ile tavan arasına çıktım. Orada kendi kendime
oynarken uyumuş kalmışım. İkindi vaktine kadar kimse yokluğumu fark etmiyor.
Kuzuları otlatmaya gitmem gerektiğinden, beni aramaya başlıyorlar.
Gidebileceğim her yere bakıp bulamayınca; ailem, tüm komşular meraklanmaya
başlıyor. Tüm kuyular bile aranıyor, ama tavan arasına bakmak kimsenin aklına
gelmiyor.
Uyandıktan sonra, tavan arasında ne yapmam gerektiğini uzun
uzun düşünürken, çok acıktığımı fark ettim. Aç kalmaktansa, dayak yemeyi göze
alarak aşağı indiğimde, babaannemin, ablamın,annemin ağladığını, Ayşe halamın
benim için ağıt yaktığını görünce sevinç den uçmaya başladım.
Onların beni bulma sevinci, benim dayaktan kurtulma
sevincimle karışarak hemen yemeğimi yiyip, kuzuları otlatmak için yola
koyuldum. Ama içimde yine bir sıkıntı vardı. Beni gören komşu kızı hiçbir şey
olmamış gibi konuşunca çok rahatladım. Hiç kimse benim korkudan tavan arasına
saklandığımı öğrenmedi.
19 MAYIS
BAYRAMI
O yıl ilk okulun son sınıfındaydım. Köyümüz belediyelik olalı henüz birkaç yıl olmuştu. O
tarihlerde köy okulları nisan sonunda tatile girdikleri için ilk defa “19
MAYIS” Bayramını kutlayacaktık. Uzun süre dört ve beşinci sınıflar bayrama
hazırlandı. Genel spor hareketlerinin yanında birçok arkadaş; Çuval, kaşıkla yumurta taşıma, gözü kapalı yoğurt yeme, halat çekme, v.s yarışmalarına hazırlanmıştık.
O sabah heyecanla hazırlanarak okula gittiğimizde, bayramın
iptal edildiğini öğrenmemiz bizleri çok üzmüş; ülke genelindeki karışıklıklar
nedeni ile hükümettin yasaklamasına, çocukluk aklımızla bir anlam verememiştik.
İLK
OKUL MEZUNİYETİ
O yıllarda ilk okuldan mezun olmak için; yıl içi notların ne
olursa olsun, mutlaka tüm okul öğretmenlerinin komisyonlarda hazır bulunduğu,
tüm derslerden sözlü sınava girmek mecburiyeti vardı. Bir hafta süreyle; diğer
sınıflar yaz tatiline girmiş olmalarına karşın, biz son sınıf öğrencileri her
sabah okul kıyafetleri okula gelir,heyecanla
sıramızın gelmesini bekler; sınavdan çıkan arkadaşlara sorulan sorularla,
kendimizi sınamaya çalışırdık.
Hafta sonu sınaflar bitmiş; yağmurlu bir günde, sınav sonuçlarının
açıklanmasını beklerken, birbirimize komik tekerlemeler yaptırarak heyecanımızı
yatıştırmaya çalışıyorduk ki; sınıf öğretmenimiz Ali Bacaksız, sonuçları açıklamak üzere
kapıda göründü: “Pekiyi” ile mezun olmamın sevincini; sınıfımızın en
çalışkanları arasında olan, Kadir Çetmi’
nin “iyi” derece ile mezun olması gölgelemişti.
BİR NİSAN ŞAKASI
Güzel bir, bir Nisan sabahı okula geldik, henüz ders zili
çalmamıştı. Öğretmenimizin oğlu ve sınıf arkadaşımız Özcan Bacaksız; ilk defa
gördüğümüz çok güzel plastik bir topu bize göstererek, hukuk fakültesinde
okuyan dayısının hediye getirdiğini söyledi. Ayrıca dayısının, bir nisan günü;
insanların, birbirlerini kandırabileceklerini, aldatabileceğini ve hiç
kimsenin bundan dolayı kızıp, şikayetçi olamayacağını, bir nisan şakası ile bazı
örnekler vererek anlattığını da açıkladı. Orada bulunan sekiz, on arkadaşa bir
öneride bulunarak, dükkanımıza doğru yürümeye başladık. Dükkana geldiğimizde,
bu kadar öğrenciyi karşısında gören babam şaşırdı. Babamın şaşkınlığı geçmeden,
her arkadaş ne istediğini söylemeye başladı. Babam müşteri velinimettir diyerek,
bizim isteklerimizi yerine getirdi. Son arkadaş isteğini aldıktan sonra, hep
bir ağızdan, nisan bir diyerek okula doğru koçmaya başladık.
Derse girerken diğer arkadaşlara da, bir nisan şakasının ne
olduğunu hep bir ağızdan ballandıra, ballandıra anlatarak, teneffüse çıkar
çıkmaz diğer bakkallara da bir nisan şakasını yapmayı planlarken, genelde, çok
sinirli olan son sınıf öğretmenimiz derse girdi.
Çok yumuşak bir ses tonu ile; ilk dersimiz matematik ama ben
bu gün önce yaşam dersi vereceğim dedi: Öğrendiğim kadarı ile bu gün bir nisan
şakasını yarım; yamalak öğrenmiş ve uygulamışsınız. Bu eksik öğrenmede benim de
payım var, bunu sizlere önceden doğru bir şekilde anlatmam gerekiyordu... Bir
nisan; insanları maddi, manevi zarara sokmadan, kandırmak, aldatmak, şakalaşmak olduğunu;
örnekler vererek açıkladı. Ayrıca, Bakkal Hasan’da; eksik de olsa kendisininde,
bir şeyler öğrendiği için, ondan aldığımız ders araçlarını bize bir nisan
anısına hediye ettiğini açıkladı.
TAHTA
KAŞIĞIMI İSTERİM
O gün dükkanda babamla oturuyorduk. Komşumuz, Armutların ev
inşaatında çalışan Hamalların Ali Osman abi geldi ve Sararların Ali abinin
başından geçen çok komik bir olayı anlattı: Ali abiler, eniştesi ve diğer
köylülerle birlikte gittikleri Sarayköy ovasındaki pamuk çapasında; bir
tarladan diğer tarlaya taşınırken, eniştesine ödünç verdiği tahta kaşık kayıp
olmuş. Tüm aramalara karşın tahta kaşık bulunamamış. Ali abi, sürekli kaşığının
bulunmasını istiyor, yerine verilmek istenen ne demir kaşığı ne parasını kabul
etmemiş. Israrını o kadar ileri götürmüş ki, eniştesi sonunda dayanamayıp, Ali
abiye bir araba dayak atmış Ancak dayağı yedikçe hala tahta kaşığında ısrar
eder. Şu anda da tahta kaşık muhabbeti açılınca çok aşırı sinirleniyormuş.
Ali abi, babamın samimi arkadaşlarındandı. Boş vakitlerini
bizim dükkanda geçirir, beni kızdıran ağır şakalar yapardı. Elime geçen fırsatı
değerlendirmeye karar verdim. Hemen inşaata gittim, öğle yemeği paydosunda
arkadaşları ile dinlenmekte olan Ali abiye yaklaşıp, tahta kaşığımı istiyorum
deyip kaçmaya başladım. Ali abi orada eline ne geçirdiyse arkamdan fırlattı ve
küfürleri sıraladı. Allah’tan hiç biri bana isabet etmedi. Siniri geçince yaptığının
çok aşırı olduğu kanısına varan Ali abi, babam ve annemin akşam oturmasına
onlara gidinceye kadar dükkana gelemedi.
SEZAİ’ NİN KAFASININ BÜYÜKLÜĞÜ
Ben on yaşlarında, Mustafa dayımın oğlu bir, iki
yaşlarındaydı. Dayım askerde olduğu için, anneannem ve yengem; çiftçiliğin
yoğun günleri olan Temmuz ayında sıkıntılı günler geçiriyorlardı. Annem, biraz yardımcı olmam amacı ile beni dayımların
Erikli’deki harman yerine gönderdi. Anneannem; benim pek bir işe
yaramayacagımı, Sezai’nin de güneşin altında piştiğini düşünerek, Sezai’yi bizim
eve götürmemi istedi. Yaz Güneş’inin kavurucu sıcaklığı altında, öğleyin eve
geldik.
Terden her ikimizde ölüyorduk, İkimizi de, annem ve ablam bir
güzel banyo yaptırdı. Sonra öğle uykusuna yatırdılar. Uykudan kalktığımızda,
annem beni ve Sezai’yi yanına alarak yufka ekmeği yapan komşumuz Kayalar’a
götürdü. Orada bizim gibi konuk olan başka mahalleden bir kadın; Sezai’nin
“kafası”nın ne kadar büyük olduğunu söyledi. Akrabalarına yapılan en küçük eleştiriyi
bile kabullenemeyen annem, açtı ağzını yumdu gözünü, kadını Dünya’ya geldiğine
pişman etti.
TİYATRO ( MUSAMERE)
İlk okul beşinci sınıf da bir piyes oyunu oynadık. Köyün
orta yerinde haşmetli okulun bodrumundaki geniş alanı temizledik, okul
sıralarını oraya indirerek seyircilerin oturmalarını sağladık. Öğretmenimiz Ali
Bacaksız’ın büyük özverisi ve uzun uğraşları sonunda oldukça güzel bir oyun
ortaya çıktı. Bizlere; toplum karşısında konuşmayı öğretip, kendimize güveni
sağlarken,köylülere de hoş vakit geçirttik.
Oyundaki rolüm fena değildi, ama oyun öncesi evde
bizimkilere anlatırken, kantarın topunu kaçırdığımı oyunu bizimkiler
seyrettikten sonraki tavırlarından anlayarak, utanmıştım.
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder